background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 
 

 

 

 
 
 

MINISTERSTWO EDUKACJI 

NARODOWEJ

 

 

 
 
 
 

 
Irena Zimmer-Raducka 
Jan Izydor Korzeniowski 
 
 
 
 
 
 
 

Stosowanie techniki strzałowej poza górnictwem 
711[03].Z2.04 

 
 
 
 
 
 
 
 
 

Poradnik dla nauczyciela 
 
 
 
 
 
 
 
 

Wydawca  

Instytut Technologii Eksploatacji – Państwowy Instytut Badawczy 
Radom 2007 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

1

Recenzenci: 
mgr inŜ. Krzysztof Bobowski 
mgr Zbigniew Ociepka 
 
 
Opracowanie redakcyjne: 
mgr Janusz Górny 
 
 
 
Konsultacja: 
mgr inŜ. Teresa Myszor  
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 

 
 
Poradnik  stanowi  obudowę  dydaktyczną  programu  jednostki  modułowej  711[03].Z2.04 
„Stosowanie  techniki  strzałowej  poza  górnictwem”,  zawartego  w  modułowym  programie 
nauczania dla zawodu: górnik odkrywkowej eksploatacji złóŜ. 
 

 
 

 

 

 

 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Wydawca 

Instytut Technologii Eksploatacji – Państwowy Instytut Badawczy, Radom  2007 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

2

SPIS  TREŚCI 

 

1.  Wprowadzenie 

2.  Wymagania wstępne 

3.  Cele kształcenia 

4.  Przykładowe scenariusze zajęć 

5.  Ćwiczenia 

10 

5.1.  Materiały wybuchowe w pracach inŜynierskich 

10 

5.1.1.  Ćwiczenia 

10 

5.2.  Roboty strzałowe w pracach inŜynierskich 

11 

5.2.1.  Ćwiczenia 

11 

5.3.  Specyfika zagroŜeń uŜycia środków strzałowych 

12 

5.3.1.  Ćwiczenia 

12 

5.4.  Ogólne zasady niszczenia wybuchem 

13 

5.4.1.  Ćwiczenia 

13 

5.5.  Wyburzanie wybranych obiektów budowlanych 

14 

5.5.1.  Ćwiczenia 

14 

5.6.  Wybuchowa obróbka metali 

16 

5.6.1.  Ćwiczenia 

16 

5.7.  Warunki  bezpieczeństwa  i  higieny  pracy  stosowania  materiałów 

wybuchowych poza górnictwem 

17 

5.7.1.  Ćwiczenia 

17 

6.  Ewaluacja osiągnięć ucznia 

19 

7.  Literatura 

33 

 
 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

3

1.  WPROWADZENIE 

 

Poradnik dla nauczyciela będzie pomocny w prowadzeniu zajęć dydaktycznych w szkole 

kształcącej w zawodzie górnik odkrywkowej eksploatacji złóŜ.711[03].  

W poradniku zamieszczono: 

−−−−    

wymagania wstępne, wykaz umiejętności, jakie uczeń powinien mieć juŜ ukształtowane, 
aby bez problemów mógł korzystać z poradnika,  

−−−−    

cele  kształcenia,  wykaz  umiejętności,  jakie  uczeń  ukształtuje  podczas  pracy 
z poradnikiem, 

−−−−    

przykładowe scenariusze zajęć, 

−−−−    

ć

wiczenia, przykładowe ćwiczenia ze wskazówkami do realizacji, zalecanymi metodami 

nauczania – uczenia oraz środkami dydaktycznymi, 

−−−−    

ewaluację osiągnięć ucznia, przykładowe narzędzia pomiaru dydaktycznego. 
Wskazane  jest,  aby  zajęcia  dydaktyczne  były  prowadzone  róŜnymi  metodami  ze 

szczególnym  uwzględnieniem  aktywizujących  metod  nauczania,  np.  samokształcenia 
kierowanego, tekstu przewodniego. 
 

Formy  organizacyjne  pracy  uczniów  mogą  być  zróŜnicowane,  począwszy  od 

samodzielnej pracy uczniów do pracy zespołowej. 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Schemat układu jednostek modułowych 

 

7111[03].Z2 

Technika strzelnicza 

 

711[03].Z2.02 

Wiercenie otworów 

strzałowych 

 

711[03]Z2.01 

Stosowanie materiałów 

wybuchowych i sprzętu 

strzelniczego 

 

711[03].Z2.03 

Wykonywanie 

czynności strzelniczych 

 

711[03].Z2.04 

Stosowanie techniki 

strzałowej poza 

górnictwem 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

4

2.  WYMAGANIA WSTĘPNE

 

 

Przystępując do realizacji programu jednostki modułowej uczeń powinien umieć: 

− 

stosować  ogólne  zasady  BHP  w  górnictwie,  ochrony  przeciwpoŜarowej,  ochrony 
ś

rodowiska i zasady udzielania pierwszej pomocy przedlekarskiej, 

− 

stosować podstawowy sprzęt ochrony osobistej, 

− 

stosować podstawowe zasady rysunku technicznego, 

− 

umieć posługiwać się dokumentacja technologiczną oraz normami technicznymi, 

− 

umieć wykonywać szkice, 

− 

umieć posługiwać się podstawowymi narzędziami i sprzętem pomocniczym,  

− 

umieć dobierać narzędzia i przyrządy w zaleŜności od wykonywanej pracy, 

− 

organizować stanowisko pracy zgodnie z wymogami ergonomii, 

− 

dokonywać pomiarów podstawowych wielkości elektrycznych, 

− 

rozpoznawać podstawowe elementy układów elektrycznych i elektronicznych, 

− 

korzystać z róŜnych źródeł informacji. 

 
 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

5

3.  CELE KSZTAŁCENIA 

 

W wyniku realizacji programu jednostki modułowej uczeń powinien umieć: 

− 

scharakteryzować zakres stosowania techniki strzelniczej w celach inŜynieryjnych, 

− 

sklasyfikować wyburzane elementy, 

− 

określić technikę i technologię wyburzania róŜnych obiektów, 

− 

scharakteryzować wybuchową obróbkę metali, 

− 

określić  parametry  rozmieszczania,  wielkości  i  kolejności  odpalania  ładunków 
materiałów wybuchowych, dla wyburzenia wybranych, określonych obiektów, 

− 

scharakteryzować sposób karczowania pni za pomocą materiałów wybuchowych,  

− 

scharakteryzować kruszenie zatorów lodowych materiałami wybuchowymi, 

− 

scharakteryzować wykonywanie rowów za pomocą materiałów wybuchowych, 

− 

objaśnić metodę gaszenia poŜarów za pomocą materiałów wybuchowych, 

− 

określić  sposoby  minimalizacji  zagroŜeń  podczas  stosowania  techniki  strzałowej 
dla określonych warunków strzelań, 

− 

określić  warunki  bezpieczeństwa  i  higieny  pracy  dla  określonego  nie  górniczego 
zastosowania materiałów wybuchowych. 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

6

4.  PRZYKŁADOWE SCENARIUSZE ZAJĘĆ 
 

Scenariusz zajęć 1 

 
Osoba prowadząca 

………………………………………………. 

Modułowy program nauczania:  

Górnik odkrywkowej eksploatacji złóŜ.711[03] 

Moduł:  

Technika strzelnicza 711[03].Z2 

Jednostka modułowa: 

Stosowanie  techniki  strzałowej  poza  górnictwem 
711[03].Z2.04 

Temat:  Sposoby kruszenia lodu za pomocą materiałów wybuchowych 

Cel ogólny:  Ukształtowanie umiejętności doboru materiałów do kruszenia lodu 

 

Po zakończeniu zajęć edukacyjnych uczeń powinien umieć:  
– 

określić porządkowe zasady doboru materiałów wybuchowych do kruszenia lodu,  

– 

zidentyfikować obiekt roboczy,  

– 

przygotować swoje stanowisko pracy. 

 
W czasie zajęć będą kształtowane następujące umiejętności ponadzawodowe: 

− 

organizowania i planowania pracy, 

− 

autoprezentacji. 

 

Metody nauczania–uczenia się:  
– 

pokaz z objaśnieniem, 

– 

ć

wiczenie praktyczne. 

 

Środki dydaktyczne: 

− 

foliogramy,  

− 

rzutnik pisma, 

− 

literatura zgodna z punktem 7 Poradnika dla nauczyciela. 

 

Formy organizacyjne pracy uczniów: 

− 

indywidualna. 

 
Czas trwania zajęć: 1 godzina dydaktyczna. 
 
Zadanie dla ucznia 
Przedmiotem zadania jest usunięcie zatoru lodowego. 
 
Przebieg zajęć: 
 
Faza wstępna 
1.  Określenie tematu zajęć. 
2.  Wyjaśnienie uczniom tematu, podanie szczegółowych celów kształcenia. 
3.  Wyjaśnienie uczniom zasad pracy metodą tekstu przewodniego. 
4.  Podział grupy uczniów na zespoły. 
 
Przebieg zajęć: 
1.  Wprowadzenie. 
2.  Omówienie celów. 
3.  Plan zajęć: 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

7

Ćwiczenie praktyczne: 

Wstęp: 

− 

naleŜy przedstawić uczniom zadanie do wykonania,  

− 

nauczyciel rozdaje kartki z rysunkiem zatoru lodowego, 

− 

nauczyciel sprawdza i doradza jak prawidłowo wykonać ćwiczenie, 

− 

uczniowie dobierają materiały wybuchowe, 

− 

uczniowie samodzielnie przygotowywują i wykonują ćwiczenie. 
Podsumowanie: 

− 

uczniowie wyciągają wnioski dotyczące przygotowania ćwiczenia, 

− 

uczniowie wskazują najtrudniejsze elementy procesu usunięcia zatoru lodowego.  
Ocena poziomu osiągnięć uczniów i ocena ich aktywności. 

 
Praca domowa 
Odpowiedz  na  pytanie:  Jakie  błędy  popełniamy  najczęściej  podczas  przygotowania 
do usunięcia zatoru lodowego? 
 
Sposób uzyskania informacji zwrotnej od ucznia po zakończonych zajęciach: 

− 

anonimowe  ankiety  ewaluacyjne  dotyczące  sposobu  prowadzenia  zajęć,  trudności 
podczas realizowania zadania i zdobytych umiejętności. 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

8

Scenariusz zajęć 2 

 
Osoba prowadząca  

………………………………………………. 

Modułowy program nauczania:  

Górnik odkrywkowej eksploatacji złóŜ.711[03] 

Moduł:  

Technika strzelnicza 711[03].Z2 

Jednostka modułowa: 

Stosowanie  techniki  strzałowej  poza  górnictwem 
711[03].Z2.04 

Temat:  Karczowanie pni za pomocą materiałów wybuchowych. 

Cel ogólny:  Ukształtowanie  umiejętności  zastosowania  materiałów  wybuchowych  do 

karczowania pni 

 
Po zakończeniu zajęć edukacyjnych uczeń powinien umieć:  

− 

zorganizować stanowisko do wykonywania ćwiczenia,  

− 

omówić zasady bezpieczeństwa pracy podczas karczowania pni, 

− 

wykonać karczowanie pni za pomocą materiałów wybuchowych. 

 
W czasie zajęć będą kształtowane następujące umiejętności ponadzawodowe: 

− 

organizowania i planowania pracy, 

− 

umiejętność pracy w zespole, 

− 

umiejętność oceny pracy zespołu. 

 
Metody nauczania–uczenia się

− 

dyskusja dydaktyczna,  

− 

pokaz z objaśnieniem,  

− 

ć

wiczenie. 

 
Środki dydaktyczne: 

− 

foliogramy, 

− 

rysunki sytuacyjne, 

− 

rzutnik pisma,  

− 

literatura zgodna z punktem 7 Poradnika dla nauczyciela. 

 
Formy organizacji pracy uczniów
:  

− 

praca w grupach,  

− 

praca indywidualna. 

 
Czas trwania zajęć: 
1 godzina dydaktyczna. 
 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

9

Przebieg zajęć: 

Lp. 

Ogniwa zajęć 

Czynności nauczyciela 

Czynności uczniów 

Czas 

trwania  

1.  Stworzenie ładu 

zewnętrznego  
i wewnętrznego 

− 

wita uczniów, 

− 

sprawdza obecność, 

− 

podaje temat zajęć,  

− 

przedstawia cele zajęć.  

− 

witają nauczyciela, 

− 

podają obecności, 

− 

zapisują temat zajęć  
w zeszytach. 

3 min. 

2.  Opracowanie 

nowego materiału 

− 

przypomina zagadnienia  
z ostatnich zajęć, 

− 

rozpoczyna opracowanie 
nowego materiału.  

− 

odpowiadają na pytania, 

− 

biorą czynny udział  
w zajęciach, 

− 

zapisują nowe informacje  
w zeszytach, 

5 min. 

3.  Kształtowanie pojęć 

− 

wyjaśnia jak naleŜy 
analizować rysunki 
sytuacyjne, 

− 

nawiązuje rozmowę  
z uczniami na temat rodzajów 
materiałów wybuchowych. 

− 

odpowiadają na pytania 
nauczyciela. 

 

5 min. 

4.  Wiązanie teorii  

z praktyką 

− 

przypomina terminologię przy 
stosowaniu materiałów 
wybuchowych,  

− 

wyjaśnia „od czego” naleŜy 
rozpocząć przygotowanie 
zadania, 

− 

zwraca uwagę na dokładność 
wykonania ćwiczenia. 

− 

wybierają materiały 
wybuchowe. 

 

5 min. 

5.  Ćwiczenia 

− 

nadzoruje pracę uczniów. 

− 

rozpoczynają wykonanie 
ć

wiczenia(moŜe być to 

zadanie wysoko 
symulowane), 

− 

uczą się estetyki 
wykonania. 

15 min. 

6.  Kształtowanie 

nawyków 

− 

powtarza najwaŜniejsze 
wiadomości, 

− 

sprawdza wykonanie 
ć

wiczenia.  

− 

odpowiadają na pytania, 

− 

prezentują wykonane 
notatki lub prezentacje.  

 

10 min. 

7.  Ocena i kontrola 

− 

ocenia aktywność uczniów. 

 

1 min. 

8.  Zakończenie zajęć 

− 

podaje treść zadania 
domowego. 

Zapisują treść zadania  
w zeszytach. 

1 min. 

 
Sposób uzyskania informacji zwrotnej od ucznia po zakończonych zajęciach: 

− 

anonimowe  ankiety  ewaluacyjne,  dotyczące  sposobu  prowadzenia  zajęć  i  zdobytych 
umiejętności. 

 

 

 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

10

5. 

ĆWICZENIA 

 

5.1.  Materiały wybuchowe w pracach inŜynierskich  

 
5.1.1. Ćwiczenia 

 
Ćwiczenie 1 

WskaŜ  w  grupie  MW  i  środków  inicjujących  (atrapy)  te,  które  są  najczęściej  stosowane 

poza  górnictwem.  Jakie  cechy  oznaczenia  pozwoliły  Ci  rozpoznać  i  wybrać  właściwe  MW  
i środki inicjujące? 

 
Wskazówki do realizacji 
Przed  przystąpieniem  do  realizacji  ćwiczenia  nauczyciel  powinien  omówić  jego  zakres  

i  sposób  wykonania.  Uczniowie  pracują  samodzielnie.  Po  wykonaniu  ćwiczenia  wskazany 
przez nauczyciela uczeń prezentuje swoją pracę. Czas wykonania ćwiczenia 5 minut. 

 
Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Uczeń powinien: 

1)  zapoznać się z informacjami zawartymi w Materiale nauczania,  
2)  przeczytać dokładnie informacje podane w treści zadania, 
3)  wypełnić powyŜszą tabelę, 
4)  sprawdzić poprawność wykonania zadania, 
5)  zaprezentować wykonane ćwiczenie, 
6)  dokonać oceny poprawności wykonanego ćwiczenia. 

 
Zalecane metody nauczania–uczenia się:  

–   pokaz z objaśnieniem,  

− 

ć

wiczenie praktyczne. 

 

Ś

rodki dydaktyczne:  

− 

Poradnik dla ucznia, 

− 

treść zadania, 

− 

atrapy nabojów, materiałów wybuchowych lub nalepki na opakowania MW, 

− 

literatura zgodna z punktem 7 Poradnika dla nauczyciela. 

 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

11

5.2.  Roboty strzałowe w pracach inŜynierskich 

 
5.2.1. Ćwiczenia 

 
Ćwiczenie 1 

Określ,  na  przykładzie  znanego  w  okolicy  obiektu,  który  mógłby  być  wyburzony 

robotami  strzałowymi  zagroŜenia  związane  z  ich  wykonaniem,  wskazując  potencjalne  strefy 
zagroŜenia. 

 
Wskazówki do realizacji 
Przed  przystąpieniem  do  wykonania  ćwiczenia,  uczniowie  powinni  przeczytać 

odpowiedni  fragment  rozdziału  Materiału  nauczania.  Uczniowie  pracują  samodzielnie.  Czas 
wykonania ćwiczenia 5 minut. 

 
Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Uczeń powinien: 

1)  zapoznać się z informacjami zawartymi w Materiale nauczania,  
2)  przeczytać dokładnie informacje podane w treści zadania, 
3)  sporządzić plan sytuacyjny, 
4)  określić wielkość stref zagroŜenia, 
5)  sporządzić plan kolejności działań, 
6)  sprawdzić poprawność wykonania zadania, 
7)  zaprezentować wykonane ćwiczenie, 
8)  dokonać oceny poprawności wykonanego ćwiczenia. 
 

Zalecane metody nauczania–uczenia się:  

−−−−    

pokaz z objaśnieniem,  

−−−−    

ć

wiczenie praktyczne. 

 

Ś

rodki dydaktyczne: 

− 

Poradnik dla ucznia, 

− 

treść zadania, 

− 

normy, mapy, 

− 

literatura zgodna z punktem 7 Poradnika dla nauczyciela. 

 

 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

12

5.3.  Specyfika zagroŜeń uŜycia środków strzałowych 

 
5.3.1. Ćwiczenia 

 
Ćwiczenie 1 

Na  podstawie  materiałów  filmowych  z  prac  wyburzeniowych  robotami  strzałowymi 

obiektów  budowlanych  (stare  budynki,  kominy,  zabudowania  fabryczne,  gaszenie  szybów 
naftowych),  określ  zagroŜenia  dla  ludzi  i  otaczającego  środowiska  sąsiadującego  
z wyburzanymi obiektami. 

 
Wskazówki do realizacji 
Przed  przystąpieniem  do  realizacji  ćwiczenia  nauczyciel  powinien  omówić  zakres  

i  sposób  wykonania  ćwiczenia.  Uczniowie  pracują  samodzielnie.  Po  wykonaniu  ćwiczenia 
wskazany  przez  nauczyciela  uczeń  prezentuje  swoją  pracę.  Czas  wykonania  ćwiczenia  
10 minut. 

 
Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Uczeń powinien: 

1)  zapoznać się z informacjami zawartymi w Materiale nauczania,  
2)  przeczytać dokładnie informacje podane w treści zadania, 
3)  obejrzeć materiał filmowy, 
4)  sporządzić notatkę, 
5)  sprawdzić poprawność wykonania zadania, 
6)  zaprezentować wykonane ćwiczenie, 
7)  dokonać oceny poprawności wykonanego ćwiczenia. 

 

Zalecane metody nauczania–uczenia się:  

−−−−    

pokaz z objaśnieniem,  

−−−−    

ć

wiczenie praktyczne. 

 

Ś

rodki dydaktyczne: 

−−−−    

Poradnik dla ucznia, 

−−−−    

treść zadania, 

−−−−    

szkicownik, 

−−−−    

literatura zgodna z punktem 7 Poradnika dla nauczyciela. 

 
 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

13

5.4.  Ogólne zasady niszczenia wybuchem 

 
5.4.1. Ćwiczenia 

 
Ćwiczenie 1 

Opracuj dokumentację strzałową likwidacji wskazanego obiektu. 
 
Wskazówki do realizacji 
Uczniowie  pracują  samodzielnie.  Po  wykonaniu  ćwiczenia  wskazany  przez  nauczyciela 

uczeń prezentuje swoją pracę. Czas wykonania ćwiczenia 5 minut. 

 
Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Uczeń powinien: 

1)  zapoznać się z informacjami zawartymi w Materiale nauczania,  
2)  przeczytać dokładnie informacje podane w treści zadania, 
3)  sporządzić dokumentację strzałową, 
4)  sprawdzić poprawność wykonania zadania, 
5)  zaprezentować wykonane ćwiczenie, 
6)  dokonać oceny poprawności wykonanego ćwiczenia. 
 

Zalecane metody nauczania–uczenia się:  

−−−−    

ć

wiczenie praktyczne. 

 

Ś

rodki dydaktyczne: 

− 

Poradnik dla ucznia, 

− 

treść zadania, 

− 

szkicownik, 

− 

literatura zgodna z punktem 7 Poradnika dla nauczyciela. 

 
 
 
 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

14

5.5.  Wyburzanie wybranych obiektów budowlanych 

 
5.5.1. Ćwiczenia 

 

Ćwiczenie 1 

Masz  do  dyspozycji  przekrój  komina  na  wysokości  zakładanych  ładunków  MW,  wrysuj 

obie „strefy włomu”, przyjmując kierunek upadania. 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
Wskazówki do realizacji 
Przed  przystąpieniem  do  wykonania  ćwiczenia,  uczniowie  powinni  przeczytać 

odpowiedni  fragment  rozdziału  Materiał  nauczania.  Uczniowie  pracują  samodzielnie.  Czas 
wykonania ćwiczenia 5 minut. 

 
Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Uczeń powinien: 

1)  zapoznać się z informacjami zawartymi w Materiale nauczania,  
2)  przeczytać dokładnie informacje podane w treści zadania, 
3)  sporządzić rysunek, 
4)  sprawdzić poprawność wykonania zadania, 
5)  zaprezentować wykonane ćwiczenie, 
6)  dokonać oceny poprawności wykonanego ćwiczenia. 
 

Zalecane metody nauczania–uczenia się:  

−−−−    

ć

wiczenie praktyczne. 

 

Ś

rodki dydaktyczne: 

−−−−    

Poradnik dla ucznia, 

−−−−    

treść zadania, 

−−−−    

literatura zgodna z punktem 7 Poradnika dla nauczyciela. 

 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

15

Ćwiczenie 2 

Z powodu zamarznięcia gruntu koparka nie moŜe go urobić. Zaprojektuj (zrób szkic bez 

skali)  otwory  strzałowe,  prostopadłe  do  ściany  eksploatacyjnej  o  siatce  kwadratowej; 
odległość  między  otworami  wynosi  3,0  m,  zbiór  3,5  m;  ilość  otworów  –  15,  w  układzie 
trójszeregowym. 
 

Siatka                                           Przekrój otworu 

 
Wskazówki do realizacji 
Przed  przystąpieniem  do  wykonania  ćwiczenia,  uczniowie  powinni  przeczytać 

odpowiedni  fragment  rozdziału  Materiał  nauczania.  Uczniowie  pracują  samodzielnie.  Czas 
wykonania ćwiczenia 5 minut. 

 
Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Uczeń powinien: 

1)  zapoznać się z informacjami zawartymi w Materiale nauczania,  
2)  przeczytać dokładnie informacje podane w treści zadania, 
3)  sporządzić szkic, 
4)  sprawdzić poprawność wykonania zadania, 
5)  zaprezentować wykonane ćwiczenie, 
6)  dokonać oceny poprawności wykonanego ćwiczenia. 
 

Zalecane metody nauczania–uczenia się:  

− 

ć

wiczenie praktyczne. 

 

Ś

rodki dydaktyczne: 

−−−−    

Poradnik dla ucznia, 

−−−−    

treść zadania, 

−−−−    

przybory do rysowania i pisania, 

−−−−    

literatura zgodna z punktem 7 Poradnika. 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

16

5.6.  Wybuchowa obróbka metali 

 
5.6.1. Ćwiczenia 

 
Ćwiczenie 1 

Na  wybranych  próbkach  blach  stalowych,  maszyn  i  urządzeń  wskaŜ  miejsca  moŜliwego 

załoŜenia  ładunków  środków  strzałowych,  aby  spowodować  poŜądany  efekt  robót 
strzałowych. 
 

Wskazówki do realizacji 
Przed  przystąpieniem  do  wykonania  ćwiczenia,  uczniowie  powinni  przeczytać 

odpowiedni fragment rozdziału Materiał nauczania. Uczniowie pracują samodzielnie. NaleŜy 
zwrócić  uwagę  na  umiejętność  wyszukiwania  informacji  w  normach  i  poradniku.  Czas 
wykonania ćwiczenia 15 minut. 

 

Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Uczeń powinien: 

1)  zapoznać się z informacjami zawartymi w Materiale nauczania,  
2)  przeczytać dokładnie informacje podane w treści zadania, 
3)  obejrzeć dokładnie próbki blach, maszyn i urządzeń, 
4)  wskazać miejsce przyłoŜenia ładunków i uzasadnić wybór, 
5)  sprawdzić poprawność wykonania zadania, 
6)  zaprezentować wykonane ćwiczenie, 
7)  dokonać oceny poprawności wykonanego ćwiczenia. 
 

Zalecane metody nauczania–uczenia się:  

− 

ć

wiczenie praktyczne. 

 

Ś

rodki dydaktyczne: 

−−−−    

Poradnik dla ucznia, 

−−−−    

treść zadania, 

−−−−    

literatura zgodna z punktem 7 Poradnika dla nauczyciela. 

 

 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

17

5.7.  Warunki  bezpieczeństwa  i  higieny  pracy  przy  stosowaniu 

materiałów wybuchowych poza górnictwem 

 

5.7.1. Ćwiczenia 

 
Ćwiczenie 1 

Korzystając  z  modeli  obiektów,  makiet,  fotografii,  określ,  od  których  elementów  

w szczególności zaleŜy prawidłowe wykonanie roboty strzałowej na obiekcie inŜynierskim. 

 
Wskazówki do realizacji 
Przed  przystąpieniem  do  wykonania  ćwiczenia,  uczniowie  powinni  przeczytać 

odpowiedni  fragment  rozdziału  Materiał  nauczania.  Uczniowie  pracują  samodzielnie. 
Po wykonaniu  ćwiczenia  wskazany  przez  nauczyciela  uczeń  prezentuje  swoją  pracę. 
Czas wykonania ćwiczenia 5 minut. 

 
Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Uczeń powinien: 

1)  zapoznać się z informacjami zawartymi w Materiale nauczania,  
2)  przeczytać dokładnie informacje podane w treści zadania, 
3)  obejrzeć wnikliwie modele, makiety, fotografie, 
4)  wskazać elementy wpływające na prawidłowe wykonanie robót strzałowych, 
5)  sporządzić notatkę, 
6)  sprawdzić poprawność wykonania zadania, 
7)  zaprezentować wykonane ćwiczenie, 
8)  dokonać oceny poprawności wykonanego ćwiczenia. 

 

Zalecane metody nauczania–uczenia się: 

− 

ć

wiczenie praktyczne. 

 

Ś

rodki dydaktyczne: 

−−−−    

Poradnik dla ucznia, 

−−−−    

treść zadania, 

−−−−    

literatura zgodna z punktem 7 Poradnika dla nauczyciela. 

 
Ćwiczenie 2 

Oszacuj  ryzyko  zawodowe,  jakie  moŜe  wystąpić  w  czasie  burzenia  materiałem 

wybuchowym fundamentu w budynku i przypisz mu cięŜkość ewentualnych następstw. 

 

Lp. 

Rodzaje zagroŜenia 

Prawdopodobieństwo 

wystąpienia zagroŜenia 

CięŜkość 

następstw 

ZagroŜenie i prawdopodobieństw wystąpienia 

1.1 

 

 

 

1.2 

 

 

 

1.3 

 

 

 

1.4 

  

 

 

 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

18

Wskazówki do realizacji 
Przed  przystąpieniem  do  wykonania  ćwiczenia,  uczniowie  powinni  przeczytać 

odpowiedni  fragment  rozdziału  Materiał  nauczania.  Uczniowie  pracują  samodzielnie. 
Po wykonaniu  ćwiczenia  wskazany  przez  nauczyciela  uczeń  prezentuje  swoją  pracę. 
Czas wykonania ćwiczenia 25 minut. 

 
Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Uczeń powinien: 

1)  zapoznać się z informacjami zawartymi w Materiale nauczania,  
2)  przeczytać dokładnie informacje podane w treści zadania, 
3)  sporządzić notatkę (wypełnić tabelkę), 
4)  sprawdzić poprawność wykonania zadania, 
5)  zaprezentować wykonane ćwiczenie, 
6)  dokonać oceny poprawności wykonanego ćwiczenia. 

 

Zalecane metody nauczania–uczenia się: 

− 

ć

wiczenie praktyczne. 

 

Ś

rodki dydaktyczne: 

−−−−    

Poradnik dla ucznia, 

−−−−    

treść zadania, 

−−−−    

literatura zgodna z punktem 7 Poradnika dla nauczyciela. 

 
 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

19

6.  EWALUACJA OSIĄGNIĘĆ UCZNIA 

 

Przykłady narzędzi pomiaru dydaktycznego 
 

TEST 1 
Test  dwustopniowy  do  jednostki  modułowej  „Stosowanie  techniki 
strzałowej poza górnictwem”

 

 

Test składa się z zadań wielokrotnego wyboru, z których: 

− 

zadania 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 14, 15, 16, 18, 19 z poziomu podstawowego, 

− 

zadania 12, 13, 17, 20 z poziomu ponadpodstawowego. 

 

Punktacja zadań: 0 lub 1 punkt 

 
Za kaŜdą prawidłową odpowiedź uczeń otrzymuje 1 punkt. Za złą odpowiedź lub jej brak 

uczeń otrzymuje 0 punktów. 

 

Proponuje  się  następujące  normy  wymagań  –  uczeń  otrzyma  następujące 
oceny szkolne: 

− 

dopuszczający – za rozwiązanie co najmniej 8 zadań z poziomu podstawowego,  

− 

dostateczny – za rozwiązanie co najmniej 12 zadań z poziomu podstawowego, 

− 

dobry – za rozwiązanie 15 zadań, w tym co najmniej 3 z poziomu ponadpodstawowego, 

− 

bardzo dobry – za rozwiązanie 18 zadań, w tym 4 z poziomu ponadpodstawowego. 

 
Klucz odpowiedzi:  1.
 a, 2. a, 3. b, 4. c, 5. b, 6. a, 7. b, 8. d, 9. a, 10. a, 11. c, 

12. a, 13. a, 14. c, 15. c, 16. d, 17. a, 18. a, 19. c, 20. b.

 

 

Plan testu 

 

Nr 

zad. 

Cel operacyjny  

(mierzone osiągnięcia ucznia) 

Kategoria 

celu 

Poziom 

wymagań 

Poprawna 

odpowiedź 

1.    Określić MW do uŜytku cywilnego 

2.   

Dokonać podziału MW ze względu na prędkość 
rozkładu 

3.   

Dokonać podziału MW ze względu na skład 
chemiczny 

4.    Dobrać rodzaj MW do prac wyburzeniowych 

5.   

Określić strefy zagroŜenia podczas robót 
wyburzeniowych 

6.   

Dobrać środki zabezpieczające w trakcie robót 
strzałowych 

7.    Podać zastosowanie efektu wybuchu MW 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

20

8.   

Określić potrzebę wykonania analizy zagroŜeń 
przy robotach strzałowych-wyburzeniowych 

9.    Wymienić elementy dokumentacji strzałowej 

10.  

Wymienić zadania kierownika robót 
strzałowych 

11.   Określić kształty ładunków kumulatywnych  

12.  

Scharakteryzować metodę wyburzenia 
kominów robotami strzałowymi 

PP 

13.  

Uzasadnić wpływ cięŜaru zawieszonego na linie 
na efekt prac wyburzeniowych 

PP 

14.  

Określić zastosowanie ładunku 
kumulatywnego 

15.   Określić zastosowanie tzw. obcinaczy 

16.  

Określić parametry strzelania do karczowania 
pni drzew 

17.  

Dobierać sposób strzelania do zadanych 
parametrów wykopów (rowów) 

PP 

18.   RozróŜnić rodzaj MW po kolorze 

19.   Dobrać parametry MW do karczowania pni 

20.  

Scharakteryzować technologię strzelania 
w zamarzniętym gruncie 

PP 

 

 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

21

Przebieg testowania  

 

Instrukcja dla nauczyciela 

1.  Ustal  z  uczniami  termin  przeprowadzenia  sprawdzianu  z  wyprzedzeniem  co  najmniej 

jednotygodniowym. 

2.  Omów z uczniami cel stosowania pomiaru dydaktycznego. 
3.  Zapoznaj uczniów z rodzajem zadań podanych w zestawie oraz z zasadami punktowania. 
4.  Przygotuj odpowiednią liczbę testów. 
5.  Zapewnij samodzielność podczas rozwiązywania zadań. 
6.  Przed rozpoczęciem testu przeczytaj uczniom instrukcję dla ucznia. 
7.  Zapytaj, czy uczniowie wszystko zrozumieli. Wszelkie wątpliwości wyjaśnij. 
8.  Nie przekraczaj czasu przeznaczonego na test. 
9.  Kilka  minut  przed  zakończeniem  testu  przypomnij  uczniom  o  zbliŜającym  się  czasie 

zakończenia udzielania odpowiedzi.  

 
Instrukcja dla ucznia  

1.  Przeczytaj uwaŜnie instrukcję. 
2.  Podpisz imieniem i nazwiskiem kartę odpowiedzi. 
3.  Zapoznaj się z zestawem zadań testowych. 
4.  Test  zawiera  20  zadań  o  róŜnym  stopniu  trudności.  Wszystkie  zadania  są  zadaniami 

wielokrotnego wyboru i tylko jedna odpowiedź jest prawidłowa. 

5.  Udzielaj  odpowiedzi  tylko  na  załączonej  karcie  odpowiedzi  –  zaznacz  prawidłową 

odpowiedź  znakiem  X  (w  przypadku  pomyłki  naleŜy  błędną  odpowiedź  zaznaczyć 
kółkiem, a następnie ponownie zakreślić odpowiedź prawidłową). 

6.  Pracuj samodzielnie, bo tylko wtedy będziesz miał satysfakcję z wykonanego zadania. 
7.  Kiedy  udzielenie  odpowiedzi  będzie  Ci  sprawiało  trudność,  wtedy  odłóŜ  jego 

rozwiązanie  na  później  i  wróć  do  niego,  gdy  zostanie  Ci  czas  wolny.  Trudności  mogą 
przysporzyć  Ci  zadania:  12,  13,  17,  20  gdyŜ  są  one  na  poziomie  trudniejszym  niŜ 
pozostałe. Przeznacz na ich rozwiązanie więcej czasu. 

8.  Czas trwania testu – 30 minut. 
9.  Maksymalna  liczba  punktów,  jaką  moŜna  osiągnąć  za  poprawne  rozwiązanie  testu  

wynosi 20 pkt. 

 

Powodzenia! 

 

Materiały dla ucznia

− 

instrukcja dla ucznia, 

− 

zestaw zadań testowych, 

− 

karta odpowiedzi. 

 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

22

Zestaw zadań testowych

 

 
1.  Materiały wybuchowe do uŜytku cywilnego są to 

a)  substancje chemiczne stałe lub ciekłe, albo mieszaniny substancji, zdolne do reakcji 

chemicznej  z  wytworzeniem  gazu  o  takiej  temperaturze  i  ciśnieniu  i  z  taką 
szybkością,  Ŝe  mogą  powodować  zniszczenia  w  otaczającym  środowisku,  a  takŜe 
wyroby wypełnione materiałem wybuchowym. 

b)  mieszaniny związków, zdolne do reakcji fizycznej z wytworzeniem gazu, które mogą 

powodować zniszczenia w otaczającym środowisku. 

c)  MW uŜyte do wyburzeń kominów. 
d)  tylko substancje stałe. 

 
2.  Ze względu na prędkość rozkładu MW dzielą się na  

a)  inicjujące, kruszące, miotające. 
b)  kruszące, burzące, inicjujące. 
c)  kruszące, burzące, miotające. 
d)  burzące, miotające, zapalające. 

 
3.  Ze względu na skład chemiczny odróŜnia się materiały wybuchowe 

a)  prochy, nitroglicerynowe, zawiesinowe, inicjujące. 
b)  amonowo-saletrzane, nitroglicerynowe, prochy, emulsyjne, zawiesinowe. 
c)  prochy, zapalające, inicjujące. 
d)  zawiesinowe, emulsyjne, zapalające. 

 
4.  Do prac wyburzeniowych jednym z najczęściej uŜywanych MW jest 

a)  proch górniczy. 
b)  metanit powietrzny specjalny. 
c)  dynamit skalny. 
d)  proch skalny. 

 
5.  Strefami  zagroŜenia  podczas  wykonywania  robót  wyburzeniowych  są  między  innymi 

strefy zagroŜeń dla 
a)  obiektu budowlanego poŜarem. 
b)  ludzi i obiektu budowlanego falą sejsmiczną. 
c)  ludzi i obiektu budowlanego poŜarem. 
d)  ludzi poŜarem. 

 
6.  Czy technicznymi środkami zabezpieczającymi przed „cywilnymi” robotami strzałowymi są 

a)  urządzenia i środki techniczne słuŜące do ograniczenia zagroŜeń, a w szczególności: 

osłony, rowy, wały, odciągi, obejmy. 

b)  tylko kordony policji zabezpieczająca miejsca wykonywanych prac. 
c)  tylko  urządzenia  i  środki  techniczne  słuŜące  do  ograniczenia  zagroŜeń, 

a w szczególności: osłony, rowy o głębokości powyŜej 3 m. 

d)  tylko wały i osłony o wysokości powyŜej 10 m. 

 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

23

7.  Energię  fali  podmuchu  powietrza  i  gazów  powstałych  podczas  wybuchu  MW  moŜna 

wykorzystać do ugaszenia poŜaru szybu naftowego 
a)  nie. 
b)  tak. 
c)  tak, ale tylko gdy towarzyszy temu gwałtowna ulewa. 
d)  tylko przy temperaturze otoczenia przekraczającej 25

o

C. 

 
8.  Czy  roboty  strzałowe  –  wyburzeniowe  wymagają  dokładnej  analizy  potencjalnych 

zagroŜeń związanych z prowadzoną robotą strzałową? 
a)  tak. 
b)  rzadko jest to potrzebne. 
c)  nie. 
d)  tylko w wyjątkowych przypadkach. 

 

9.  Wśród elementów, które powinna zawierać dokumentacja strzałowa są 

a)  opis  techniczny  rozbieranego  obiektu  budowlanego,  rodzaje  zagroŜeń,  warunki 

prowadzenia robót strzelniczych. 

b)  tylko rodzaje zagroŜeń. 
c)  tylko warunki prowadzenia robót strzelniczych. 
d)  zabezpieczenia straŜy miejskiej miejsca strzelania. 

 
10.  Do zadań kierownika robót strzałowych naleŜy 

a)  zorganizowanie  i  kierowanie  robotami  strzałowymi  zgodnie  z  pozwoleniem  na 

prowadzenie tych robót. 

b)  zorganizowanie wywozu gruzu powstałego po wyburzaniu obiektu. 
c)  stworzenie warunków socjalnych dla załogi. 
d)  transport MW. 

 
11.  Ładunki kumulatywne mają kształty 

a)  tylko cylindryczne bez Ŝadnego wgłębienia. 
b)  cylindryczne  lub  sferyczne  z  tzw.  wgłębieniem  kumulatywnym  powodującym  silny, 

rozproszony strumień fali detonacyjnej. 

c)  cylindryczne  lub  sferyczne  z  tzw.  wgłębieniem  kumulatywnym  powodującym  silny, 

zwarty strumień fali detonacyjnej. 

d)  tylko sferyczne bez Ŝadnego wgłębienia. 

 
12.  Prace  wyburzeniowe  kominów  fabrycznych  przy  uŜyciu  robót  strzałowych  są  jedną 

z metod likwidacji, która przy odpowiednich warunkach jest 
a)  najszybszą i najtańszą metodą wyburzania. 
b)  nieopłacalna. 
c)  najszybszą i najdroŜszą metodą wyburzania. 
d)  najniebezpieczniejszą metodą wyburzania. 

 

13.  Przy pracach wyburzeniowych kominów cięŜar zawieszony na linie 

a)  pozwala  skierować  upadający  komin  w  określone  miejsce  pod  warunkiem 

wykonania włomu. 

b)  pozwala  skierować  upadający  komin  w  określone  miejsce  bez  konieczności 

wykonania włomu. 

c)  ma znaczenie przy silnym wietrze. 
d)  stosuje się gdy wysokość komina jest większa niŜ 50 m. 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

24

14.  Ładunki kumulatywne wykorzystuje się tylko w 

a)  przemyśle naftowym i górnictwie odkrywkowym. 
b)  budownictwie do prac wyburzeniowych. 
c)  budownictwie  do  prac  wyburzeniowych  oraz  w  przemyśle  naftowym  i  górnictwie 

odkrywkowym. 

d)  górnictwie podziemnym. 

 

15.  Ładunki 

pierścieniowo-kierunkowe 

(obcinacze) 

– 

stosuje 

się 

przemyśle 

i budownictwie do obcinania wybuchowego 
a)  tylko rur. 
b)  tylko studni odwadniających. 
c)  stalowych elementów maszyn i obiektów budowlanych, rur, studni odwadniających. 
d)  wycinki drzew w lesie. 

 

16.  Przeciętna głębokość załoŜenia ładunku podkładanego pod pień drzewa 

a)  wynosi od 4 do 6 średnicy pnia mierzonego pod korzeniami. 
b)  jest stała i wynosi 1 m. 
c)  nie zaleŜy od średnicy. 
d)  wynosi od 1,25 do 1,75 średnicy pnia mierzonego nad korzeniami. 

 

17.  Aby  wykonać  wykop  (rów)  o  szerokości  dna  0,5  m  i  głębokości  1  m  oraz  o  łagodnie 

nachylonych ścianach  
a)  wystarczy  zastosować  strzelanie  jednoszeregowe  otworami  o  długości  poniŜej  1  m 

(np. 0,8 m). 

b)  konieczne  jest  zastosowanie  strzelania  dwuszeregowego  otworami  o  długości 

powyŜej jednego metra. 

c)  naleŜy zastosować strzelanie jednoszeregowe otworami o długości powyŜej 1 m. 
d)  naleŜy zastosować strzelani długimi otworami. 

 
18.  WskaŜ prawidłowy kolor opakowania dynamitu. Jest to kolor  

a)  niebieski. 
b)  kremowy. 
c)  czerwony. 
d)  brunatny. 

 
19.  Masę  ładunków  MW  w  otworach  wierconych  pniu  drzewa  przyjmuje  się  w  zaleŜności 

od 
a)  wysokości drzewa przyjmując 7 do 10 kg MW na 1mb wysokości.  
b)  wieku drzewa przyjmując 7 do 10 kg MW na 1 rok „Ŝycia”. 
c)  grubości pnia przyjmując 7 do 10 kg MW na 1 m grubości pnia. 
d)  połoŜenia geograficznego lasu przyjmując 7 kg MW na 1 pień. 

 

20.  Grubość zamarzniętej warstwy gruntu wynosi poniŜej 0,8 m. Przy strzelaniu w tego typu 

gruncie stosowane są przewaŜnie otwory pionowe o 
a)  długości rzędu 1,5 grubości zamarzniętej warstwy. 
b)  długości mniejszej niŜ 1,5 grubości zamarzniętej warstwy. 
c)  otwory długości równej grubości zamarzniętej warstwy. 
d)  otwory dowolnej długości. 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

25

KARTA ODPOWIEDZI 

 
Imię i nazwisko …………………………………………………….. 

 
Stosowanie techniki strzałowej poza górnictwem 
 

Zakreśl poprawną odpowiedź. 
 

Numer 

zadania 

Odpowiedź 

Punkty 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

10   

 

11   

 

12   

 

13   

 

14   

 

15   

 

16   

 

17   

 

18   

 

19   

 

20   

 

Razem:   

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

26

TEST 2 
Test  dwustopniowy  do  jednostki  modułowej  „Stosowanie  techniki 
strzałowej poza górnictwem”

 

 

Test składa się z zadań wielokrotnego wyboru, z których: 

−−−−    

zadania 1, 2, 3, 4, 5, 6, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 16, 18, 19, 20 są poziomu podstawowego, 

−−−−    

zadania 7, 8, 15, 17 są poziomu ponadpodstawowego. 

 

Punktacja zadań: 0 lub 1 punkt 

 
Za kaŜdą prawidłową odpowiedź uczeń otrzymuje 1 punkt. Za złą odpowiedź lub jej brak 

uczeń otrzymuje 0 punktów. 

 

Proponuje  się  następujące  normy  wymagań  –  uczeń  otrzyma  następujące 
oceny szkolne: 

− 

dopuszczający – za rozwiązanie co najmniej 8 zadań z poziomu podstawowego,  

− 

dostateczny – za rozwiązanie co najmniej 12 zadań z poziomu podstawowego, 

− 

dobry – za rozwiązanie 15 zadań, w tym co najmniej 3 z poziomu ponadpodstawowego, 

− 

bardzo dobry – za rozwiązanie 18 zadań, w tym 4 z poziomu ponadpodstawowego. 

 

Klucz odpowiedzi:  1. c, 2. d, 3. a, 4. a, 5. a, 6. a, 7. b, 8. b, 9. c, 10. a, 11. c, 

12. d, 13. a, 14. d, 15. a, 16. b, 17. b, 18. a, 19. b, 20. a.

 

 

Plan testu

 

 

Nr 

zad.

 

Cel operacyjny  

(mierzone osiągnięcia ucznia) 

Kategoria 

celu 

Poziom 

wymagań 

Poprawna 

odpowiedź 

Klasyfikować wyburzane obiekty 

Wymienić wymagane dokumentacje do robót 
strzelniczych w obiektach budowlanych 

Określić wymagane dokumenty przy robotach 
strzelniczych w robotach budowlanych 

Klasyfikować fundamenty w zaleŜności od 
rodzaju spoiwa, czyli odporności na 
rozdrabnianie 

Wymienić metody wyburzania fundamentów 

Charakteryzować technologię wyburzania 
fundamentów 

Charakteryzować technologię burzenia 
fundamentów warstwami 

PP 

Określić parametry rozmieszczenia otworów 
przy strzelaniu w fundamentach kategorii I, II 
i III 

PP 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

27

RozróŜnić parametry wpływające na wielkość 
ładunku MW uŜytego do wyburzania 
fundamentów 

10  Dobierać sposoby minimalizacji zagroŜeń przy 

pracach wyburzeniowych 

11  Wymieniać metody likwidowania zatorów 

lodowych  

12  Wskazać przepisy prawne regulujące metody 

karczowania i wycinania pni drzew 

13  Charakteryzować karczowanie pni drzew 

14  Charakteryzować karczowanie pni drzew za 

pomocą ładunków podkładanych 

15  Scharakteryzować ścinanie pni drzew 

PP 

16  Określić wielkość ładunku MW przy ścinaniu 

drzew 

17  Dobrać metodę strzelania do zadanych efektów 

PP 

18  Scharakteryzować strzelanie gładkościenne 

19  Wymienić zastosowanie strzelania 

gładkościennego 

20  Określić strefy zagroŜenia podczas robót 

wyburzeniowych 

 
 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

28

Przebieg testowania 

 

Instrukcja dla nauczyciela 

1.  Ustal  z  uczniami  termin  przeprowadzenia  sprawdzianu  z  wyprzedzeniem  co  najmniej 

jednotygodniowym. 

2.  Omów z uczniami cel stosowania pomiaru dydaktycznego. 
3.  Zapoznaj uczniów z rodzajem zadań zawartych w zestawie oraz z zasadami punktowania. 
4.  Przygotuj odpowiednią liczbę testów. 
5.  Zapewnij samodzielność podczas rozwiązywania zadań. 
6.  Przed rozpoczęciem testu przeczytaj uczniom instrukcję dla ucznia. 
7.  Zapytaj, czy uczniowie wszystko zrozumieli. Wszelkie wątpliwości wyjaśnij. 
8.  Nie przekraczaj czasu przeznaczonego na test. 
9.  Kilka  minut  przed  zakończeniem  testu  przypomnij  uczniom  o  zbliŜającym  się  czasie 

zakończenia udzielania odpowiedzi. 

 

Instrukcja dla ucznia  

1.  Podpisz imieniem i nazwiskiem kartę odpowiedzi. 
2.  Zapoznaj się z zestawem zadań testowych. 
3.  Test  zawiera  20  zadań  o  róŜnym  stopniu  trudności.  Wszystkie  zadania  są  zadaniami 

wielokrotnego wyboru i tylko jedna odpowiedź jest prawidłowa. 

4.  Udzielaj  odpowiedzi  tylko  na  załączonej  karcie  odpowiedzi  –  zaznacz  prawidłową 

odpowiedź  znakiem  X  (w  przypadku  pomyłki  naleŜy  błędną  odpowiedź  zaznaczyć 
kółkiem, a następnie ponownie zakreślić odpowiedź prawidłową). 

5.  Pracuj samodzielnie, bo tylko wtedy będziesz miał satysfakcję z wykonanego zadania. 
6.  Kiedy  udzielenie  odpowiedzi  będzie  Ci  sprawiało  trudność,  wtedy  odłóŜ  jego 

rozwiązanie  na  później  i  wróć  do  niego,  gdy  zostanie  Ci  czas  wolny.  Trudności  mogą 
przysporzyć Ci zadania: 7, 8, 15, 17, gdyŜ są one na poziomie trudniejszym niŜ pozostałe. 
Przeznacz na ich rozwiązanie więcej czasu. 

7.  Czas trwania testu – 30 minut. 
8.  Maksymalna  liczba  punktów,  jaką  moŜna  osiągnąć  za  poprawne  rozwiązanie  testu  

wynosi 20 pkt. 

Powodzenia! 

Materiały dla ucznia: 

−−−−    

instrukcja, 

−−−−    

zestaw zadań testowych, 

−−−−    

karta odpowiedzi. 

 

Zestaw zadań testowych 

 
1.  Materiały  wybuchowe  poza  górnictwem  stosuje  się  głównie  w  budownictwie  oraz  do 

likwidacji  róŜnego  rodzaju  konstrukcji  inŜynierskich.  Obiekty  likwidowane  techniką 
strzelniczą dzielimy na 
a)  niskie i wysokie. 
b)  niskie, wysokie i wielkoprzestrzenne. 
c)  niskie, wysokie i wielkoprzestrzenne i tzw. masy ziemne. 
d)  niskie, średnie i wysokie. 

 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

29

2.  Roboty strzelnicze w obiektach budowlanych wykonuje się na podstawie 

a)  tylko metryki strzałowej. 
b)  metryki strzałowej lub dokumentacji strzałowej. 
c)  pozwolenia na rozbiórkę lub zgłoszenia rozbiórki. 
d)  metryki  strzałowej  lub  dokumentacji  strzałowej  oraz  pozwolenia  na  rozbiórkę 

względnie  zgłoszenia  rozbiórki  o  ile  te  dokumenty  są  wymagane  przez  prawo 
budowlane. 

 

3.  Na  podstawie  metryki  strzałowej  mogą  być  prowadzone  roboty  strzelnicze  w  obiektach 

budowlanych 
a)  tylko  wtedy  gdy  nie  jest  wymagane  pozwolenie  na  rozbiórkę  lub  zgłoszenie 

rozbiórki. 

b)  niskich do wysokości 5 m. 
c)  o wysokości 10 m i kubaturze 3000 m

3

d)  o konstrukcji drewnianej, gdy nie jest wymagane pozwolenie na rozbiórkę. 

 

4.  Materiały  wybuchowe  stosuje  się  do  wyburzania  fundamentów  zewnętrznych 

i wewnętrznych,  które  dzieli  się  na  4  kategorie  wg  odporności  na  rozdrabnianie.  Zapis 
przedstawiający kategorie od najmniejszej do największej odporności na rozdrabnianie to 
a)  fundament:  z  cegieł  na  zaprawie  wapiennej,  cegieł  na  zaprawie  cementowej, 

betonowy, Ŝelbetowy. 

b)  fundament:  Ŝelbetowy,  betonowy,  cegieł  na  zaprawie  cementowej,  z  cegieł  na 

zaprawie wapiennej. 

c)  fundament z cegieł na zaprawie: betonowej, wapiennej, Ŝelbetowej, cementowej. 
d)  fundament:  Ŝelbetowy,  z  cegieł  na  zaprawie  wapiennej,  cegieł  na  zaprawie 

cementowej, betonowy. 

 
5.  Fundamenty mogą być wyburzane 

a)  częściami, warstwami bądź w całości. 
b)  tylko w całości. 
c)  warstwami lub w całości. 
d)  częściami bądź w całości. 

 

6.  Przy burzeniu fundamentów w całości wierci się otwory 

a)  pionowe o długości 0,9 wysokości fundamentu. 
b)  poziome o długości 0,9 wysokości fundamentu. 
c)  poziome i pionowe o długości 0,9 wysokości fundamentu. 
d)  ukośne pod kątem 45 stopni o długości 0,9 wysokości fundamentu. 

 

7.  Przy burzeniu fundamentu warstwami obowiązują przepisy, Ŝe długość otworów 

a)  musi być większa o 10% od grubości warstwy. 
b)  musi być równa grubości warstwy a w ostatniej warstwie długość otworu wynosi 0,9 

jej grubości. 

c)  musi być dwukrotnie mniejsza niŜ grubości warstwy. 
d)  moŜe być dowolna. 

 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

30

8.  Przyjmując następujące oznaczenia: d – średnica otworu strzałowego; l – długość otworu 

strzałowego; a – odległość między otworami w szeregu; b – odległość między szeregami 
otworów,  zaznacz  prawidłową  odpowiedź  charakteryzującą  strzelanie  w  fundamentach 
kategorii I, II, III przy burzeniu ich w całości 
a)  d = 36–60mm, l = 1,8–2 m, rozstawienie otworów w szeregu jest dowolne. 
b)  d = 36–60mm, l = 1,8–2 m, a = (1,2–1,4)l, b = (0,8–1)l. 
c)  d = 36–60mm, l = 1-1–2 m, a = (1,2–1,4)l, b = (0,8–1)l. 
d)  d = 60–100mm, l = 1–1,2 m, a = l, b = 0,5 l. 

 

9.  Przy wyburzaniu fundamentów wielkość ładunku MW zaleŜy od kategorii 

a)  fundamentu. 
b)  fundamentu i jego kształtu. 
c)  fundamentu, jego kształtu i wielkości. 
d)  fundamentu, jego kształtu, wielkości i pory roku. 

 

10.  Rozbijając fundamenty, po załadowaniu otworów MW i przybitką 

a)  otwory  naleŜy  osłonić  tj.  zakryć  workami  z  piaskiem  lub  gumowymi  matami, 

deskami  itp.  aby  nie  dopuścić  do  rozrzutu  ewentualnych  odłamków  skalnych  oraz 
zastosować odpalanie milisekundowe. 

b)  otwory nie naleŜy osłaniać, gdyŜ zniweczy to efekt strzelania. 
c)  otwory naleŜy przykryć płytami betonowymi zbrojonymi. 
d)  naleŜy zastosować odpalanie milisekundowe otworów. 

 

11.  Likwidowanie zatorów lodowych moŜe być realizowane 

a)  tylko za pomocą ładunków MW umieszczonych na tafli niszczonego lodu. 
b)  za  pomocą  ładunków  MW  umieszczonych  na  tafli  niszczonego  lodu  lub  na  jej 

krawędzi. 

c)  za  pomocą  ładunków  MW  umieszczonych  na  tafli  niszczonego  lodu  lub  ładunków 

wodoodpornych umieszczonych pod lodem. 

d)  tylko za pomocą ładunków MW zrzucanych z helikoptera. 

 

12.  Karczowanie i wycinanie pni drzew dokonuje się za pomocą 

a)  tylko ładunków podkładanych. 
b)  tylko ładunków umieszczanych w otworach wywierconych w pniach drzew. 
c)  ładunków nakładanych. 
d)  ładunków podkładanych lub wykonanych w pniach drzew. 

 

13.  Przeciętna  głębokość  załoŜenia  ładunku  MW  przy  karczowaniu  pni  wynosi  1,25–1,75 

ś

rednicy pnia ponad korzeniem i zaleŜy od 

a)  głębokości pnia, rodzaju drzewa i korzeni pnia, właściwości gruntu i czasu jaki minął 

od chwili ścięcia drzewa. 

b)  rodzaju drzewa i pory roku. 
c)  tylko średnicy pnia. 
d)  ukształtowania terenu. 

 

14.  Dwa ładunki podkładane stosujemy w przypadku 

a)  karczowania grubych pni o średnicy 50–80 cm. 
b)  karczowanie grubych pni o średnicy powyŜej 1 m. 
c)  nigdy nie stosujemy dwóch ładunków podkładanych. 
d)  karczowanie pni dębu o średnicy powyŜej 80 cm. 

 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

31

15.  Ścinanie pni drzew jednym ładunkiem stosujemy wtedy, gdy 

a)  średnica  pnia  nie  przekracza  0,3  m,  długość  otworu  wynosi  2/3  średnicy  drzewa, 

a jego wysokość od powierzchni wynosi ok.0,25 m. 

b)  średnica  pnia  nie  przekracza  0,3  m,  długość  otworu  wynosi  2/3  średnicy  drzewa, 

a jego wysokość od powierzchni wynosi ok.0,5 m. 

c)  są to drzewa liściaste o średnicy powyŜej 0,3 m. 
d)  są to drzewa iglaste o średnicy poniŜej 0,3 m. 

 

16.  Ładunek MW w otworach wierconych w pniu drzew przy ich ścinaniu wynosi 

a)  od 1 do 3 kg na 1 m grubości pnia. 
b)  od 7 do 10 kg na 1 m grubości pnia. 
c)  nie więcej niŜ 5 kg na 1 m grubości pnia. 
d)  powyŜej 10 kg na 1 m grubości pnia. 

 

17.  Aby uzyskać pełny profil wykopów wykonywanych technika strzelniczą naleŜy stosować 

a)  metodę krótkich otworów. 
b)  strzelanie  na  wyrzut,  które  wymaga  zastosowania  zwiększonych  ładunków 

lub zagęszczenia otworów nachylonych pod kątem 45–60°. 

c)  tylko strzelanie jednoszeregowe. 
d)  strzelanie dwuszeregowe o długości otworów mniejszej niŜ głębokość planowanego 

rowu. 

 

18.  Strzelanie gładkościenne charakteryzuje się 

a)  zmniejszeniem  lub  całkowitą  eliminacją  spękań  poza  zaprojektowanym  konturem 

wykopu oraz otrzymaniem gładkich stropów i ociosów. 

b)  zwiększeniem spękań poza zaprojektowanym konturem wykopu. 
c)  otrzymywaniem gładkich stropów i nieregularnych ociosów wyrobiska. 
d)  zmniejszeniem  spękań  poza  wykopem (wyrobiskiem) i otrzymaniem nieregularnych 

stropów i ociosów. 

 
19.  Strzelanie gładkościenne konturowe ma zastosowanie do 

a)  wykonywania tylko przekopów, tuneli, wykopów, zbiorników. 
b)  wykonywania  przekopów,  tuneli,  wykopów,  zbiorników  oraz  gdy  chodzi 

o zachowanie stateczności zboczy otoczenia. 

c)  urabiania skał zwięzłych i bardzo zwięzłych. 
d)  urabiania skał na bloki. 

 

20.  Strefami  zagroŜenia  podczas  wykonywania  robót  wyburzeniowych  są  między  innymi 

strefy zagroŜeń 
a)  dla ludzi, obiektu budowlanego, falą sejsmiczną. 
b)  dla obiektu budowlanego. 
c)  falą sejsmiczną. 
d)  poŜarem. 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

32

 

KARTA ODPOWIEDZI 

 
Imię i nazwisko …………………………………………………….. 

 
Stosowanie techniki strzałowej poza górnictwem 
 

Zakreśl poprawną odpowiedź. 
 

Nr 

zadania 

Odpowiedź 

Punkty 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

10   

 

11   

 

12   

 

13   

 

14   

 

15   

 

16   

 

17   

 

18   

 

19   

 

20   

 

Razem:   

 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

33

7.  LITERATURA 

 

1.  Gos S., Bonarek J., Siemianowski J.: Górnik strzałowy. Ś.W T, Katowice 1995 
2.  Korzeniowski  J.  I.,  Onderka  z.  Roboty  strzelnicze  w  górnictwie  odkrywkowym.  Wyd. 

i Szk. Górnicze, Wrocław 2006 

3.  Lewicki  J.,  Krzworączka  P.,  Batko  P.,  Morawa  R.:  Sposób  zwiększenia  pewności 

kierunkowego obalania kominów. Górnictwo i inŜynieria. Kwartalnik AGH, rok 28 2004 

4.  PN-N-18001.  Systemy  zarządzania  bezpieczeństwem  i  higieną  pracy.  Wymagania. 

ustanowiona przez PKN dnia 15 lipca 1999 r 

5.  PN-N-  18002.  Systemy  zarządzania  bezpieczeństwem  i  higieną  pracy.  Ogólne  wytyczne 

do oceny ryzyka zawodowego. Ustanowiona przez PKN dnia 11 stycznia 2000 r 

6.  Praca zbiorowa: Poradnik górnika Tom II. Wyd. Śląsk, Katowice 1982 
7.  Praca zbiorowa: Poradnik górnika Tom IV. Wyd. Śląsk, Katowice 1982 
8.  Samujłło J.: Górnictwo kamienne Wydawnictwo Górniczo-Hutnicze Katowice 1962 
9.  Samujłło J.: InŜynieria strzelnicza. Cz. II i III. Skrypt AGH, Kraków 
10.  Samujłło  J.:  Roboty  strzelnicze  w  kopalniach  odkrywkowych  węgla  i  kamienia.  AGH, 

1956 

11.  Źródła własne autorów 
 
Literatura metodyczna: 
1.  Niemierko B.: Pomiar wyników kształcenia. WSiP, Warszawa 2004