Microsoft Word Viewer - Liniewicz Irena - Jak szkolic wlasnego psa

Irena Liniewicz
Leonard Wach

„Jak szkolić własnego psa”

Kurs podstawowy

„Mada” 1993

Opracowanie graficzne i techniczne -MAŁGORZATA
MAKSIMCZUK

ISBN 83-86170-04-2
Wydawnictwo „Mada" 00-020 Warszawa, ul. Chmielna 6 m. tel. 27-93-47

Spis treści

Wstęp 1
Charakterystyka niektórych ras psów hodowanych w Polsce 2

Szkolenie
1. Co powinniśmy wiedzieć przed rozpoczęciem szkolenia 6
2. Akcesoria niezbędne przy szkoleniu 6
3. Cykl szkoleniowy w rozbiciu na poszczególne dni 7

Wstęp

Pies — obiekt marzeń naszych pociech, obrońca domowego mienia, a czasem opiekun

mniej sprawnego właściciela - to nie tylko wierny przyjaciel, ale także domownik z
należnymi mu prawami. Tylko wtedy spełni rolę ukochanego psa towarzyszącego, bądź
obronnego. Właściwy wybór rasy odpowiednia pielęgnacja, a wreszcie szkolenie
doprowadzić może do realizacji marzenia o posiadaniu posłusznego i bezpiecznego psa.

Niniejsza publikacja ma na celu przekazanie podstawowych wiadomości

teoretycznych i praktycznych związanych, wychowaniem i szkoleniem psów. Przedstawiona
w mej metoda trzydziestodniowego cyklu szkoleniowego jest owocem wieloletnich
doświadczeń zdobytych w trakcie pracy z psami w doskonale funkcjonującym zakładzie
tresury. Można ją wykorzystać każdy hodowca amator ze skutkiem pozytywnym, czego
ż

yczą przekonani o efektywności proponowanej metody.

Autorzy

Charakterystyka niektórych ras psów hodowanych w Polsce

1. OWCZAREK NIEMIECKI

Owczarek niemiecki — często mylnie nazywany: wilkiem, wilczurem, owczarkiem alzackim—jest

najbardziej  rozpowszechnionym  i  najchętniej  hodowanym  psem  w  Polsce.  Swoją  popularność
zawdzięcza  kilku  szczególnym  zaletom:  harmonijnej  budowie,  płynnym  sposobie  poruszania  się,
budzącej respekt postawie, wysokich walorach użytkowych (uzdolnienia węchowe oraz obronne). Jest
psem  średniej  wielkości  (psy  w  kłębie  62  cm,  suki  —  57  cm)  o  mocnym  kośćcu  i  doskonałym
umięśnieniu. Budowa anatomiczna czyni go bardzo wytrzymałym — zwłaszcza w kłusie (stąd częste
określenie „kłusak"), podczas którego można ocenić prawidłowość jego budowy oraz ruchu. Mimo
dużego  temperamentu  nie  przysparza  trudności  w  szkoleniu,  któremu  chętnie  się  poddaje.  Można  go
szkolić w każdej specjalności. Przydatność użytkowa owczarka niemieckiego związana jest ściśle z jego
dużą odpornością fizyczną (stosunkowo długa sierść oraz gęste podszycie), co umożliwia trzymanie
go w kojcu. Ważne również jest to, że z reguły nie przejawia jakichkolwiek złośliwości w stosunku do
wszystkich domowników i bez obawy może przebywać z dziećmi. Owczarek niemiecki charakteryzuje
się  również  odpornością  nerwową,  czujnością,  śmiałością,  bojowością  i  nieustępliwością,  a  także
przywiązaniem do opiekunów.

Można go polecić każdemu miłośnikowi psów. Niezależnie od kierunku, w jakim jest szkolony, zadania
swoje wykonuje perfekcyjnie. Krótko mówiąc — lubi służyć człowiekowi, co jest jego główną zaletą.
Wymaga jednak dobrej opieki oraz stałego nadzoru. Pozbawiony tej opieki zdradza skłonności do
zmanierowania i włóczęgostwa.

2. POLSKI OWCZAREK NIZINNY

Polski owczarek nizinny (PON) należy do najstarszych psów owczarskich w Polsce. Charakteryzuje

się silną, muskularną, krępą (pies do 52, suka do 43 cm) budową, żywym usposobieniem. Obdarzony jest
zmysłem spostrzegawczości. Wykorzystywany jako pasterz jest niezwykle czujny. Przeniesiony w warunki
miejskie jest doskonałym stróżem obejścia. W stosunku do obcych bywa nieprzekupny i nieufny, ale
w pełni podporządkowuje się wszystkim domownikom. Jest jednak psem dość kłopotliwym w
utrzymaniu z uwagi na konieczność stałych zabiegów kosmetycznych jego owłosienia i tylko osoba, dla
której zabiegi te nie będą problemem, może sobie pozwolić na posiadanie psa tej rasy.

3. OWCZAREK SZKOCKI (collie)

Podobnie jak polski owczarek nizinny należy do psów pasterskich. Z uwagi na stosunkowo długie
owłosienie  nadaje  się  raczej  do  utrzymania  w  obejściu.  Bywa  też  hodowany  w  domu,  ale  wymaga
wówczas  uciążliwych  zabiegów  higienicznych.  Jako  dość  duży  pies  może  być  wykorzystywany
do  celów  obronnych.  Ponieważ  jednak  najważniejszą  cechą  jego  charakteru  jest  nieufność  wobec
obcych  i  wrodzona  czujność,  najbardziej  nadaje  się  do  szkolenia  na  stróża.  Szkoli  się  łatwo,
ponieważ z reguły bywa bardzo inteligentny (reaguje na zmianę intonacji głosu, rozpoznając karcenie i
pochwały). W naszych warunkach klimatycznych collie doskonale się sprawdza.

4. OWCZAREK PODHALAŃSKI

Owczarek podhalański to kolejny pies owczarski; w Polsce ściśle związany z Tatrami i Podhalem.

Nie  nadaje  się  w  zasadzie  do  hodowli  na  terenach  nizinnych,  a  zwłaszcza  w  osiedlach  miejskich.
Należy  do  psów  dużych  (wysokość  w  kłębie  65-70  cm,  suki  —  60-65  cm)  o  mocnej,  zwartej
budowie.  Przy  ogromnej  sile  fizycznej  jest  jednak  spokojny  oraz  pojętny.  Postawa,  piękny  wygląd
zewnętrzny powodują, iż bywa wykorzystywanym jako pies towarzyszący, a wrodzone skłonności
czynią z niego doskonałego psa pasterskiego i stróża.

5. BOKSER

Bokser należy do psów dogowatych, przy czym naprawdę popularny stał się dopiero po II wojnie
ś

wiatowej. Jest to typowy pies bojowy o muskularnej budowie, średnim wzroście (pies 57-63 cm, suka

53-59 cm). Na ogół posiada suchą i wyraźnie modelowaną muskulaturę. Poza miłym ma wicie
pozytywnych cech charakteru. Jest łagodny, pojętny, a jednocześnie czujny i nieufny wobec obcych.
Nie przejawia większych problemów przy szkoleniu, ale bywa, że stawia opory przy wprowadzaniu
elementów, których nie lubi. Powinna go więc szkolić osoba z pewnym już doświadczeniem. Jako
pies obronny bokser może być zwierzęciem niebezpiecznym, w ataku bywa bowiem nieustępliwy i
ś

lepo odważny. Nie nadaje się na tropiciela,, ponieważ niema predyspozycji węchowych. Decydując

się na posiadanie psa tej rasy nie można kierować się wyłącznie sentymentem, ale realnie ocenić
własne możliwości i potrzeby.

6. OWCZAREK KAUKASKI

W Polsce owczarek kaukaski pojawił się stosunkowo niedawno, bo przed kilkunastu laty i jest
bardzo nielicznie reprezentowany. Mimo iż jest to pies typu owczarka górskiego, nadaje się do
hodowli na nizinach, a nawet w warunkach miejskich. Jest bardzo wytrzymały na warunki
klimatyczne. Mając wrodzoną agresywność i nieufność do osób obcych, doskonale nadaje się na psa
obronno-stróżującego. Cechy te mogą być jednak nieco przytłumione, dlatego konieczne jest
odpowiednie szkolenie, by je rozwinąć. Owczarek kaukaski wymaga zdecydowanego postępowania
ze strony właściciela, ponieważ przy nieumiejętnym prowadzeniu jest w stanie zdominować
opiekuna. Należy jednocześnie pamiętać, by nie postępować z nim zbyt brutalnie, gdyż może
skierować swoją agresję nawet przeciwko najbliższemu otoczeniu. Mimo to jest łatwy w szkoleniu, a
odpowiednio poprowadzony daje się całkowicie podporządkować.

7. DOBERMAN

Doberman  jest  psem  średniej  wielkości  (pies  —  68-70  cm,  suka  —  63-67  cm)  o  mocnej
budowie.  Mając  krótkie  owłosienie  jest  mało  odporny  i  w  naszym  klimacie  powinien  być
trzymany  w  mieszkaniu,  którego  doskonale  pilnuje.  Jest  także  świetnym  obrońcą  dzięki
takim  cechom,  jak:  bojowość,  zaciętość,  nieustępliwość  i  chęć  walki.  Z  reguły  jest  to  pies
indywidualista,  podporządkowujący  się  jednemu  członkowi  rodziny  (pozostałych
lekceważy).

Planując wyszkolenie dobermana pamiętać należy, iż jest to pies, z którym naukę — poprze/
odpowiednie z nim postępowanie — należy rozpocząć jak najwcześniej. Jest to bowiem pies
bardzo trudny do ułożenia i absolutnie nie można dopuścić do jego dominacji. Przy
nadmiernym temperamencie i oporności w wykonywaniu poleceń wymaga konsekwentnego
ich egzekwowania. Szczególnie trudne w tym względzie bywają dobermany o umaszczeniu
czekoladowym. Jedynie bardzo doświaczonemu hodowcy można je polecić.

8. ROTTWEILER

Rottweiler, znany i lubiany na całym świecie, w Polsce ciągle jeszcze jest mało popularny.
Jest to pies o muskularnej budowie, silny, zręczny i wytrzymały. Wzrostem zaliczany jest do
ś

rednich (pies — 60-68 cm, suka — 55-63 cm). O dużej odporności nerwowej, nie wykazuje

zbyt gwałtownych reakcji. Wrodzona zaciętość oraz nieufność do obcych oraz przywiązanie
do  opiekuna  czynią  z  niego  doskonałego  psa  obronnego  i  towarzyszącego.  Mimo  krótkiego
owłosienia jest odporny na niesprzyjające warunki klimatyczne, dlatego może być trzymany
zarówno  w  domu,  jak  i w  kojcu.  Może  być  więc  wykorzystywany  jako  stróż.  Bardzo  łatwo
akceptuje  właściciela  oraz  członków  jego  rodziny,  wobec  których  jest  przyjacielski.  Mając
miłe  usposobienie  stwarza  pozory  łagodności,  ale  w  razie  konieczności  zdecydowanie  i
odważnie staje w obronie swojego pana.

Rottweiler w zasadzie nie stwarza problemów w szkoleniu, jeśli tylko jego opiekun

pamięta o konsekwencji w postępowaniu. Prawidłowo wychowany, a następnie ułożony
spełni wszystkie stawiane przed nim wymagania.

9. SZNAUCER OLBRZYM

Sznaucer,  nazywany  inaczej  brodaczem,  jest  psem  szorstkowłosym  o  charakterystycznym
owłosieniu  pyska  na  brodzie  i  brwiach.  Poza  olbrzymem  występują  jeszcze  dwie  odmiany
sznaucerów: średni i miniaturowy. Wzrost olbrzyma waha się w granicach: pies — 60-70 cm,
suka  —  45-50  cm.  Mocny  kościec,  umięśnienie  oraz  wyniosła  postawa  budzą  respekt.
Pomimo dużego wzrostu i masy jest to pies bardzo zwinny, żywy, wiecznie zainteresowany
tym,  co  się  wokół  niego  dzieje.  Oprócz  tego  jest  uważny,  spostrzegawczy,  łatwo  kojarzący
bodźce  oraz  inteligentny.  Wykorzystywany  głównie  jako  pies  towarzyszący  może  być
ś

wietnym obrońcą i stróżem. Ze względu na dość duży temperament szkolenie sznaucera

powinno rozpocząć się od wieku szczenięcego poprzez przyzwyczajanie go do dyscypliny.
Pozwoli to uniknąć wielu problemów podczas układania — rozproszenie, brak koncentracji,
chęć zabawy.

Sznaucer najlepiej czuje się w domu, w towarzystwie właścicieli, do których jest

bardzo przywiązany, przyjacielski, chętny do pieszczot. Spośród domowników wybiera sobie
jedną osobę, której jest bezgranicznie posłuszny. Tylko ta osoba może sobie pozwolić na
wymaganie od niego karności i prawdziwej dyscypliny, inne — mogą narazić się nawet na
atak z jego strony.

10. SZNAUCER ŚREDNI

Sznaucer średni to mniejsza kopia sznaucera olbrzyma. Różnią się jedynie wzrostem (pies —
45-40 cm). Sylwetka, owłosienie i cechy charakteru są takie same. Jako pies zdecydowanie
mniejszy bardziej nadaje się do polecenia amatorom, chociaż również wymaga zdecydowania
w prowadzeniu.

11. DOG NIEMIECKI

Dog  niemiecki  jest  największym  przedstawicielem  psów  dogowatych  w  Polsce  (pies  —  80
cm, suka — 72 cm). Potężnie zbudowany, ale zgrabny, wygląda bardzo elegancko. Respekt
budzi  wyniosłą  postawą.  Z  natury  jest  bardzo  opanowany  i  spokojny  i  naprawdę  trudno  go
wyprowadzić  z  równowagi.  Mimo  tych  cech,  należy  go  od  samego  początku  wychowywać  w

karności, by nie dopuścić do dominacji nad otoczeniem. Tylko w ten sposób można go przygotować do
wyszkolenia na psa bojowego i to najlepszego spośród wszystkich psów obronnych.

Dog niemiecki, jako zwierzę bardzo inteligentne, łatwo poddaje się szkoleniu. Nie należy jednak

wymagać pokonywania przez niego przeszkód ze względu na dużą masę i brak predyspozycji w tym
względzie.

12. NOWOFUNLAND

Nowofunland należy do psów dużych (pies — 71 cm, suka — 65 cm). Cechuje go łagodne

usposobienie  oraz  duża  inteligencja.  Ze  względu  na  brak  wrodzonej  agresywności  nadaje  się
wyłącznie  na  psa  towarzyszącego.  Jako  pies  użytkowy  może  być  wykorzystywany  dla  ratowania
tonących  oraz  wyciągania  przedmiotów  ze  zbiorników  wodnych.  Jest  bowiem  przedstawicielem
wodołazów. Mając długą gęstą szerść, wymaga wielu absorbujących zabiegów kosmetycznych.

13. AIREDALE TERIER

Airedale  terier  jest  największym  przedstawicielem  terierów  (pies  —  58-61  cm,  suka  —  56-58  cm)  o
mocnej  budowie,  silnym  kośćcu.  Posiadając  dość  duży  temperament  może  niedoświadczonemu
właścicielowi  sprawić  sporo  kłopotów.  Ma  bowiem  skłonności  do  zmanierowania.  Może  być  wielo-
stronnie szkolony, a tym samym różnorako użytkowany. Łatwo przywiązuje się do domowników,
spośród  których  wybiera  sobie  przewodnika,  nie  przejawiając  złośliwości  w  stosunku  do
pozostałych.

14. BULLTERIER

Bullterier jest kolejnym przedstawicielem terierów. Masywnie zbudowany, silnie umięśniony, z szeroką

klatką piersiową, długą mocną głową już samym wyglądem wzbudza respekt. Poddany odpowiedniemu
szkoleniu może być doskonałym stróżem i obrońcą. Tym bardziej że ma wrodzony popęd do walki, w
której jest nieustraszony, zawzięty i bezwzględny. Powinien zatem od najwcześniejszego wieku być
powstrzymywany przez właściciela przed agresją w stosunku do innych zwierząt, co mogłoby uniemożliwić
jakiekolwiek szkolenie. Bullterier z zasady jest psem łagodnym w stosunku do ludzi. Trwale przywiązuje
się do opiekunów. Natomiast wobec obcych jest nieufny i nieprzekupny. Ze względu na nieodpor-ność
na warunki klimatyczne (krótka sierść) powinien być trzymany w mieszkaniu. To doskonały materiał do
szkolenia — spokojny, zrównoważony, odważny.

15. DALMATYŃCZYK

Dalmatyńczyk, niegdyś wykorzystywany w łowiectwie, dzisiaj najczęściej użytkowany jest jako

towarzysz lub

obrońca. Elegancki z wyglądu, średniej wielkości (suka -— 50-58 cm, pies — 55-61

cm), maści białej z charakterystycznymi czarnymi plamami z reguły zwraca na siebie powszechną
uwagę. Tylko pozornie jest to pies delikatny i łagodny. Odpowiednio szkolony bywa doskonałym
psem obronnym. Bez reszty oddany swoim opiekunom bywa jednak tylko wtedy, gdy jest przez
nich wychowywany od szczenięcia. W potrzebie bez najmniejszego lęku atakuje przeciwnika, stając
w obronie własnej bądź opiekuna.

Dalmatyńczyk nie sprawia problemów w szkoleniu, jest bardzo pojętny, chętnie spełnia wydane

polecenia.

Co powinniśmy wiedzieć przed rozpoczęciem szkolenia

Przed przystąpieniem do szkolenia psa należy znaleźć odpowiedni teren — równy, suchy, położony z
dala od ruchu ulicznego.  Trzeba  także  zarezerwować  w  dziennym  rozkładzie  własnych  zajęć  stałą
godzinę na pracę z psem. Na czas lekcji musi być już wybiegany po wcześniejszym posiłku. Szkoleniem
psa  może  zająć  się  jedynie  osoba  zdolna  nad  nim  fizycznie  i  psychicznie  zapanować.  Właściciel
zdominowany przez  swego  pupila  niepotrzebnie  narazić  się  może  na  konflikty, które uniemożliwią
osiągnięcie  pozytywnych  wyników.  Warunkiem  bowiem  uzyskania  pożądanych  efektów  są
konsekwencja  i  systematyczność,  na  które  nie  zawsze  stać  właściciela  otaczającego  psa  przesadną
miłością,  a  także  stosowany  umiejętnie  i  z  rozwagą  przymus  przy  egzekwowaniu  wydanych
poleceń.

Zachowanie oraz sposób postępowania psa warunkują odbierane przez niego

przyjemne lub nieprzyjemne bodźce. O tym przede wszystkim powinien pamiętać każdy, kto
chce zmienić instynktowne reakcje. Przystępując do układania psa należy wiedzieć, iż każde
zachowanie zwierzęcia musi zostać zauważone nagrodą lub karą. Ich siła oraz rodzaj zależeć
będą  od  okoliczności  i  indywidualnych  cech  psychicznych  psa.  Im  gwałtowniejsze  są
odruchy  psa,  tym  bodźce  muszą  być  silniejsze.  Nie  można  stosować  wyłącznie  kary  lub
wyłącznie  nagrody.  Muszą  one  być  jednak  stosowane  w  odpowiednim  czasie.  Nawet
kilkusekundowa  zwłoka  może  zmienić  intencję  szkolącego.  Zajęcia  z  psem  nie  powinny
przekraczać  jednej  godziny  dziennie.  Zmuszanie  psa  do  dłuższej  koncentracji  mija  się  z
celem. Połowę tego czasu należy przeznaczyć na powtórkę ćwiczeń z dni poprzednich, resztę
na wprowadzenie nowego elementu.

Akcesoria niezbędne przy szkoleniu

Obroża zwykła najlepiej skórzana z dobrym zapięciem oraz mocnym oczkiem do

mocowania smyczy. Musi być tak dopasowana, aby nie powodowała zbytniego ucisku,
ani nie była zbyt luźna. Służy do szkolenia psów o podwyższonej wrażliwości, jak też
niezbędna jest w elementach obronnych.

Obroża kolczasta najlepiej jeżeli zbudowana będzie z metalu z luźno połączonych ze

sobą elementów, które można rozłączyć w dowolnym miejscu. Również musi być dobrze
dopasowana. Służy do szkolenia psów o normalnej wrażliwości, jak również opornych.

Smycz najodpowiedniejsza będzie wykonana ze skóry, choć nie musi to być regułą. W

szkoleniu najlepiej używać smyczy o długości od 1,2 do 1,5 m. Innej długości smycz na pewno
będzie utrudniała nam szkolenie. Zakończona musi być odpowiednio mocnym obracającym się
karabińczykiem. Służy do szkolenia wszystkich elementów.

Linka może być bieliźniana o długości do 20 m. Podobnie jak smycz powinna być zakończona

odpowiednio mocnym karabińczykiem. Służyć będzie do nauki chodzenia przy nodze bez
smyczy oraz w nauce przychodzenia do nogi psów, które nie chcą wykonać tego rozkazu.

Koziołki do aportowania wykonujemy sami z miękkiego drzewa o długości do 30 cm. Służą do

nauki aportowania jak też innych ćwiczeń, gdzie wchodzi ten element, np. pokonywanie przeszkód z
aportem.

Rękaw ochronny dla pozoranta może być skórzany lub wykonany z innego mocnego i

odpowiednio grubego materiału. Służy do nauki obrony. Jest wyposażeniem niezbędnym przy
nauce gryzienia i chwytania zębami przez psa. Używa się go do szkolenia psów bez kagańca.

DZIEŃ PIERWSZY

Nauka chodzenia przy nodze na smyczy

Szkolenie psa z założoną zwykłą obrożą i smyczą rozpoczynamy od nauczenia go chodzenia przy

nodze opiekuna. Rodzaj stosowanej obroży zależy od siły fizycznej i cech indywidualnych psa.

Ustawiamy psa po swojej lewej stronie. Lewą ręka chwytamy smycz w okolicy obroży, prawą —

w  połowie  jej  długości.  Jednocześnie  z  wydanym  psu  rozkazem  „naprzód"  ruszamy  z  miejsca.  Po
przebyciu kilku metrów podajemy rozkaz „równaj" z jednoczesnym szarpnięciem obrożą. Rozkaz ten
powtarzamy bardzo często podczas marszu z psem celem wyrobienia u niego skojarzenia tego rozkazu z
prawidłowym  chodzeniem  przy  nodze.  W  przypadku  nerwowego  zachowania  psa  (kręcenie  się,
ustawianie skosem lub bokiem) chwytamy lewą ręką smycz tuż przy obroży, co uniemożliwi mu
wykonanie  niepożądanych    ruchów.  Taktykę  taką  stosować  czasem  trzeba  konsekwentnie  nawet
przez kilkanaście minut. W czasie nauki chodzenia przy nodze nie należy dopuścić, by pies ściągał
opiekuna z wybranego przezeń kierunku marszu, jak również wyprzedzał go lub pozostawał w tyle.
Powinien  on  tak  chodzić  przy  nodze, by jego prawa łopatka znajdowała się na wysokości lewego
kolana  przewodnika.  Napinanie  smyczy  przy  wyprzedzaniu  bądź  pozostawaniu  w  tyle  likwidujemy
wydając  rozkaz  „równaj"  z  jednoczesnym  szarpnięciem  smyczy.  Opisany  powyżej  sposób
postępowania dotyczy psów

spokojnych, podatnych na szkolenie. Z innymi — stwarzającymi szczególne

trudności  w  pierwszym  dniu  szkolenia  (bieganie  wokół  opiekuna,  szarpanie  na  boki)  należy  zaniechać
nauki na otwartej przestrzeni. Przenieść się trzeba wówczas w okolice jakiegoś ogrodzenia (płot, mur).
Ustawić  psa  po  swojej  stronie  pomiędzy  sobą  a  murem  i  kontynuować  rozpoczętą  naukę. Przestrzeń
ograniczona  ogrodzeniem  uniemożliwi psu nieprawidłowe zachowanie. Po kilkunastu minutach ćwiczeń
należy  powrócić  na  otwartą  przestrzeń.  W  przypadku  dalszego  nieprawidłowego  marszu  psa  wrócić
trzeba  na  trasę  pod  ogrodzeniem.  Zrezygnować  z  tego  można  dopiero  wtedy,  gdy  pies  na  otwartej
przestrzeni prawidłowo wykonuje rozkazy: „naprzód" i „równaj". Naukę chodzenia psa na smyczy przy
nodze  prowadzimy  przez  czas  jednej  godziny  stosując  kilkuminutową  przerwę  dla  odprężenia  psa  i
opiekuna. Po wydaniu komendy: „przerwa, biegaj", organizujemy krótką zabawę z psem. Faktycznym
zakończeniem  pierwszego  dnia  szkolenia  będzie  powrót  do  domu,  w  trakcie  którego  powtarzamy
wydane podczas lekcji komendy.

DZIEŃ DRUGI

Nauka stania oraz zmiany kierunku marszu

Drugi dzień szkolenia rozpoczynamy od półgodzinnych ćwiczeń poznanych w pierwszym

dniu elementów. Po przerwie zasygnalizowanej komendą „przerwa, biegaj" przystępujemy do
nauki stania oraz zmiany kierunku w marszu.

Nowy element zaczynamy również od podania komendy „naprzód" i marszu z psem w

podanym kierunku. Po przejściu kilkunastu metrów podajemy rozkaz „stój" i zatrzymujemy się.
Po  kilku  sekundach  ponownie  ruszamy  po  komendzie  „naprzód",  a  w  trakcie  marszu  rozkazem
„równaj"  kontrolujemy  prawidłową  pozycję  psa  przy  nodze.  Nauka  stania  jest  więc  ściśle
związana  z  prowadzoną  nauką  chodzenia  psa  przy  nodze.  W  początkowym  jej  okresie
najważniejszym elementem jest sam fakt zatrzymania się psa — niezależnie od przyjętej przez niego
postawy.  Nowy  element  w  połączeniu  z  wcześniej  poznanymi  ćwiczymy  przez  15  minut.  Powoli
zaczynamy  zwracać  uwagę  na  postawę  psa  po  komendzie  „stój".  Prawidłowa,  którą  przyjmuje  w
zasadzie  dopiero  po  kilkudniowym  treningu,  wygląda  następująco:  pies  stoi  z  lewej  strony  opiekuna
zwrócony  w  kierunku  marszu;  prawa  łopatka  psa  znajduje  się  na  wysokości  lewego  kolana
przewodnika.

Jeżeli przy zatrzymaniu pies zacznie się kręcić, natychmiast podajemy rozkaz „naprzód". Czas

zatrzymania wydłużać można dopiero wówczas, gdy pies oswoi się z otrzymanym rozkazem. Z kolei

przystępujemy do ćwiczeń zmiany kierunku podczas marszu. Idąc z psem po linii prostej próbujemy
zmienić kierunek w prawo, dokonując zwrotu pod kątem prostym pociągając przy

tym psa za

sobą.  Manewr  ten  jest  znacznie  prostszy  od  manewru  skrętu  w  lewo,  podczas  którego
„wchodzimy" na psa nieświadomego naszych planów. Celem odciągnięcia psa w lewo trzymamy
smycz  bardzo  mocno  tuż  przy  obroży,  kolanem  odpychamy  psa,  ponownie  ustawiając  go  po
swojej  lewej  stronie  i  pociągając  w  nowym  kierunku.  Po  każdorazowym  skręcie  (w  lewo  lub
prawo)  kontynuujemy  marsz  po  prostej.  Opisane  elementy  ćwiczymy  na  przemian  bez
odrywania  od  siebie  w  taki  sposób,  że  idąc  z  psem  uczymy  go  prawidłowego  chodzenia  przy
nodze  włączając  w  to:  stanie  oraz  zmiany  kierunku  marszu.  Powyższe  powtarzamy  aż  do
wyczerpania wyznaczonego limitu czasu (około l godz.).

Podane wyżej ćwiczenia można również wykonywać w biegu. Dobrze jest też

stosować arytmię marszu i biegu, co znacznie przyspiesza naukę.

DZIEŃ TRZECI

Nauka zawracania

Szkolenie rozpoczynamy powtórzeniem ćwiczeń z poprzednich dni (chodzenie na smyczy przy
nodze, stanie, zmiany kierunku w marszu). Elementy te ćwiczymy przez pół godziny, a po
przerwie poprzedzonej komendą „przerwa, biegaj" przystępujemy do nauki zawracania w
marszu. Po komendzie „naprzód" maszerujemy z psem, by po kilkunastu metrach wydać
komendę „powrót". Należy wówczas obrócić się przez lewe ramię o 180 stopni. Smycz przełożyć
za plecami tak, by po obrocie ponownie lewa ręka znalazła się przy obroży psa. Jednocześnie
przeciągamy za sobą psa tak, aby znalazł się znowu przy lewej nodze przewodnika. Po
wykonaniu całego manewru maszerujemy z psem kilkanaście metrów, zwracając uwagę na
prawidłową pozycję psa i używając komendy „równaj". Zawracanie z psem ćwiczymy początkowo co
kilka metrów, z czasem odcinek ten wydłużamy. Niebagatelne znaczenie w tym ćwiczeniu ma
smycz, która nie może przeszkadzać przy przekładaniu jej za plecami. Wykonywany płynnie, bez
zbytecznych przystanków, manewr zawracania pies bardzo szybko opanuje. Należy go wówczas
włączyć do ćwiczeń poznanych wcześniej i wykonywać kompleksowo.

DZIEŃ CZWARTY

Nauka siadania

Po półgodzinnym przećwiczeniu elementów z poprzednich dni (chodzenie na smyczy przy

nodze, stanie, zmiana kierunku w marszu, zawracanie) wydajemy psu komendę „przerwa,
biegaj" i bawimy się z nim kilka minut, by przystąpić do wprowadzenia nauki siadania.

Zatrzymujemy psa w marszu komendą „stój". Smycz z lewej ręki przekładamy do prawej i

pociągamy  maksymalnie  skróconą  smycz  do  tyłu,  a  lewą  naciskamy  zad  psa  podając
jednocześnie  komendę  „siad".  Pies  powinien  w  tym  momencie  znajdować  się  w  bezpośrednim
kontakcie  z  naszą  lewą  nogą,  która  będzie  ograniczała  mu  pole  niepożądanego  manewru.
Wykonanie rozkazu nagradzamy słownie, a następnie z komendą „naprzód" ruszamy z miejsca,
by po przejściu kilku metrów powtórzyć siadanie.

Bywa, że pies już podczas pierwszych prób bez większych oporów prawidłowo siada, ale kolejnego

polecenia wykonać nie chce. Celem upewnienia się wydajemy mu ponownie komendę
„naprzód", a po krótkim marszu — komendę „siad". Jeżeli będzie się opierał, trzeba
zastosować wobec niego zdecydowany przymus. Obiema rękami chwytamy psa od tyłu za
obroże, a siadając na niego okrakiem naciskamy jego zad zmuszając do przyjęcia żądanej pozycji.
Czynność tę wykonujemy z jednoczesnym przypomnieniem psu komendy „siad". Gdy pies
wykona polecenie, przytrzymujemy go w tej pozycji przez kilkanaście sekund. Następnie
ruszamy dalej (po komendzie „naprzód") i ponawiamy próbę zatrzymania psa w pozycji siedzącej,
jeżeli potrzeba to siłą. Wkrótce powtarzamy rozkaz „siad" i — gdy pies ją wykona - - chwalimy
go, a następnie zwalniamy komendą „naprzód". Odstąpić od przymuszania psa siłą można
dopiero wówczas, gdy wykona samodzielnie komendę „siad".

DZIEŃ PIĄTY

Nauka warowania

W piątym dniu ćwiczymy przez pół godziny elementy, które dotąd pies wykonywał z największymi
oporami.

Po przerwie wykorzystanej na wspólną zabawę, a rozpoczętej komendą „przerwa, biegaj",

zatrzymujemy  psa  w  pozycji  „stój".  Następnie  wydajemy  mu  rozkaz  „siad",  a  po  jego  wykonaniu
przystępujemy  do  nauki  warowania.  Wydaj ą c   komendę  „waruj",  przykucamy  obok  psa  i
pomagamy mu w przyjęciu żądanej pozycji. W tym celu prawą ręką, którą trzymamy smycz przy
obroży,  pociągamy  psa  w  dół,  a  lewą  wyciągamy  przednie  łapy  psa  do  przodu.  W  pozycji  tej
przytrzymujemy  psa  kilka  sekund  głaszcząc  go  i  powtarzając  komendę  „waruj".  Z  komendą
„naprzód"  maszerujemy  z  psem  przy  nodze  zmieniając  kierunek  marszu,  zatrzymujemy  go
poleceniem „stój", sadzamy na rozkaz „siad" i powracamy do warowania. Element ten włączamy
więc do całości poznanych dotąd ćwiczeń.

W razie wyraźnego oporu postępujemy podobnie, jak przy nauce siadania. Stajemy nad psem

okrakiem. Przykucając, wychylamy się do przodu na tyle głęboko, by złapać psa za przednie łapy i
wyciągnąć  je  do  przodu.  Zajmowana  przez  nas  pozycja  zmusi  psa  do  położenia  się  na  brzuchu  z
wyciągniętymi łapami, a więc w efekcie do warowania. Należy wtedy zatrzymać go w tej pozycji
przez  kilkanaście  sekund  powtarzając  łagodnie  kilka  razy  „waruj".  Podnosimy  psa  komendą
„naprzód" i idziemy z nim kilka metrów. Następnie zatrzymujemy go i wydajemy komendę „siad" i
próbujemy spowodować wykonanie przez niego warowania używając wyłącznie rąk. Jeżeli sposób
ten okaże się nieskuteczny, powracamy do naciskania psa ciałem i robimy to dotąd, aż polecenie
wykona  prawidłowo.  Jest  to  jednak  dopiero  połowa  przyswojonych  przez  psa  umiejętności
warowania.  Komenda  „waruj"  kojarzy  mu  się  bowiem  z  przykucniętą  przy  nim  sylwetką
opiekuna. W chwili, gdy zauważymy, że pies pozostaje w pozycji warowania bez przyciskania go
do ziemi, można próbować się podnieść. Należy to zrobić bardzo spokojnie, powoli, nie dopuścić
do  szarpnięcia  smyczy.  Celem  uniemożliwienia  psu  powstania,  smycz  przy-deptujemy  lewą  stopą.
Uspokajając  psa  delikatnym  „waruj"  przyzwyczajamy  go  przez  kilkanaście  sekund  do  nowej
sytuacji.  Warowanie  —  jak  wszystkie  poznane  przez  psa  elementy  —  kończy  komenda
„naprzód", po której następuje przećwiczenie wszystkich poznanych dotąd umiejętności.

DZIEŃ SZÓSTY

Trening poznanych dotychczas elementów

W szóstym dniu utrwalamy wszystkie poznane dotąd przez psa prowadzonego na smyczy

elementy. Robimy to według przedstawionego schematu pamiętając, że każdą komendę „waruj"
poprzedzić muszą komendy „stój" i „siad".

W tej fazie nauki nie przejmujemy się faktem, że pies jest mało dokładny. I tak np. w

warowaniu na razie ważne jest, by w ogóle położył się na ziemi. Wystarczy, że zatrzyma się,
usiądzie podkulony. Na poprawienie przyjdzie czas później.

DZIEŃ SIÓDMY

Nauka stania i siadania podczas marszu

Po kilkunastokrotnym przejściu z psem wczorajszej trasy celem przetrenowania komend dotychczas

przez niego poznanych komendą „przerwa, biegaj" pozwalamy psu na krótką zabawę. Następnie
powracamy na trasę marszu z tym, że wprowadzamy na nią nowe elementy stania i siadania (bez
uprzedniego zatrzymania).

Na zapamiętanej przez nas trasie uczymy psa stanąć i usiąść w trakcie marszu. W tym celu na

prostym odcinku drogi wydajemy mu komendę „stój" bądź „siad", a po ok. 3 sekundach — komendę
„naprzód". Ćwiczenia te są uzupełnieniem wszystkich statycznych elementów na trasie, kiedy to „siad"
pies wykonuje po wydaniu mu komend „stój" i „siad" następujących po sobie.

DZIEŃ ÓSMY

Nauka warowania podczas marszu

Dzień ósmy jest kontynuacją treningu psa na znanej mu już trasie z wprowadzeniem nowego ćwiczenia
— warowania podczas marszu. Utrwalamy więc wcześniej poznane elementy. Jest to również dzień, w
którym należy wydłużyć do kilkunastu sekund pozostawanie psa w staniu, siadzie i warowaniu w
punktach wykonywania tych elementów bezpośrednio po sobie.

DZIEŃ DZIEWIĄTY

Nauka pozostawania psa na smyczy w pozycji stojącej

Dzień dziewiąty rozpoczynamy — jak zazwyczaj — treningiem na trasie pamiętając o przerwie na relaks
(„przerwa, biegaj"). Zapoznajemy psa z nową dla niego pozycją wstania z  siadu,  bądź  warowania.  W
tym  celu  siedzącemu  po  komendzie „siad" psu wydajemy rozkaz „stój" z jednoczesnym wykrokiem
prawą nogą do przodu. Pies przekonany, że opiekun ruszył do przodu poderwie się na nogi. Należy mu
wówczas jedynie uniemożliwić jakikolwiek ruch przytrzymując za obrożę. Dopiero po kilku sekundach
wykonujemy komendę „naprzód" i ruszamy z psem. Podobnie postępujemy w miejscu zatrzymania psa
komendą „waruj". Jest to jednak ćwiczenie znacznie trudniejsze. Pies z reguły bowiem zamiast wstać,
przysiada na zadzie. Nie wolno go wówczas szarpać, a jedynie pociągając delikatnie smyczą doprowa-
dzić  do  pozycji  stojącej.  Następnie  zatrzymać  go  w  staniu  przez  kilka  sekund  i  zwolnić  komendą
„naprzód".

DZIEŃ DZIESIĄTY

Nauka pozostawania psa na smyczy w pozycji siedzącej

W poprzednim dniu przyzwyczajaliśmy psa do powstania z siadu i warowania (uprzednio

natychmiast  maszerował).  Dziesiątego  dnia  —  po  półgodzinnych  ćwiczeniach  poszerzonych  o
zatrzymanie  psa  w  pozycji  stojącej  i  przerwie  —  wznawiamy  ćwiczenia  cały  czas  pamiętając  o
wydawaniu  psu  komend  (m.in.  „przerwa,  biegaj",  „równaj"  i  in.),  do  których  powinien  się  już
przyzwyczaić.

W trakcie marszu wydajemy komendę „stój", a po kilku sekundach — „siad". Po zajęciu przez psa

pozycji siedzącej przytrzymujemy go w niej kilkanaście sekund, powtarzając kilkakrotnie „siad, zostań".
Komendą „naprzód" kontynuujemy marsz. Robimy to także w wypadku wystąpienia jakichkolwiek
oporów w wykonywaniu rozkazów. Nie należy psa, w tym wypadku, siłą do nich przymuszać, by go nie
przestraszyć i nie zrazić.

DZIEŃ JEDENASTY

Nauka warowania przy nodze

Lekcję, jak co dzień, rozpoczynamy półgodzinną powtórką poznanych kolejno wcześniej elementów.

Trening w dalszym ciągu prowadzimy na ustalonej trasie, wprowadzając

naukę nowego elementu

—  warowania  przy  nodze.  W  tym  celu  maszerującego  przy  nodze  psa  zatrzymujemy
komendą  „stój".  Następnie  wydajemy  mu  rozkaz  „siad",  by  po  kilkunastu  sekundach  kazać
mu  warować  normalną  komendą  „waruj".  Odtąd  sygnałem  dla  psa  do  przyjęcia  pozycji
warowania  będzie  poza  słownym  poleceniem  gest  opiekuna,  wykrok  lewą  nogą  wykonany
jednocześnie  ze  słowną  komendą.  Pozostajemy  w  tej  pozycji  kilkanaście  sekund,  po  czym
wracamy  do  postawy  zasadniczej  podając  psu  komendę  „siad".  Celem  podniesienia  psa  z
warowania do siadu pociągamy go za obrożę. W tym stadium nauki gesty przewodnika są już
bardzo ważne. Sam musi się przyzwyczaić do dokładnego ich odtwarzania. I tak, np. powrót
z  wykroku  lewą  nogą  winien  być  energiczny.  Z  czasem  będzie  bowiem  stanowił  dla  psa
sygnał  do  siadu.  Podobnie  należy  przyzwyczajać  psa  do  reagowania  na  rozkaz  „zostań",
który dodajemy do każdorazowego „siad" bądź „waruj".

DZIEŃ DWUNASTY

Przygotowanie do nauki chodzenia psa przy nodze bez smyczy

Przez pierwszą połowę lekcji prowadzimy psa na smyczy po znanej mu trasie treningowej

wicząc wszystkie elementy. Po komendzie „przerwa, biegaj" pozwalamy psu na krótką

zabawę,  podczas  której  sprawdzamy  jego  zdyscyplinowanie  w  wykonaniu  wezwania  „do  nogi".  W
dalszej  części  lekcji  wracamy  na  trasę,  przy  czym  staramy  się  na  prostych  odcinkach  delikatnie
puścić smycz —jeśli tylko zauważymy, że  pies  trzyma  się  nogi,  nie  naciąga  smyczy.  Podnosimy  ją  i
nadal ćwiczymy. Dopiero, gdy w zwykłym marszu pies będzie zachowywał się poprawnie (równa, nie
zbacza z trasy), można będzie próbować puścić smycz przy zmianie kierunków.

Smycz stanowi ważną pomoc w egzekwowaniu komend; np. przy braku reakcji na rozkaz „stój"

należy  przydepnąć  koniec  smyczy,  co  zatrzyma  psa.  Dla  zabezpieczenia  się  przed  ewentualną
ucieczką  można  wydłużyć  smycz  linką  o  długości  ok.  10  m.  Psa  —  uciekiniera  przywołujemy
spokojnie („do nogi") trzymając koniec linki. Gdyby  wołanie okazało się bezskuteczne, należy do niego
podbiec i skracając smycz przyprowadzić go na trasę. Do końca lekcji takiemu psu można puścić
smycz jedynie na prostych odcinkach.

DZIEŃ TRZYNASTY

Nauka chodzenia psa przy nodze bez smyczy

Szkolenie w dniu trzynastym jest jedynie kontynuacją nauki z dnia poprzedniego. Pies nadal ma

przypiętą smycz

bądź linkę na wypadek nieposłuszeństwa. Obie części lekcji służą wyrobieniu

u psa nawyku trzymania się opiekuna.

DZIEŃ CZTERNASTY

Nauka pozostawania psa w pozycji „stój" na odleglość smyczy

Po kilkukrotnym przejściu trasy, w czasie której pies ma przypiętą, ale wolno puszczoną

smycz, przystępujemy do nauczenia go pozostawania na odległość smyczy. Najpierw
ć

wiczymy pozycję „stój". Wprowadzamy ją — jak poprzednio — na prostym odcinku trasy.

Podczas  marszu  zatrzymujemy  psa  komendą  „stój",  „zostań".  Polecenie  to  powtarzamy
kilkakrotnie. Jednocześnie trzymając lewą ręką smycz wychodzimy przed psa zwracając się
do niego przodem. Jeżeli pies pozostanie na miejscu, oddalamy się cofając do tyłu na długość
smyczy.  Cały  czas  uspokajamy  go  powtarzając  „stój,  zostań".  Nie  wymagajmy  od  razu,  by
pies  stawał  jak  na  wystawie.  W  miarę  ćwiczeń  jego  postawa  będzie  coraz  bardziej
prawidłowa. W przypadku gdyby  nasz pupil nie  pozostał na miejscu, lecz ruszył do przodu
maksymalnie zbliżamy się do niego. W pozycji tej należy przetrzymać go przez kilkanaście
sekund,  powtarzając  „stój,  zostań".  Następnie  ponownie  stajemy  po  jego  lewej  stronie  i  z
rozkazem „naprzód" ruszamy. Po przejściu kilku metrów powtarzamy ćwiczenie od początku
i trenujemy aż do skutku.

Zdarza, się, że mimo skracania dystansu, pies nie reaguje na polecenie pozostania na

miejscu.  Trzeba  wtedy  zatrzymać  go  prawą  ręką  (lewa  trzyma  skróconą  smycz).  Zwisającą
wolno  prawą  rękę  odwracamy  otwartą  dłonią  w  kierunku  psa.  Gdyby  ruszył  do  przodu  —
energicznie,  choć  niezbyt  mocno,  uderzamy  go  w  nos,  co  powinno  zmusić  go  do
zatrzymania.

Opisane wyżej ćwiczenie wymaga wielkiej rozwagi, spokoju, ale konsekwencji.

Prawie  każdy  pies  boi  się  tej  nowej  dla  niego  sytuacji.  Zdążył  się  bowiem  nauczyć,  że  po
swojej prawej stronie ma nogę opiekuna (co jest mu stale przypominane  komendą „równaj,
noga"). Czuł się przy niej bezpiecznie, a teraz wymaga się od niego, by  wykonał znane mu
ć

wiczenie (zatrzymanie na „stój") pozbawiony bezpośredniego kontaktu z opiekunem.

DZIEŃ PIĘTNASTY

Nauka pozostawania psa w pozycji siedzącej na odleglość smyczy

Jak co dzień, utrwalamy przez pół godziny poznany materiał. Po przerwie poprzedzonej

rozkazem „przerwa, biegaj" wprowadzamy naukę nowego elementu. Psa zatrzymujemy
rozkazem „stój, zostań" i po komendzie „siad, zostań" wychodzimy przed niego na odległość
trzymanej w lewej ręce smyczy. Zwracając się przodem do psa ciągle powtarzamy „siad, zostań". Po
kilkunastu sekundach wracamy do jego prawego boku i z rozkazem „naprzód" ruszamy.

W razie trudności z pozostaniem psa w siadzie trzeba go do tego zmusić w następujący sposób. Jeżeli

tylko zauważymy, że unosi zad energicznie, zbliżamy się do niego i podciągając do góry smycz
szybkim ruchem powodujemy, że przysiadzie. Manewrowi temu musi towarzyszyć ostrzejsza komenda
„siad, zostań".

DZIEŃ SZESNASTY

Nauka pozostawania psa w pozycji warowania na odległość smyczy

Szesnasty, kolejny dzień nauki w niewielkim stopniu zmienia trening w codziennych ćwiczeniach z

psem. Podobnie jak dotychczas połowę lekcji przeznaczamy na powtórzenie i dopiero po przerwie
można przystąpić do nauki nowego elementu.

W marszu zatrzymujemy psa rozkazem „stój", a następnie sadzamy go komendą „siad". Pozycję tę

wiczyliśmy w dniu wczorajszym. Dzisiaj dodajemy do poprzednich — kolejną komendę „waruj,

zostań". Znowu wychodzimy przed psa na odległość smyczy ciągle powtarzając „waruj, zostań". W
pozycji  tej  pies  znacznie  chętniej  pozostaje  niż  w  staniu  lub  siadzie.  Po  kilkunastu  sekundach
powtarzania  „waruj,  zostań"  wracamy  na  swoje  miejsce  przy  prawym  boku  psa  i  kontynuujemy
marsz na trasie. Ponieważ w dalszym ciągu trenujemy z psem siad na odległość smyczy, należy
korygować  postawę  psa  komendą  „popraw".  Jednocześnie  z  poleceniem  słownym  należy
własnoręcznie dokonać poprawek w sylwetce tak, by  był wyprostowany, nie przysiadał na zadzie,
czy  jednej  z  tylnych  nóg.  Wszelkie  niedokładności  w  wykonywaniu  komendy  „waruj,  zostań"
usuwamy podobnie, jak przy uczeniu pozostawania w siadzie skracając smycz, którą zmuszamy go
do pozostania w miejscu.

DZIEŃ SIEDEMNASTY

Nauka stania, siadania i warowania psa

na odległość smyczy przy użyciu znaków optycznych

Do chwili obecnej pies powinien już w zasadzie prawidłowo wykonywać poznane ćwiczenia: siad,

stanie, warowanie, zawracanie. W dniu dzisiejszym rozszerzamy znane mu już komendy o ich optyczne
znaki. Są nimi określone gesty prawej ręki i lewej nogi. Obecnie wydawaniu komend

towarzyszyć

musi  gest  przewodnika,  i  tak:  „stój,  zostań"  —  prawa  ręka  wyprostowana  w  łokciu  i
wyrzucona w bok na wysokość ramienia; dłoń skierowana ku górze; „siad, zostań" — prawa
ręka uniesiona z przodu do góry (dłoń skierowana do psa); „waruj, zostań" — wykrok lewą
nogą  z  jednoczesnym  wymachem  prawej  ręki  w  przód,  lekkim  przygięciem  sylwetki
przewodnika.  Podane  wyżej  gesty  wykonujemy  przy  ćwiczeniach  z  pozostawaniem  psa  na
odległość smyczy. Musi on się do nich po prostu przyzwyczaić, bo na początku i tak będzie
przecież wykonywał wyłącznie ustne komendy. Należy zatem w każdej pozycji przetrzymać
go  możliwie  jak  najdłużej.  Wówczas  z  konieczności  zainteresuje  się  gestami  przewodnika.
Ponieważ  gesty  wprowadzane  są  równocześnie  do  stania,  siadania  i  warowania  należy
wykonywać  je  w  określonej  kolejności.  Tak  więc  wychodzimy  przed  psa  zatrzymanego  w
marszu  komendą  „stój,  zostań"  i  podnosząc  do  góry  energicznym  gestem  prawą  rękę
nakazujemy  mu:  „siad".  Po  wykonaniu  tejże  komendy  podajemy  następną  —  „waruj",  z
zastosowaniem  odpowiedniej  gestykulacji.  W  warowaniu  przetrzymujemy  go,  powtarzając
kilkakrotnie  „waruj,  zostań".  Następnie,  dostawiając  prawą  nogę  do  lewej  będącej  w
wykroku,  prostujemy  się  i  wznosząc  do  góry  prawą  rękę  wydajemy  rozkaz  „siad".  Znowu
zatrzymujemy  go  w  pozycji  siedzącej  dłuższą  chwilę,  po  czym  gestem  prawej  ręki  i
rozkazem  „stój"  podnosimy  go  z  siadu.  Na  początku  gesty  mogą  rozpraszać  psa,  toteż
wprowadzane  są  z  bliskiej  stosunkowo  odległości.  Trzymana  w  lewej  ręce  smycz  może  się
bowiem  przydać  w  egzekwowaniu  wydanych  poleceń  (szarpnięcie  przy  siadzie,  delikatne
podciągnięcie przy wstawaniu).

DZIEŃ OSIEMNASTY

Nauka przychodzenia psa do nogi

Dla powtórzenia całości materiału przez połowę codziennej lekcji ćwiczymy z psem na

trasie. Wracamy na nią po przerwie, by psa prowadzonego na smyczy nauczyć prawidłowego
przychodzenia do nogi. W tym celu zatrzymujemy go poleceniem „stój, zostań", co powinien
już prawidłowo wykonać. Wychodzimy przed niego na tyle, na ile pozwoli smycz trzymana
w  lewej  dłoni.  Odwracamy  się  do  niego  przodem.  Wydając  polecenie  „noga",  dłonią
zwisającej wolno prawej ręki uderzamy się w prawe udo. Jednocześnie przyciągamy psa do
siebie.  Przekładamy  smycz  z  lewej  ręki  do  prawej,  a  gdy  pies  znajdzie  się  na  wysokości
naszego  prawego  uda  ponownie  przekładamy  smycz  (tym  razem  za  sobą)  do  lewej  ręki,  co
zmusi  psa  do  obejścia  nas.  Kiedy  zajmie  pozycję  przy  naszym  lewym  udzie,  wydajemy
komendę  „siad".  Całość  ćwiczenia  (szczególnie  moment  przeciągania  psa  z  tyłu)  należy
wykonywać  energicznie  i  płynnie.  Ponieważ  po  przejściu  psa  do  nogi  ustawia  się  on  tyłem
do  codziennej  trasy,  należy  po  kilku  sekundach  manewr  przychodzenia  do  nogi  powtórzyć.
Umożliwi to kontynuację ćwiczeń na trasie.

W trakcie ich trwania w dalszym ciągu poprawiamy sylwetkę psa w siadzie, a także

korygujemy ją w warowaniu. Prawidłowa postawa w pozycji warowania wygląda
następująco: obie pary kończyn leżą równolegle do siebie, klatka piersiowa oparta o podłoże,
głowa uniesiona.

DZIEŃ DZIEWIĘTNASTY

Przychodzenie do nogi bez smyczy

Dziewiętnastego dnia próbujemy pokonać całą trasę z psem, któremu odpinamy smycz.

Ponieważ najmniej znane mu jest przychodzenie do nogi, w przypadku trudności przypinamy
mu smycz przed wykonaniem tego manewru. Całkowicie pozbawić go smyczy można
dopiero wówczas, gdy w praktyce okaże się ona zbędna.

DZIEŃ DWUDZIESTY

Nauka aportowania

Zajęcia w tym dniu zależne są od tego, czy pies dobrze poznał wszystkie umiejętności,

przede wszystkim — prawidłowe przychodzenie do nogi. Jeżeli zachowuje się poprawnie,
nie ucieka, reaguje na słowa i gesty można przystąpić do nauki aportowania. Jest to element
dość trudny, wymagający cierpliwości i opanowania z uwagi na to, iż przewodnik nie ma
możliwości zastosowania wobec psa żadnego przymusu.

Do nauczenia psa aportowania stosuje się tzw. koziołek, bądź kółeczek z miękkiego drewna

o średnicy 3-4 cm i długości ok. 20 cm. Przedmiot ten, jak również każdy inny, wyrzucany
celem przyniesienia przez psa, nazywamy aportem.

Zatrzymujemy psa w marszu przy nodze komendą „stój". Następnie wydajemy polecenie „siad,

zostań". Prawą ręką wyrzucamy koziołek, a jak upadnie na ziemię — wydajemy komendę „aport". Pies
winien pobiec po aport i przynieść go z powrotem, zatrzymać się przed opiekunem, usiąść i oddać mu
przedmiot na polecenie „oddaj", a następnie po obejściu opiekuna usiąść przy jego lewej nodze. Jest to
dość skomplikowane, zwłaszcza że niektóre psy mają wręcz awersję do aportowania. Bywa, że pies
zainteresuje się rzuconym przedmiotem, podbiegnie do niego, ale nie podniesie go z ziemi. Należy wtedy

podejść  do  niego,  otworzyć  mu  pysk,  włożyć  weń  aport  i  przytrzymując  żuchwę  przez  kilkanaście
sekund  głaskać  go  powtarzając  spokojnie  „aport,  aport..."  Jeśli  aport  pozostanie  w  pysku  psa,  należy
powrócić  z  nim  do  miejsca  jego  wyrzucenia.  Po  drodze  pilnować  trzymania  przez  psa  przedmiotu
(łącznie  z  opisanymi  wyżej  czynnościami).  Na  miejscu  odwracamy  się  przodem  do  psa,  któremu
odbieramy  aport  z  poleceniem  „oddaj"  i  nakazujemy  przyjście  do  nogi.  Opisany  wyżej  manewr
ć

wiczymy z psem do skutku, aż samodzielnie wykona prawidłowo aportowanie.

DZIEŃ DWUDZIESTY PIERWSZY

Szkolenie psa na odleglość z zastosowaniem znaków optycznych

Po opanowaniu przez psa pozostawania na odległość smyczy oraz wykonywania rozkazów przy

użyciu  znaków  optycznych  przystępujemy  do  egzekwowania  powyższego  z  odległości  8-10  m.  Po
półgodzinnych  ćwiczeniach  na  trasie  stosujemy  codzienną  przerwę  na  zabawę,  po  której  ponownie
wracamy  na  trasę,  gdzie  w  wyznaczonych  z  góry  punktach  uczymy  psa  wykonywania  poleceń  z
odległości.  Na  początku  zatrzymujemy  psa  i  pozostawiamy  w  pozycji,  jaką  na  odległość  smyczy
najchętniej  przyjmował.  Wkrótce  oddalamy  się  od  niego  o  kilka  metrów.  Zatrzymujemy  się  i  w
zależności  od  pozycji,  w  jakiej  pies  się  znajduje,  gestem  i  rozkazem  słownym  wydajemy  mu
odpowiednią  komendę.  Gdyby  nie  chciał  jej  wykonać,  szybko  zbliżamy  się  do  niego  ponawiając  po
drodze rozkazy (czasami zmuszeni jesteśm> skrócić odległość do minimum). Z kolei ponawiamy próbę
wydając  inne  polecenie  i  zwiększając  odległość.  W  miarę  zauważonych  postępów  w  szkoleniu
wydłużamy czas pozostawiania psa na odległość.

DZIEŃ DWUDZIESTY DRUGI

Nauka pokonywania przeszkód

Większość z przeznaczonego na ten dzień czasu przeznaczamy na powtórzenie poznanego dotąd

przez  psa  materiału.  Okazać  się  może  wówczas,  że  pies,  który  wczoraj  nie  stwarzał  problemów  z
wykonywaniem  poleceń  na  odległość,  dzisiaj  nie  tylko  nie  słucha  opiekuna,  ale  wręcz  ucieka  po
komendzie „zostań". Znowu zabezpieczeniem będzie zastosowana wcześniej linka o długości ok.
10  m,  której  koniec  przymocować  trzeba  do  solidnego  płotu,  drzewa.  Pozwoli  ona  na  szybkie
złapanie psa po ucieczce. Zanim jednak to nastąpi, należy próbować przywołać go do nogi głosem
spokojnym i łagodnym. Nieskuteczność powyższego świadczy, że pies boi się sam zostać i nie będzie
tego robił. Trzeba go zatem do tego przymusić. W tym celu podbiegamy do szarpiącego się na lince psa i
chwytając  go  przy  obroży  mocnymi  szarpnięciami  przyprowadzamy  na  miejsce,  z  którego  uciekł,
powtarzając przy tym dobitnie „na miejsce". Naukę pozostawiania psa z użyciem linki kontynuujemy
aż do chwili wyeliminowania chęci do ucieczki.

Przed przystąpieniem do nauki pokonywania przeszkód przypinamy do obroży smycz i prowadzimy

psa do przygotowanych przeszkód, bądź odnalezionych w terenie obiektów, przez które będzie skakał
(wąski murek, stabilne drewniane ogrodzenie). Początkowo winna to być przeszkoda niewysoka —
do  ok.  50  cm.  Pozostawiamy  psa  przed  nią  i  trzymając  w  ręku  smycz  przechodzimy  na  drugą  stronę
przeszkody.  Wydajemy  polecenie  „naprzód,  przeszkoda"  i  przyciągamy  smyczą  psa  do  siebie.
Powinien je dość gładko pokonać i  przyjść  do  nogi. Traktujemy  to  w  zasadzie  jako  wstęp do nauki
pokonywania przeszkód. Chodzi w zasadzie o zapoznanie psa z nową dla niego komendą „naprzód,
przeszkoda". Powtarzamy więc ją kilkakrotnie trenując kolejne skoki. Następnie podchodzimy z
psem  do  przeszkody  wyższej,  sięgającej  do  1,5  m.  Stajemy  przed  nią  w  odległości  ok.  2  m,
nakazujemy psu: „siad" i chwytając smycz blisko obroży (zwykłej) wydajemy polecenie „naprzód,
przeszkoda"  i  podbiegamy  do  niej  z  psem.  Przed  przeszkodą  podrywamy  go  do  góry  smyczą,

zmuszając do wybicia się, w konsekwencji — przeskoczenia przeszkody. Psy z natury skoczne nie
powinny mieć przy tym większych trudności.

Są jednak takie, dla których nawet najniższa przeszkoda stanowi wielki problem; półtorametrowej

na  pewno  nie  pokonają  bez  znacznie  większego  wysiłku  z  naszej  strony.  Różne  pobudki  przy  tym
nimi kierują. Jedne po prostu boją się. Te ostatnie zatrzymując się przed przeszkodą kulą się, chowają
łeb  między  przednie  łap,  albo  kładą  się  na  ziemi.  Absolutnie  nie  można  powiększać  ich  lęku
szarpaniem  czy  biciem.  Należy  skorzystać  z  pomocy  innej  osoby,  najlepiej  członka  rodziny.
Towarzysząc psu przy najniższej przeszkodzie wysyłamy pomocnika na drugą stronę, przy czym ma
on  w  ręku  koniec  smyczy  trzymanej  przez  nas  przy  obroży. Po komendzie „naprzód, przeszkoda"
dźwigamy psa do góry wspomagani przez pomocnika ciągnącego smycz. Dalsze działanie pomocnika
spowoduje  przeciągnięcie  psa  na  drugą  stronę.  W  podobny  sposób  postępujemy  przy  wyższej
przeszkodzie, z tym że zamieniamy się miejscami z pomocnikiem — teraz on pozostaje przy psie.

Być może, po treningu na niskiej przeszkodzie pies przełamie swój strach i spróbuje wykonać

wydane  mu  polecenie.  Stąd  przechodzimy  na  drugą  stronę  przeszkody  i  wołamy  psa  komendą
„noga".  Jeśli  pies  zechce  przyjść  do  swojego  pana,  będzie  usiłował  wdrapać  się  na  przeszkodę.
Wówczas  pomocnik  podnoszący  psa  za  obrożę  powinien  pomóc  mu  odpowiednim  ułożeniem  łap.
My ze swej strony. możemy ułatwić psu pokonanie przeszkody pociąganiem smyczy. Kolejne próby
powinny przynieść pożądany skutek

Taką metodę można jednak stosować jedynie w przypadku, kiedy pies zareaguje na wołanie,

a  jedynie  technicznie  nie  potrafi  pokonać  przeszkody  dzielącej  go  od  opiekuna.  Zupełnie
inny  sposób  trzeba  zastosować  wtedy,  gdy  wyraź  nie  demonstruje  niechęć  do  pokonywania
przeszkód.  Należy  ponownie  wrócić  do  psa,  a  pomocnika  wysłać  na  drugą  stronę
przeszkody.  Wydajemy  rozkaz  „naprzód,  przeszkoda"  zdecydowanym  tonem,  akcentując
pierwszą sylabę w wyrazie „przeszkoda". Pomocnik w tym czasie naciąga smycz, a opiekun
podnosi za obrożę psa do góry, ustawiając go przodem do przeszkody. Pies, niechętny nawet
do  wdrapania  się  na  przeszkodę,  praktycznie  zwisa  na  obroży  z  opuszczonymi  łapami
tylnymi,  odpychając  się  przednimi.  Tylko  brak  reakcji  pomocnika  na  zachowanie  psa
(szarpanie, wyrywanie się, czasem nawet charkot) i zdecydowanie w przeciąganiu go zmusza
zwierzę  do  wdrapania  się  na  przeszkodę.  Po  tym  drastycznym  dla  psa  doświadczeniu
pozwalamy  mu  na  odpoczynek,  po  którym  wracamy  do  niskiej,  a  następnie  wyższej
przeszkody. Pamiętać należy o jednym —jeśli po dwukrotnej próbie pies nadal się opiera,

trzeba czasowo zrezygnować z wymuszania na nim skoków przez przeszkody.

DZIEŃ DWUDZIESTY TRZECI

Nauka chodzenia po drabinie

Pamiętając o powtórzeniu codziennych ćwiczeń na trasie próbujemy sprawdzić na ile pies

opanował prawidłowe pokonywanie przeszkód. Biegnąc obok niego z przypiętą do obroży smyczą po
komendzie  „przeszkoda"  przeskakujemy  przez  nią  z  psem.  Jeżeli  ćwiczymy  na  torze  przeszkód
specjalnie  do  tego  przygotowanym,  biegniemy  obok  psa  w  kierunku  wyższej  przeszkody  i
nakazując mu ponownie „przeszkoda" omijamy ją trzymając w ręku smycz. Nieco inaczej wygląda
sprawa, gdy ćwiczenie wykonywane jest przy użyciu zwykłego ogrodzenia. Należy wtedy ponownie
poprosić  pomocnika,  który  stojąc  po  drugiej  stronie  przeszkody  będzie  miał  w  ręku  koniec
przywiązanej  dodatkowo  do  obroży  linki  pozwalającej  na  przejecie  psa  po  pokonaniu  przez  niego
przeszkody.

Jeżeli pokonywania pionowych przeszkód można było psa uczyć wykorzystując istniejące w

terenie naturalne obiekty, to nauka chodzenia po drabinie może odbywać się jedynie na sprzęcie
specjalnie do tego przygotowanym. W tym celu konstruujemy specjalną drabinę zabezpieczoną przed

osunięciem, umieszczoną w stosunku do podłoża pod kątem ok. 45 stopni. Szczeble z belek drewnianych
o średnicy 7-8 cm należy umieścić równolegle do podłoża. Na szczycie powinna być płaska powierzchnia
na tyle duża, by pies mógł na niej swobodnie się poruszać. Jeśli będzie to specjalnie zbudowana
platforma, musi być zabezpieczona barierką.

Stajemy z psem przed drabiną. Wydajemy mu komendę „naprzód, drabina" i wprowadzamy go na

nią. Prawą ręką przytrzymujemy psa za obrożę, a lewą poprawiamy jego ześlizgujące się kończyny.
W żadnym wypadku nie można dopuścić do upadku psa z drabiny, co przestraszyłoby go i
całkowicie zniechęciło do wchodzenia na drabinę. Po osiągnięciu przez psa szczytu drabiny i wejściu
na platformę wydajemy komendę „siad, zostań", a po kilku sekundach poleceniem „naprzód,
drabina" pilnujemy prawidłowego schodzenia uniemożliwiając ewentualny zeskok.

DZIEŃ DWUDZIESTY CZWARTY

Wyrabianie u psa agresywności

Przećwiczenie z psem jak codzień całej trasy ze szczególnym uwzględnieniem pokonywania przeszkód

powinno być dla szkolącego obowiązkiem, do którego na pewno już przywykł. Trenowany przez
ponad trzy tygodnie pies powinien być już karny, posłuszny i rozumieć wydawane komen

dy.

Obecnie przystąpić można do nauczenia go kontrolowanego ataku na przeciwnika. Do tego konieczna

jest znowu obecność innej osoby, tym razem jednak zupełnie obcej psu. Jest to tzw. pozorant, z którym
należy wszystko ustalać poza polem widzenia psa. Ponieważ po zajęciach z pozorantem nie można
wrócić do codziennego szkolenia, winien on przybyć pod koniec lekcji. Zanim się pojawi, należy
przypiąć psu smycz (jeżeli ma założoną obrożę kolczastą — odwrócić ją kolcami do góry), sprawdzić, czy
karabińczyk jest wystarczająco mocny.

Pozorant zbliża się do psa trzymając w ręku np. rózgę i z odległości 2,5-3 m zachowuje się wobec psa

prowokacyjnie (wymachuje rękoma, pokrzykuje). Obserwujemy bacznie psa. Jeśli nie wykazuje lęku (nie
chowa  się,  nie  stara  się  uciec),  poklepujemy  go  i  szczujemy  na  pozoranta  powtarzając  „bierz".
Zachęcany  stanowiskiem  opiekuna  pies  powinien  w  takiej  sytuacji  okazać  wyraźną  złość.  Nie
można  zbyt  długo  przeciągać  drażnienia,  żeby  pies  nie  potraktował  zachowania  pozoranta  jako
naturalnego.  Po  upływie  ok.  30  sekund  pozorant  powinien  oddalić  się.  Przeprowadzając  próbę  z
psem z natury bojaźliwym należy zachować umiar w drażnieniu, by pies mógł poczuć przewagę nad
pozorantem.  Na  najmniejszy  nawet  ruch  psa  do  przodu  pozorant  powinien  markować  odwrót,  a
opiekun poklepując psa nakazywać „bierz".

DZIEŃ DWUDZIESTY PIĄTY

Rozwijanie agresywności u psa

Znowu nauka agresywności musi odbywać się po przećwiczeniu całości materiału z zachowaniem

codziennej przerwy. Tym razem pozorant uzbrojony jest w rękaw ochronny

założony na prawą rękę.

W lewej może trzymać rózgę lub kij. Zmienić trzeba także nieco zachowanie. Jednocześnie z
okrzykami  uderza  trzymanym  w  ręku  przedmiotem  w  ziemię  lub  założony  rękaw,
wymachuje  rękawem.  Takie  zachowanie  powinno  wywołać  wyraźny  atak  psa.  Wówczas
pozorant  przybliżając  się  musi  umożliwić  mu  uchwycenie  zębami  rękawa.  Opiekun
poklepując psa podnieca go poleceniem „bierz", pozwalając na kilkusekundowe szarpanie
rękawa. Wtedy pozorant markuje uderzenie psa kijem, co powinno spowodować puszczenie
przez  psa  rękawa  i  zaatakowanie  ręki  z  kijem.  Atak  ten  opiekun  kończy  rozkazem  „dość",
odciąga psa od pozoranta, który się oddala. Pochwalenie psa kończy zajęcia.

Ponownie zmodyfikować trzeba zajęcia z psem mniej agresywnym. Gdy na prowokacje

pozoranta pies zareaguje tylko szczekaniem, pozorant powinien bardziej się do niego zbliżyć,
a nawet uderzyć go rękawem bądź rózgą. Zagrożony bezpośrednio pies na pewno zechce się
obronić i zaatakuje przeciwnika.

DZIEŃ DWUDZIESTY SZÓSTY

Nauka obrony

W tym dniu dopiero pod sam koniec lekcji wprowadzamy nowy element, korzystając z

pomocy  pozoranta.  Podchodzi  do  psa  uzbrojony  w  rękaw,  rózgę  bądź  kij,  którym  wyraźnie
stara  się  uderzyć  opiekuna  psa.  Manewr  ten  powinien  zauważyć  pies  od  kilku  dni
przyzwyczajony  do  widoku  agresywnego  pozoranta.  Należy  wyraźnie  wskazać  mu
możliwość  obrony  pana  poprzez  rozkaz  „bierz"  i  popuszczenie  smyczy  (uważając,  by  nie
pogryzł pozoranta). Ataki na pozoranta można wykonać 3-4 krotnic, po czym umożliwić mu
odejście rozkazem „dość", a psa pochwalić.

DZIEŃ DWUDZIESTY SIÓDMY

Nauka stróżowania

Naukę stróżowania prowadzimy z psem użytkowanym do pilnowania obejścia, a czynimy to

na  terenie  przez  niego  pilnowanym.  Po  codziennym  treningu  przenosimy  się  z  psem  w
odludne  miejsce  celem  sprawdzenia  jego  obronności,  a  następnie  wracamy  na  stróżowane
przez  psa  miejsce.  Przychodzi  na  nie  również  pozorant  o  umówionej  porze.  Zaczyna
zachowywać się wyraźnie prowokacyjnie, obserwując biegającego wolno psa. Ponieważ nie
chodzi  o  to,  by  pies  reagował  na  spokojnie  zachowującego  się  przechodnia  pozorant
powinien demonstracyjnie grzebać przy furtce, szarpać za ogrodzenie, usiłować je pokonać.
Powinno  to  zainteresować  psa.  Wówczas  obecny  w  pobliżu  opiekun  powinien  nakazać  mu
„pilnuj, bandzior", popychając go w kierunku atakującego pozoranta. Gdyby zainteresowanie
psa ograniczyło się do samego tylko zauważenia pozoranta i zlekceważenia go, należy wziąć
go na smycz. W tym czasie pozorant musi zaopatrzyć się w kij, którym poprzez ogrodzenie
lub  nad  ogrodzeniem  będzie  markował  uderzenia  w  kierunku  psa.  Podbiegamy  wówczas  z
psem na smyczy i rozkazując „pilnuj, bandzior" zachęcamy go do ataku. Opisane wyżej ataki
trwające  nie  dłużej  niż  minutę  można  powtórzyć  trzykrotnie.  Po  odejściu  pozoranta
koniecznie trzeba psa pochwalić i pozostawić w obejściu.

DZIEŃ DWUDZIESTY ÓSMY

Sprawdzenie dyscypliny i karności psa w ataku

Po miesiącu ćwiczeń można uznać psa za wyszkolonego. Nie należy jednak nigdy zaniedbać

prawidłowego prowadzenia psa w każdej sytuacji. Wyuczone komendy sprawdzać należy
podczas spaceru, zabawy, zawsze pamiętając o obowiązku konsekwencji w egzekwowaniu
ich wykonania.

W końcowej fazie szkolenia sprawdzić można karność psa po wydaniu mu polecenia

atakowania pozoranta. Nie wolno przy tym dopuścić do sprowadzenia niebezpieczeństwa na
naszego pomocnika. Należy go zabezpieczyć poprzez odpowiednią odzież, miejsce, w
którym mógłby się schronić. O ustalonej wcześniej porze pojawia się on w wybranym przez