śydzi w polsce - Wydruk strony
Page 1 of 3
Tablica 6
Działalność gospodarcza i ruchy religijne
Mieszczanie (w tym śydzi) Rynek i ratusz w Tarnowie, róŜnych zawodów z końca obraz Zygmunta Vogla z 1800 Kupcy Ŝydowscy handlują z kupcami XVI
w.
Anonimowy r.
śydowscy
kupcy
i chrześcijańskimi
w
Gdańsku.
drzeworyt
kolorowany
pt. rzemieślnicy byli widoczni Fragment obrazu Izaaka van den
"Lament róŜnego stanu ludzi niemal w kaŜdym mieście Blocke Apoteoza Gdań ska z początku nad umarłym kredytem" z dawnej
Rzeczypospolitej. XVII
w.
Ŝydowscy
faktorzy,
wierszowanym
tekstem Główny miejscem ich spotkań zatrudniani przez szlachtę, spławiali poniŜej to bardzo popularna był rynek, gdzie w dni targowe Wisłą do Gdańska zboŜe, drewno, satyra na ówczesne stosunki zjeŜdŜali się z okolicznych wsi popiół i produkty leśne.
ekonomiczne
w i miasteczek w poszukiwaniu
Rzeczypospolitej,
w
której klienta.
Szlachta i duchowieństwo, z racji
działalność gospodarcza była
powszechnej umiejętności czytania i
w duŜym stopniu uzaleŜniona
pisania, zatrudniały często śydów w
od kredytu udzielanego m.in.
charakterze zarządców posiadłości i
przez Ŝydowskich bankierów.
poborców róŜnych podatków, myt i
ceł. Ich znaczenie gospodarcze
wywoływało jednak niechęć
mieszczaństwa i chłopów.
śydzi pracowali w handlu i rzemiośle
(krawcy, stolarze, złotnicy, drukarze
itp.), zajmowali się udzielaniem
kredytów. Wielu z nich słuŜyło na
dworach szlacheckich, magnackich
Lekarze
Ŝydowscy
leczą
czy nawet królewskim, a niektórzy
mieszczanina.
Anonimowy
trudnili się leczeniem i aptekarstwem.
obraz
"Uzdrowienie
nieznanego
mieszczanina
W wyniku wojen w XVII w. Polskę
krakowskiego" z poł. XVII w.
dotknęła recesja gospodarcza, która
"Baal Szem Tow" Izrael ben
z kaplicy bł. Izajasza Bonera w
doprowadziła do zuboŜenia równieŜ
Eliezer (1700-1760), rysunek
kruŜgankach
kościoła
św.
ludność Ŝydowską. Wielu cierpiących
nieznanego autora. Był twórcą
Katarzyny
w
Krakowie.
biedę śydów szukało pocieszenia w
chasydyzmu,
Ŝydowskiego
Lekarze Ŝydowscy, których
nowych ruchach religijnych. Jednym z
ruchu
religijnego,
który
umiejętności i wiedza zdobytą
nich był Izrael ben Eliezer z Podola,
rozwinął się głównie wśród
na
zagranicznych
który w połowie tego wieku utworzył
ubogich na Wołyniu i Podolu.
uniwersytetach
bardzo
ruch zwany chasydyzmem. Ten
Głosił,
Ŝe
Boga
naleŜy
ceniono, byli przywoływani do
charyzmatyczny mówca połączył
odnajdywać we wszystkich
chorych niezaleŜnie od stanu i
radosną religijność z ideami
przejawach
Ŝycia,
a
wyznania,
nie
wyłączając
mesjańsko - mistycznymi.
szczególnie
w
radosnej
duchownych i królów.
ekstazie podczas śpiewu i
tańca.
http://www.zydziwpolsce.edu.pl/panel06.html 2008-04-19
śydzi w polsce - Wydruk strony
Page 2 of 3
ś ydzi
na
targu
koń skim,
rysunek Jana P. Norblina z ok.
1790 r. Jednym z zajęć, które
często podejmowali śydzi, a
szczególnie ich pobratymcy
Karaimi, był handel końmi i
wołami.
Sklepik Ŝydowski na ul. Elektoralnej
ś yd balwierz, obraz Jana P. w Warszawie, rysunek Jana P.
Norblina z ok. 1811 r. śydzi Norblina z 1787 r. Handel Ŝydowski oprócz arendy dóbr pańskich był
bardzo
zróŜnicowany.
Obok
wykonywali drobne posługi na wielkich faktorii, zajmujących się dworach szlacheckich. Obok handlem
międzynarodowym
i
cyrulików,
namiotników, ogólnokrajowym,
funkcjonowały
szklarzy, złotników itp. zajęcie takŜe sklepy, które zaopatrywały znajdowali takŜe fryzjerzy.
rynek lokalny w najpotrzebniejsze
produkty.
Kohen Tobiasz Rofe (1653-
1729),
lekarz
i
filozof.
Pochodził z Narola, medycynę
studiował we Frankfurcie nad
Menem i w Padwie, napisał
dzieło encyklopedyczne pt.
Maasei Tubia (Wenecja 1707).
Jakub Leibowicz Frank (1726-
1791), rysunek nieznanego
autora. Był twórcą frankizmu -
ruchu
mistyczo-
kabalistycznego, który powstał
na Podolu w połowie XVIII w.
Odrzucił Talmud i ogłosił się
mesjaszem. Atakowany przez
Ŝydowskich
ortodoksów
przyjął
islam,
a
później
katolicyzm.
Frankiści
za
przyjęcie
chrztu
otrzymali
nobilitację. Potem byli jednak
zwalczani
przez
część
katolickiego duchowieństwa.
http://www.zydziwpolsce.edu.pl/panel06.html 2008-04-19
śydzi w polsce - Wydruk strony
Page 3 of 3
Po śmierci Franka nastąpił
upadek ruchu.
http://www.zydziwpolsce.edu.pl/panel06.html 2008-04-19