INTERPERSONALNA
KOMUNIKACJA INTERPERSONALNA to
psychologiczny proces, dzięki któremu
jednostka przekazuje i otrzymuje
informacje w bezpośrednim kontakcie
z inną osobą. Jest to proces, który
zachodzi nieustannie, bowiem przez cały
czas swoją postawą ciała, mimiką,
gestykulacją, no i wreszcie słowami
przekazujemy określone informacje.
DWUSTRONNEJ
Aby można było mówić o istnieniu
komunikacji muszą istnieć 3 ogniwa:
- nadawca, czyli osoba, która przesyła
określoną informację;
- odbiorca, czyli osoba, do której daną
informację kierujemy;
- kod, czyli sposób przekazu tej informacji
– obraz, gest, słowo
NADAWCA
(intencje – myśl, zamiar, emocje)
KODOWANIE
Informacje nadane
SPRZĘŻENIE ZWROTNE ZACHOWANIE
Kanał komunikacyjny
Informacje odebrane
DEKODOWANIE
ODBIORCA
(interpretacja – nadanie znaczenia odebranym informacjom)
1. Myśl - na wstępie w umyśle nadawcy pojawia się określona myśl.
2. Kodowanie - następuje w momencie
przekształcenia treści pisanej na wiele gestów i
symboli. Proces ten jest konieczny, gdyż
komunikat przekazuje często jedna osoba, która
stara się być zrozumiana dobrze przez swoich
słuchaczy.
3. Dekodowanie - następuje w momencie przekształcenia komunikatu przez słuchacza, który stara się go zrozumieć.
Odbywa się ono w dwu etapach: w pierwszym odbiorca
otrzymuje komunikat w drugim zaczyna go przetwarzać.
Wpływ na to ma własna ocena użytych symboli oraz
doświadczenie (ludzie słyszą to, co chcą usłyszeć).
W procesie dekodowania przekazu doniosła rolę odgrywa
zarówno sama jej treść jak również jej kontekst. Na treść wypowiedzi składają się poszczególne słowa. Przy
wykorzystaniu określonych reguł gramatycznych łączy się je w semantyczne frazy. Poszczególne osoby w sobie właściwy
sposób posługują się językiem, budują wypowiedzi oraz
dokonują ich interpretacji.
Na kontekst wypowiedzi składają się: ton głosu, kontakt wzrokowy, mowa ciała. Wszystkie te elementy określa się mianem ekspresji niewerbalnej.
4. Sprzężenie zwrotne - jest to odwrócenie
komunikacji, w którym to wyrażamy reakcję na
komunikat nadawcy. Możemy wyróżnić dwa typy
sprzężeń zwrotnych: pierwszy to bezpośrednie
wyrażenie np: potakiwanie głową lub drugie
pośrednie owocujące np: wzrostem efektywności
pracy. W momencie, gdy sprzężenie zwrotne
jest silniejsze to proces komunikowania się jest
lepszy.
Do aktu komunikacji dojdzie jedynie wtedy, gdy
spełnione zostaną następujące warunki:
• informacja zostanie przekazana w języku
zrozumiałym dla obu komunikujących się stron,
• zaistnieje skuteczny nośnik tej informacji,
• przekaz pozostanie czysty od zniekształceń
przez czynniki zewnętrzne (tzw. szum),
• przekaz spotka się z odbiorem,
• informacja w założeniu będzie przeznaczona dla
danego odbiorcy.
KOMUNIKACJA
INTERPERSONALNA
Komunikacja interpersonalna polega na wykorzystaniu trzech elementów:
-
Słów (treści)
-
Sposobu mówienia
-
Mowy ciała
KOMUNIKACJA
INTERPERSONALNA
P r o c e n t o w y p o d z i a ł p r z e k a z u 7%
treść - słowa
sposób mówienia
55%
38%
mowa ciała
Komunikacja werbalna to komunikacja
oparta na słowie. Sprowadza się ona do
tego, iż przekazując komunikaty używamy
słów.
Rozmawiając z drugą osobą – używamy
słów. Czytając książkę – odbieramy
komunikaty autora przekazane nam za
pomocą słów. Pisząc list lub
wypracowanie przekazujemy komunikaty
za pomocą słów.
Biorąc pod uwagę kierunek przesyłanych komunikatów,
rozróżniamy komunikację:
1. pionową - dotyczy najczęściej komunikatów formalnych przepływających pomiędzy pracownikami i ich przełożonymi w celu osiągania założonych celów, przekazania informacji i poleceń, a także zasygnalizowania spraw wymagających szczególnej uwagi lub rozwiązania problemu. Mówimy wówczas o komunikacji
skierowanej ku dołowi.
Możemy mieć również z odwrotnym kierunkiem komunikacji
pionowej – skierowanej ku górze. Ma to miejsce, gdy podwładni informują przełożonych o swoich osiągnięciach, stopniu
wykonanych zadań, występujących w pracy problemach itp.
Przełożeni są zainteresowani tym kierunkiem komunikacji, ponieważ ułatwia im kierowanie i czuwanie na d rozwojem prowadzonej działalności. W warunkach szkolnych mamy do czynienia z tym rodzajem komunikacji pionowej, kiedy uczeń zwraca się do nauczyciela, dyrekcji lub innych pracowników szkoły.
2. poziomą – mamy z nią do czynienia
wówczas, gdy przebiega ona między
członkami tej samej grupy lub
pracownikami pełniącymi funkcje na tym
samym poziomie. Komunikacja ta może
mieć charakter formalny jak i nieformalny.
NIEWERBALNA
język ciała (body language)
Język ciała to:
- kontakt wzrokowy,
- miny,
- gesty,
- postawa,
- odległość pomiędzy rozmówcami (proksemika),
- uścisk dłoni,
- uśmiech.
język ciała (body language)
Mimika twarzy stanowi źródło informacji na temat stanów emocjonalnych i postaw, takich jak
sympatia czy wrogość. Naukowcy stwierdzili, że
istnieje sześć głównych rodzajów mimiki
odpowiadających następującym emocjom:
szczęście, zdziwienie, strach, smutek, gniew,
pogarda.
język ciała (body language)
Kinezjetyka analizuje postawy ciała, gesty
i inne ruchy ciała. Intencjonalnie lub
nieintencjonalnie ciało stale wysyła
sygnały poprzez postawę, pochylenie,
rozluźnienie, napięcie, gesty.
język ciała (body language)
Kontakt wzrokowy - oczy stanowią najważniejszy obszar wizualnej uwagi - w czasie rozmowy uwaga koncentruje
się na oczach przez ok. 43% czasu. Zasadnicza funkcja
kontaktu wzrokowego jest przekazywanie komunikatów
relacyjnych. Ogólnie można powiedzieć, że patrzenie na
inna osobę jest wyrazem zainteresowania
a jednocześnie przejawem pozytywnej lub negatywnej
odpowiedzi na to zainteresowanie. Na przykład podczas
rozmowy kwalifikacyjnej kandydat usiłuje nawiązać dobry kontakt wzrokowy z rozmówca, by poprzez ten kanał
wyrazić swoja wiarygodność, kompetencję,
zainteresowanie firma. Jeżeli rozmówca jest
zainteresowany kandydatem, będzie skłonny pozytywnie
odpowiadać na jego próby nawiązania kontaktu
wzrokowego.
język ciała (body language)
Inna ważna funkcja kontaktu wzrokowego jest
redukowanie rozproszenia. W celu zwiększenia
koncentracji uwagi, ograniczamy ilość
odbieranych bodźców. Kanał wzrokowy jest
jedną z dróg dostarczania bodźców, a zatem
koncentrując myśli na pewnym zdarzeniu,
przypominając sobie jakieś szczegóły,
zastanawiając się nad odpowiedzią ograniczamy
kontakt wzrokowy.
język ciała (body language)
Gesty - kiedy mówimy nieustannie poruszamy rękami, głową, ale też całym ciałem. Ruchy te są skoordynowane
z mową i stanowią część całościowego procesu
komunikowania się. Kiwanie głowa jest dość
specyficznym rodzajem gestu i odgrywa dwie zasadnicze
funkcje:
działa jako wzmocnienie, nagroda i zachęta dla
rozmówcy do kontynuowania wypowiedzi i służy
synchronizacji interakcji - kilkakrotne kiwnięcie głowa (seria) oznacza brak zgody i chęć zabrania głosu.
NIEWERBALNA
język ciała (body language)
Mowa ciała jest pierwszym językiem, jakim się
posługujemy, zanim jeszcze zaczniemy mówić. Jak każdy
język, składa się ze słów i zdań mniej lub bardziej czytelnych.
Uważny
obserwator
może
wiele
wywnioskować z mowy ciała.
Wieloznaczność
odczytów
z
kanałów
przekazu
niewerbalnego może przyczynić się do nieprawidłowego odczytania komunikatu nadawanego przez nadawcę, ale przy poparciu werbalnym komunikatu jesteśmy podwójnie
pewni o treści nadawanego komunikatu.
NIEWERBALNA
język ciała (body language)
Podstawowe emocje, jak np.: radość, złość, strach, smutek, wstręt są wspólne dla wszystkich ludzi. Ich ekspresja jest rozpoznawana na całym świecie. Każda z
tych emocji ma swój własny, charakterystyczny sposób ekspresji mimicznej.
O ile w drodze kontaktów społecznych uczymy się
mówić o emocjach, o tyle ich ekspresja jest wrodzona.
NIEWERBALNA
język ciała (body language)
Mowa ciała jest:
-
Wielokanałowa (informacje mogą być przekazywane przez gesty, wyraz twarzy, kontakt wzrokowy, modulację głosu)
-
Spontaniczna (mowa ciała jest mniej refleksyjna i mniej kontrolowana niż treść wypowiedzi, dlatego też można uznać ją za bardziej prawdziwą)
-
Niejednoznaczna (komunikaty niewerbalne są mniej jednoznaczne niż słowa)
-
Zdeterminowana kulturowo (te same gesty mogą oznaczać inne treści w zależności od narodowości )
-
Niezgodna z tym o czym się czasem mówi (występują sprzeczności pomiędzy wypowiedzią a mową ciała, wówczas kierujemy się właśnie mową ciała ze względu na pewniejszy przekaż np.: gdy mówimy do kogoś „jesteś okropny” z uśmiechem na twarzy nie odczytujemy tego za negatywny komunikat.
niewerbalna
język ciała (body language)
Do czego możemy wykorzystać mowę ciała?
♦ zastępuje wypowiedzi np.: kiwnięcie głową
♦ uzupełnia wypowiedzi
♦ podkreśla przekazy słowne np.: poklepanie po ramieniu
♦ reguluję rozmowę – dajemy do zrozumienia że jesteśmy zainteresowania rozmową lub znudzeni konwersacją
♦ wyraża stan emocjonalny jaki aktualnie nam towarzyszy np.: niezadowolenie, radość, obojętność
NIEWERBALNA
język ciała (body language)
Przeciętny człowiek jest w stanie utworzyć
7000 min
za pośrednictwem wykorzystania osiemdziesięciu
mięśni twarzy
NIEWERBALNA
język ciała (body language)
Zwrotne połączenia nerwowe
Nasza fizyczna postawa ma wpływ na nasze uczucia i
emocje. Dzieję się tak ponieważ istnieją zwrotne
połączenia nerwowe między mięśniami twarzy a
ośrodkami mózgowymi odpowiedzialnymi za emocje.
Według tej zasady uśmiech na naszych ustach wywoła
pewne zadowolenie i nasi rozmówcy tak też nas będą
odbierać.
(eksperyment)
NIEWERBALNA
język ciała (body language)
Dwukierunkowa zależność
ODZWIERCIEDLENIE
Występuje ona pomiędzy naszymi postawami i emocjami i ma ona społeczny charakter. Jeśli przyjmiemy postawę wrogą nasz współrozmówca najprawdopodobniej przyjmie taką
samą postawę. Spowoduje to również niechęć przebywania w naszym towarzystwie i utrudni porozumiewanie się.
Sygnalizuje nam również informację typu; „rozumiem cię, wiem co do mnie mówisz”. Chcąc dotrzeć do naszego
rozmówcy i sprawić aby poczuł z nami lepszy kontakt należy się dostosować do jego nastawienia i nastroju, do jego tempa mówienia, ale również ulubionych słów i zwrotów.
Mowa ciała jest wspólna dla wszystkich ludzi i dobrze
…
o .
d ..........
czyty .....
wan .. b
a ez względu na ich pochodzenie.
Udowodniono, że 7% znaczenia danej wiadomości
zawarte jest w …..
sł ......
owa..,
ch 38% w …....
b .....
rzm.....
ien.....
iu ....
gło i a
su ż 55%
g w
e …
sta ..
ch .....
cia .....
ła ........ . Istnieje dwukierunkowa zależność
między nasz
emym
oc i
ja…
m ...
i .......... a przyjmowaną postawą ciała.
Gdy przyjmiemy postawę wrogą, możemy się
spodziewać, że nasz rozmówca nie będzie się czuł z nią
…......
dob .....
rze .. i odpowiednio zareaguje.
Jeśli chcesz zwiększyć zaufanie twojego rozmówcy
i uzyskać z nim lepszy …......
kon ......
takt ., powinieneś spróbować się
….
d .....
o .....
stroić.. do jego tempa mówienia, postawy ciała, nastroju, ulubionych zwrotów.
dostroić
brzmieniu głosu emocjami
słowach
gestach ciała
kontakt
dobrze
odczytywana
PROKSEMIKA
Proksemika - nauka zajmująca się badaniem
wzajemnego wpływu relacji przestrzennych
między osobami oraz między osobami
a środowiskiem.
Zajmuje się także badaniem różnic pomiędzy
tymi relacjami w różnych kulturach (wpływ
sposobu budowania miast, mieszkań, osiedli,
parków, oświetlenia ulic itp. na zachowania).
TERYTORIA
PSYCHOLOGICZNE
- PROKSEMIKA
Człowiek, podobnie jak inne organizmy, potrzebuje przestrzeni, którą będzie uważał za swoją. Nieustannie przekazujemy i odbieramy informację, używając nie tylko słów, gestów, mimiki, kontaktu wzrokowego, ale również organizując przestrzeń.
Terytorium psychologiczne daje nam poczucie bezpieczeństwa. Nie lubimy gdy nasza przestrzeń jest naruszana przez osoby, których nie chcemy gościć w granicach w naszego terytorium psychologicznego. Reagujemy W takich sytuacjach zazwyczaj obronnie ucieczką lub agresją.
Ta regulacja prywatności dokonuje się na dwa sposoby:
- werbalny
- niewerbalny
TERYTORIA
PSYCHOLOGICZNE
- PROKSEMIKA
RODZAJE STREF PSYCHOLOGICZNYCH
Przestrzeń intymna (0 - 45 cm)
Przestrzeń osobista (45 -120 cm)
Przestrzeń społeczna (120 – 360 cm)
Przestrzeń publiczna (ponad 360 cm)
0 – 45 cm
45 – 120 cm
120 – 360 cm
powyżej 360 cm
PROKSEMIKA
Przestrzeń intymna
Obszar przestrzeni bardzo bliski naszego ciała,
w którym prawie zawsze dochodzi do kontaktu
fizycznego z rozmówcą. Dlatego jest to
odległość zarezerwowana jedynie dla bardzo
bliskich osób (małżonek, partner, dziecko).
Naruszenie tej strefy przez inną osobę
odbierane jest jako agresja terytorialna, co jest
przeżywane jako nieprzyjemne zarówno przez
osobę, której strefa jest naruszana jak i przez
intruza.
PROKSEMIKA
• W strefie intymnej zmienia się sposób używania języka.
Mówimy nieco cichszym głosem. Zdania są krótkie i są
bardzo często niepoprawne gramatycznie, a człowiek nie
stara się budować eleganckich i gramatycznych
wypowiedzi.
• W dystansie intymnym spada rola wzroku w komunikacji, bowiem druga osoba jest bardzo blisko i jej obraz na
siatkówce jest mocno zniekształcony. Rośnie natomiast
rola węchu słuchu i dotyku. Ludzie są w stanie wyczuć
poprzez skórę, które części ciała drugiej osoby są
gorące, a które zimne, wyczuwamy także napięcia
mięśniowe rozmówcy, co jest ważną (choć często
odbieraną nieświadomie) informacją na temat
przeżywanych przez interlokutora stanów wewnętrznych.
• W relacjach społecznych mężczyźni częściej naruszają
strefę intymną kobiet niż kobiety mężczyzn.
PROKSEMIKA
Przestrzeń osobista/indywidualna
Przestrzeń tę traktuje się jako prywatną
i wpuszczane są tu osoby, które dobrze
znamy i z którymi czujemy się bezpiecznie.
Rozmowa z obcym w takiej odległości nie
zdarza się lub jest niekomfortowa. Jeśli dwie
osoby rozmawiają ze sobą spontanicznie w
dystansie indywidualnym, możemy wnioskować,
że dobrze czują się ze sobą, są sobie bliskie.
Naruszenie dystansu indywidualnego jest
traktowane jako agresja terytorialna i wywołuje
reakcje agresywne.
PROKSEMIKA
• W stosunku do dystansu intymnego w tej odległości
rośnie rola wzroku (ze względu na mało
zdeformowany bodziec proksymalny na siatkówce
oka) i słuchu. Zmniejsza się natomiast rola innych
kanałów przekazywania informacji: węchu, dotyku,
zdolności odczuwania ciepła ciała drugiej osoby
(które pełnią ważne funkcje w dystansie intymnym).
• W trakcie rozmowy w tym dystansie popełniamy o
wiele mniej omyłek językowych niż w dystansie
intymnym, mowa jest poprawna, ale swobodna,
raczej nie zastanawiamy się nad konstrukcją
gramatyczną zdań.
PROKSEMIKA
Przestrzeń społeczna
W tej odległości kontaktujemy się z osobami
obcymi i tymi, które znamy lecz nie lubimy
specjalnie i traktujemy jako obce. Jeśli dwie
osoby, które się rzekomo znają rozmawiają ze
sobą spontanicznie w tej odległości, możemy
wnioskować, że ich kontakty są raczej oficjalne
(czyli społeczne, a nie intymne czy
indywidualne). W takiej przestrzeni załatwiane
są także wszelkie oficjalne sprawy (urząd,
kupno/sprzedaż itp.).
PROKSEMIKA
• Stojąc w tej odległości ludzie używają przede
wszystkim wzroku i słuchu jako kanału
dostarczającego informacje o drugiej osobie.
Mowa jest gramatyczna i sformalizowana,
zwykle poprawna, a temat rozmowy
"bezpieczny", oficjalny lub obojętny.
• Niekiedy pewne formalne sprawy i rozmowy
prowadzone są w dystansie krótszym niż
120cm, lecz różnego rodzaju przegrody (np
szyba przy okienku kasowym lub blat biurka w
banku) zwiększają psychologicznie ten dystans
właśnie do dystansu społecznego.
PROKSEMIKA
Przestrzeń publiczna
Odległość pomiędzy osobami wynosi powyżej 30
metrów, ludzie nie mają poczucia kontaktu ze
sobą – np gdy widzę znajomego na deptaku
w odległości 30m to zwykle nie krzyczę do niego
„cześć”.
• W dystansie publicznym takiej odległości
kontaktujemy się z osobami publicznymi (np.
ministrem podczas spotkania, rektorem uczelni
podczas inauguracji roku akademickiego,
księdzem podczas mszy), stąd nazwa.
PROKSEMIKA
W dystansie publicznym głównym kanałem
odbierania informacji na temat drugiej
osoby jest wzrok. Ludzie rozmawiając
w tej odległości budują bardzo
gramatyczne zdania i zastanawiają się
nad konstrukcją zdań. W specjalny sposób
dobierają słowa, pojawia się stosunkowo
niewiele pomyłek językowych. Dystans ten
jest zarezerwowany dla osób publicznych.
Czynniki, które utrudniają zrozumienie przekazu
zawartego w wypowiedzi (o charakterze
fizycznym i psychologicznym):
• utrudnienia percepcyjne
• wybiórczość uwagi
• brak umiejętności decentracji (przyjęcie
perspektywy rozmówcy)
• różnice kulturowe
• stereotypy (chętniej słuchamy osób o wysokim
statusie społecznym)
• samopoczucie
SŁUCHANIE
Nie słuchamy, gdy stosujemy:
1. filtrowanie – słuchamy wybiórczo, filtrujemy informacje 2. porównywanie – oceniamy czy porównujemy siebie z rozmówcą
3. skojarzenia – treść wypowiedzi rozmówcy wywołuje skojarzenie, w które się zagłębiamy
4. przygotowywanie odpowiedzi – myślimy, co za chwilę odpowiedzieć, choć staramy się wyglądać na zainteresowanych 5. domyślanie się – usiłujemy zgadnąć, co rozmówca ma
"naprawdę" na myśli
6. osądzanie – w trakcie rozmowy osądzamy i reagujemy schematycznie
SŁUCHANIE
7. utożsamienie się – cokolwiek mówi rozmówca, odnosimy do własnego życia i osądzamy w kontekście własnych doświadczeń 8. udzielanie rad – słuchamy tylko początku, szukając rady dla rozmówcy
9. sprzeciwianie się
• gaszenie – wygłaszamy sarkastyczne uwagi, które zniechęcają rozmówcę do kontynuowania rozmowy
• dyskontowanie – słyszymy komplement i wyliczamy wszystko, co może obniżyć jego wartość
10. przekonanie o swojej racji – podnosimy głos, atakujemy, by obronić własne stanowisko; przejawia się w tym niezdolność do przyjmowania krytyki i brak zgody na inny punkt widzenia 11. zmiana toru – obracamy wypowiedź rozmówcy w żart lub zmieniamy temat
12. zjednywanie – słuchamy na tyle by nie zgubić wątku, ale tak naprawdę w ogóle się nie angażujemy
SŁUCHANIA
1. aktywne słuchanie stricte
» parafrazowanie (definiowanie) swoimi słowami tego, co druga osoba do nas mówi
» precyzowanie przez zadawanie pytań
» informacja zwrotna– dzielenie się odczuciami i
doświadczeniami bez osądzania (natychmiast, szczerze
i wspierająco)
2. słuchanie empatyczne – słuchanie z nastawieniem na zrozumienie emocji rozmówcy
3. słuchanie otwarte – nie ocenia się rozmówcy, by osądy nie zasłaniały nam naszego rozmówcy
(komunikat „ja”)
4. słuchanie świadome – zwracanie uwagi na
integrację słów i emocji
Document Outline
- Slajd 1
- Slajd 2
- Slajd 3
- Slajd 4
- Slajd 5
- Slajd 6
- Slajd 7
- Slajd 8
- Slajd 9
- Slajd 10
- Slajd 11
- Slajd 12
- Slajd 13
- Slajd 14
- Slajd 15
- Slajd 16
- Slajd 17
- Slajd 18
- Slajd 19
- Slajd 20
- Slajd 21
- Slajd 22
- Slajd 23
- Slajd 24
- Slajd 25
- Slajd 26
- Slajd 27
- Slajd 28
- Slajd 29
- Slajd 30
- Slajd 31
- Slajd 32
- Slajd 33
- Slajd 34
- Slajd 35
- Slajd 36
- Slajd 37
- Slajd 38
- Slajd 39
- Slajd 40
- Slajd 41
- Slajd 42
- Slajd 43