Materiały źródłowe
Hipoglikemia
Hipoglikemia
w przebiegu leczenia
ISPAD Consensus Guidelines 2006/7
- zaburzenie homeostazy glukozowej,
cukrzycy typu 1
Cryer PE: Hypoglycemia is the limiting
które u osób chorych na cukrzycę jest
u dzieci
factor in the management of diabetes.
wywołane
bezwzględnym
lub
Diabetes Metab Res Rev 15: 42-46,
względnym nadmiarem insuliny.
1999
Klinika Chorób Dzieci IP UM w Łodzi
W leczeniu cukrzycy za niedocukrzenie
Hipoglikemia jest najczęstszym ostrym Progowe poziomy glikemii, przy
uznaje się zwykle stan, w którym
powikłaniem leczenia cukrzycy typu 1.
których uruchamiane są mechanizmy
st
kontrregulacji glikemii zale
ęŜenie glukozy wynosi
Ŝą od:
< 60 mg/dl (< 50-70 mg/dl).
U dzieci cięŜkie hipoglikemie
1. Wieku (zwykle wyŜsze progowe poziomy glikemii u dzieci występują z częstością od około niŜ u dorosłych)
Pierwsze objawy niedocukrzenia mogą
4 do 18 incydentów/100 pacjentów/rok
2. Kontroli metabolicznej cukrzycy (źle wyrównana się jednak pojawiać równieŜ przy
metabolicznie cukrzyca - wyŜsze progowe poziomy glikemii, bardzo dobrze wyrównana metabolicznie cukrzyca - niŜsza niŜszych lub wyŜszych poziomach
... i dotyczą od kilku do kilkunastu procent
progowe poziomy glikemii)
glikemii
pacjentów rocznie
3. Przebytych hipoglikemii (które obniŜają progowe poziomy glikemii)
4. Stanu snu i czuwania (progowe poziomy glikemii są niŜsze w trakcie snu)
Przyczyny hipoglikemii (1)
Czynniki predysponujące
Przyczyny hipoglikemii (2)
do hipoglikemii
1. Nadmiar insuliny
3. Błędy w Ŝywieniu - posiłek zbyt mały lub 1. Zmiana zwyczajów Ŝywieniowych i stylu Ŝycia
- przypadkowe lub celowe przedawkowanie
opuszczony
2. Wiek <6 lat
- nieprawidłowa adaptacja dawek
3. NiŜszy poziom HbA1c
- zwiększone wchłanianie z miejsca iniekcji
4. Inne:
4. DłuŜszy czas trwania cukrzycy (brak resztkowej
- nieprawidłowa technika iniekcji
- leczenie beta-blokerami
insulinosekrecji i upośledzenie kontrregulacji)
- uwalnianie insuliny z połączeń z przeciwciałami
- alkohol
5. Wcześniejsze nawracające epizody hipoglikemii 6. SpoŜycie alkoholu
- choroby wątroby
7. Choroby układu endokrynnego (niedobór hormonów 2. Zwiększone zuŜycie glukozy - znaczny wysiłek
- miesiączka (czasami)
tarczycy, hormonu wzrostu, kortyzolu)
fizyczny
8. Choroby przewodu pokarmowego (gastropatia cukrzycowa, zaburzenia wchłaniania)
Objawy hipoglikemii (2)
Objawy hipoglikemii (3)
1. Objawy adrenergiczne - wywołane przez 2. Objawy neuroglikopenii - związane z
b) zaburzenia neurologiczne
aminy katecholowe
niedostatecznym zuŜytkowaniem glukozy
- silny ból głowy
- wzmoŜona potliwość
przez mózg
- nudności i wymioty
- drŜenie kończyn
- zaburzenia mowy, widzenia i równowagi
- bladość
a) zaburzenia funkcji psychicznych
- wzmoŜone odruchy ścięgniste
- szerokie źrenice
- niemoŜność skupienia uwagi
- oczopląs
- tachykardia i wzrost ciśnienia krwi
- trudności w zapamiętywaniu
- utrata przytomności
- niepokój
- zmiana zachowania
- drgawki
- osłabienie
- utrudniony kontakt z otoczeniem
- uczucie głodu
- niechęć do jedzenia
- ból brzucha
Stopień nasilenia hipoglikemii (1)
Stopień nasilenia hipoglikemii (2)
Stopień nasilenia hipoglikemii (3)
1. Hipoglikemia lekka
2. Hipoglikemia umiarkowana
3. Hipoglikemia cięŜka
- objawy adrenergiczne
- pacjent jest w pełnym kontakcie z otoczeniem
- objawy adrenergiczne oraz objawy neurologiczne
- występują głębokie zaburzenia świadomości
- starsze dzieci są w stanie same udzielić sobie o niewielkim lub umiarkowanym nasileniu
aŜ do utraty przytomności, którym mogą
pomocy
- kontakt pacjenta z otoczeniem jest zwykle
towarzyszyć drgawki
utrudniony
- pacjent jest w stanie zagroŜenia Ŝycia
U dzieci poniŜej 5-6 roku Ŝycia hipoglikemię trudno jest
- dziecko nie jest w stanie samo udzielić sobie
- zwykle konieczne jest parenteralne podanie
klasyfikować jako lekką poniewaŜ są one zawsze pomocy
glukozy lub glukagonu
zaleŜne od pomocy innej osoby
- skuteczne jest leczenie drogą doustną
Zasady zapobiegania hipoglikemii (1)
Zasady zapobiegania hipoglikemii (2)
Zasady zapobiegania hipoglikemii (3)
1. Edukacja pacjentów i ich opiekunów na temat: 2. Profilaktyka w konkretnych przypadkach
3. Odpowiednia adaptacja celów leczenia
- rozpoznawania objawów prodromalnych
cukrzycy do indywidualnego zagroŜenia
- wskazań do dodatkowej kontroli glikemii
- wzmoŜony wysiłek fizyczny
hipoglikemią
- wpływu wysiłku fizycznego na poziom glikemii
- zapobieganie hipoglikemiom nocnym
- zasad leczenia hipoglikemii
- dzieci <5-6 roku Ŝycia
- adaptacji insulinoterapii i Ŝywienia do aktualnego
- pacjenci z zaburzeniami odczuwania objawów
stylu Ŝycia (np. wyjazd na wakacje)
hipoglikemii
- konieczności noszenia przy sobie produktów
bogatych w glukozę lub sacharozę
Zasady leczenia hipoglikemii (1)
Zasady leczenia hipoglikemii (2)
Zasady leczenia hipoglikemii (3)
1. Hipoglikemia lekka i umiarkowana
2. Hipoglikemia cięŜka
- szybkie podanie węglowodanów prostych drogą Oznaczenie poziomu glikemii jest jedyną obiektywną doustną
metodą weryfikującą rozpoznanie hipoglikemii i naleŜy
- leczenie musi być podjęte w trybie pilnym
(np. 5-20 g glukozy w tabletkach lub sacharozy w z niego skorzystać w przypadkach, gdy nie ma
- w przypadku utraty przytomności i/lub drgawek: kostkach, 100 ml soku lub słodkiego napoju)
pewności, Ŝe obserwowane objawy są związane z Glukagon 0.1-0.2 mg/10 kg m.c. domięśniowo,
- jeŜeli objawy nie ustępują w ciągu 10-15 min...
niedocukrzeniem, np. u dzieci, które mogą symulować tzn. dzieci < 6-8 r.Ŝ. – 0,5 mg, dzieci starsze i dorośli –
- ponowne podanie węglowodanów prostych j.w.
objawy niedocukrzenia w celu spoŜycia słodyczy.
1 mg.
- wskazane skontrolowanie poziomu glikemii
lub:
- jeśli objawy ustępują i poziom glikemii znormalizował
Kontrola glikemii jest równieŜ niezbędna dla oceny 10-20% glukoza w dawce 0.2-0.5 g/kg m.c. w się naleŜy podać dodatkowo porcję węglowodanów
skuteczności leczenia hipoglikemii
kilkuminutowym „bolusie” doŜylnie,
złoŜonych (np. pieczywo, krakersy)
a następnie: 10% glukoza doŜylnie we wlewie
kroplowym (utrzymując glikemie w granicach 150-250
mg/dl)
Wskazania do hospitalizacji (2)
Powikłania cięŜkich hipoglikemii (1)
Wskazania do hospitalizacji (1)
2. Stan po cięŜkim niedocukrzeniu jeśli: 1. Powikłania ostre
1. PrzedłuŜające się cięŜkie niedocukrzenie
- występują objawy obrzęku mózgu
- powikłania neurologiczne
(naleŜy podejrzewać obrzęk mózgu oraz
- stwierdzono obraŜenia będące następstwem utraty obrzęk mózgu
wykluczy
przytomno
ć inne przyczyny utraty przytomności
ści
poraŜenie połowicze
- istnieje ryzyko nawrotu cięŜkiej hipoglikemii (np.
poraŜenie czterokończynowe, padaczka
i/lub drgawek: padaczka, uraz, zatrucie, stan przedawkowano insulinę o przedłuŜonym działaniu) ślepota korowa
zapalny CUN, guz mózgu)
- dziecko ma poniŜej 2 lat
- zgon
- istnieją bariery językowe
- jest to kolejne cięŜkie niedocukrzenie u danego
- urazy m.in.:
pacjenta w okresie ostatnich 2 lat trwania choroby złamania kości kończyn
kompresyjne złamania kręgów
Powikłania cięŜkich hipoglikemii (2)
2. Powikłania późne (występują u pacjentów, którzy przebyli liczne incydenty cięŜkich hipoglikemii)
- uraz psychiczny, gorsza samoocena pacjenta
- zaburzenia czynności poznawczych (m.in. trudności w nauce)
- zmiany czynności bioelektrycznej mózgu
CięŜkie hipoglikemie mogą równieŜ zniechęcać pacjenta i jego opiekunów w dąŜeniu do utrzymania dobrych poziomów glikemii