Za∏àcznik nr 2
Praca psychologa z rodzicami ucznia jàkajàcego si´ – materia∏ dla rodziców Praca psychologa z rodzicami ucznia jàkajàcego si´
Psycholog pracujàcy z rodzicami dziecka
jàkanie lub gdy rodzic mia∏ lub ma
jàkajàcego si´ powinien spotkaç siź jak
równie˝ takie problemy. JeÊli rodzice
najwi´kszà liczbà cz∏onków rodziny, aby
wczeÊniej sàdzili, ˝e dziecko wyroÊnie z tej
uzyskaç pe∏ny obraz jej funkcjonowania,
niep∏ynnoÊci mowy, a tak sińie sta∏o
poniewa˝ poprawa p∏ynnoÊci mówienia
– winià siebie za to, ˝e wczeÊniej nie udali
i funkcjonowania ucznia uzale˝niona jest
si´ do specjalisty. Rodzice bardzo czśto
od sposobu funkcjonowania ca∏ej rodziny.
∏àczà jàkanie dziecka z jakimÊ trudnym,
emocjonujàcym wydarzeniem, np. prze-
Psycholog powinien popatrzeç na problem
prowadzkà, k∏ótnià, rozwodem i obwi-
z perspektywy wszystkich cz∏onków rodziny,
niajà sió to.
uwzgl´dniajàc ich mo˝liwoÊci i potrzeby,
jednak priorytetowo oczywiÊcie powinien
Jàkanie powstaje w wyniku wielu czyn-
traktowaç ucznia jàkajàcego si´. Trzeba
ników, dlatego nie trzeba doszukiwaç
pami´taç, ˝e nie wolno stanàç po stronie
si´ przyczyn w jednym wydarzeniu i nie
˝adnego z cz∏onków rodziny.
nale˝y obwiniaç siźa to.
Spotkania z rodzicami powinny odbywaç
◗ Gniew – czśto rodzice rozpaczliwie
sićo 2–3 tygodnie lub cz´Êciej w miar´ po-
zadajà sobie i innym pytanie: „Dlaczego
trzeb i rozwoju sytuacji. Sesja tradycyjnie
to w∏aÊnie spotka∏o mnie i moje dziecko?”.
11U0307
trwa 45–60 minut.
UporczywoÊç takich myÊli powoduje ∏at-
woÊç generowania z∏oÊci i gniewu oraz
G∏ówne cele pracy z rodzicami dziecka jàka-
nieÊwiadome przenoszenie tych uczuç
jàcego si´:
na innych cz∏onków rodziny, sàsiadów,
◗ Akceptacja dziecka i jego problemów.
kolegów dziecka. Zdarza si´ powszech-
◗ Zapewnienie dziecku w rodzinie poczu-
nie, ˝e rodzice dziecka jàkajàcego sićia bezpieczeƒstwa bez wzgl´du na to, obwiniajà inne osoby za to, ˝e zrani∏y
czy si´ jàka, czy nie.
ich dziecko. W wielu przypadkach rze-
G
czywiÊcie tak si´ dzieje, ale jest du˝o
Poni˝ej prezentujemy dwa tematy spotkaƒ
sytuacji, w których jàkajàce si´ dziecko
9
realizowanych w pracy z rodzicami
(szczególnie w systemie nadopiekuƒ-
s. 15
czej rodziny) swoim zachowaniem spro-
Praca psychoedukacyjna, której efektem
wokowa∏o innych do nieakceptowanych
ma byç nauka rodziców w obszarze
zachowaƒ. Praca z rodzicami doÊwiad-
rozpoznawania w∏asnych uczuç
czajàcymi gniewu i z∏oÊci jest wa˝nym
i umiej´tnoÊç radzenia sobie z nimi
elementem terapii, poniewa˝ uczucia te
nie wspierajà dziecka, lecz blokujà jego
Uczucia towarzyszàce rodzicom dzieci
harmonijny rozwój.
jàkajàcych si´:
◗ Rozczarowanie – w jàkaniu dziecka
◗ Poczucie winy – bardzo czśto rodzice
rodzice upatrujà przyczyn wszelkich
czujà si´ winni za to, ˝e dziecko si´ jàka.
k∏opotów ˝yciowych. Wiedza, ˝e wada ta
Problem szczególnie wtedy jest silny, gdy
mo˝e przeszkodziç lub uniemo˝liwiç
w rodzinie któregoÊ z rodziców wyst´powa∏o
tzw. sukces ˝yciowy dziecka, jest przy-
Materia∏ dla rodziców
1
Trudne sytuacje w gimnazjum i szkole ponadgimnazjalnej
Praca psychologa z rodzicami ucznia jàkajàcego sićzynà dominujàcego uczucia rozczaro-mówi, a nie, jak mówi. Szczere zaintereso-
wania i pora˝ki rodzicielskiej. Nie wp∏ywa
wanie treÊcià rozmowy spowoduje, ˝e rodzic
to pozytywnie na funkcjonowanie dziecka
nie zauwa˝y, ˝e dziecko si´ jàka.
w rodzinie, mo˝e te˝ wzmocniç mecha-
nizm samospe∏niajàcych si´ proroctw.
Wskazówki dla rodziców dzieci
◗ Ból – rodzice dziecka jàkajàcego sińie
jàkajàcych si´
mogà uchroniç je przed zranieniem psy-
chicznym. Sami wić bardzo cierpià,
Rodzice powinni:
obserwujàc, jak trudno jest radziç mu
◗ Obserwowaç, w jakich sytuacjach jàka-
sobie z problemem niep∏ynnoÊci mowy.
nie nasila sií czy ma charakter sta∏y
Rodzice dziecka jàkajàcego si´ potrze-
czy przejÊciowy.
bujà wsparcia, sami rzadko radzà sobie
◗ Wzmocniç poczucie bezpieczeƒstwa
dobrze z tym problemem.
dziecka, zadbaç o ˝yczliwà, akceptujàcà
◗ Zak∏opotanie – rodzice czśto martwià
atmosfer´.
siźa dziecko. Wstydzà si´ jàkania w∏as-
◗ S∏uchaç cierpliwie, co dziecko mówi, nie
nego dziecka, wstydzà si´, ˝e majà takie
przerywaç, nie pospieszaç.
dziecko. Sà przekonani, ˝e wszyscy oce-
◗ Mówiç spokojnie, ∏agodnie, bez poÊpiechu.
niajà ich ze wzgl´du na sposób mówienia
◗ Zachćaç do Êpiewu i Êpiewaç razem
dziecka i ˝e w zwiàzku z tym oceny te sà
z dzieckiem.
negatywne. Wyobraênia podpowiada im
◗ PoÊwićaç dziecku wićej czasu na wspólne
rzeczy najgorsze. Martwià sió przysz∏oÊç
rozmowy, zabawy, spacery i inne wa˝ne
11U0307
dziecka i o przysz∏oÊç swojej rodziny.
sprawy.
Czśto funkcjonujà na granicy wytrzyma-
◗ Ograniczaç lub zrezygnowaç w ogóle
∏oÊci emocjonalnej. Wielu z nich potrze-
z oglàdania programów telewizyjnych
buje pomocy, bo rozwin´∏a si´ ju˝ osobo-
i filmów wyzwalajàcych strach i agresj´.
woÊç skompensowana l´kowo i histerycz-
◗ Ograniczaç krytyczne uwagi i kary, zre-
nie, nierzadko osobowoÊç neurotyczna.
widowaç wymagania wobec dziecka, bo
byç mo˝e przekraczajà one jego mo˝li-
Praca psychoedukacyjna skierowana na
woÊci.
akceptacj´ dziecka oraz rozumienie
◗ Skorzystaç z pomocy specjalisty balbu-
G
i akceptacj´ jego problemów
tologa i innych niezb´dnych terapii, np.
terapii prze∏amujàcej l´k i stres.
9
Co czuje moje dziecko?
s. 16
Jak nie nale˝y post´powaç z osobà
Rodzice powinni nauczyç siémpatii i zro-
jàkajàcà si´
zumieç fakt, ˝e dziecko jàkajàce sińie
zawsze odczuwa z tego powodu niepokój,
◗ Nie wolno robiç z jàkania rodzinnego
zak∏opotanie, wstyd. Czśto tylko rodzice
problemu.
majà z tym problem, bo dziecko nie spe∏-
◗ Nie mo˝na kierowaç uwagi dziecka na
ni∏o ich oczekiwaƒ co do doskona∏oÊci.
sposób, w jaki mówi.
◗ Nie nale˝y stosowaç uwag typu: „Mów
Co mogźrobiç dla mojego dziecka?
powoli”, „Powtórz to jeszcze raz”, „Nie
denerwuj si´”.
Rodzice mogà pomóc dziecku czuç si´
◗ Nie wolno nazywaç ka˝dej niep∏ynnoÊci
dobrze ze swojà wadà, ale by tak by∏o, naj-
jàkaniem.
pierw sami muszà zaakceptowaç ten stan.
◗ Nie mo˝na zawstydzaç, okazywaç znie-
Rodzice powinni s∏uchaç tego, co dziecko
cierpliwienie, wyÊmiewaç.
Materia∏ dla rodziców
2
Trudne sytuacje w gimnazjum i szkole ponadgimnazjalnej