Z
a chwasty trujące uważa się
rośliny powodujące naruszenie
równowagi biologicznej organizmu,
a nierzadko nawet śmierć zwierzę-
cia. Związki chemiczne występujące
w tych roślinach to m.in. alkaloidy,
glikozydy cyjanotwórcze, saponiny,
olejki eteryczne, kwasy organiczne,
laktony, kwas pruski i inne.
Kolczaste, cierniste,
ciężkostrawne
Oprócz chwastów trujących, w runi
pastwiskowej mogą występować ro-
śliny kolczaste i cierniste oraz trudno
strawne, także szkodliwe dla zdrowia
zwierząt. Istnieje wiele gatunków
o tnących, ostrych liściach, z dużym
udziałem krzemionki lub włókna
i krzemionki. Należą do nich skrzy-
py, sity, turzyce i inne rośliny cibo-
rowate, mało strawne trawy, jak
śmiałek darniowy, bliźniczka psia
trawka, trzcinniki, z gatunków
dwuliściennych ostrożeń błotny,
lancetowaty i polny, oset kędzierza-
wy, wilżyna ciernista. Niepożądane
w runi są również chwasty, pasożyty
bezzieleniowe, które wszystkie po-
karmy czerpią z rośliny żywicielskiej.
Należą do nich kanianka macierzan-
kowa, kanianka koniczynowa i lnowa.
Do półpasożytów zieleniowych
należy gnidosz błotny i królewski,
świetlik łąkowy i wyprężony, szelęż-
nik mniejszy i większy, zagorzałek
późny. Półpasożyty, będące roślinami
zielonymi mogą asymilować, ale po-
karmy, głównie mineralne, czerpią za
pomocą ssawek z korzeni żywiciela
i w ten sposób osłabiają roślinę tra-
wiastą, która w efekcie wypada z runi
pastwiskowej. Te rośliny są charakte-
rystyczne dla trwałych użytków zie-
lonych użytkowanych ekstensywnie,
przy opóźnionych zbiorach paszy.
Niewrażliwe przeżuwacze
Zwierzęta przeżuwające są zwykle
mniej wrażliwe na działanie roślin-
nych substancji toksycznych, dzięki
specjalnej budowie żołądka. Zjadają
one bez szkody dla zdrowia znacz-
ne ilości słabiej trujących roślin,
jednakże niepokojącym zjawiskiem
jest przechodzenie substancji tok-
sycznych z tych roślin do mleka
lub mięsa zwierząt. Zatrucia ludzi
takim mlekiem i mięsem są trudne
do rozpoznania, gdyż ujawniają się
po kilku- lub kilkunastotygodnio-
wym okresie utajenia. Wiele roślin
posiada substancje nietoksyczne, ale
wpływające niekorzystnie na właś-
ciwości organoleptyczne mleka.
Krwawnik pospolity zawiera gorycz-
kę i składniki olejku, nadające kro-
wiemu mleku gorzki smak i niemiłą
woń, czosnek pospolity z powodu
zawartości siarczków alkilowych
również zmienia woń i smak mleka,
turzyce i skrzypy powodują wod-
nistość i silne zabarwienie mleka.
Szczawie (zwyczajny i polny) są od-
powiedzialne za zakwaszenie mleka
krowiego, a wilczomlecze za skład-
niki soku mlecznego znajdowanego
w mięsie owczym i kozim. Wiele
z tych roślin można usunąć z runi lub
ograniczyć ich ilość, przede wszyst-
kim przez uregulowanie stosunków
wodnych i racjonalne użytkowanie
pastwisk.
Rośliny silnie trujące
Szczególną uwagę należy zwrócić
na rośliny silnie trujące, takie jak
ciemiężyca, zimowit jesienny, sza-
lej jadowity i marek szerokolist-
ny, których nawet niewielka liczba
może spowodować śmierć zwierząt.
W przypadku roślin mniej trują-
cych trzeba pamiętać, że ich spasa-
nie przez dłuższy okres może być
również niebezpieczne.
ŻYWIENIE BYDŁA. Chwasty niepożądane na pastwiskach
Trujące rośliny w runi
Za chwasty pastwisk uważane są rośliny szkodliwe dla zdrowia
zwierząt lub pośrednio dla zdrowia ludzi, a także gatunki mają-
ce ujemny wpływ na cenne rośliny pastewne. Do najczęstszych
przyczyn pojawiania się chwastów należą niekorzystne zmia-
ny w siedlisku, głównie w uwilgotnieniu gleby i jej żyzności
oraz błędy popełniane w użytkowaniu. Najgroźniejsze chwa-
sty pastwiskowe to rośliny trujące. Mogą być trujące czasowo,
tj. w stanie zielonym albo stale - w stanie zielonym i jako siano.
fot.
Jolanta Mar
ko
wska
Wiele roślin zawiera substancje nietoksyczne ale wpływające negatywnie na smak
i zapach mleka
