background image

 

 
 

REGULAMIN MUSZTRY 

ZWIĄZKU STRZELECKIEGO 

 
 
 
 

 

 
 
 

 
 
 
 

KOMENDA GŁÓWNA ZWIĄZKU STRZELECKIEGO 

 

background image

Regulamin Musztry ZS 

2

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Opracowanie: 

Wydział Szkolenia ZS w składzie: 

sierŜ. ZS Michał Janasik 

sierŜ. ZS Leszek Sykulski 

sekc. ZS Damian Luboński 

 

 

Regulamin przyjęty uchwałą Komendy Głównej ZS numer /2006 z dnia 05 sierpnia 2006r. 

 

 

 

background image

Regulamin Musztry ZS 

3

REGULAMIN MUSZTRY 

ZWIĄZKU STRZELECKIEGO 

 
 
 

Spis treści: ............................................................................................................................... 3 

 

1. Zasady ogólne .................................................................................................................... 5 

2. Musztra indywidualna ...................................................................................................... 8 

2.1. Postawa zasadnicza i swobodna .................................................................................. 8 

2.2. Zwroty w miejscu ........................................................................................................ 10 

2.3. Marsz, bieg i zatrzymanie ............................................................................................ 10 

2.4. Chwyty bronią ............................................................................................................. 13 

2.4.1. Chwyty karabinkiem ............................................................................................ 13 

2.4.2. Chwyty karabinem maszynowym oraz karabinem wyborowym ......................... 16 

2.5. Przyrzeczenie strzeleckie ............................................................................................. 18 

2.6. Chwyty sztandarem ..................................................................................................... 19 

2.7. Zachowanie się strzelca w szyku ................................................................................. 21 

2.8. Oddawanie honorów .................................................................................................... 22 

3. Musztra zespołowa ............................................................................................................24 

3.1. DruŜyna ....................................................................................................................... 24 

3.2. Pluton ........................................................................................................................... 24 

3.3. Kompania ..................................................................................................................... 26 

3.4. Zbiórka ......................................................................................................................... 26 

3.5. Przesunięcie i przeformowywanie szyku .................................................................... 28 

3.5.1. Odstępowanie i łączenie ...................................................................................... 28 

3.5.2. Przesunięcie szyku................................................................................................ 29 

3.5.3. Przeformowywanie szyku .................................................................................... 29 

3.6. Marsz i zatrzymanie w szyku ...................................................................................... 31 

3.7. Oddawanie honorów .................................................................................................... 32 

3.8. Układanie broni ........................................................................................................... 34 

3.9. Przyprowadzanie i odprowadzanie flagi państwowej .................................................. 34 

4. Postanowienia końcowe .................................................................................................... 35 

 

Załącznik 1: Znaki umowne stosowane w musztrze .............................................................. 37 

background image

Regulamin Musztry ZS 

4

 

 

background image

Regulamin Musztry ZS 

5

1. ZASADY OÓLNE 

1.  Musztra  -  to  ćwiczenia  wojskowe,  które  uczą,  jak  przyjmować  postawę  zasadniczą 

i swobodną,  oddawać  honory,  poruszać  się  z  bronią  i  bez  broni,  formować  szyki  oraz 

zachowywać się w szyku i poza nim. RozróŜnia się musztrę indywidualną i zespołową. 

Musztra  indywidualna  przygotowuje  strzelca  do  wystąpień  słuŜbowych  oraz 

do działania w zespole. 

Musztra zespołowa przygotowuje pododdziały i oddziały do wystąpień słuŜbowych oraz 

działania w szyku pieszym. 

2.  Pododdziały i oddziały występują i działają w odpowiednim ugrupowaniu i szyku. 

Ugrupowanie w musztrze - to ustawienie strzelców, pododdziałów i oddziałów w szyku 

odpowiednim do wykonania określonych czynności. 

Pododdziały  przyjmują  je  w  czasie  wystąpień  słuŜbowych  oraz  uroczystości 

strzeleckich, wojskowych i państwowych. 

Ugrupowanie  marszowe  -  to  ustawienie  oddziału,  pododdziału  (pododdziałów) 

w kolumnie (kolumnach) do marszu. 

W ugrupowaniu mogą być stosowane róŜne szyki. 

3.  Szyk - to określone w regulaminie ustawienie strzelców lub pododdziałów - do wspólnego 

wykonywania czynności — w ugrupowaniu rozwiniętym lub marszowym. 

Strzelcy  ustawiają  się  w  szyku  zgodnie  z  podziałem  organizacyjnym  lub  w  sposób 

nakazany  przez  dowódcę.  Niektóre  szyki  moŜe  juŜ  tworzyć  dwóch  strzelców,  np.:  szereg, 

rząd. 

Na szyk składają się następujące elementy (Rys. l): 

-   skrzydło - prawe i lewe zakończenie szyku; 

-   front - kierunek ustawienia strzelców; 

-  odstęp  -  oddalenie  między  strzelcami,  pododdziałami  lub  oddziałami,  mierzone 

wzdłuŜ frontu szyku; 

-  odległość - oddalenie między strzelcami, szeregami i pododdziałmi, mierzone w głąb 

szyku; 

-  szerokość - odstęp między skrzydłami szyku; 

-  ębokość - odległość od czoła do ogona kolumny; 

-  czoło kolumny - początek kolumny; 

-  ogon kolumny - koniec kolumny; 

-  kierunkowy  -  to  poruszający  się  w  nakazanym  kierunku  strzelec  lub  pododdział, 

do którego  dostosowują  swój  ruch  inni  strzelcy  (pododdziały).  W  kolumnie 

dwójkowej,  trójkowej,  czwórkowej  itd.  -  to  strzelec  na  prawym  skrzydle  czoła 

kolumny (pierwszego szeregu). Podczas oddawania honorów w marszu na komendę 

„Na lewo - PATRZ" kierunkowym jest strzelec lewoskrzydłowy; 

-  zamykający  -  strzelec  lub  pododdział  znajdujący  się  w  ostatnim  szeregu  kolumny 

na lewym skrzydle. 

background image

Regulamin Musztry ZS 

6

Czynności strzelców w szyku: 

-  krycie - ustawienie się strzelców lub pododdziałów w rzędzie, w linii prostej; 

-  równanie - ustawienie się strzelców lub pododdziałów w szeregu, w linii prostej; 

-  odstępowanie  -  zwiększanie  odstępów  między  strzelcami  (pododdziałami)  w  szyku 

o określoną liczbę kroków; 

-  łączenie - powrót do szyku poprzedniego (przed odstępowaniem). 

4.  Szereg  -  to  szyk,  w którym strzelcy stoją obok siebie w odstępie równym szerokości dłoni 

(mierzonym na wysokości łokci), frontem w jednym kierunku, w linii prostej; 

5.  Dwuszereg  (Rys.  1a)  -  to  szyk,  w  którym  dwa  szeregi  strzelców  stoją  jeden  za  drugim, 

frontem  w  jednym  kierunku,  w  odległości  równej  półtorej  długości  wyciągniętej  ręki 

z wyprostowanymi  palcami  (około  1,2  m).  Strzelcy  drugiego  szeregu  kryją  swoich 

poprzedników. 

Dwuszereg  jest  pełny,  jeŜeli  strzelca  lewoskrzydłowego  pierwszego  szeregu  kryje 

strzelec drugiego szeregu; niepełny - jeŜeli nie kryje. 

W  razie  potrzeby  do  wykonania  określonych  zadań  moŜna  formować  równieŜ  inne 

szyki, np. trójszereg itp. 

6.  Kolumna (Rys. 1b)- to szyk, w którym strzelcy - stojąc frontem w jednym kierunku, jeden 

za drugim, w odległości około   l ,2 m - tworzą rząd (kolumnę pojedynczą) lub dwa i więcej 

rzędów  (kolumnę  dwójkową,  trójkową  itp.)  ustawionych  w  odstępach  równych  szerokości 

dłoni. Głębokość kolumny pieszej nie moŜe być mniejsza niŜ jej szerokość. 

 

 

Rys. l Elementy szyku: a) w ugrupowaniu rozwiniętym , b) w ugrupowaniu marszowym 

 

7.  Linia  kolumn  -  to  szyk,  w  którym  kolumny  pododdziałów  stoją  jedna  obok  drugiej  na  tej 

samej wysokości, w ustalonych odstępach, czołem w jednym kierunku. 

8.  Rozkazy i komendy w musztrze przekazuje się ustnie lub przez środki łączności. 

W  marszu  komendy  i  rozkazy  przekazują  wzdłuŜ  kolumny  dowódcy  pododdziałów 

lub obserwatorzy. 

9.  W szyku dowódca ugrupowania zajmuje miejsce, z którego moŜe najdogodniej dowodzić. 

Dowódcy  niŜszych  szczebli  znajdują  się  w  miejscach  przewidzianych  dla  nich 

w regulaminie i mogą występować z szyku tylko na komendę lub za zezwoleniem dowódcy 

ugrupowania. 

b) 

background image

Regulamin Musztry ZS 

7

Dowódca, podając komendę strzelcom w ugrupowaniu rozwiniętym, stoi na środku przed 

frontem  szyku  w  odległości  umoŜliwiającej  obserwowanie  skrzydeł  lub  większej  części 

szyku bez konieczności odwracania głowy. 

Dowódca  maszerujący  na  czele  pododdziału  podaje  komendy  bez  zatrzymywania  się, 

zwracając głowę w lewo. 

Podczas  samodzielnego  marszu  oddziału  lub pododdziału ich dowódcy mogą wychodzić 

z szyku, aby podać komendy i sprawdzić ich wykonanie. 

JeŜeli  dowodzenie  pododdziałem  przejmuje  inny  dowódca,  poprzedza  to  zapowiedzią 

zawierającą nazwę tego pododdziału oraz zwrotem - „Na moją komendę"

10. Komenda  -  to  krótki  rozkaz  (podany  słownie  lub  przez  środki  łączności) 

do natychmiastowego  wykonania,  a  gdy  dotyczy  grupy  strzelców  lub  pododdziału 

(oddziału) - równieŜ jednoczesnego i jednolitego. 

Komenda  składa  się  z  zapowiedzi  i  hasła.  Jest  kilka  komend  zawierających  tylko  hasło, 

np.: „BACZNOŚĆ", „SPOCZNIJ". 

Zapowiedź  komendy  podaje  się  wyraźnie,  głosem  donośnym,  przeciągając  ostatnią 

zgłoskę. 

Hasło  komendy  (wydrukowane  w  regulaminie  duŜymi  literami)  podaje  się  po  krótkiej 

przerwie, głośno, wyraźnie, krótko i dobitnie. Po haśle naleŜy wykonać komendę. 

Aby zwrócić uwagę pododdziałów lub poszczególnych strzelców, w zapowiedzi komendy 

wymienia  się  nazwę  pododdziału  lub  stopień  i  nazwisko  strzelca,  np.:  „Pierwsza  druŜyna 

(pluton), w szeregu - ZBIÓRKA", „Strzelec Kowalski, w prawo - ZWROT". 

11. Wszystkie  komendy  podawane  pododdziałom  (strzelcom)  w  miejscu,  poprzedza 

się komendą  „BACZNOŚĆ".  Wyjątkiem  są  te,  które  składają  się  z  samego  hasła, 

i wezwania  skierowane  do  pododdziałów  (np.  „Pierwsza  druŜyna")  lub  do  strzelca 

(np. Strzelec Nowak"). 

12. Komendy  przekazywane  przez  środki  łączności,  dotyczące  wszystkich  pododdziałów, 

przyjmują i natychmiast podają swoim pododdziałom ich dowódcy. 

13. Aby  przerwać  niewłaściwie  wykonywaną  czynność,  powrócić  do  poprzedniego  połoŜenia 

oraz umoŜliwić poprawne jej wykonanie, podaje się komendę „WRÓĆ". 

14. Podczas  podawania  komend  i  wydawania  rozkazów  poszczególnym  strzelcom  – 

do wykonania  czynności  musztry  -  wymienia  się  jedynie  stopień  i  nazwisko  strzelca 

lub jego funkcję. 

15. Dowódcy  od  szczebla  komendanta  oddziału  wzwyŜ  mogą  organizować  pokazy  musztry 

paradnej.  Przedmiotem  pokazu  mogą  być  wybrane  elementy  musztry  zespołowej 

(formowanie szyków, zwroty, marsz, chwyty bronią itp.) z udziałem orkiestry. 

Dowódcy podejmujący decyzję w sprawie zorganizowania pokazu powinni ustalić: 

a) dowódcę odpowiedzialnego za prowadzenie pokazu; 

b) elementy pokazu (układ ćwiczeń) i kolejność ich wykonania; 

c) czas i miejsce pokazu; 

d) liczbę i skład pododdziałów; 

e) ubiór, uzbrojenie i wyposaŜenie ćwiczących. 

background image

Regulamin Musztry ZS 

8

2. MUSZTRA INDYWIDUALNA 

 

2.1. Postawa zasadnicza i swobodna 

 

16. Postawa  zasadnicza  (Rys.2)  –  to  pozycja  przyjmowana  przez  strzelców  do  wykonania 

nakazanych czynności lub do wystąpień słuŜbowych. 

W  postawie  zasadniczej  strzelec  stoi  nieruchomo.  CięŜar  ciała  spoczywa  równomiernie 

na  obu  stopach.  Pięty  są  złączone,  przednie  części  stóp  są  zaś  rozwarte  na  szerokość 

ś

rodkowej  części  podeszwy  buta.  Nogi  w  kolanach  wyprostowane,  mięśnie  nóg  lekko 

napręŜone.  Tułów  wyprostowany,  brzuch  lekko  wciągnięty,  ramiona  cofnięte  do  tyłu  –  na 

jednakowej  wysokości  i  równolegle  do  linii  frontu.  Ręce  opuszczone  i  wyprostowane 

w łokciach.  Palce  zwarte  i  wyprostowane;  palec  środkowy  ułoŜony  wzdłuŜ  szwu  spodni. 

Głowa podniesiona, wzrok skierowany na wprost, usta zamknięte.  

 

 

   

  

 

 

 

Rys. 2 Strzelec w postawie zasadniczej  bez broni. Widok: 

a) z przodu 

b) z boku  

c) ułoŜenia dłoni z boku   

d) ułoŜenia dłoni z przodu 

 

Strzelec  przyjmuje  postawę  zasadniczą  na  komendę  „BACZNOŚĆ  oraz  bez  tej 

komendy w następujących przypadkach: 

a) na zapowiedź komendy nie poprzedzonej komendą „BACZNOŚĆ

b) po wykonaniu komendy „ZBIÓRKA” i podczas; 

c) wydawania lub przyjmowania rozkazów; 

d) składania meldunków i przedstawiania się; 

e) oddawania honorów w miejscu; 

f) podawania komend w miejscu. 

 

c) 

d) 

background image

Regulamin Musztry ZS 

9

17. Postawa  zasadnicza  z  bronią  (Rys.  3)  róŜni  się  od  postawy  zasadniczej  bez  broni  innym 

ułoŜeniem  prawej  ręki  trzymającej  broń  (z  wyjątkiem  połoŜenia  „przez  plecy").  Karabinek 

trzyma  się  w  połoŜeniu  „na  pas"  (z  kolbą  złoŜoną  —  lufą  do  dołu,  z  kolbą  rozłoŜoną  lub 

drewnianą  -  lufą  do  góry),  natomiast  pistolet  osobisty  —  w  futerale  na  pasie  głównym,  na 

prawym biodrze. 

Karabin  wyborowy  i  karabin  maszynowy  trzyma  się  przy  prawej  nodze,  językiem 

spustowym  do  przodu,  tył  trzewika  kolby  opierając  o  ziemię.  Kolba  dotyka  stopy  prawej 

nogi.  Przód  trzewika  kolby  znajduje  się  na  linii  czubków  butów,  broń  lekko  przyciśnięta 

do biodra.  Kciukiem  opuszczonej  prawej  ręki  obejmuje  się  broń  od  strony  wewnętrznej, 

pozostałymi palcami - zwartymi i wyprostowanymi - od zewnętrznej. 

 

     

 

 

 

Rys. 3. Strzelec w postawie zasadniczej z karabinkiem: 

a) z kolbą drewnianą lub rozłoŜoną; b) z kolbą składaną; c) karabinem wyborowym. 

 

18. Postawa swobodna (Rys. 4a) – to pozycja umoŜliwiająca strzelcowi częściowy odpoczynek 

podczas  wykonywania  regulaminowych  czynności  i  wystąpień  słuŜbowych,  przede 

wszystkim  podczas  parad  i  uroczystości  strzeleckich.  Przyjmuje  się  ją  na  komendę 

„SPOCZNIJ” 

oraz 

samoczynnie 

sytuacjach 

określonych 

regulaminie 

np. po odliczaniu. 

Na  komendę  „SPOCZNIJ”  strzelec  energicznie  wysuwa  lewą  nogę  w  lewo  skos 

na odległość równą połowie długości stopy. 

CięŜar  spoczywa  na  prawej  nodze.  Ręce  opuszczone  swobodnie,  place  ułoŜone 

dowolnie. Strzelec ma swobodę ruchów, lecz nie wolno mu rozmawiać  w szyku. 

W  razie  potrzeby  poprawia  umundurowanie  i  oporządzenie,  a  takŜe  wyrównuje 

i pokrywa.  JeŜeli  przez  dłuŜszy  czas  pozostaje  w  postawie  swobodnej,  moŜe  zmienić 

połoŜenie nóg w ten sposób, Ŝe cofa lewą do prawej, a następnie wysuwa prawą i odwrotnie. 

Ponadto  w wystąpieniach  indywidualnych  oraz  w  szyku  podczas  zajęć  bez  broni  strzelec 

moŜe  -  wykonawszy  komendę  „SPOCZNIJ”  w  sposób  wyŜej  opisany  –  przyjmować 

postawę  swobodną  w  rozkroku  oraz  krzyŜować  ręce  z  tyłu  tułowia  (Rys.  4b).  Za 

zezwoleniem dowódcy moŜe takŜe chwilowo opuścić szyk. 

c) 

background image

Regulamin Musztry ZS 

10

   

 

 

 

Rys. 4 Strzelec w postawie swobodnej bez broni: 

a) z wysuniętą lewą nogą; b) w rozkroku 

 

19. Postawa  swobodna  z  bronią róŜni się od postawy swobodnej bez broni innym ułoŜeniem 

prawej  ręki  trzymającej  broń  (z  wyjątkiem  połoŜenia  „przez  plecy").  PołoŜenie  karabinka 

i pistoletu  maszynowego  jak  w  postawie  zasadniczej.  Karabin  wyborowy  i  karabin 

maszynowy opiera się na całym trzewiku kolby. 

 

2.2. Zwroty w miejscu 

 

20. Zwroty  w  miejscu  wykonuje  się  na  komendę  „W  lewo  (w  prawo,  w  tył)  –  ZWROT”

Zwroty  w  lewo    i  w  tył  wykonuje  się  w  stronę  lewej  ręki,  na  obcasie  buta  lewej  nogi 

i czubku prawego buta, energicznie dostawiając najkrótszą drogą nogę pozostawioną w tyle. 

Zwrot  w prawo  –  odwrotnie  (tj.  na  obcasie  buta  prawej  nogi  i  na  czubku  lewego  buta). 

W czasie  zwrotu  górna  część  ciała  pozostaje  jak  w  postawie  zasadniczej,  nóg  w  kolanach 

nie zgina się. 

21. Podczas  zwrotów  w  miejscu  z  bronią  u  nogi  na  zapowiedź  komendy  naleŜy  broń  nieco 

unieść  i  przycisnąć  do  uda.  Po  zwrocie  naleŜy  broń  postawić  na  ziemi,  jednocześnie 

dostawiając nogę. 

 

2.3. Marsz, bieg i zatrzymanie 

 

22. Marsz  rozpoczyna  się  z  postawy  zasadniczej  lewą  nogą.  Wykonuje  się  go  krokiem 

defiladowym  lub  zwykłym,  natomiast  marsz  w  miejscu  tylko  krokiem  zwykłym.  Marsz 

poprzedza komenda np.: „Strzelec Kowalski, kierunek na wprost (w lewo, w prawo, w tył 

na lewo, w tył na prawo, w lewo skos, w prawo skos) – MARSZ” lub „Strzelec Kowalski, 

za mną – MARSZ”

Po kaŜdej komendzie trzy pierwsze kroki wykonuje się krokiem defiladowym na wprost 

(z wyjątkiem marszu w miejscu). 

background image

Regulamin Musztry ZS 

11

23. Krok defiladowy (Rys. 5) stosuje się: 

a) rozpoczynając marsz (pierwsze trzy kroki); 

b) w marszu po komendzie „BACZNOŚĆ

c) w marszu po zapowiedzi komendy dotyczącej zatrzymania się; 

d) w czasie występowania z (wstępowania do) szyku. 

Strzelec  rozpoczynając  marsz  krokiem  defiladowym,  podnosi  stopę  na  wysokość  około 

10 cm i stawia ją spręŜyście z lekkim przybiciem. Tułów ma wyprostowany, pierś poddaną 

do przodu, wzrok skierowany na wprost. 

Ruchy rąk wykonuje na przemian w następujący sposób: robiąc wymach ręką do przodu, 

zgina ją w łokciu i płynnie przenosi tak, aby mały palec dłoni znalazł się na górnej krawędzi 

sprzączki pasa głównego. Dłoń ułoŜona ukośnie, palce złączone i wyprostowane, a krawędź 

kciuka  skierowana  w  stronę  tułowia  -  w  odległości  około  5  cm  od  piersi.  Rękę  przenosi 

do tyłu (nie skręcając dłoni) najkrótszą drogą, do oporu w stawie łokciowym i barkowym.  

 

 

 

Rys. 5 Strzelec podczas marszu krokiem defiladowym: 

a) bez broni; b) z bronią „przez pierś" 

 

24. Krok  zwykły  obowiązuje  na  terenie  koszar,  miast,  osiedli  itp.  oraz  podczas    śpiewu 

w marszu.  Strzelcy,  występujący  indywidualnie,  stosują  go  równieŜ  podczas  oddawania 

honorów w marszu, a takŜe w czasie podchodzenia do (odchodzenia od) przełoŜonego. 

Maszerując  krokiem  zwykłym  strzelec  ma  głowę  uniesioną,  tułów  wyprostowany. 

Wymach rąk swobodny – w takt marszu.  

Podczas  uroczystości,  w  czasie  marszu  krokiem  zwykłym,  obowiązuje  taki  wymach 

ręki, jak w marszu krokiem defiladowym.  

Z kroku defiladowego do zwykłego przechodzi się na komendę „SPOCZNIJ”. Strzelec 

stawia  jeszcze  jeden  krok  defiladowy i rozpoczyna marsz krokiem zwykłym. Zmienia krok 

na zwykły równieŜ bez komendy, po pierwszych trzech krokach rozpoczynających marsz. 

Komendy podaje się na lewą lub prawą nogę. 

background image

Regulamin Musztry ZS 

12

25. Marsz  w  miejscu  (Rys.  6)  wykonuje  się  na  komendę  „W  miejscu  –  MARSZ”;  zarówno 

rozpoczynając marsz w miejscu jak i przechodząc z kroku zwykłego do marszu w miejscu. 

W pierwszym  przypadku  strzelec  rozpoczyna  marsz  w  miejscu  lewą  nogą.  W  drugim 

przypadku komendy podaje się na dowolną nogę. Następny krok strzelec wykonuje jeszcze 

w ruchu, po czym maszeruje w miejscu. 

Marsz  ten  polega  na  podnoszeniu  i  opuszczaniu  na  przemian  prawej  i  lewej  nogi 

na wysokość  około  10  cm  z  jednoczesnym  ruchem  rąk  w  takt  marszu  (jak  podczas  marszu 

w ruchu).  

 

 

 

Rys. 6 Strzelec maszerujący w miejscu 

 

 

Aby strzelec maszerujący w miejscu ruszył naprzód, podaje się komendę „Na wprost – 

MARSZ”  na  lewą  nogę.  Strzelec  wykonuje  jeszcze  jeden  krok  w  miejscu,  następnie 

rozpoczyna marsz na wprost.  

26. Bieg z miejsca i z marszu wykonuje się na komendę „Biegiem – MARSZ”. Na zapowiedź 

komendy strzelec ugina ręce w łokciach, a na hasło rozpoczyna bieg lewą nogą, pochylając 

tułów lekko do przodu i poruszając rękami w takt biegu. 

Hasło  komendy  do  przejścia  z  kroku  zwykłego  do  biegu  podaje  się  na  lewą  nogę. 

Strzelec robi wówczas jeszcze jeden krok i rozpoczyna bieg.  

Na hasło komendy „Zwykły – KROK”, podane na dowolną nogę, strzelec zwalnia bieg 

stawiając w tym tempie jeszcze trzy kroki i rozpoczyna marsz nakazanym korkiem.  

Przed  rozpoczęciem  biegu  z  bronią  strzelec  zabezpiecza  ją,  zdejmuje  bagnet,  a  pas 

karabinu  maszynowego  i  ręcznego  granatnika  przeciwpancernego  przekłada  przez  prawe 

ramię bez dodatkowej komendy. 

Na zapowiedź „Biegiem" naleŜy broń trzymaną u nogi nieco unieść, a broń w połoŜeniu 

„na pas", „przez pierś" lub „przez plecy" - wziąć do prawej ręki. Podczas biegu broń trzyma 

się  w  lekko  ugiętej  ręce,  poziomo,  z  lufą  skierowaną  do  przodu.  Po  zakończeniu  biegu 

strzelec, bez komendy, przenosi broń w poprzednie połoŜenie. 

 

background image

Regulamin Musztry ZS 

13

27. Zatrzymanie  następuje  na  komendę  „Strzelec  Nowak  –  STÓJ”.  Po  zapowiedzi  strzelec 

zaczyna  maszerować  krokiem  defiladowym,  a  po  haśle  daje  jeszcze  jeden  krok, 

przystawiając  energicznie  –  do  drugiej  nogi  –  nogę,  na  którą  padło  hasło,  po  czym 

przyjmuje postawę zasadniczą. 

Aby  zatrzymać  biegnącego  strzelca,  podaje  się  komendę  „Zwykły  –  KROK”, 

a następnie komendę, np. „Strzelec Wójcik – STÓJ”

28. Kierunek marszu zmienia się na komendę „Kierunek – W LEWO, (W PRAWO, W TYŁ 

NA  PRAWO, W TYŁ NA LEWO, W LEWO W SKOS, W PRAWO W SKOS) lub według 

wskazanego  przedmiotu  terenowego.  Na  hasło komendy strzelec robi trzy kroki na wprost, 

a następnie zmienia kierunek marszu na nakazany i maszeruje dalej. 

 

2.4. Chwyty bronią 

 

29. Chwyty  bronią  (karabinkiem,  karabinem  wyborowym,  karabinem  maszynowym)  wykonuje 

się  w  postawie  zasadniczej.  Ruchy,  składające  się  na  kaŜdy  chwyt  bronią,  powinny  być 

krótkie  i  energiczne  i  łączyć  się  płynnie  w  jedną  całość.  Bagnet  nakłada  się  na  komendę 

„Bagnet na - BROŃ", a zdejmuje na komendę „Bagnet - ZDEJMIJ"

30. Jeśli  strzelcy  są  uzbrojeni  w  karabinki  z  kolbą  składaną,  komendę  do  nałoŜenia  bagnetu 

poprzedza  komenda  do  rozłoŜenia  kolby.  Kolbę  składaną  karabinka  rozkłada  (składa)  się 

na komendę „Kolbę - ROZŁÓś (ZŁÓś)". Po wykonaniu tej komendy karabinek przenosi 

się  w  połoŜenie  „na  pas".  Broń  zabezpiecza  (odbezpiecza)  się  na  komendę  „Zabezpiecz 

(odbezpiecz) - BROŃ". JeŜeli przełoŜony nie podał tej komendy, Ŝołnierz zabezpiecza broń 

samorzutnie.  Wszystkie  czynności  wymienione  w  tym  punkcie  wykonuje  się  w  postawie 

swobodnej.  Chwyty  karabinkiem  z  kolbą  rozłoŜoną  wykonuje  się  tak,  jak  karabinkiem 

z kolbą drewnianą. 

 

2.4.1. Chwyty karabinkiem 

 

31. Podstawowym  sposobem  noszenia  karabinka  jest połoŜenie „na pas". Oprócz tego stosuje 

się połoŜenia: „przez pierś" i „przez plecy" oraz chwyty „połóŜ broń" i „za broń". 

32. Komendę  „Przez  pierś  -  BROŃ"  -  strzelec  wykonuje  karabinkiem  z  kolbą  drewnianą 

(Rys. 7a) z połoŜenia  „na  pas".  Prawą  rękę  przesuwa  po  pasie  nieco  w  górę,  zdejmuje 

karabinek  z ramienia  i  chwyciwszy  go  lewą  ręką  za  przednią  część  nakładki  trzyma  przed 

sobą  -  magazynek  zwrócony  w  lewo,  wylot  lufy  na  wysokości  brody.  Po  czym  prawą  ręką 

odchyla  pas  w  prawo  i  chwyciwszy  go  dłonią  z  dołu  wsuwa  łokieć  tej  ręki  pod  pas. 

Następnie  zarzuca  pas  przez  głowę  na  kark,  prawą  ręką  chwyta  karabinek za szyjkę kolby, 

lewą rękę szybko opuszcza. 

33. Komendę  „Przez  pierś  -  BROŃ"  -  strzelec  wykonuje  karabinkiem  z  kolbą  składaną 

(Rys. 7b)  z  połoŜenia „na pas". Prawą dłoń przesuwa po pasie nieco w dół, nie wysuwając 

łokcia  spod  pasa.  Następnie  -  trzymając  prawą  ręką  za  pas  -  podnosi  karabinek  i  chwyta 

lewą  ręką z dołu za łoŜe i nakładkę. Po czym prawą ręką zarzuca pas przez głowę na kark 

i chwyta karabinek za tylną część komory zamkowej, lewą rękę szybko opuszcza. 

 

background image

Regulamin Musztry ZS 

14

                     

 

Rys. 7  Strzelec z  karabinkiem w połoŜeniu „przez pierś": 

a) z kolbą drewnianą; b) z kolbą składaną. 

 

34. Komendę „Na pas — BROŃ" strzelec wykonuje karabinkiem z kolbą drewnianą (Rys. 8a) 

z połoŜenia „przez pierś". Lewą ręką chwyta karabinek z dołu za łoŜe i nakładkę, po czym 

odsuwając go od siebie, wysuwa prawą rękę spod pasa i chwyta za szyjkę kolby. Następnie 

podnosi  karabinek,  pas  przerzuca  przez  głowę  i  trzyma  karabinek  przed  sobą  -  magazynek 

zwrócony  w  lewo,  wylot  lufy  na  wysokości  brody.  Po  czym  prawą  ręką  chwyta  za  górną 

część  pasa  i  zarzuca  karabinek  przez  prawe  ramię  w  połoŜenie  „na pas", lewą rękę szybko 

opuszcza. 

35. Komendę  „Na  pas  —  BROŃ" strzelec wykonuje karabinkiem z kolbą składaną (Rys. 8b) 

z połoŜenia  „przez  pierś".  Lewą  ręką  chwyta  karabinek  z  góry  za  rurę  gazową  oraz  lufę 

i podnosi  go  nieco  w  górę.  Łokieć  prawej  ręki  wysuwa  spod  pasa  i  chwyta  nią  z  dołu  pas 

przy komorze zamkowej. Następnie, kierując karabinek komorą zamkową w górę, przerzuca 

pas  przez  głowę  i  trzyma  karabinek  z  magazynkiem  zwróconym  w  prawo  i  rękojeścią 

na wysokości brody. Po czym prawą ręką zarzuca karabinek przez prawe ramię w połoŜenie 

„na pas", lewą rękę szybko opuszcza. 

 

 

Rys. 8 Strzelec z karabinkiem w połoŜeniu „na pas": 

a) z kolbą drewnianą; b) z kolbą składaną; c) sposób trzymania pasa broni 

background image

Regulamin Musztry ZS 

15

36. Komendę  „Przez  plecy  —  BROŃ"  strzelec  wykonuje  karabinkiem  z  kolbą  drewnianą 

i z kolbą  składaną  (rys.  9)  z  połoŜenia  „na  pas”.  Lewą  ręką  chwyta  pas  nieco  poniŜej 

prawego barku, prawą zaś chwyta karabinek z kolbą drewnianą za kolbę, a z kolbą składaną 

- za lufę. Po czym prawą ręką podnosi broń, natomiast lewą zarzuca ją przez głowę na lewe 

ramię. Następnie szybko opuszcza ręce. Przed wykonaniem chwytu „przez plecy" zdejmuje 

się bagnet. 

             

 

 

 

Rys. 9 Strzelec z karabinkiem w połoŜeniu „przez plecy": 

a) z kolbą drewnianą; b) z kolbą składaną 

 

37. Komendę  „Na  pas  –  BROŃ  strzelec  wykonuje  karabinkiem  z  kolbą  drewnianą  i  kolbą 

składaną,  z  połoŜenia  „przez  plecy".  Lewą  ręką  chwyta  pas  nieco  poniŜej  lewego  barku, 

prawą  zaś  chwyta  karabinek  z  kolbą  drewnianą  za  kolbę,  a  z  kolbą  składaną  -  za  lufę. 

Po czym prawą ręką podnosi broń, natomiast lewą ręką przerzuca pas przez głowę na prawe 

ramię. Prawą ręką chwyta za pas na wysokości górnej kieszeni munduru, lewą rękę szybko 

opuszcza. 

38. Strzelec  z  tornistrem  lub  oporządzeniem  (sprzętem)  noszonym  na  plecach  nie  wykonuje 

chwytu „przez plecy i „przez pierś". 

39. Przed  chwytem  karabinkiem  z  kolbą  drewnianą  z  połoŜenia  „przez  pierś"  w  połoŜenie 

„przez  plecy"  i  z  połoŜenia  „przez  plecy"  w  połoŜenie  „przez  pierś"  wykonuje  się  chwyt 

„na pas". 

40. Wykonując  chwyt  „przez  plecy"  karabinkiem  z  kolbą  składaną  z  połoŜenia  „przez  pierś" 

i odwrotnie na komendę „Przez pierś (przez plecy) – BROŃ, strzelec chwyta prawą ręką 

broń za lufę i przesuwa ją w odpowiednie połoŜenie. 

41. Komendę „PołóŜ - BROŃ" wykonuje się karabinkiem z kolbą drewnianą i kolbą składaną 

(Rys.  10)  z  połoŜenia  „na  pas".  Na  tę  komendę  strzelec  robi  wykrok  lewą  nogą  i  wysuwa 

karabinek  kolbą  do  przodu.  Lewą  ręką  chwyta  pod  pasem  karabinek  z  kolbą  drewnianą 

za szyjkę  kolby,  utrzymując prawą ręką pas broni na wysokości ramienia. Następnie prawą 

ręką  zdejmuje  pas  z  ramienia,  pochyla  się  i  kładzie  broń  na  ziemi  -  magazynek  zwrócony 

w lewo  -  opierając  trzewik  kolby  o  czubek  buta  prawej  nogi.  Po  czym  wyrównuje  pas, 

układając go w stronę kolby, wyprostowuje się i cofa lewą nogę do prawej. 

background image

Regulamin Musztry ZS 

16

 

 

Rys. 10 Strzelec z karabinkiem po wykonaniu komendy „połóŜ broń": 

a) z kolbą drewnianą; b) z kolbą składaną. 

 

JeŜeli  jest  to  karabinek  z  kolbą  składaną,  strzelec  przesuwa  prawą  rękę  wzdłuŜ  pasa 

w dół  i  chwyta  nią  lufę  poniŜej  podstawy  muszki.  Równocześnie  chwyta  lewą  ręką  za  pas 

broni  na  wysokości  ramienia.  Następnie  wysuwa  broń  lufą  do  przodu,  lewą  ręką  zdejmuje 

pas z ramienia, pochyla się i kładzie broń tak, jak karabinek z kolbą drewnianą, z tą róŜnicą, 

Ŝ

e  osłonę  komory  zamkowej  opiera  o  czubek  buta  prawej  nogi.  Pozostałe  czynności 

identyczne jak przy chwytach karabinkiem z kolbą drewnianą. 

42. Na komendę „Za - BROŃ" strzelec robi wykrok lewą nogą, pochyla się, chwyta karabinek 

z kolbą  drewnianą  za  szyjkę,  tak  jak  go  kładł.  Karabinek  z  kolbą  składaną  ujmuje  prawą 

ręką  podchwytem  za  pas  przy  osłonie  komory  zamkowej,  lewą  -  nachwytem  za  lufę. 

Następnie  wyprostowuje  się,  biorąc  jednocześnie  broń  w  połoŜenie  „na  pas",  i  cofa  lewą 

nogę do prawej. 

 

2.4.2. Chwyty karabinem maszynowym oraz karabinem wyborowym 

 

43. Komendę  „Na  pas  -  BROŃ"  (Rys.  12)  strzelec  wykonuje  z  połoŜenia  „do  nogi".  Prawą 

ręką podnosi karabin i trzyma przed sobą, skręcając broń w lewo tak, aby przednie strzemię 

znalazło się na wysokości podbródka. Lewą ręką chwyta karabin maszynowy poniŜej rączki 

suwadła (karabin wyborowy - za łoŜe). Następnie chwyta pas prawą ręką (między kciukiem 

i  palcem  wskazującym)  -  w  odległości  2-3  szerokości  dłoni  od  przedniego  strzemienia  – 

i przyciąga  go  do  siebie.  Po  czym  energicznie  zarzuca  karabin  na  prawe  ramię.  Lewą  rękę 

opuszcza jak w postawie zasadniczej, prawą zaś trzyma pas na wysokości górnego wszycia 

kieszeni, przyciskając nieco karabin łokciem do tułowia. 

 

background image

Regulamin Musztry ZS 

17

 

 

Rys.12 Strzelec z bronią w połoŜeniu „na pas": 

a) z karabinem maszynowym; b) z karabinem wyborowym

 

 

44. Komendę „Do nogi - BROŃ" (Rys. 13) strzelec wykonuje z połoŜenia „na pas". 

Trzymając  prawą  ręką  za  pas,  przesuwa  kolbę  karabinu  do  przodu,  natomiast  lewą  ręką 

chwyta  karabin  maszynowy  pod  pasem  poniŜej  rączki  suwadła  (karabin  wyborowy  -  pod 

pasem  w  pobliŜu  celownika)  i  lekko  unosi  go  oraz  przesuwa  w  tył.  Następnie  zrzuca  pas 

z prawego  ramienia,  przenosi  karabin  lewą  ręką  zza  pleców  przed  siebie  z  prawej  strony 

i chwyta  go  prawą  ręką  za  lufę  poniŜej  strzemienia  (karabin  wyborowy  -  za  nakładkę). 

Po czym  lewą  rękę  energicznie  opuszcza,  prawą  natomiast  stawia  karabin  na  ziemi  przy 

prawej nodze w połoŜeniu „do nogi". 

 

 

 

Rys. 13 Strzelec z bronią w połoŜeniu „do nogi": 

a) z karabinem maszynowym; b) z karabinem, wyborowym 

 

background image

Regulamin Musztry ZS 

18

45. Komendę „PołóŜ - BROŃ" (Rys. 14) strzelec wykonuje z połoŜenia „do nogi". 

W tym celu celowniczy robi wykrok lewą nogą, rozpina dwójnóg karabinu maszynowego, 

pochyla  broń  do  przodu  i  stawia  ją  na  dwójnogu  (karabin  wyborowy  kładzie),  opierając 

trzewik  kolby  o  czubek  buta  prawej  nogi.  Po  czym  wyprostowuje  się  i  cofa  lewą  nogę 

do prawej. 

Pomocnik celowniczego, wykonując komendę „PołóŜ - BROŃ", robi wykrok lewą nogą, 

stawia przy niej skrzynki z amunicją, następnie kładzie własną broń. 

 

                 

 

 

 

Rys. 14 Strzelec po wykonaniu komendy „połóŜ broń": 

a) z karabinem maszynowym; b) z karabinem wyborowym 

 

46. Na komendę „Za - BROŃcelowniczy robi wykrok lewą nogą, pochyla się i chwyta broń 

w tym  samym  miejscu,  w  którym  trzymał  ją,  podczas  gdy  kładł  na  ziemi.  Po  czym 

wyprostowuje  się  (składa  dwójnóg  w  karabinie  maszynowym),  bierze  broń  w  połoŜenie, 

w którym była przed komendą „PołóŜ - BROŃ", i cofa lewą nogę do prawej. Równocześnie 

pomocnik celowniczego podnosi własną broń, a następnie skrzynki z amunicją.   

 

2.5. Przyrzeczenie strzeleckie 

 

47. Na komendę „Do - PRZYSIĘGI” (Rys. 15), na jej zapowiedź strzelec prawa ręką zdejmuje 

maciejówkę  (beret),  którą  kładzie  na  zgiętym  przedramieniu  lewej  ręki,  trzymając  palcami 

za daszek (lamówkę beretu) od dołu. Maciejówka (beret) jest ułoŜona orzełkiem do przodu, 

denkiem  do  góry.  Na  hasło  komendy  strzelec  podnosi  prawą  rękę  do  przysięgi 

w następujący sposób: przedramię unosi pionowo do góry, dłoń zwraca w przód, końce 

palców  układa  tak,  jak  do  salutowania,  na  wysokości  oczu.  Strzelcy  występujący 

w rękawiczkach (rękawicach) nie zdejmują ich w czasie przysięgi. 

background image

Regulamin Musztry ZS 

19

 

 

Rys. 15 UłoŜenie rąk w czasie przyrzeczenia 

 

48. Na  komendę  „Po  –  PRZYSIĘDZE”  strzelec  wykonuje  w  odwrotnej  kolejności  te  same 

czynności, jak po komendzie „Do – PRZYSIĘGI”

 

2.6. Chwyty sztandarem 

 

49. W  postawie  zasadniczej  ze  sztandarem  u  nogi  (Rys.  16)  sztandarowy  trzyma  sztandar 

postawiony  na  trzewiku  drzewca  przy  prawej  nodze  na  linii  czubka  buta.  Drzewce 

przytrzymuje  prawą  ręką  powyŜej  pasa  głównego,  łokieć  prawej  ręki  lekko  przyciska 

do ciała. W postawie swobodnej równieŜ trzyma sztandar przy prawej nodze. 

50. Sztandarem wykonuje się następujące chwyty: „na ramię„prezentuj" i „do nogi"

Wykonując  chwyt  „na  ramię"  (Rys.  17),  sztandarowy  kładzie  drzewce  prawą  ręką 

(pomagając sobie lewą) na prawe ramię i trzyma je pod kątem 45

°

. Płat sztandaru musi być 

oddalony od barku na szerokość około 30 cm. 

Wykonując chwyt „prezentuj" (Rys. 18) z połoŜenia „do nogi", podnosi sztandar prawą 

ręką i ustawia w połoŜeniu pionowym przy prawym ramieniu (dłoń prawej ręki znajduje się 

na  wysokości  barku),  następnie  lewą  ręką  chwyta  drzewce  sztandaru  tuŜ  pod  prawą, 

po czym opuszcza prawą rękę na całą długość, obejmując nią dolną część drzewca. 

Wykonując  chwyt  „do  nogi"  z  połoŜenia  „prezentuj"  lub  z  połoŜenia  „na  ramię", 

przenosi sztandar prawą ręką (pomagając sobie lewą) do nogi. 

51. Na  podaną  kompanii  honorowej  komendę  „Na  prawo  (lewo)  -  PATRZ"  sztandarowy 

wykonuje sztandarem chwyt „prezentuj". 

Przeniesienie sztandaru do nogi następuje na komendę „BACZNOŚĆ". 

 

background image

Regulamin Musztry ZS 

20

                       

                     

 

 

Rys. 16 Sztandarowy w postawie  Rys. 17 Sztandarowy po 

Rys. 18 Sztandarowy po 

zasadniczej  ze sztandarem.  

wykonaniu chwytu „na ramię".   wykonaniu chwytu „prezentuj". 

 

52. Salutowanie  sztandarem  w  miejscu  (Rys.  19)  wykonuje  się  z  postawy  „prezentuj". 

Gdy odbierający honory zbliŜy się na odległość 5 kroków, sztandarowy robi zwrot w prawo 

w skos, z jednoczesnym wysunięciem lewej nogi w przód na odległość jednej stopy (30 cm), 

i pochyla  sztandar  w  przód  pod  kątem  do  45°.  W  tej  postawie  pozostaje  dopóty,  dopóki 

odbierający  honory  nie  znajdzie  się  w  odległości  kroku  za  sztandarem.  Wówczas  przenosi 

sztandar  do  postawy  „prezentuj".  W  marszu  salutuje  się,  opuszczając  sztandar  z  połoŜenia 

„na  ramię"  w  taki  sam  sposób  jak  w  miejscu.  Sztandarowy  pochyla  sztandar  na  komendę 

„Na prawo - PATRZ", natomiast bierze na ramię na komendę „BACZNOŚĆ". 

 

 

 

 

 

Rys. 19 Sztandarowy salutujący sztandarem w miejscu przez pochylenie. 

 

background image

Regulamin Musztry ZS 

21

2.7. Zachowanie się strzelca w szyku 

 

53. Strzelec,  przed  którym  przechodzi  przełoŜony  (starszy),  oraz  jego  sąsiedzi  (jeden  z  prawej 

i jeden  z  lewej  strony)  przyjmują  postawę  zasadniczą.  Powracają  do  postawy  swobodnej, 

gdy przełoŜony minie prawego (lewego) sąsiada. 

54. Strzelec  wywołany  z  pierwszego  szeregu,  np.  „Strzelec  Wiśniewski”,  przyjmuje  postawę 

zasadniczą  i  odpowiada  głośno  „Jestem”.  Na  komendę  „WYSTĄP”  występuje  krokiem 

defiladowym trzy kroki na wprost i staje w postawie zasadniczej. Na jego miejsce wstępuje 

natychmiast stojący za nim strzelec z drugiego szeregu (stawiając dwa kroki zwykłe). 

55. Strzelec wskazany bez podania nazwiska wymienia swój stopień strzelecki i nazwisko. 

56. Strzelec  wywołany  z  drugiego  szeregu  (równieŜ  skrzydłowy)  występuje  pięć  kroków;  dwa 

kroki – krokiem zwykłym, trzy następne zaś – krokiem defiladowym w następujący sposób: 

robi  wykrok  lewą  nogą,  lewą  ręką  dotyka  lewego  ramienia  swojego  poprzednika,  po  czym 

cofa  lewą  nogę  do  prawej.  Na  ten  znak  strzelec  pierwszego  szeregu  robi  prawą  nogą  krok 

w prawo  w  skos  do  przodu.  Po  przejściu  wywołanego  wraca  na  swoje  miejsce,  dając  lewą 

nogą  krok  w  lewo  w  skos  do  tyłu.  Postępuje  podobnie,  gdy  wywołany  wraca  na  swoje 

miejsce.  UwaŜa  przy  tym,  aby  krok  w  prawo  w  skos  zrobić  równocześnie  z  wykonaniem 

zwrotu w tył przez powracającego strzelca. 

57. Na  komendę  „WSTĄP”  wywołany  robi  w  tył  zwrot,  wraca  na  swoje  miejsce  w  taki  sam 

sposób,  jak  podczas  występowania  i  przyjmuje  taka  postawę  jak  pododdział.  Natomiast 

strzelec, który zajmował jego miejsce, wraca do drugiego szeregu, robiąc dwa kroki do tyłu 

(bez zwrotu i wymachiwania rąk). 

58. Komendy „WSTĄP” i „WYSTĄP” podaje się równieŜ grupie strzelców.  

JeŜeli  komenda  wystąp  dotyczy  kilku  strzelców  stojących  w  pierwszym  szeregu, 

występują  oni  jednocześnie.  Stojący  obok  siebie    w  drugim  szeregu  występują  kolejno, 

zaczynając od prawego; natomiast strzelcy którzy nie stoją obok siebie – jednocześnie. 

Na komendę „WSTĄP” wywołani strzelcy robią w tył zwrot i wracają na swoje miejsce 

jednocześnie lub w kolejności występowania z szyku. 

59. W przypadku ustawienia pododdziału w wąskim miejscu (korytarzu itp.) wywołany strzelec 

(grupa) występuje krok przed szyk. 

60. Strzelec  wywołany  z  trzeciego  szeregu  lub  z  kolumny  stojącej  w  miejscu  na  komendę 

„WYSTĄP”  przechodzi  za  plecami  strzelców  swojego  szeregu  na  prawą  stronę  kolumny 

lub  na  stronę  wskazaną  przez  dowódcę.  Następnie  maszerując  wzdłuŜ  skrzydła  trójszeregu 

lub  wzdłuŜ  kolumny  –  występuje  trzy  kroki  przed  front  szyku.  Strzelec  wywołany  z  czoła 

kolumny  równieŜ  występuje  trzy  kroki  przed  front  szyku,  a  na  jego  miejsce  wstępuje 

strzelec  kryjący  go.  Natomiast  strzelec  wywołany  z  drugiego  szeregu  kolumny  występuje 

w sposób podany dla dwuszeregu. 

61. Na komendę „WSTĄP” strzelec postępuje w sposób określony  w pkt. 58. 

62. Strzelec wywołany z kolumny w marszu przechodzi za plecami strzelców swojego szeregu 

na  prawa  stronę  kolumny  i  maszeruje  na  wysokości  swojego  szeregu  w  odstępie  jednego 

kroku od prawoskrzydłowego. 

background image

Regulamin Musztry ZS 

22

Wywołany  w  marszu  do  przełoŜonego  podchodzi  do  niego  z  lewej  strony.  JeŜeli 

przełoŜony  nie  zatrzyma  się,  maszeruje  obok  niego  ( na tej samej wysokości) i po oddaniu 

honorów melduje się w marszu.  

Na  komendę  „WSTĄP”  oddaje  honory,  zatrzymuje  się  i  po  zwrocie  w  miejscu 

w odpowiednim kierunku wraca na swoje miejsce w szyku. 

63. Na  komendę  „DO  MNIE”  lub  np.  „Do  kompanijnego  Zakrzewskiego”,  strzelec 

nie znajdujący  się  w  szyku  idzie  krokiem  zwykłym  najkrótszą  drogą  do  wzywającego, 

zatrzymuje  się  trzy  kroki  przed  nim  w  postawie  zasadniczej,  oddaje  honory  i  melduje  się 

np. „Panie kompanijny, melduję się na rozkaz”.  

64. Strzelec  wywołany  z  szyku  w  miejscu  opuszcza  go  jak  przy  występowaniu.  Dalsze 

czynności wykonuje jak strzelec wywołany spoza szyku. 

65. Na komendę „WSTĄP” oddaje honory, robi w tył zwrot w miejscu we właściwym kierunku 

i krokiem zwykłym wraca najkrótszą droga na swoje miejsce. 

66. Na  komendę  „Czapkę  (beret)  –  ZDEJMIJ”  strzelec  zdejmuje  nakrycie  głowy  prawą  ręką 

i przekłada  je  do  lewej,  swobodnie  opuszczonej  ręki  (Rys.  20).  Trzyma  je  stroną 

wewnętrzną do siebie, orzełkiem do przodu. 

 

 

 

 

Rys. 20 Sposób trzymania zdjętego nakrycia głowy. 

 

67. Na  komendę  „Czapkę  (beret)  –  WŁÓś  strzelec  chwyta  prawa  ręką  za  daszek  czapki 

(obrzeŜe beretu) i dwiema rękami nakłada ją na głowę. 

68. Komend tych nie podaje się, gdy strzelec ma zajętą rękę (obie ręce). 

 

2.8. Oddawanie honorów 

 

69. Strzelcy  oddają  sobie  honory  w  róŜnych  sytuacjach:  z  bronią,  bez  broni  oraz w nakryciu 

i bez nakrycia głowy - zarówno w miejscu, jak i w marszu. 

70. W  miejscu,  w  nakryciu  głowy  i  bez  broni  –  strzelec  salutuje  w  postawie  zasadniczej. 

Z chwilą  zbliŜenia  się  przełoŜonego  na  trzy  kroki  zwraca  głowę  w  jego  stronę  („frontuje” 

oraz  wykonuje  zwrot  głowy)  i  podnosi  szybkim  ruchem  do  daszka  maciejówki  (obrzeŜa 

beretu)  prawą  rękę  tak  ułoŜoną  ,  aby  przedramię  i  dłoń  oraz  złoŜone  palce  –  wskazujący 

i środkowy – tworzyły linie prostą; pozostałe palce dłoni są złoŜone i przyciśnięte kciukiem.  

 

background image

Regulamin Musztry ZS 

23

Wystającą  część  palca  środkowego  przykłada  –  od  strony  palca  wskazującego  – 

do brzegu  daszka  czapli  (do  obrzeŜa  beretu)  nad  kątem  prawego  oka;  dłoń  jest  zwrócona 

ku przodowi, łokieć zaś skierowany w dół i na prawo skos.  

Gdy  przełoŜony  mienie  strzelca,  kończy  on  salutowanie,  opuszczając  szybkim  ruchem 

rękę  do  połoŜenia  w  postawie  zasadniczej,  z  jednoczesnym  zwrotem  głowy  na  wprost, 

po czym przyjmuje postawę swobodną.  

Salutując  w  miejscu  (np.  podczas  meldowania  się),  przytrzymuje  rękę  przy  nakryciu 

głowy przez 1 sekundę. 

71. W  miejscu,  w  nakryciu  głowy  i  z  bronią  (z  wyjątkiem  połoŜenia  broni  „przez  plecy") 

strzelec  przyjmuje  postawę  zasadniczą,  „frontuje"  i  z  chwilą  zbliŜenia  się  przełoŜonego 

na trzy kroki wykonuje skłon głowy. 

Strzelec z bronią w połoŜeniu „przez plecy" salutuje. 

72. W  miejscu,  bez  nakrycia  głowy  bez  broni  i  z  bronią  strzelec  przyjmuje  postawę 

zasadniczą, „frontuje” i gdy przełoŜony zbliŜy się na trzy kroki wykonuje skłon głową. 

Po  podejściu  do  przełoŜonego  oraz  przed  odejściem  od  niego  oddaje  honory  przez 

przyjęcie postawy zasadniczej i skłon głowy. 

73. W  marszu  w  nakryciu  głowy  i  bez  broni  strzelec  salutuje  z  jednoczesnym  zwróceniem 

głowy  w  stronę  przełoŜonego,  przy  czym  lewa  ręka  przyciśnięta  lekko  do  uda  pozostaje 

nieruchoma.  Palce  ręki  są  złączone  i  wyprostowane.  Salutowanie  rozpoczyna  trzy  kroki 

przed  przełoŜonym,  a  kończy  po  minięciu  go.  Podczas  wyprzedzania  rozpoczyna 

salutowanie  w  momencie  zrównania  się    z  przełoŜonym,  a  kończy  po  przejściu  trzech 

kroków. 

JeŜeli  przełoŜony  wyprzedza  strzelca,  ten  zaczyna  salutować  w  chwili  zrównania 

się z nim, a kończy po przejściu trzech kroków. 

74. W  marszu,  w  nakryciu  głowy  i  z  bronią  (z  wyjątkiem  połoŜenia  broni  „przez  plecy") 

strzelec  nie  zmienia  jej  połoŜenia,  lecz  jedynie  wykonuje  skłon  głowy  w  kierunku 

przełoŜonego  -  w  takiej  odległości,  jak  podczas  salutowania.  Lewą  rękę  ma  opuszczoną  – 

jak w postawie zasadniczej. 

Strzelec z bronią w połoŜeniu „przez plecy" salutuje. 

75. W  marszu,  bez  nakrycia  głowy  i  z  bronią  strzelec  wykonuje  skłon  w  kierunku 

przełoŜonego  w  odległości  trzech  kroków.  Lewą  rękę  (lub  obie  ręce)  ma  opuszczoną 

(opuszczone) – jak w postawie zasadniczej. 

76. W  miejscu  i  w  marszu,  z  bronią  noszoną  na  pasie  głównym  strzelec  oddaje  honory 

jak bez broni. 

77. JeŜeli  strzelec  jest  w  nakryciu  głowy,  a  ma  niesprawną  prawą  rękę    lub  zajęte  obie  ręce, 

to w celu oddania honorów w miejscu przyjmuje postawę zasadniczą, „frontuje” i wykonuje 

skłon głowy.  

W marszu wykonuje skłon głowy  w stronę przełoŜonego w odległości trzech kroków. 

Strzelec  podtrzymujący  lewą  ręką  inną  osobę  nie  uwalnia  tej  ręki  w  czasie  oddawania 

honorów. 

78. JeŜeli strzelec biegnie, to przy oddawaniu honorów przechodzi do kroku zwykłego. 

79. Strzelec  przyjmujący  honory  ma  obowiązek  odpowiedzieć  na  nie  w  sposób  podany 

w regulaminie. 

background image

Regulamin Musztry ZS 

24

3. MUSZTRA ZESPOŁOWA 

 

3.1. DruŜyna 

 

80. W ugrupowaniu rozwiniętym druŜyna występuje w następujących szykach: 

a)  w szeregu (Rys. 21a), 

b)  w dwuszeregu (Rys. 21b). 

 

 

 

Rys. 21 Ustawienie druŜyny: a) w szeregu; b) w dwuszeregu 

 

81. W ugrupowaniu marszowym druŜyna występuje w następujących szykach: 

a)  w rzędzie (Rys. 22a), 

b)  w kolumnie dwójkowej (Rys. 22b). 

 

 

 

Rys. 22 Ustawienie druŜyny: a) w rzędzie; b) w kolumnie dwójkowej 

 

3.2. Pluton 

 

82. W ugrupowaniu rozwiniętym pluton występuje w następujących szykach: 

a)  w szeregu (Rys. 23a), 

b)  w dwuszeregu (Rys. 23b), 

c)  w trójszeregu (Rys. 23c). 

background image

Regulamin Musztry ZS 

25

 

 

Rys. 23 Pluton w ugrupowaniu rozwiniętym: 

a) w szeregu; b) w dwuszeregu; c) w trójszeregu. 

 

83. W ugrupowaniu marszowym pluton występuje w następujących szykach: 

a)  w rzędzie (Rys. 24a), 

b)  w kolumnie dwójkowej (Rys. 24b), 

c)  w kolumnie trójkowej (Rys. 24c), 

d)  w kolumnie czwórkowej (Rys. 24d). 

 

 

Rys. 24 Pluton w ugrupowaniu marszowym: 

a) w rzędzie; b) w kolumnie dwójkowej; 

c) w kolumnie trójkowej; d) w kolumnie czwórkowej. 

background image

Regulamin Musztry ZS 

26

3.3. Kompania 

 

84. W ugrupowaniu rozwiniętym kompanii zasadniczym szykiem jest dwuszereg (Rys. 25). 

 

 

Rys. 25 Kompania w dwuszeregu 

 

85. W ugrupowaniu marszowym kompania występuje w następujących szykach: 

a)  w kolumnie dwójkowej (Rys. 26); 

b)  w kolumnie czwórkowej (Rys. 27). 

 

                                       

 

 

Rys 26 Kompania w kolumnie dwójkowej 

Rys. 27 Kompania w kolumnie czwórkowej 

 

3.4. Zbiórka 

 

86. Zbiórkę zarządza dowódca aby ustawić strzelców w szyku. 

87. Na  zapowiedź  komendy,  np.:  „Pierwsza  druŜyna",  lub  na  komendę  „BACZNOŚĆ" 

strzelcy  zwracają  się  frontem  do  dowódcy  i  przyjmują  postawę  zasadniczą.  Następnie 

dowódca  podaje  zapowiedź,  np.:  „W  dwuszeregu",  i  staje  w  postawie  zasadniczej 

w miejscu,  w  którym  chce  ustawić  pododdział.  Na  hasło  „ZBIÓRKA"  strzelcy  biegną 

do dowódcy  i  stają  w  nakazanym  szyku,  w  postawie  zasadniczej  i  w  tym  samym 

co on kierunku  (jeŜeli  nie  nakazał  inaczej).  Strzelec  prawoskrzydłowy  staje  z  lewej  strony 

dowódcy,  a  na  zbiórce  w  kolumnie  (rzędzie)  -  za  nim.  Rozpoczynając  formowanie  szyku, 

dowódca wychodzi przed front pododdziału na taką odległość, aby mógł objąć go wzrokiem 

lub wykonuje wykrok prawą nogą z jednoczesnym zwrotem w lewo. 

 

 

 

background image

Regulamin Musztry ZS 

27

88. Aby wyrównać i pokryć w szyku, dowódca podaje komendę „SPOCZNIJ”. 

89. Dowódca  moŜe  równieŜ  nakazać  zbiórkę  w  innym  miejscu  lub  kierunku.  Określa 

to w komendzie,  np.:  „Pierwsza  druŜyna,  w  dwuszeregu  (w  kolumnie  dwójkowej), 

na drodze,  prawe  skrzydło  (czoło)  na  wysokości  trybuny,  frontem  do  hangaru  – 

ZBIÓRKA”. 

90. JeŜeli  zbiórkę  nakazuje  się  ponownie,  moŜna  podać  komendę  „Pierwsza  druŜyna, 

w dwuszeregu, na poprzednim miejscu - ZBIÓRKA"

91. JeŜeli  dowódca  chce  ustawić  oddział  (pododdział)  frontem  do  siebie,  podaje  komendę 

np.: „Druga druŜyna, w szeregu (dwuszeregu), frontem do mnie – ZBIÓRKA”. Strzelcy 

biegną  przed  dowódcę  i  ustawiają  się  w  nakazanym  szyku  tak,  Ŝe  prawoskrzydłowy 

ustawiony jest naprzeciw dowódcy w odległości trzech kroków od niego. 

92. Aby  sformować  kolumnę  w  marszu  —  na  komendę  np.:  „Druga  druŜyna,  w  kolumnie 

dwójkowej,  za  mną,  w  marszu  -  ZBIÓRKA"  -  dwójka  czołowa  maszeruje  za  dowódcą 

druŜyny w odległości trzech kroków, reszta strzelców dołącza do niej. 

93. Dowódca  moŜe  równieŜ  nakazać  zbiórkę  w  wyznaczonym  miejscu  i  kierunku  marszu, 

podając komendę np.: „Druga druŜyna, w kolumnie dwójkowej, na drodze w kierunku 

wsi, w marszu - ZBIÓRKA"

94. Aby  ustawić  pluton  np.  do  prowadzenia  musztry  druŜynami  lub  do  innych  wystąpień 

słuŜbowych  podaje  się  komendę,  np.:  „Pierwszy  pluton,  dróŜynami,  w  szeregu 

(dwuszeregu),  na placu,  pierwsza  druŜyna  na  wysokości  masztu  (na  poprzednim 

miejscu),  pozostałe  druŜyny  w  odstępach  (odległości)  piętnastu  kroków,  frontem  do 

garaŜy - ZBIÓRKA" 

95. Na  komendę  „ROZEJŚĆ  SIĘ"  strzelcy  natychmiast  rozchodzą  się  w  dowolnych 

kierunkach.  Dowódca  moŜe  w  komendzie  określić  miejsce,  w  którym  mają  przebywać, 

np.: „Na  łąkę  -  ROZEJŚĆ  SIĘ",  „Do  namiotów  (biegiem)  -  ROZEJŚĆ  SIĘ"

lub kierunek  rozejścia  się,  np.:  „Od  czoła,  w  prawo  -  ROZEJŚĆ  SIĘ",  „W  tył  - 

ROZEJŚĆ SIĘ

96. Komendę „ROZEJŚĆ SIĘ" moŜna podać w kaŜdym szyku w miejscu lub w marszu. 

97. Równanie  i  krycie  w  szyku  strzelcy  wykonują  samoczynnie  po  komendzie  „SPOCZNIJ" 

albo na komendę „Równaj - W PRAWO (W LEWO)"

98.  Na  komendę  „Równaj  -  W  PRAWO  (W  LEWO)"  wszyscy  strzelcy  jednocześnie 

i energicznie  zwracają  głowy  w  prawo  (w  lewo),  z  wyjątkiem  prawoskrzydłowego  

(lewoskrzydłowego),  i  stają  tak,  aby  prawym  (lewym)  okiem  widzieć  tylko  swego  sąsiada, 

a lewym (prawym) pierś czwartego od siebie. Po wyrównaniu, na komendę „BACZNOŚĆ" 

jednocześnie zwracają głowy na wprost. 

99.  Odliczanie  stosuje  się  w  celu  ustalenia  stanu  liczbowego  strzelców  lub  sformowania 

nowego  szyku.  Wykonuje  się  je  na  komendę  np.:  „Kolejno  -  ODLICZ",  „Do  dwóch  - 

ODLICZ".  MoŜna  takŜe  nakazać  odliczanie  do  jakiejkolwiek  liczby,  np.:  „Do  trzech 

(pięciu, dziesięciu) - ODLICZ"

background image

Regulamin Musztry ZS 

28

100. Na  hasło „ODLICZ" strzelcy pierwszego szeregu zwracają jednocześnie głowy w prawo 

z  wyjątkiem  prawoskrzydłowego.    Strzelec  prawoskrzydłowy  pierwszego  szeregu  zwraca 

głowę  w  lewo  i  zaczyna  odliczanie  słowem  „raz”.  Pozostali  strzelcy  pierwszego  szeregu, 

odwracając  energicznie  głowy  z  prawej  na  lewą  stronę,  podają  kolejno  liczby,  po  czym 

zwracają  głowy  na  wprost  i  przyjmują  postawę  swobodną.  Natomiast  strzelcy  drugiego 

szeregu zwracają uwagę na podaną przez ich poprzedników liczbę, która takŜe ich dotyczy, 

i wraz z nimi przyjmują postawę swobodną. 

101. JeŜeli  dwuszereg  jest  niepełny,  to  lewoskrzydłowy  drugiego  szeregu  -  po  odliczeniu  - 

zwraca głowę w kierunku dowódcy i melduje głośno: „Niepełny"

102. Aby  sformować  kolumnę  dwójkową  ze  strzelców  maszerujących  w  rzędzie,  stosuje 

się odliczanie w marszu na komendę „Do dwóch - ODLICZ". Strzelcy odliczają wówczas, 

nie zmieniając  tempa  marszu,  i  kolejno  zwracają  głowy  w  lewo.  W  podobny  sposób 

wykonuje się w marszu komendę „Kolejno — ODLICZ"

 

3.5. Przesunięcie i przeformowywanie szyku 

 

3.5.1. Odstępowanie i łączenie 

 

103. Odstępowanie  nakazuje  się,  aby  ułatwić  przegląd  strzelców  lub  zapewnić  im  większą 

swobodę ruchów w czasie ćwiczeń. Polega ono na zwiększeniu odstępów między strzelcami 

o liczbę kroków podaną w komendzie, np. „Od prawoskrzydłowego (lewoskrzydłowego), 

pięć  (dziesięć)  kroków  -  ODSTĄP  (biegiem  -  ODSTĄP).  Na  hasło  komendy  strzelcy  – 

z wyjątkiem  skrzydłowego,  od  którego  zaczyna  się  odstępowanie  —  robią  w  lewo  (prawo) 

zwrot i maszerują (biegną) w nakazanym kierunku, oglądając się przez lewe ramię - kaŜdy 

na  bezpośrednio  za  nim  maszerującego  (biegnącego)  strzelca.  Po  jego  zatrzymaniu 

się następny  strzelec  robi  tyle  kroków,  ile  podano  w  komendzie.  Następnie  zatrzymuje  się, 

robi w prawo (lewo) zwrot, wyrównuje i samorzutnie przyjmuje postawę swobodną. 

104. Podczas  odstępowania  od  środka  wskazuje  się  strzelca,  od  którego  naleŜy  rozpocząć 

wykonywanie  tej  czynności.  Na  komendę,  np.  „Od  strzelca  Nowaka,  krok  -  ODSTĄP" 

lub  „Od  strzelca  Nowaka,  w  prawo  (w  lewo),  krok  -  ODSTĄP",  wyznaczony  strzelec 

mówi „Jestem" i na sekundę podnosi lewą rękę do poziomu. 

JeŜeli pododdział jest ustawiony w dwuszeregu, lewą rękę podnosi do poziomu równieŜ 

strzelec kryjący wskazanego z pierwszego szeregu. 

105. Łączenie  odbywa  się  w  odwrotnym  kierunku  niŜ  odstępowanie  na  komendę, 

np.: „Do prawoskrzydłowego  (lewoskrzydłowego)  -  ŁĄCZ  (biegiem  -  ŁĄCZ) 

lub „Do strzelca  Nowaka  -  ŁĄCZ  (biegiem  -  ŁĄCZ)"  albo  „Do  strzelca  Kowalskiego 

w lewo (w prawo) - ŁĄCZ (biegiem - ŁĄCZ)". 

 

background image

Regulamin Musztry ZS 

29

3.5.2. Przesunięcie szyku 

 

106. Przesunięcie  szyku  o  krok  w  przód  lub  w  tył  odbywa  się  na  komendę,  np.:  „Pierwsza 

druŜyna, krok na wprost (w tył) - MARSZ". Strzelcy robią krok w nakazanym kierunku, 

nie zmieniając frontu. 

107. Aby  przesunąć  szyk  do  przodu  na  odległość  większą  niŜ  krok  podaje  się  komendę, 

np.: „DruŜyna,  sześć  kroków  na  wprost  -  MARSZ"  lub  -  jeŜeli  nie  podaje  się  liczby 

kroków - „DruŜyna, na wprost - MARSZ"

108. Aby przesunąć szyk w tył na odległość większą niŜ krok, najpierw naleŜy podać komendę 

do wykonania zwrotu w tył, a następnie - dotyczącą przesunięcia. 

109. Przesunięcie szyku w prawo (lewo) wykonuje się po zmianie frontu szyku. 

110. Zmiany  frontu  ugrupowania  rozwiniętego  dokonuje  się  na  komendę,  np.:  „DruŜyna, 

w prawo  (w  lewo)  zachodź  -  MARSZ".  Strzelec  skrzydłowy  nieruchomego  skrzydła 

zachodzi  w  miejscu  w  prawo  (w  lewo)  w  takim  tempie,  aby  maszerujący  po  okręgu  mogli 

zachować  równanie.  Po  dojściu  druŜyny  do  odpowiedniego  miejsca  dowódca  podaje 

komendę „DruŜyna - STÓJ". Zachodzenie odbywa się krokiem zwykłym. 

111. Skrzydła ugrupowania rozwiniętego zagina się na komendę, np.: „Druga druŜyna zagiąć 

skrzydło  -  MARSZ",  „Od  strzelca  Wierzbickiego  zagiąć  lewe  (prawe)  skrzydło  - 

MARSZ" lub „Od strzelca Kalinowskiego i druŜynowego Zielińskiego zagiąć skrzydła 

- MARSZ"

112. Jeśli  zaginanie  następuje  od  wyznaczonego  strzelca,  mówi  on  wówczas  „Jestem" 

i podnosi  na  sekunda  lewą  rękę  do  poziomu.  Stojący  za  nim  w  następnych  szeregach 

równieŜ podnoszą lewe ręce do poziomu. 

113. Na  komendę  dotyczącą  zagięcia  skrzydeł  pododdział  lub  strzelcy  skrzydłowi,  wraz 

z wymienionymi  w  zapowiedzi,  zaginają  skrzydło  (skrzydła),  przesuwając  się  do  przodu 

krokiem  zwykłym.  Wymieniony  strzelec  zachodzi  w  miejscu  w  prawo  (w  lewo)  w  takim 

tempie,  aby  maszerujący  po  okręgu  mogli  zachować  równanie.  Strzelcy  ci  zatrzymują 

się po dojściu  do  miejsca,  w  którym  są  ustawieni  pod  kątem  90°  w  stosunku  do  frontu 

pododdziału. Po zagięciu skrzydeł podaje się komendę „SPOCZNIJ"

114. Skrzydła  odgina  się  na  komendy,  np.:  „Pierwsza  i  trzecia  druŜyna  (od  strzelca 

Kalinowskiego  i  druŜynowego  Brzęczyszczykiewicza)  w  tył  -  ZWROT",  „Odgiąć 

skrzydła  -  MARSZ".  Strzelcy  zaginający  poprzednio  skrzydła  robią  w  tył  zwrot,  wracają 

na poprzednie  miejsce  w  taki  sam  sposób,  jak  podczas  zaginania  skrzydeł  i  zatrzymują 

się na  linii  pododdziału.  Na  komendę  „W  tył  -  ZWROT"  robią  w  tył  zwrot,  po  czym 

na komendę „SPOCZNIJ" przyjmują postawę swobodną. 

 

3.5.3. Przeformowywanie szyku 

 

115. Zmianę ugrupowania w miejscu nakazuje się, gdy strzelcy stoją w postawie zasadniczej. 

116. Z szeregu w rząd przechodzi się na komendę „W prawo - ZWROT", natomiast z rzędu 

do szeregu „W lewo - ZWROT"

background image

Regulamin Musztry ZS 

30

117. Z  szeregu  w  kolumnę  dwójkową  przechodzi  się  na  komendę  „W  dwójki,  w  prawo  - 

ZWROT".  Strzelcy,  na  których  podczas  odliczania  wypadła  liczba  jeden,  robią  w  prawo 

zwrot  w  miejscu,  a  oznaczeni  liczbą  dwa  wykonują  na  obcasie  buta  prawej  nogi  i  czubku 

lewego  buta  część  zwrotu  w  prawo,  po  czym  lewą  nogą  robią  energiczny  wykrok  w  lewo 

w skos i — dostawiając prawą nogę do lewej - stają na lewo od swych sąsiadów. 

118. Z  kolumny  dwójkowej  do  szeregu  powraca  się  na  komendę  „W  szereg,  w  lewo  - 

FRONT". Strzelcy, którzy podczas formowania dwójek robili zwrot w miejscu (oznaczeni 

liczbą  jeden),  wykonują  na  obcasie  buta  lewej  nogi  i  czubku  prawego  buta  część  zwrotu 

w lewo, po czym prawą nogą robią energiczny wykrok w lewo w skos i — dostawiając lewą 

nogę  do  prawej  -  stają  na  prawo  od  swych  sąsiadów.  Strzelcy  oznaczeni  liczbą  dwa  robią 

zwrot w lewo w miejscu. 

119. Z  dwuszeregu  w  kolumnę  dwójkową  przechodzi  się  na  komendę  „W  prawo  - 

ZWROT",  z  kolumny  dwójkowej  do  dwuszeregu  natomiast  na  komendę  „W  lewo  - 

ZWROT".  Kolumnę  dwójkową  (rząd)  z  dwuszeregu  (szeregu)  formuje  się  zawsze 

w prawo; dwuszereg i szereg z kolumny dwójkowej (rzędu) — w lewo. 

120. W  marszu  z  kolumny  dwójkowej  w  rząd  przechodzi  się  na  komendę  „W  rząd  – 

W TYŁ".  Strzelcy  z  lewego  rzędu  przesuwają  się  w  takt  marszu  za  swych  prawych 

sąsiadów, zachowując regulaminowe odległości. 

121. Z  rzędu  w  kolumnę  dwójkową  przechodzi się na komendę „W dwójki - W PRZÓD"

Strzelcy,  na  których  podczas  odliczania  wypadła  liczba  dwa,  przesuwają  się  w  przód 

na lewo od swych poprzedników. Ustawione w ten sposób dwójki dołączają i kryją dwójkę 

czołową,  która  skraca  krok  bez  komendy.  Po  przyjęciu  regulaminowych  odstępów 

i odległości podaje się komendę „Zwykły - KROK"

122. Z dwuszeregu w kolumnę czwórkową przechodzi się z postawy zasadniczej na komendę 

„W  czwórki,  w  prawo  —  ZWROT".  Strzelcy,  na  których  podczas  odliczania  wypadła 

liczba  jeden,  robią  w  prawo  zwrot,  oznaczeni  zaś  liczbą  dwa  wykonują  na  obcasie  buta 

prawej  nogi  i  czubku  lewego  buta  część  zwrotu  w  prawo.  Po  czym  lewą  nogą  robią 

energiczny  wykrok  w  lewo  w  skos  i  -  dostawiając  prawą  nogę  do  lewej  -  stają  na  lewo 

od swych sąsiadów. 

123. 

Z kolumny czwórkowej do dwuszeregu powraca się z postawy zasadniczej na komendę 

„W  dwuszereg,  w  lewo  -  FRONT".  Strzelcy,  którzy  podczas  formowania  kolumny 

czwórkowej  robili  zwrot  w  miejscu  (oznaczeni  liczbą  jeden),  wykonują  na  obcasie  buta 

lewej  nogi  i  czubku  prawego  buta  część  zwrotu  w  lewo.  Po  czym  prawą  nogą  robią 

energiczny wykrok w prawo w skos i — dostawiając lewą nogę do prawej - stają na prawo 

od swych sąsiadów. Pozostali robią w lewo zwrot.

 

124. W  marszu  z  kolumny  czwórkowej  w  kolumnę  dwójkową  przechodzi  się  na  komendę 

„W dwójki 

- W TYŁ"

Strzelcy oznaczeni podczas odliczania liczbą dwa przechodzą w takt 

marszu  za  swych  sąsiadów  z  prawej  strony  i  kryją  ich,  zachowując  przepisową  odległość. 

Lewy  rząd  w  tym  czasie  dołącza  do  prawego.  Strzelcy  idący  w  pierwszej  dwójce 

nie zmieniają długości kroku. 

background image

Regulamin Musztry ZS 

31

125. W  marszu  z  kolumny  dwójkowej  w  kolumnę  czwórkową  przechodzi  się  na  komendę 

„W  czwórki  -  W  PRZÓD".  Strzelcy  lewego  rzędu  oznaczeni  podczas  odliczania  liczbą 

jeden (jedynki) odstępują w lewo. Ci natomiast, którzy poprzednio przeszli w tył (oznaczeni 

liczbą  dwa  -  dwójki),  wstępują  na  dawne  swoje  miejsce  (na  wysokość  jedynek).  Czoło 

skraca krok bez komendy. Strzelcy maszerują dalej krokiem zwykłym na komendę „Zwykły 

- KROK"

 

3.6. Marsz i zatrzymanie w szyku 

 

126. Marsz  rozpoczyna  się  na  komendę,  np.:  „Pierwsza  druŜyna,  kierunek  na  wprost 

(w prawo,  w  lewo,  w  tył  na  prawo,  w  tył  na  lewo)  -  MARSZ"  lub  „Pierwsza  druŜyna, 

za mną - MARSZ"

127. Zatrzymanie  następuje  na  komendę,  np.:  „DruŜyna  (pluton  itp.)  -  STÓJ".  Czynności 

te wykonuje się według zasad podanych w części dotyczącej musztry indywidualnej. 

128. Aby  niejednocześnie  zatrzymać  maszerującą  kolumnę  podaje  się  komendę  „Czoło  - 

STÓJ" albo „Stawaj - W LEWO (W PRAWO)"

129. Na  komendę  „Czoło  -  STÓJ"  maszerujący  na  czele  strzelec  (dwójka,  czwórka) 

zatrzymuje  się,  następni  zaś  strzelcy  -  dochodząc  do  poprzedników  -  zatrzymują 

się z zachowaniem przepisowej odległości i przyjmują postawę swobodną. 

130. Na  komendę  „Stawaj  -  W  LEWO  (W  PRAWO)"  czołowy  strzelec  (dwójka,  czwórka) 

zatrzymuje się, robi zwrot w lewo (prawo) i przyjmuje postawę swobodną. Następni strzelcy 

-  podchodząc  do  poprzedników-  wykonują  te  same  czynności  z  zachowaniem  przepisowej 

odległości, odstępów, równania i krycia. 

131. Aby wyrównać tempo marszu podczas chwilowego zatrzymania kolumny moŜna stosować 

marsz w miejscu według zasad podanych w musztrze indywidualnej. 

132. Kolumna  maszeruje  za  dowódcą  w  odległości  ustalonej  w  regulaminie.  JeŜeli  dowódca 

nie idzie  na  czele,  w  celu  zmiany  kierunku  podaje  on  wówczas  komendę  „Kierunek  – 

W LEWO (W PRAWO, W TYŁ NA LEWO, W TYŁ NA PRAWO, W LEWO W SKOS, 

W PRAWO W SKOS)". Na kaŜdą z tych komend czołowy strzelec (dwójka, czwórka) robi 

trzy kroki na wprost, następnie zmienia kierunek w nakazaną stronę i maszeruje dalej. Cała 

kolumna dostosowuje się do czoła. 

133. Podczas  dłuŜszego  marszu  poza  obszarem  zabudowanym  oraz  gdy  strzelcy  maszerują 

w trudnym  terenie  lub  przed  wejściem  na  most,  dowódca  zezwala  na  maszerowanie 

nie w nogę  na  komendę  „Dowolny  -  KROK".  MoŜe  równieŜ  zezwolić  na  rozpięcie 

kołnierzy,  zdjęcie  czapek,  hełmów  itp.  Do  marszu  krokiem  zwykłym  powraca  się 

(po poprawieniu oporządzenia) na komendę „Zwykły - KROK"

134. Na  wąskich  drogach  -  jeŜeli  po  lewej  stronie  jest  potrzebny  szerszy  przejazd 

niŜ pozostawia  maszerująca  kolumna  (np.  dla  samochodów)  -  dowódca  lub  strzelec 

zamykający  podaje  komendę  „Lewa  -  WOLNA".  Na  tę  komendę  pododdział  schodzi 

jednocześnie w prawo w skos na prawy skraj drogi (jezdni) i maszeruje dalej. 

background image

Regulamin Musztry ZS 

32

135. Dowódca  zarządza  śpiew,  podając  komendę  ŚPIEW"  lub  „(tytuł  piosenki)  -  ŚPIEW". 

Pododdział rozpoczyna śpiew na lewą nogę. JeŜeli piosenka ma przedtakt, to rozpoczyna się 

ją na prawą nogę. Śpiew przerywa się po zakończeniu piosenki lub na komendę „DOŚĆ". 

Pododdział śpiewa, maszerując krokiem zwykłym, z bronią lub bez broni. 

 

3.7. Oddawanie honorów 

 

136. W ugrupowaniu rozwiniętym pododdział (oddział) bez broni oddaje honory na komendy: 

„BACZNOŚĆ",  „Na  prawo  (lewo)  -  PATRZ".  Strzelcy  zwracają  energicznie  głowy 

w nakazanym  kierunku,  patrzą  na  przełoŜonego  i  prowadzą  go  wzrokiem.  Komendanci 

(od komendanta  oddziału  wzwyŜ),  oficerowie  i  inni  strzelcy  funkcyjni  znajdujący 

się na prawym skrzydle pododdziałów  salutują. 

137. Do złoŜenia meldunku dowódca podaje komendy tak, aby zakończyć tę czynność w chwili, 

gdy przełoŜony dojdzie na wysokość skrzydła szyku. Po czym podchodzi krokiem zwykłym 

do przełoŜonego, zatrzymuje się trzy kroki przed nim i składa meldunek (Rys. 28). 

138. PrzełoŜony  po  przyjęciu  meldunku  wita  się  z  meldującym.  W  wypadku  gdy  meldujący 

występuje w rękawiczkach, w czasie witania się z przełoŜonym nie zdejmuje ich. 

139. JeŜeli  przełoŜony  podejdzie  z  prawej  (lewej)  strony,  dowódca  po  złoŜeniu  meldunku 

salutuje,  robi  lewą  (prawą)  nogą  krok  w  bok  z  jednoczesnym  zwrotem  w  prawo  (w  lewo), 

przepuszcza przełoŜonego i idzie po jego zewnętrznej stronie (w stosunku do pododdziału) 

krokiem zwykłym, pół kroku za nim. 

 

Rys. 28 Schemat czynności dowódcy podczas składania meldunku i witania się z pododdziałem 

 

140. PrzełoŜony  idzie  w  kierunku  prawego  skrzydła  (jeŜeli  w  ugrupowaniu  jest  sztandar  – 

do sztandaru),  zatrzymuje  się  trzy  kroki  przed  prawoskrzydłowym  strzelcem  (sztandarem), 

salutuje,  robi  w  miejscu  w  prawo  zwrot, następnie - cały czas salutując - przechodzi przed 

pododdziałem (oddziałem). 

 

background image

Regulamin Musztry ZS 

33

141. Po  dojściu  do  lewego  skrzydła  zatrzymuje  się,  wykonuje  w  lewo  zwrot  i  przestaje 

salutować.  Następnie  najkrótszą  drogą  wychodzi  na  środek  szyku,  zatrzymuje  się,  staje 

frontem  do  pododdziału,  przyjmuje  postawę  zasadniczą,  salutuje,  opuszcza  rękę,  po  czym 

wita się z pododdziałem słowami, np.: „Czołem, strzelcy"

142. Dowódca  składający  meldunek  -  po  dojściu  przełoŜonego  do  prawego  skrzydła  - 

zatrzymuje  się  z  jego  lewej  strony,  rozpoczyna  salutowanie  równocześnie  z  nim  oraz 

wykonuje  w  miejscu  w  prawo  zwrot.  Po  czym  idzie  obok  przełoŜonego  pół  kroku  za  nim 

z jego  prawej  strony,  a  po  dojściu  do  lewego  skrzydła  zatrzymuje  się,  wykonuje  w  lewo 

zwrot  i  przestaje  salutować.  Następnie  przepuszcza  przełoŜonego  i  -  idąc  z  jego  lewej 

strony, pól kroku za nim - zatrzymuje się i staje frontem do pododdziału, pół kroku z tyłu, 

z lewej 

strony 

przełoŜonego. 

Po 

zezwoleniu 

przełoŜonego 

podaje 

komendy: 

„BACZNOŚĆi „SPOCZNIJ". 

143. Osoby  towarzyszące  przełoŜonemu  zatrzymują  się  w  postawie  zasadniczej  na  wysokości 

prawego  (lewego)  skrzydła  pododdziału  (oddziału)  lub  w  miejscu  wskazanym  przez 

przełoŜonego.  Po  przejściu  przełoŜonego  przed  frontem  pododdziału,  przywitaniu 

się ze strzelcami i podaniu komendy „SPOCZNIJ" wychodzą na środek szyku i zatrzymują 

się trzy kroki za przełoŜonym. 

144. Na  komendę  „BACZNOŚĆ"  strzelcy  zwracają  głowy  na  wprost  (salutujący  oficerowie 

i inne  osoby  funkcyjne  stojące  na  prawych  skrzydłach  pododdziałów  przestają  salutować), 

następnie na komendę „SPOCZNIJ" przyjmują postawę swobodną. 

145. Podany  sposób  przechodzenia  przełoŜonego  przed  frontem  pododdziału  (oddziału) 

obowiązuje podczas uroczystych zbiórek. 

146. W  czasie  codziennych  zbiórek  przełoŜony  po  przyjęciu  meldunku  wychodzi  na  środek 

szyku, salutuje i po opuszczeniu ręki wita się z pododdziałem (oddziałem). 

147. W  ugrupowaniu  rozwiniętym  pododdział  (oddział)  z  bronią  oddaje  honory  na  komendy: 

„BACZNOŚĆ",  „Na  prawo  (lewo)  -  PATRZ".  Przedtem  jednak  dowódca  podaje 

komendę  do  wzięcia  karabinków  w  połoŜenie  „przez  pierś"  (na  tę  komendę  strzelcy 

uzbrojeni  w  karabiny  wyborowe,  karabiny  maszynowe  lub  ręczne  granatniki 

przeciwpancerne biorą je w połoŜenie „na pas"). 

148. W  marszu  oddział  (pododdział)  z  bronią  i  bez  broni  oddaje  honory  na  komendy: 

„BACZNOŚĆ", „Na prawo (lewo) - PATRZ", podane w odległości 15-20 kroków przed 

przełoŜonym. 

149. Na  komendę  „BACZNOŚĆ"  wszyscy  strzelcy  maszerują  krokiem  defiladowym, 

natomiast  na  komendę  „Na  prawo  (lewo)  -  PATRZ"  zwracają  jednocześnie  energicznie 

głowy  i  patrzą  na  przełoŜonego,  z  wyjątkiem  prawoskrzydłowego  (lewoskrzydłowego) 

pierwszego szeregu kolumny. 

150. Maszerujący  przed  oddziałem  (pododdziałem)  i  z  prawej  jej  strony  komendanci, 

oficerowie,  inne  osoby  funkcyjne  salutują.  Dowódca  prowadzący  kolumnę  kończy 

salutowanie  w  odległości  pięciu  kroków  po  minięciu  przełoŜonego.  Gdy  ogon  kolumny 

minie  przełoŜonego,  podaje  komendę  „BACZNOŚĆ",  na  którą  strzelcy  zwracają  głowy 

na wprost  (oddający  honory  przez  salutowanie  przestają  salutować),  a  następnie  komendę 

„SPOCZNIJ"

background image

Regulamin Musztry ZS 

34

151. PrzełoŜony  wita  się  i  Ŝegna  z  oddziałem  (pododdziałem),  stojąc  przed  jego  frontem. 

Przyjmuje  wówczas  postawę  zasadniczą  i  salutuje,  po  czym  opuszcza  rękę  i  pozdrawia 

słowami,  np.:  „Czołem  -  strzelcy".  Strzelcy  odpowiadają,  np.:  „Czołem,  panie 

inspektorze (sierŜancie itp.)". 

152. Na  wyraŜoną  pochwałę  lub  podziękowanie  strzelec  (strzelcy)  odpowiada  (odpowiadają): 

„Ku chwale Ojczyzny". 

 

3.8. Układanie broni 

 

153. Pododdział układa broń, stojąc w szeregu lub dwuszeregu, na komendę "PołóŜ - BROŃ". 

Na tę komendę strzelcy stojący w szeregu wykonują jednocześnie wykrok lewą nogą i kładą 

broń  zgodnie  z  zasadami  musztry  indywidualnej,  po  czym  -  równieŜ  jednocześnie  -  cofają 

lewą nogę do prawej. 

154. JeŜeli  strzelcy  stoją  w  dwuszeregu,  to  połoŜenie  broni  poprzedzają  komendy: 

„BACZNOŚĆ",  „Pierwszy  szereg,  dwa  kroki  na  wprost  -  MARSZ".  Pierwszy  szereg 

robi dwa kroki do przodu i zatrzymuje się, po czym podaje się komendę. „PołóŜ - BROŃ". 

155. Dowódca odprowadza pododdział w lewo lub w prawo od miejsca połoŜenia broni. 

156. Na  komendę  „DruŜyna  (pluton,  kompania)  —  DO  BRONI"  strzelcy  wracają  biegiem 

na swoje  miejsca,  stają  przy  broni  w  postawie  zasadniczej  i  na  komendę  „Za  -  BROŃ"  - 

podnoszą ją. Drugi szereg przesuwa się do przodu na komendę „Drugi szereg, dwa kroki 

na wprost - MARSZ". 

 

3.9. Przyprowadzanie i odprowadzanie flagi państwowej 

 

157. Do  asystowania  w  czasie  uroczystości  fladze  państwowej  i  sztandarowi  wyznacza 

się w rozkazie  oddziału  kompanię  honorową  jednolicie  ubraną,  poczet  flagowy,  poczet 

sztandarowy i orkiestrę. 

 

 

 

Rys. 29 Sposób złoŜenia flagi państwowej w czasie jej przenoszenia 

 

background image

Regulamin Musztry ZS 

35

158. Aby podnieść flagę państwową na maszt, dowódca uroczystości podaje komendy: „Całość 

(kompania) - BACZNOŚĆ", „Całość (kompania) na prawo - PATRZ", „Poczet flagowy 

- BACZNOŚĆ", „Do podniesienia flagi państwowej - MARSZ". 

Poczet  flagowy  maszeruje  krokiem  zwykłym  w  takt  werbli (marsza) w kierunku masztu 

i zatrzymuje  się  krok  za  nim  frontem  do  oddziału.  Flagowy  z  pomocą  asystującego 

przymocowuje  flagę  do  liny  nośnej.  W  tym  czasie  werbliści  wykonują  tremolo;  po  czym 

trębacz gra sygnał „SŁUCHAJCIE WSZYSCY". Orkiestra gra hymn narodowy. 

Na  pierwsze  takty  hymnu  flagowy  zaczyna  podnosić  flagę.  Czas  podniesienia  flagi 

powinien być ściśle zsynchronizowany z czasem grania hymnu narodowego. 

Od  momentu  rozpoczęcia  podnoszenia  flagi  aŜ  do  chwili  wciągnięcia  jej  na  maszt 

dowódca  pocztu  flagowego  i  asystujący  salutują.  Po  podniesieniu  flagi  flagowy  daje  krok 

do tylu  i  równieŜ  salutuje.  Następnie  dowódca  uroczystości  podaje  komendy:  „Całość 

(kompania)  -  BACZNOŚĆ",  „Całość  (kompania)  -  SPOCZNIJ".  Poczet  flagowy  stoi 

za masztem do zakończenia uroczystości. 

159. Wszystkie  komendy  podawane  oddziałowi  dotyczą  równieŜ  pocztu  flagowego.  Z  chwilą 

opuszczenia 

miejsca 

zbiórki 

przez 

oddział 

poczet 

flagowy 

odmaszerowuje 

do pomieszczenia wyznaczonego przez dowódcę. 

160. Flagę państwową opuszcza się i zdejmuje w następujący sposób: 

Przed  masztem,  frontem  do  niego,  ustawia  się  w  odległości  pięciu  kroków  dowódca, 

poczet  flagowy  ustawia  się  krok  za  masztem,  frontem  do  niego.  Na  komendy  dowódcy: 

„BACZNOŚĆ", „Poczet flagowy, flagę państwową - OPUŚĆ", flagowy opuszcza flagę. 

Dowódca,  dowódca  pocztu  i  asystujący  salutują.  Po  złoŜeniu  flagi  poczet  -  na  komendę 

dowódcy: „Poczet flagowy, za mną - MARSZ", odmaszerowuje. 

161. Przy  podnoszeniu  flagi  z  kirem  Ŝałobnym  flagę  podnosi  się  do  szczytu  masztu,  następnie 

opuszcza  do  połowy.  Podczas  opuszczania  flagi  naleŜy  najpierw  podnieść  ją  do  szczytu 

masztu, a następnie opuścić w dół. 

 

4. POSTANOWIENIA KOŃCOWE 

 

162. W  razie  jakichkolwiek  wątpliwości  w  sprawach  których  nie  porusza  Regulamin  Musztry 

ZS naleŜy kontaktować się z Komendą Główną ZS. 

163. Niniejszy regulamin wchodzi w Ŝycie z dniem uchwalenia przez Komendę Główną ZS. 

background image

Regulamin Musztry ZS 

36

 

 

 

background image

Regulamin Musztry ZS 

37

 

Załącznik 1.