WOLNA  ELEKCJA  I  JEJ  ZASADY 
Bezpośrednią przyczyną wolnej elekcji był brak potomka ostatniego z Jagiellonów 
Zygmunta Augusta. W okresie Jagiellońskim wykształcił się zwyczaj nietypowej  
elekcji w obrębie rodziny panującej, co najczęściej bywało formalnością, ale stanowiło niezbędny 
warunek. Po śmierci Zygmunta Augusta w 1572 r. 
szlachta o sporach i dyskusjach podjęła decyzję o zasadzie wyboru monarchy 
przez tzw. WOLNĄ ELEKCJĘ czyli powszechną w obrębie szlacheckiego stanu. 
W owym czasie władzę chociaż władzę, chociaż nie w pełnym zakresie, miał pełnić pierwszy dostojnik 
państwa - prymas co zadecydowano mimo protestów innowierców. Funkcję tę nazwano - 
INTERREKSEM- dosłownie " między królem " 
Przed głosowaniem miał się zebrać sejm zwany konwokacyjnym. Podczas elekcji 
niekiedy zwanej też sejmem elekcyjnym osobno obradowała szlachta w tzw"kole" 
osobno magnaci - senatorowie. Zasadą stało się, że wybór następował jednomyślnie. Wybór kandydata 
oficjalnie ogłaszał oficjalnie interrex- prymas, a następnie z pełnomocnikami elekta uzgadniano tzw. 
pacta conventa czyli osobiste zobowiązania monarchy. Pacta nie wyczerpywały obowiązków elekta. 
Musiał on również zaprzysiąc główne zasady ustrojowe Polski czyli zobowiązać 
się do przestrzegania przywilejów szlacheckich, pokoju religijnego, zwoływania sejmów, poddania się 
kontroli tzw. rady senatorów - rezydentów  i przyjąć do wiadomości możliwość wypowiedzenia 
posłuszeństwa przez szlachtę, jeżeli owe zasady by złamał. Nazwano te zobowiązania ARTYKUŁAMI 
HENRYKOWSKIMI 
SEJM  WALNY 
Wyłonił się ze zjazdów państwowych oraz tych, które gromadziły reprezentantów  
tylko kilku dzielnic. Na tych zjazdach w IV w. zatwierdzano umowy i traktaty międzynarodowe, kodyfikacje 
prawa itd. Znaczenie sejmu walnego rosło wraz z ograniczeniem władzy królewskiej oraz ugruntowaniem 
się zasady elekcyjności tronu i powtarzającymi się okresami bezkrólewia.Sejm walny zwoływany był 
conajmniej raz na dwa lata, a jego obrady powinny trwać do 6 tyg. Wytworzone były dwie izby : wyższa 
Senat i niższa zwna Poselską. Senat czyli dawna rada królewska. Izba Poselska pochodziła z wyboru. W 
jej skład wchodzili delegaci sejmików, czyli posłowie. Poseł na sejmiku dostawał instrukcję i był 
zobowiązany ją przestrzegać, a nawet zaprzysięgać. Od 1493 r. dwie izby obradowały regularnie.