background image

KAZUISTYKA

Weterynaria W praktyce

54

www.weterynaria.elamed.pl

listopad-grudzień • 11-12/2012

Streszczenie

Lipidoza mieszków włosowych zaliczana 
jest do chorób skóry noszących wspólną 
nazwę dysplazje mieszków włosowych. 
Występuje u młodych psów rasy rottweiler, 
u obu płci i charakteryzuje się utratą wło-
sów koloru mahoniowego na pysku i koń-
czynach. Zmiany kliniczne są implikowane 
poprzez obrzęk i rozpad brodawek wło-
sowych. Opisywany przypadek dotyczy 
zwierzęcia w wieku 10 miesięcy z utratą 
włosów koloru mahoniowego na części 
twarzowej pyska oraz na kończynach.

Słowa kluczowe

dysplazja mieszków włosowych, waku-
olizacja komórek, utrata włosów 

Abstract

Follicular lipidosis belongs to a group 
of skin diseases called follicular dyspla-
sias. the disease affects young rottweiler 
dogs of both sexes suffering the loss 
of mahogany hair on the face and limbs. 
clinical symptoms appear as a result 
of the edema and disintegration of the 
hair papillas. the article describes the case 
of a 10 month old animal losing maho-
gany hair on the face and limbs.

Key words

follicular dysplasia, cell vacuolisation, 
hair loss

stwierdzono żadnych odchyleń od nor-
my, a oględziny skóry wykazały przerze-
dzenie  włosów  na  pysku  i  dystalnych 
częściach kończyn, które dotyczyło wło-
sów zabarwionych mahoniowo. W kilku 
miejscach pozostałe włosy były cienkie 
i matowe o barwie szarej. Świąd nie był 
obecny (ryc. 1, 2, 7, s. 56, 58). Wykona-
no: zeskrobinę, test z przylepcem, tricho-
gram, posiew na DTM. W zeskrobinach 
nie znaleziono pasożytów. Test z przy-
lepcem wykazał obecność niewielkich 
ilości  drożdżaków  z  gatunku  Malasse-
sia pachydermatis
 oraz duże ilości łusek, 
fragmenty łodyg włosów oraz kruszywo 
komórkowe. W oględzinach włosów (tri-
chogram) stwierdzono nierównomierne 
rozmieszczenie melaniny w łodydze wło-
sa. Posiew na podłoże DTM nie wykazał 
wzrostu kolonii grzybów chorobotwór-
czych. Przez 4 tygodnie pies pozostawał 
na zbilansowanej diecie oraz na dodat-
ku nienasyconych kwasów tłuszczowych. 
Po tym okresie ze względu na brak po-
prawy w wyglądzie skóry zdecydowano 
o pobraniu materiału do badań histopa-
tologicznych. Materiał pobrano ze zmie-
nionej skóry części twarzowej psa. Wy-
konano barwienie tradycyjne H&E (ryc. 
3, 4, 5, 6, s. 56).

Wyniki badań 

W  badaniu  histopatologicznym  scho-
rzenie obejmuje prawie wszystkie wło-
sy pierwotne w fazie anagenu, wtórne 
włosy zajęte są w niewielkim stopniu. 
Włosy w fazie telogenu prawie nie wy-
stępują.  Obecny  jest  obrzęk  cytopla-
zmy komórek macierzy włosa brodaw-
ki włosowej spowodowany obecnością 
wakuoli. Osłonka łodygi włosowej jest 
zwieńczała i postrzępiona. Zajęte zmia-
nami komórki brodawek włosowych za-
wierają wakuole pomiędzy komórkami 
macierzy włosa. W wakuolach obecna 

Dysplazja mieszków włosowych u psów 
to grupa chorób skóry o nie do końca wy-
jaśnionej etiologii. Wiadomo, że w trak-
cie jej trwania dochodzi do zmiany ja-
kości okrywy włosowej oraz do różnego 
stopnia jej utraty (2). Podobieństwo ob-
jawów klinicznych w obrębie niektórych 
ras każe uważać tę chorobę za dziedzicz-
ną  (2).  Wśród  ras  predysponowanych 
wymienia się: husky syberyjskie, portu-
galskiego psa wodnego, irlandzkiego spa-
niela wodnego, curry coated retrievera. 
Rasy te tracą włosy pierwotne, a te, które 
pozostają, są matowe i jaśniejsze. Inne 
rasy, takie jak buldog angielski, francu-
ski, sznaucer miniaturowy, kojarzy się 
z częściej rozpoznawalną sezonową dys-
plazją mieszkową pojawiającą się u tych 
psów 2-3 razy do roku (3). Do grupy dys-
plazji mieszkowych zakwalifikowano też 
rzadko  występującą  dermatozę  o  na-
zwie follicular lipidosis. Jest to kolejna jed-
nostka należąca do  dysplazji mieszko-
wej włosów kolorowych, obok dysplazji 
mieszkowej czarnych włosów i łysienia 
z rozrzedzeniem barwnika (1). Cztery 
udokumentowane  przypadki  dotyczy-
ły psów rasy rottweiler. Pierwsze donie-
sienie miało miejsce w 1995 r. Wówczas 
chorobę wykryto u 3 młodych przedsta-
wicieli tej rasy. Wiek psów to 5, 6 i 9 mie-
sięcy, różnej płci. Zmiany skórne wystę-
powały w postaci utraty włosów koloru 
mahoniowego na pysku i końcach łap. 
Chorobie skóry u jednego z psów towa-
rzyszyła  niedoczynność  tarczycy  oraz 
niewydolność nerek (1).

Opis przypadku 

Do  lecznicy  dla  zwierząt  przyprowa-
dzono psa płci żeńskiej, rasy rottweiler, 
w wieku około 10 miesięcy w celu wyklu-
czenia grzybicy skóry. Według hodowcy 
jeszcze jeden pies z miotu miał podobne 
objawy skórne. W badaniu ogólnym nie 

lek. wet. Bożena Marczak, dr n. wet. Małgorzata Sobczak-Filipiak*, prof. dr hab. Józef Szarek**

Lecznica dla Zwierząt VIKA w Warszawie, 
*Katedra Patologii i Diagnostyki Weterynaryjnej Wydziału Medycyny Weterynaryjnej SGGW w Warszawie
**Katedra Patofizjologii, Weterynarii Sądowej i Administracji Wydziału Medycyny Weterynaryjnej Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie

Follicular lipidosis in rottweiler dogs

Lipidoza mieszków włosowych

u psa rasy rottweiler

background image

KAZUISTYKA

Weterynaria W praktyce

56

www.weterynaria.elamed.pl

listopad-grudzień • 11-12/2012

ry

c. ar

chiwum autor

a

jest substancja opalizująca identyczna 
z zawartością sebocytów w normalnych 
komórkach mieszka włosowego. Zatem 
potwierdzenie  rozpoznania  nastąpi-
ło wskutek badania mikroskopowego, 
dodatkowo podpartego badaniem kli-
nicznym i dermatologicznym. Zmiany 
spowodowane były nagromadzeniem li-
pidu w komórkach cytoplazmy. Posta-
wiono  diagnozę:  dysplazja  mieszków 
włosowych na tle gromadzenia się lipi-
du (follicular lipidosis) u rottweilera. 

Omówienie 

Dysplazja mieszków włosowych na tle 
gromadzenia się lipidu należy do cho-
rób  skóry  nieopisywanych  wcześniej 
u innych gatunków zwierząt ani u czło-
wieka  (4).  Zalicza  się  ją  do  chorób 
skóry,  w  wyniku  których  dochodzi 
do  zniekształcenia  i  atrofii  mieszka 
włosowego i anomalii w budowie ło-
dygi włosa (5). Znaleziono podobień-
stwa do innych schorzeń z tej grupy, 
takich jak wyłysienia z rozrzedzeniem 

barwnika,  dysplazja  mieszków  wło-
sowych  włosów  czarnych,  dysplazja 
mieszków włosowych u portugalskie-
go psa wodnego, polegające na rozja-
śnieniu  i  osłabieniu  włosów,  łatwiej-
szym  ich  wypadaniu,  nienormalnym 
rozkładzie  barwnika,  obrzęknięciu 
komórek  macierzy  włosa  (1).  Szuka-
no przyczyn powstawania tej choroby, 
biorąc pod uwagę fakt występowania 
w  przypadkach  udokumentowanych 
jednocześnie takich schorzeń jak nie-

Ryc. 1. Widok zmian skórnych u rottweilera; Ryc. 2. Widoczne przełysienia na brodzie i wargach oraz na części bocznej twarzy; Ryc. 3, 4, 5, 6. Widok zmian w mikroskopie elektronowym 

(barwienie H&E). Widoczne „rozdęcia” cytoplazmy komórek macierzy mieszka włosowego na skutek gromadzenia się wakuoli wypełnionych lipidem

5

6

3

4

1

2

background image

KAZUISTYKA

Weterynaria W praktyce

58

www.weterynaria.elamed.pl

listopad-grudzień • 11-12/2012

wydolność nerek oraz niedoczynność 
tarczycy. Nie potwierdzono ich wpły-
wu na rozwój dysplazji mieszków wło-
sowych  z  gromadzeniem  lipidu.  Nie 
znaleziono przeciwciał przeciwko ko-
mórkom  mieszka  włosowego,  co  też 
wykluczyło podobieństwo do wyłysie-
nia plackowatego (1, 2, 3).

Zmiany w cytoplazmie komórek ma-

cierzy włosa są charakterystyczne dla 
mahoniowo wybarwionej sierści. Suge-
ruje to dysplazję mieszków włosowych 
związaną z kolorem, charakterystyczną 
dla rottweilerów (1). Ciekawostką jest 

to, że u klinicznie zdrowych zwierząt 
rasy rottweiler znajdowano także słabo 
wyrażone zmiany w cytoplazmie komó-
rek macierzy włosa koloru mahoniowe-
go.  Uznano  zatem  chorobę  za  dzie-
dziczną i związaną z rasą. Uważa się, 
że hipotrychoza włosów mahoniowych 
jest  niewspółmiernie  mało  wyrażona 
w stosunku do wyglądu cytoplazmy ko-
mórek macierzy włosa. Stąd podejrze-
nie, że wiele osobników tej rasy mogło 
mieć objawy subkliniczne i dlatego nie 
pobierano próbek do badań histopato-
logicznych (2). 

q

Piśmiennictwo
  1. Gross T.L.: Follicular lipidosis in three rottwe-

ilers. „Vet. Dermatol.”, 8:33, 1997, 116.

  2. Scott  D.W.:  Small  Animal  Dermatology

W.B. Saunders, Philadelphia 2001.

  3. Gross T.L.: Skin diseases of the dog and cat. 

Blackwell Science Ltd. 2005.

  4. Nuttall T.: A colour handbook of skin diseases 

of  the  dog  and  cat.  Manson  Publishing 
2009.

  5. Harvey R.G.: Choroby skóry psów i kotów. 

Galaktyka, Łódź 2006.

lek. wet. Bożena Marczak

Lecznica dla Zwierząt VIKA

04-975 Warszawa, ul. Obszarowa 1

Ryc. 7, 8. Łapy – widać przerzedzenia włosa oraz zmianę zabarwienia włosów na jaśniejsze

7

8

i n f o r m a c j e  

r e d a k c y j n e