Las w krajobrazie
Las w krajobrazie
Sukcesja ekologiczna na l
ą
dzie
ko
ń
czy si
ę
zazwyczaj klimaksem w postaci
formacji le
ś
nej
Lasy s
ą
najpot
ęŜ
niejszymi fitocenozami l
ą
dowymi
• Zajmuj
ą
:
- 8 % powierzchni całego globu
- 30 % powierzchni l
ą
dów
• Odgrywaj
ą
istotn
ą
rol
ę
w krajobrazie
Las jako bufor
ś
rodowiskowy
• Dzi
ę
ki swojej du
Ŝ
ej biomasie, a tak
Ŝ
e du
Ŝ
ej
zawarto
ś
ci wody w glebie, ekosystemy le
ś
ne
działaj
ą
jako bufor (regulator) w szeroko poj
ę
tym
ś
rodowisku
(wewn
ę
trzne, krajobraz, biosfera).
• W ten sposób wspomagaj
ą
inne ekosystemy:
wodne, stepowe, …. antropogeniczne
(rolnicze,
wiejskie, miejskie, industrialne).
Ś
rodowiskotwórcza rola lasu
•
Ś
rodowisko wewn
ę
trzne lasu
(fitoklimat i gleba)
•
Retencja
- regulacja stosunków wodnych
- ograniczanie erozji
•
Klimat lokalny
- wilgotno
ść
powietrza
- opady
- temperatura
- promieniowanie
- wiatr
•
Inne funkcje ochronne
- lawiny
- hałas
- oczyszczanie wód
- oczyszczanie gleby
- fitoremediacja
- oczyszczanie powietrza
•
Produkcja tlenu i absorpcja
dwutlenku w
ę
gla
•
Bioró
Ŝ
norodno
ść
Fitoklimat le
ś
ny
(w porównaniu z przestrzeni
ą
otwart
ą
)
•
Ś
WIATŁO
- mniejsze nat
ęŜ
enie (do 100 x; Bk - 5%, So - 20%)
- przewaga rozproszonego;
ś
wiatło obrazkowe
- zubo
Ŝ
one widmo ( mniej promieniowania fotosyntetycznie
czynnego)
•
TEMPERATURA
-
ś
rednia roczna nieznacznie ni
Ŝ
sza (~ 1 °C)
-
ś
rednia okresu wegetacyjnego ni
Ŝ
sza (~ 1,5 °C)
-
ś
rednia okresu spoczynku wy
Ŝ
sza (~ 0,5 °C)
- amplitudy roczne mniejsze o kilka stopni
- amplitudy dobowe mniejsze o kilkana
ś
cie stopni
- pod okapem nie ma przymrozków radiacyjnych
•
WODA
- wi
ę
ksza wilgotno
ść
powietrza (
ś
rednio ~ 5%; do 25%)
- znacznie mniejsza ewaporacja (~ 50%)
- dociera ~ 75% opadów (intercepcja ~ 25%)
- znacznie wi
ę
kszy udział opadów poziomych ( do ~ 50%)
•
WIATR
- wnika na ~ 50 m do zwartego drzewostanu z okrajkiem
- wnika na ~ 250 m do rozrzedzonego drzewostanu bez okrajka
- pionowe ruchy powietrza zwi
ą
zane ze stosunkami termicznymi
Gleby le
ś
ne
(w porównaniu z glebami niele
ś
nymi)
•
Charakterystyczne typy gleb: bielicowe, rdzawe; płowe, brunatne
•
Charakterystyczne typy próchnic: mull, moder, mor
•
Du
Ŝ
a ilo
ść
materii organicznej
•
Latem nieco zimniejsze, ale zim
ą
płycej zamarzaj
ą
•
Stosunkowo kwa
ś
ne (pH przewa
Ŝ
nie od 4 do 7)
•
Du
Ŝ
a aktywno
ść
edafonu
•
Wi
ę
ksza aktywno
ść
grzybów ni
Ŝ
bakterii
•
Silnie przero
ś
ni
ę
ta korzeniami; du
Ŝ
o kanałów korzeniowych
•
Du
Ŝ
a porowato
ść
•
Specyficzne stosunki wodne: wierzchnia warstwa, rizosfera, poziom
wód gruntowych (funkcje regulacyjne)
•
Wła
ś
ciwo
ś
ci retencyjne
Ś
rodowiskotwórcza rola lasu
•
Ś
rodowisko wewn
ę
trzne lasu
(fitoklimat i gleba)
•
Retencja
- regulacja stosunków wodnych
- ograniczanie erozji
•
Klimat lokalny
- wilgotno
ść
powietrza
- opady
- temperatura
- promieniowanie
- wiatr
•
Inne funkcje ochronne
- lawiny
- hałas
- oczyszczanie wód
- oczyszczanie gleby
- fitoremediacja
- oczyszczanie powietrza
•
Produkcja tlenu i absorpcja
dwutlenku w
ę
gla
•
Bioró
Ŝ
norodno
ść
Erozja
Warstwa gleby piaszczystej (~piasek słabogliniasty)
o mi
ąŜ
szo
ś
ci 18 cm, przy nachylenie stoku 10º,
uległaby zmyciu w nast
ę
puj
ą
cych okresach (lata):
- pod lasem li
ś
ciastym
575 000
- pod pokryw
ą
trawiast
ą
82 000
- pod upraw
ą
roln
ą
110
- przy nagiej glebie
18
(Badania symulacyjne na południowym-wschodzie USA)
Ś
rodowiskotwórcza rola lasu
•
Ś
rodowisko wewn
ę
trzne lasu
(fitoklimat i gleba)
•
Retencja
- regulacja stosunków wodnych
- ograniczanie erozji
•
Klimat lokalny
- wilgotno
ść
powietrza
- opady
- temperatura
- promieniowanie
- wiatr
•
Inne funkcje ochronne
- lawiny
- hałas
- oczyszczanie wód
- oczyszczanie gleby
- fitoremediacja
- oczyszczanie powietrza
•
Produkcja tlenu i absorpcja
dwutlenku w
ę
gla
•
Bioró
Ŝ
norodno
ść
Ś
rodowiskotwórcza rola lasu
•
Ś
rodowisko wewn
ę
trzne lasu
(fitoklimat i gleba)
•
Retencja
- regulacja stosunków wodnych
- ograniczanie erozji
•
Klimat lokalny
- wilgotno
ść
powietrza
- opady
- temperatura
- promieniowanie
- wiatr
•
Inne funkcje ochronne
- lawiny
- hałas
- oczyszczanie wód
- oczyszczanie gleby
- fitoremediacja
- oczyszczanie powietrza
•
Produkcja tlenu i absorpcja
dwutlenku w
ę
gla
•
Bioró
Ŝ
norodno
ść
• Orientacyjnie mo
Ŝ
na przyj
ąć
,
Ŝ
e wyst
ę
puje u nas ponad
50 000 gatunków:
- bezkr
ę
gowców
31 000
- kr
ę
gowców
600
ryb 116
płazów 18
gadów 9
ptaków 365
ssaków 98
- grzyby
10 000
- ro
ś
liny ni
Ŝ
sze (glony)
4 000
- ro
ś
liny wy
Ŝ
sze (organowce)
5 000
- w tym ro
ś
liny nasienne 2 300 (780 rodzajów i 120 rodzin)
• Udział drzew i krzewów w zestawie
gatunkowym ro
ś
lin nasiennych jest
stosunkowo mały:
- drzew: około 45 gatunków (2 %)
- krzewów: około 160 gatunków (7 %)
Ile gatunków bytuje w polskich
lasach
?
• Około 32 000 gatunków, a wi
ę
c 65 %
(
Podczas gdy lasy pokrywaj
ą
tylko 30 % kraju)
• Wi
ę
kszo
ść
z tych gatunków mo
Ŝ
e
Ŝ
y
ć
wył
ą
cznie w
ś
rodowisku le
ś
nym