Płeć psychiczna a orientacja psychoseksualna - zjawiska nietożsame
1. Aspekty płci - sześć poziomów seksualności
●
Biologiczne aspekty płci
●
Poczucie płci- tożsamość seksualna
●
Orientacja seksualna
●
Preferencje seksualne
●
Rola płciowa
●
Realizacja seksualna
2. Biologiczne aspekty płci
●
Płeć jest zjawiskiem umożliwiającym zmienność rekombinacyjną organizmów Eukaryotycznych
●
Ciągła wymiana genów pomiędzy osobnikami daje zmienność, która w razie zmiany warunków
życia umożliwia przeżycie osobnikom przystosowanym do nowych warunków.
●
W razie pojawienia się nowej mutacji o znaczeniu przystosowawczym rekombinacja i wymiana
materiału genetycznego umożliwia rozpowszechnienie się korzystnych zmian w populacji
drogą wymiany genów.
●
Pojęcie biologiczne płci jest niejednorodne- wyróżnia się płeć genetyczną, chromosomalną,
hormonalną, gonadalną.
3. Płeć psychiczna- poczucie płci, tożsamość seksualna
●
Dotyczy ``głębokiego`` poczucia płci (przynależności do kobiet lub mężczyzn) jak i życia
emocjonalnego.
●
Dotyczy pośrednio sprawności i jakości procesów poznawczych oraz funkcji wykonawczych!
4. Płeć psychiczna- różnice w procesach wykonawczych: zdolności motoryczne
Kobiety:
●
Gorzej trafiają do celu na odległość
●
Lepiej wypadają w zadaniach na subtelną
sprawność manualną
●
Lepiej kontrolują złożone ruchy palców
Mężczyźni:
●
Lepiej trafiają do celu na odległość
●
Gorzej wypadają w zadaniach na subtelną
sprawność manualną
●
Gorzej kontrolują złożone ruchy palców
●
Męska przewaga w trafianiu do celu pojawia się wcześnie w rozwoju ontogenetycznym i nie
zależy od wytrenowania.
●
Mężczyźni homoseksualni mają w testach mierzących trafianie do celu wyniki zbliżone do
kobiet, mimo że wagą i wzrostem nie różnią się od heteroseksualnych mężczyzn.
●
Kobiety cechuje zatem lepsza koordynacja ruchów drobnych, precyzyjnych.
5. Płeć psychiczna- różnice w procesach poznawczych: zdolności wzrokowo - przestrzenne
●
Kobiety gorzej rotują figury i mniej
sprawnie poruszają się z mapą. W czasie
orientowania się w terenie kobiety
wykorzystują punkty odniesienia.
●
Kobiety lepiej zapamiętują położenie
przedmiotów.
●
Mężczyźni lepiej rotują figury i sprawniej
poruszają się z mapą. W czasie
orientowania się w terenie mężczyźni
wykorzystują kierunki i odległości.
●
Mężczyźni gorzej zapamiętują położenie
przedmiotów.
Badany ma za zadanie, które figury po obróceniu będą wyglądały tak samo,
jak figura po lewej stronie.
Zadanie to lepiej wykonują mężczyźni.
●
Kobiety gorzej wypadają w testach
mierzących wyodrębnianie i niezależność
od pola.
●
Mężczyźni lepiej wypadają w testach
mierzących wyodrębnianie i niezależność
od pola.
Badany musi znajdować jedną z przedstawionych powyżej figur na dolnym rysunku. Zadanie to lepiej
wykonują mężczyźni.
6. Płeć psychiczna- różnice w zdolnościach matematycznych
●
Kobiety lepiej wykonują obliczenia
arytmetyczne, gorzej radzą sobie z
myśleniem funkcyjnym
●
Mężczyźni gorzej wykonują obliczenia
arytmetyczne, lepiej radzą sobie z
myśleniem funkcyjnym
7. Płeć psychiczna- różnice w percepcji
●
Kobiety- łatwiej ulegają złudzeniom
optycznym, lepiej odnajdują szczegóły i
szybciej widzą stereoskopowo
●
Kobiety łatwiej rozpoznają emocje i
sygnały pozawerbalne
●
Mężczyźni- trudniej ulegają złudzeniom
optycznym, gorzej odnajdują szczegóły i
wolniej widzą stereoskopowo
●
Mężczyźni trudniej rozpoznają emocje i
sygnały pozawerbalne
8. Płeć psychiczna- różnice językowe
●
Kobiety- charakteryzują się większą
płynnością mowy (fluencją słowną), łatwiej
rozpoznają kolory, szybciej czytają.
●
Agresja u kobiet jest agresją werbalną.
●
Mężczyźni- charakteryzują się mniejszą
płynnością mowy (fluencją słowną), trudniej
rozpoznają kolory, wolniej czytają.
●
Agresja u mężczyzn jest agresją fizyczną.
9. Płeć psychiczna- różnice językowe, pamięć werbalna
●
Kobiety- charakteryzują się lepszą
pamięcią werbalną, grupują zapamiętane
wyrazy w kategorie znaczeniowe.
●
Kobiety łatwiej łączą przedmioty z
nazwami.
●
Mężczyźni- charakteryzują się gorszą
pamięcią werbalną, zapamiętują ciąg
wyrazów w pierwotnej kolejności.
●
Mężczyźni trudniej łączą przedmioty z
nazwami.
10. Zaburzenia identyfikacji płciowej
●
W ICD-10 wyróżnia się:
●
F64.0 Transseskualizm
●
F64.1 Transwestystyzm o typie podwójnej roli
●
F64.2 Zaburzenia identyfikacji płciowej w dzieciństwie
11. Transseksualizm- kryteria badawcze ICD-10
A) Pragnienie życia i akceptacji w roli osoby przeciwnej płci, zwykle związane z żądaniem
doprowadzenia ciała za pomocą zabiegów chirurgicznych lub leczenia hormonalnego do
postaci tak zbieżnej z preferowaną płcią, jak tylko to możliwe.
B) Tożsamość transseksualna występuje trwale od co najmniej 2 lat.
C) Zaburzenie nie jest objawem innego zaburzenia psychicznego ani nie wiąże się z
nieprawidłowościami chromosomalnymi.
12. Transseksualizm- epidemiologia
●
1 : 11 900 mężczyzn (M/K) jest transseksualnych
●
1: 30 400 kobiet (K/M) jest transesksualnych
●
Stosunek ten wynosi ok 3:1 i jest niezależny od kultury
13. Transseksualizm- epidemiologia- dane szwedzkie
●
1 : 37 900 mężczyzn (M/K) jest transseksualnych
●
1: 103 400 kobiet (K/M) jest transesksualnych
14. Transseksualizm- epidemiologia- dane brytyjskie
●
1 : 34 900 mężczyzn (M/K) jest transseksualnych
●
1: 108 400 kobiet (K/M) jest transseksualnych
15. Transeksualizm- przyczyny
●
Przyczyny transseksualizmu nie są znane.
●
Prawdopodobnie zaburzenia oddziaływania hormonów na mózg płodu w pierwszej fazie
tworzenia ośrodkowego układu nerwowego kształtuje transseksualizm.
16. Transseksualizm- aktywność seksualna
●
U transseksualistów występuje brak aktywności genitalnej ze względu na nieakceptowanie
własnych narządów płciowych.
17. Transseksualizm- leczenie
●
Operacja zmiany płci i terapia hormonalna.
●
Osoby transseksualne wykazują wyjątkowa łatwość w znajdywaniu partnera płci przeciwnej.
●
Operacje zmiany płci wykonuje się czterokrotnie częściej u kobiet (zmiana płci z kobiecej na
męską).
18. Transwestytyzm o typie podwójnej roli F64.1- kryteria ICD-10
A) Osoba nosi ubrania przeciwnej płci w celu chwilowego doświadczenia przynależności do
przeciwnej płci.
B) Przebieranie nie jest motywowane seksualnie.
C) Nie występuje pragnienie trwałej zmiany płci na przeciwną.
19. Zaburzenia identyfikacji płciowej w dzieciństwie- F64.2, kryteria ICD-10 dla dziewcząt
A) Dziecko wykazuje trwałe nasilenie z powodu bycia dziewczynką i potwierdza pragnienie bycia
chłopcem lub dowodzi, że jest chłopcem.
B) Występuje którekolwiek z następujących:
●
niechęć do męskiego ubioru
●
utrwalenie odrzucenia żeńskiej budowy anatomicznej
C) Dziewczynka nie osiągnęła jeszcze pokwitania.
D) Zaburzenie występuje co najmniej 6 miesięcy.
20. Zaburzenia identyfikacji płciowej w dzieciństwie- F64.2, kryteria ICD-10 dla chłopców.
A) Dziecko wykazuje trwałe nasilenie z powodu bycia chłopcem i potwierdza pragnienie bycia
dziewczynką lub dowodzi, że jest dziewczynką.
B) Występuje którekolwiek z następujących:
●
skoncentrowanie na stereotypowych czynnościach żeńskich takich jak strój, zabawy
dziewczęce, odrzucenie gier i zabaw chłopięcych.
●
utrwalenie odrzucenia męskiej j budowy anatomicznej
C) Chłopiec nie osiągnął jeszcze pokwitania
D) Zaburzenie występuje co najmniej 6 miesięcy.
21. Zaburzenia identyfikacji płciowej w dzieciństwie - F64.2
●
Zaburzenia identyfikacji płciowej w dzieciństwie są zazwyczaj przejściowe i rzadko rozwijają się
w transseksualizm.
●
Ok. 50 % osób z zaburzeniami identyfikacji płciowej w dzieciństwie wykazuje w okresie
dorosłym orientację homoseksualną.
22. Homoseksualizm – wariant orientacji seksualnej
●
Potrzeby seksualne człowieka mogą dotyczyć własnej płci (homoseksualna) lub przeciwnej
płci (heteroseksualna). U części osób popęd seksualny skierowany jest wobec obu płci
(biseksualna).
●
Orientacja seksualna dotyczy pragnień, a nie realizacji (aktywności).
23. Homoseksualizm - pomiar psychometryczny
●
Skala Orientacji Seksualnej Multidimensional Sexuality Scale brak polskiej normalizacji.
Jest to test psychologiczny, znormalizowany o znanej trafności i rzetelności dla obszarów
anglojęzycznych.
●
Skala Kinseya (Alfred Kinsey – prekursor naukowej seksuologii)
○
0 - całkowity heteroseksualizm
○
1 - heteroseksualizm z lekkimi skłonnościami homoseksualnymi
○
2 - biseksualizm z większymi skłonnościami heteroseksualnymi
○
3 - biseksualizm, bez skłonności w żadną ze stron
○
4 - biseksualizm z większymi skłonnościami homoseksualnymi
○
5 - homoseksualizm z lekkimi skłonnościami heteroseksualnymi
○
6 - całkowity homoseksualizm
Z raportów które w późniejszym czasem opublikował Kinsey wynikało, że 90% mężczyzn i
30% kobiet, popełnia zdradę małżeńską, zaś kontakty homoseksualne miał co trzeci
mężczyzna.
●
Żaden z dostępnych testów psychologicznych stosowanych w Polsce nie charakteryzuje
dobrze orientacji seksualnej. Wysoki wskaźnik K/M u mężczyzn w MMPI może co najwyżej
sugerować skłonności homoseksualne.
24. Homoseksualizm- epidemiologia
●
Częstość orientacji seksualnej nie jest znana
●
Przyjmuje się, że od 1- 10 % osób jest zorientowanych homoseksualnie. Ok. 12 % populacji
ma potrzeby erotyczne zorientowane wobec obu płci.
●
Większość badań dotyczy orientacji seksualnej u mężczyzn. U mężczyzn homoseksualizm
występuje dwukrotnie częściej, niż u kobiet.
●
Podejście biegunowe zakłada, że orientacja jest albo homo- albo heteroseksualna a
biseksualizm to homoseksualizm z wymuszoną aktywnością heteroseksualną.
●
Podejście gradualistyczne uznaje całą gamę przejść pomiędzy dwoma biegunami orientacji
seksualnej poprzez różne formy orientacji biseksualnej.
25. Homoseksualizm- aspekty behawioralne- rodzaje stosunków płciowych
●
47 % wspólna masturbacja lub kontakt całym ciałem
●
Wzajemne fellatio 27 %
●
Pasywny stosunek odbytniczy 22 % homoseksualistów
●
Aktywny stosunek odbytniczy ok. 10 %
●
Nie ma korelacji pomiędzy wyglądem badanego a preferowaną techniką stosunku
seksualnego.
26. Homoseksualizm- aspekty behawioralne struktury związków
●
Związki homoseksualne charakteryzują się taką samą strukturą i formą miłości erotycznej, jak
związki heteroseksualne.
●
Trwałość związków homoseksualnych jest jednak niewielka z powodu:
○
Niemożności sankcjonowania formalno-prawnego
○
Niemożności posiadania dzieci
○
Tendencje do poszukiwania nowych bodźców seksualnych przez obie strony ( w
związku heteroseksualnym tylko przez mężczyzn, kobieta zazwyczaj spaja związek)
○
Brak przyzwolenia społecznego, błędne mity społeczne na temat homoseksualistów (przez
to potrzeba ukrywania związku).
27. Homoseksualizm- aspekty behawioralne- inicjacji seksualnej
●
U osób homoseksualnych inicjacja seksualna zazwyczaj zachodzi wcześniej, niż u
heteroseksualnych.
●
61 % osób homoseksualnych miało stosunek płciowy przed 15 rokiem życia.
28. Homoseksualizm- uwarunkowania
●
Orientacja seksualna u człowieka rozwija się na skutek czynników neurorozwojowych-
genetycznych, rozwoju wewnatrzmacicznego płodu i czynników środowiskowych. Orientacja
seksualna ma zatem tło neurorozwojowe.
●
O przewadze czynników biologicznych nad czynnikami środowiska społecznego świadczy
jednakowa częstość orientacji seksualnej w różnych kulturach, brak podatności na
oddziaływania psychoterapeutyczne.
●
Orientacja seksualna rodziców adopcyjnych nie wpływa na orientację seksualną
adoptowanych dzieci!
●
Brak jednoznacznych dowodów na teorie psychoanalityczne mówiące, że homoseksualizm
polega na zatrzymaniu się w homoerotycznej fazie rozwoju, czy związku homoseksualizmu z
nadopiekuńczą matką.
●
Nadopiekuńcze matki zdarzają się tak samo często wśród osób homo-, jak i heteroseksualnych!
29. Wpływ czynników genetycznych na rozwój orientacji seksualnej- badania bliźniąt
●
Mężczyźni
○
Zgodność wśród bliźniąt Monozygotycznych 52 %
○
Dizygotycznych 22 %
○
Rodzeństwo 14 %
●
Kobiety
○
Zgodność wśród bliźniąt Monozygotycznych 48 %
○
Dizygotycznych 16 %
○
Rodzeństwo 14 %
30. Bailey- pierwszy badacz genetycznych powiązań homoseksualizmu
Jako student psychologii Jako profesor psychologii
31. Wpływ czynników genetycznych na rozwój orientacji seksualnej- badania sprzężeń
genetycznych
●
W 1995 roku wykryto związek pomiędzy dziedziczeniem homoseksualizmu w rodzinach
matek. Zidentyfikowano region chromosomu X odpowiedzialny za rozwój orientacji Xp28.
●
W 2005 roku ukazała się praca sugerująca związek pomiędzy dziedziczeniem
homoseksualizmu a chromosomami 7q36, 8p12 i 10q26.
●
Chromosom 7q36 koduje:
○
receptor II dla VIP, VIP RII odpowiada za powstawanie jądra nadwzrokowego
○
i sonic hedgehog ., a sonic hedgehog uczestniczy w tworzeniu lateralizacji
●
Chromosom 8p12 koduje
○
gen dla czynnika uwalniającego gonadotropinę (Gonadotropin releasing hormone 1GNRH1;
MIM 152760),
○
białko steroidogenic acute regulatory protein (STAR; MIM 600617)
○
neureguline pierwszą (Neuregulin1 NRG1; MIM 142445)
●
Chromosom 10q26 koduje
○
Shadow of Prion Protein (SPRN),
○
transcription regulators (ZNF511, VENTX2; MIM 607158),
○
neurotransmitter interacting proteins (DRD1IP; MIM 604647),
○
and cell signaling pathway proteins (INPP5A; MIM600106, GPR123).
32. Wpływ czynników genetycznych i hormonalnych- zmiany anatomiczne a orientacja
seksualna
●
U mężczyzn homoseksualnych stosunek długości palca 2 do 4 jest mniejszy od
analogicznego stosunku u heteroseksualnych mężczyzn.
●
Świadczy to albo o feminizacji płodu w okresie okołoporodowym, albo o wpływie czynników
genetycznych.
●
Liczba starszych braci (nie sióstr) sprzyja rozwojowi orientacji homoseksualnej u dziecka
płci męskiej.
●
Świadczy to o wpływie feminizacji płodu w końcowej fazie rozwoju lub w okresie
okołoporodowym na mózg dziecka.
33. Mężczyźni homoseksualni a długość prącia
●
Homoseksualnie zorientowani mężczyźni maja dłuższe prącie, niż heteroseksualni.
34. Różnice neuroanatomiczne pomiędzy osobamizorientowanymi homoseksualnie a
heteroseksualnie
●
Le Vay wykrył odmienną strukturę podwzgórza u mężczyzn homoseksualnych i
heteroseksualnych.
●
Allen i wsp. wykryli, że spoidło przednie jest o 18 % większe u homoseksualnych mężczyzn, niż
u heteroseksualnych kobiet i o 34 % większe, niż u heteroseksualnych mężczyzn.
●
Świadczy to o lepszej transmisji międzypółkulowej informacji u homoseksualnych mężczyzn, niż
u heteroseksualnych kobiet i heteroseksualnych mężczyzn.
35. Różnice neuroanatomiczne pomiędzy osobamizorientowanymi homoseksualnie a
heteroseksualnie- lateralizacja
●
Wśród osób zorientowanych homoseksualnie kobiet i mężczyzn stwierdza się częstsze
występowanie nie- praworęczności (leworęczności i oburęczności) w porównaniu z osobami
heteroseksualnymi.
36. Inne korelaty neurofizjologiczne i neuroanatomiczne
●
Pobudzenie innych obszarów kory mózgowia u homoseksualnych mężczyzn, niż u kobiet i
heteroseksualnych mężczyzn podczas wzrokowej stymulacji bodźców seksualnych.
●
Różnice w percepcji otoakustycznej i atrakcyjności feromonów.
●
Różnice w sprawności wykonywania niektórych testów neuropsychologicznych (trafianie do
celu, rotacja figur).
37. Podejście wobec homoseksualizmu z punktu widzenia psychologii ewolucyjnej
●
Nosicielstwo predyspozycji do homoseksualizmu ma wartość przystosowawczą, mimo że
homoseksualiści są mniej płodni.
●
Matki osób homoseksualnych zachodzą łatwiej w ciążę.
●
Ukryte tendencje homoseksualne zwiększają kooperację w stadzie między mężczyznami.
38. Normatywne ujęcie homoseksaulizmu
●
ICD-10 i DSM-IV orientacje homoseksualna kategoryzują jako wariant normy. Zatem orientacja
seksualna nie wymaga leczenia! Leczenia wymaga brak akceptacji homoseksualizmu.
●
Brak akceptacji własnej orientacji (homoseksualnej lub biseksualnej) ujęty jest w Klasyfikacji
ICD-10 pod numerem
○
F66.1- orientacja seksualna niezgodna z ego (egodystoniczna)
○
F66.2- zaburzenia związków seksualnych
39. Homoseksualizm jako behawioralny czynnik ryzyka
●
Homoseksualizm sprzyja ryzykownym zachowaniom seksualnym, dzięki którym wzrasta ryzyko
zakażenia wirusem HIV, wirusem WZW-A, B i C, kiłą i rzeżączką, opryszczką genitalną.
●
Osoby homoseksualne z powodu niestabilności związków często narażone są na samotność i
niestabilność emocjonalną.
●
Osoby homoseksualne częściej, niż w populacji ogólnej, są ofiarami przestępstw (ryzyko
wiktymologiczne).
40. Homoseksualizm jako czynnik ryzyka zaburzeń psychicznych i zaburzeń zachowania
●
Wśród osób homoseksualnych, częściej niż wśród heteroseksualnych występują zaburzenia
nastroju, zaburzenia lękowe i uzależnienia .
●
Orientacja homoseksualna jest czynnikiem ryzyka samobójstwa i myśli suicydalnych.