Ćwiczenia
artykulatorów
Prof. AM Krzysztof
Szydzisz
Ćwiczenia
artykulatorów
Prof. AM Krzysztof
Szydzisz
Ćwiczenia warg
Dmuchanie - wargi wysuni
ęte do przodu, możemy dmuchać na
płomień świecy, kawałki papieru, watę itp.
Uwaga: nie nadymamy policzków.
Cmokanie przy wysuni
ętych i zaokrąglonych wargach.
Unoszenie górnej wargi do nosa.
Trzymanie ołówka między górną wargą a nosem.
Przy zwartych wargach maksymalne przesuwanie warg w lew
ą
i w praw
ą stronę.
Parskanie, czyli wydychanie powietrza z wibracj
ą obu warg.
Przed wibracj
ą wargi powinny być nieco spłaszczone
i całkowicie rozluźnione.
Kładziemy język pod górną wargę, następnie wypychamy go
energicznym ruchem.
Ćwiczenia warg
Gwizdanie na jednym tonie.
Ściągamy usta jak przy samogłosce u, następnie
spłaszczamy, cofając kąciki jak przy samogłosce i. Ćwiczenie
powtarzamy wielokrotnie, wymawiaj
ąc: u i u i u i.
Nabieramy powietrze pod górną wargę, potem pod dolną.
Nadymamy policzki, nast
ępnie gwałtownie wypuszczamy
powietrze.
Nadymamy na przemian lewy i prawy policzek, przesuwaj
ąc
powietrze z jednej strony jamy ustnej do drugiej przy
zwartych wargach.
Przy rozchylonych szcz
ękach ściągamy wargi do środka jamy
ustnej.
Kładziemy górną wargę jak najdalej na dolną i wykonujemy
ruchy
ssania. To samo powtarzamy przy ułożeniu dolnej
wargi na górnej.
Ćwiczenia warg
Wysuwamy wargi do przodu w kształcie ryjka,
nast
ępnie wykonujemy wargami ruchy
przypominaj
ące łapanie powietrza przez rybę.
Wciągamy policzki do jamy ustnej. Policzki
przylegają do łuków zębowych, wargi tworzą
„zajęczy pyszczek".
Ćwiczenia języka
Wysuwamy j
ęzyk maksymalnie na zewnątrz (język jest
wydłużony i zaostrzony) i cofamy w głąb jamy ustnej (masa
j
ęzyka jest skrócona)
Wysuwamy j
ęzyk na zewnątrz i wykonujemy poziome ruchy
wahadłowe w lewo i w prawo
Czubkiem j
ęzyka sięgamy na przemian do lewego i prawego
policzka, staraj
ąc się sięgnąć jak najdalej w kierunku ucha.
Wysuwamy j
ęzyk jak najdalej na zewnątrz jamy ustnej
i wykonujemy koliste ruchy w lewo i w prawo.
Przy zamkniętych ustach krążymy wolno językiem wewnątrz
pod wargami w lewo i w prawo (tzw. młynek)
Przy otwartych ustach szybkim ruchem dotykamy czubkiem
j
ęzyka ostatnich zębów trzonowych po obu stronach szczęki
górnej i dolnej.
Ćwiczenia języka
Wysuni
ęty język zaginamy jak najwyżej w kierunku nosa: język
ściśle przylega do górnej wargi i „wspina się" w kierunku nosa;
j
ęzyk w kształcie łyżeczki nie dotyka górnej wargi ani przestrzeni
między wargą a nosem.
Zaginamy wyostrzony j
ęzyk do góry i do dołu na zewnątrz jamy
ustnej
Oblizujemy wargi ruchem kolistym, coraz szerzej otwieraj
ąc
usta.
Przy
średnio otwartych ustach dotykamy językiem na przemian
górną i dolną wargę
Przy opuszczonej dolnej szcz
ęce dotykamy czubkiem języka na
przemian górnych zębów i górnej wargi
Przy szeroko otwartych ustach dotykamy czubkiem j
ęzyka na
przemian górnych i dolnych dziąseł. To samo powtarzamy,
dotykaj
ąc językiem górnych i dolnych zębów.
Ćwiczenia języka
Czubkiem j
ęzyka przejeżdżamy po podniebieniu od przednich
z
ębów jak najdalej w kierunku jamy gardłowej, następnie
wracamy do pozycji wyj
ściowej
Czubek j
ęzyka opieramy o dolne zęby, następnie cofamy język
w taki sposób, aby powstał „koci grzbiet„
Przy otwartych ustach „liczymy" zęby na przemian w górnej
i dolnej szcz
ęce, przejeżdżając językiem od wewnętrznej strony
po łuku zębowym od ostatniego trzonowego po jednej stronie do
ostatniego po przeciwległej
Wysuwamy szeroki, lu
źny język i swobodnie kładziemy go na
doln
ą wargę. Mocno parskając, wprowadzamy w drżenie jego
czubek
Zwijamy j
ęzyk w rulonik i dmuchamy w taki sposób, aby
powietrze przepływało tylko przez rulonik. W razie trudności
kładziemy na linii środkowej języka zapałkę i lekko naciskamy,
aby ułatwić sobie zwijanie.
Ćwiczenia języka
Przyciskamy język do podniebienia twardego tuż za dziąsłami
Energicznie trzemy językiem podniebienie i dziąsła, aż do
wytworzenia mlaskania
Uderzamy rytmicznie czubkiem języka o podniebienie twarde,
naśladując odgłos stukających kopyt kłusującego konia (tzw.
koniki)
Uderzamy czubkiem języka o nasadę górnych zębów
wymawiając:
t
y
t
y
t
y
...d
y
d
y
d
y
...; następnie energicznie wymawiamy: t
y
d
y
n
y
t
y
d
y
n
y
szybko wymawiamy: tktktk
Przy szeroko otwartych ustach wymawiamy samogłoskę a,
następnie – nie unosząc żuchwy - podnosimy język i czubkiem
dotykamy do wałka dziąsłowego, wymawiając głoskę „l”.
Powtarzamy wielokrotnie: a l a l a
Przyciskamy grzbiet języka do podniebienia. Następnie
opuszczamy i podnosimy dolna szcz
ękę, nie odrywając języka od
podniebienia.
Ćwiczenia żuchwy
Energiczne opuszczanie i unoszenie dolnej szczęki
Opuszczanie i unoszenie dolnej szczęki z zaznaczeniem trzech
faz: umiarkowane otwarcie;
pogłębione otwarcie; maksymalne
otwarcie.
Bardzo wolne opuszczanie dolnej szczęki aż do skrajnego
otwarcia -
szybki powrót do pozycji wyjściowej. W czasie
opadania szczęka powinna być „ciężka" i rozluźniona.
Zagryzanie dolnymi zębami i „skrobanie" górnej wargi, potem
zagryzanie i
skrobanie dolnej wargi górnymi zębami.
Ziewanie.
Ziewanie przy
zamkniętych wargach.
Ćwiczenia żuchwy
Wysuwanie dolnej szczęki do przodu i cofanie.
Ruchy dolnej szczęki na boki w lewo i w prawo.
„Żucie" - przy zamkniętych wargach powolne ruchy
szczęki we wszystkich kierunkach.
Przy lekko rozchylonych ustach wykonywanie
szybkich i drobnych ruchów dolną szczęką
(„szczękanie zębami").
Opuszczanie i unoszenie szczęki przy zamkniętych
wargach.
Ćwiczenia zwierającego pierścienia
gardłowego
Powoli, swobodnie wdychać i wydychać powietrze przez nos,
przy zamkniętych ustach
Powtórzyć ćwiczenie z jedną dziurka nosa zaciśniętą, następnie
zatkać drugą dziurkę
Wykonać głęboki wdech przez nos i wydech przez szeroko
otwarte usta; przy wydechy zatkać nos
Wdech przez usta a wydech przez nos
Wciąganie powietrza tzw. ssanie w czasie układania
i przenoszenia ziarnek grochu lub kuleczek za pomocą słomki
Ziewanie
Gwizdanie. Początkowo z zatkanym nosem potem bez
zaciskania nosa
Ćwiczenia zwierającego pierścienia
gardłowego
Zatrzymywanie powietrza w jamie ustnej (nadąć
policzki)
Wypowiadać sylaby apa z przedłużonym momentem
zwarcia warg w trakcie artykulacji p
Wypowiadać sylaby ze spółgłoską p na końcu,
przedłużając zwarcie wargowe np.. ap, op, up, ep,
yp, ip
Chrapanie na wdechu i wydechu
Wypowiadanie sylab: ak,ok, uk, ek, yk,
ik,aga,ogo,ugu,ege, ygy, igi etc.