Artykuł pochodzi z dodatku:

Zasady odliczania VAT naliczonego

Dodatek nr 26 do Biuletynu Informacyjnego dla Służb Ekonomiczno - Finansowych

nr 25 (708)  z dnia  2010-09-01

www.czasopismaksiegowych.pl

wydawca: Wydawnictwo Podatkowe GOFIN sp. z o.o. ul. Owocowa 8, 66-400 Gorzów Wlkp.

www.gofin.pl   sklep internetowy: www.sklep.gofin.pl

Nabycie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel a termin odliczenia VAT

Co  do  zasady,  na  podstawie  art.  86  ust.  12  ustawy  o  VAT,  w  przypadku  otrzymania  faktury  przed  nabyciem  prawa
do rozporządzania towarami jak właściciel lub przed wykonaniem usługi, prawo do odliczenia VAT powstaje z chwilą nabycia
prawa do rozporządzania towarem lub z chwilą wykonania  usługi (z pewnymi wyjątkami, o których mowa poniżej). Przepisu
powyższego  nie  stosuje  się  jednak,  gdy  nabycie  prawa  do  rozporządzania  towarami  jak  właściciel  lub  wykonanie  usługi
następuje przed  upływem terminu  do złożenia deklaracji  podatkowej za  dany okres rozliczeniowy.  Oznacza to,  że kluczowe
znaczenie ma fakt, czy prawo do rozporządzania towarami jak właściciel lub moment wykonania usługi następuje przed, czy
po terminie złożenia deklaracji podatkowej za miesiąc (kwartał) otrzymania faktury. 
 

Przykład

Podatnik otrzymał fakturę za zakup tow aru w  maju 2010 r., lecz praw o do rozporządzania tow arami jak w łaściciel zostało przeniesione na
podatnika:

10 czerwca br. (przed terminem złożenia deklaracji podatkowej za maj br.) - prawo do odliczenia VAT przysługiwało już w maju
br.,

29  czerwca br.  (po terminie  złożenia  deklaracji podatkowej  za  maj br.)  - prawo  do  odliczenia VAT  przysługiwało w  czerwcu
2009 r.

Uwaga: Nabycia prawa do rozporządzania towarami jak właściciel nie należy utożsamiać z datą otrzymania towaru. Własność
rzeczy  przenoszona  jest  bowiem  na  nabywcę  w  momencie  zawarcia  umowy  kupna-sprzedaży  (za  wyjątkiem  sytuacji,  gdy
strony  postanowiły  inaczej).  Posiadanie  rzeczy  niezbędne  jest  jedynie  w  sytuacji,  gdy  przedmiotem  umowy  są  rzeczy
oznaczone co do gatunku lub rzeczy przyszłe (art. 155 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny, Dz. U. nr 16, poz. 93
ze zm.).

Możliwe są również sytuacje, gdy w umowie sprzedawca zastrzega sobie własność rzeczy aż do momentu zapłaty. Ponieważ
w ustawie o VAT odliczenie VAT uzależniono od prawa do dysponowania towarem jak właściciel, a nie od bycia właścicielem,
uznać należy, że wystarczającym warunkiem do odliczenia VAT  w tym przypadku będzie wydanie towaru i otrzymanie faktury
przez nabywcę.

Ustawodawca  wprowadził  pewne  wyjątki  od  powyższej  zasady,  określając,  kiedy  nabycie  prawa  do  rozporządzania
towarem  jak  właściciel  lub  wykonanie  usługi  nie  wpływa  na  termin  odliczenia  VAT.  Wyjątki  te  dotyczą  faktur
dokumentujących czynności,  od których  obowiązek podatkowy  powstał zgodnie  z art.  19 ust.  13 pkt  1, 2,  4, 7,  9-11 ustawy
o VAT. W powołanych przepisach wymienia się m.in.:

dostawę energii elektrycznej i cieplnej oraz gazu przewodowego,

świadczenie  usług  telekomunikacyjnych  i  radiokomunikacyjnych,  w  zakresie  rozprowadzania  wody  i  gospodarki
ściekami oraz wywozu i unieszkodliwiania odpadów, usług sanitarnych i pokrewnych,

usługi  transportowe,  spedycyjne,  przeładunkowe,  w  portach  morskich  i  handlowych,  budowlane  lub  budowlano-
montażowe,

usługi najmu, dzierżawy, leasingu lub usług o podobnym charakterze,

usługi ochrony osób oraz usług ochrony, dozoru i przechowywania mienia,

usługi w zakresie pośrednictwa ubezpieczeniowego oraz stałej obsługi prawnej i biurowej,

usługi komunikacji miejskiej,

sprzedaż praw lub udzielania licencji i sublicencji, przeniesienia lub cesji praw autorskich, patentów, praw do znaków
fabrycznych, handlowych, oddania  do używania wspólnego znaku towarowego (również  gwarancyjnego) albo innych
pokrewnych praw,

ustanowienie lub przeniesienie na rzecz członka spółdzielni praw do lokali lub odrębnej własności lokali,

czynności wykonywane na rzecz członków spółdzielni i osób niebędących członkami spółdzielni, za które pobierane są
opłaty zgodnie z art. 4 ust. 1-2, 4 i 5 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych.

Uzależnienie terminu  odliczenia VAT od daty  nabycia prawa do  rozporządzania towarami jak właściciel  lub wykonania
usługi nie ma również zastosowania do faktur zaliczkowych (dla których odliczenie VAT przysługuje w miesiącu otrzymania
faktury lub w jednym z dwóch kolejnych okresów rozliczeniowych), a także  do importu towarów, importu  usług, WNT oraz
do dostawy, dla której podatnikiem jest nabywca (dla których ustawodawca przewidział szczególny termin odliczenia VAT,
o czym piszemy w dalszej części tego opracowania).

W  każdym  innym  przypadku  odliczenie  podatku  naliczonego  z  otrzymanej  faktury  możliwe  jest  dopiero  po  nabyciu  prawa
do rozporządzania towarem jak właściciel lub po wykonaniu usługi.