Podstawy obsługi komputera. Ilustrowany przewodnik

Masz komputer. I co dalej? Trzeba go pod³¹czyæ, uruchomiæ i… korzystaæ z niego.
Tylko jak? Na tylnej œciance komputera jest mnóstwo z³¹czy, a w pudle groŸnie
wygl¹daj¹cy zwój kabli i przewodów. Komputer po uruchomieniu wydaje jakieœ piski,
potem ¿¹da wpisania has³a… Co robiæ? Pomoc znajdziesz j¹ w tej ksi¹¿ce.

Jeœli w³aœnie zaopatrzy³eœ siê w komputer i stoisz z niepewn¹ min¹ przed stosem pude³,
ksi¹¿ka „Podstawy obs³ugi komputera. Ilustrowany przewodnik” pomo¿e Ci rozwi¹zaæ
Twoje problemy. Znajdziesz w niej wszystkie informacje, których potrzebujesz, aby
po³¹czyæ ze sob¹ poszczególne elementy zestawu i uruchomiæ go. Dowiesz siê,
jak zainstalowaæ system operacyjny i korzystaæ z niego. Poznasz mo¿liwoœci, jakie
oferuje Ci internet — nauczysz siê przegl¹daæ strony WWW, wysy³aæ i odbieraæ pocztê
elektroniczn¹ i rozmawiaæ ze znajomymi za pomoc¹ komunikatora Gadu-Gadu.
Przekonasz siê równie¿, jak komputer mo¿e u³atwiæ Ci pracê — zastosujesz mo¿liwoœci
edytora tekstów i arkusza kalkulacyjnego do stworzenia dokumentów, listów
i zestawieñ.

• Podstawowe sk³adniki zestawu
• System operacyjny, pliki i katalogi
• Konserwacja komputera
• Korzystanie z internetu — WWW, poczta elektroniczna i Gadu-Gadu
• Dokumenty tekstowe i arkusze kalkulacyjne

Jeœli obawiasz siê pierwszego kontaktu z komputerem,

koniecznie przeczytaj tê ksi¹¿kê

Wstêp

................................................................................ 9

Rozdzia³ 1.

Mam komputer ............................................ 11

Co kupi³em? ................................................................................... 12

Monitor .......................................................................................... 13
Komputer ...................................................................................... 14
Co mo¿e CD-ROM, a czego nie mo¿e? ....................................... 16
Czym ró¿ni¹ siê napêdy CD-ROM, CD-R, CD-RW i DVD ............... 16

Co jest z ty³u? ..................................................................................18
Co jest w środku? ..........................................................................23
Drukarki ..........................................................................................26

Jak dzia³a drukarka atramentowa? ............................................. 27
Jak dzia³a drukarka laserowa? .................................................... 27

Wspó³praca komputera z urz¹dzeniami zewnêtrznymi ...............28
Jak w³¹czyæ komputer i drukarkê ..................................................29

Stand-by ....................................................................................... 29

Rozdzia³ 2.

Jak rozmawiaæ z komputerem .................. 30

System operacyjny ...................................................................... 31
Okno dialogowe i zak³adki ......................................................... 31

Komunikacja z komputerem — klawiatura ..................................32

Klawisze steruj¹ce ....................................................................... 32
Klawisze specjalne ....................................................................... 32
Modyfikatory ................................................................................ 33

Komunikacja z komputerem — mysz ...........................................36

Czyszczenie myszy ...................................................................... 37
Jak klikaæ ...................................................................................... 37
Jak zdrowo korzystaæ z myszy .................................................... 38
Inne przyciski myszy .................................................................... 38

Logowanie .....................................................................................41

Spis treści

Pulpit ..............................................................................................42

Menu kontekstowe ...................................................................... 42
Zmiana tapety na pulpicie .......................................................... 43
Kompozycje pulpitu ..................................................................... 46
Schematy kolorystyczne .............................................................. 46
Porz¹dek na pulpicie ................................................................... 47
Kosz .............................................................................................. 49

Pasek zadañ ..................................................................................50
Przycisk i menu Start ......................................................................51
Okna ..............................................................................................54

Minimalizacja, maksymalizacja i przywracanie
rozmiaru okien ............................................................................ 54
Prze³¹czanie siê miêdzy oknami ................................................. 55
Zamykanie okna .......................................................................... 56
Przesuwanie okna ....................................................................... 57
Zmiana rozmiarów okna ............................................................. 57
Definiowanie uk³adu okien na ekranie ....................................... 58
Elementy okna ............................................................................. 60

Pomoc ............................................................................................62

Rozdzia³ 3.

Dyski, pliki, foldery i programy ................... 66

Dyski ...............................................................................................67

Systemy plików ............................................................................ 68

Pliki .................................................................................................69

Typy plików ................................................................................. 69
Ście¿ki dostêpu ............................................................................ 71
Ukośniki ........................................................................................ 71

Foldery ...........................................................................................72
Przegl¹danie zasobów ..................................................................73

Zmiana sposobu prezentowania plików i folderów w oknach . 75

Operacje na plikach i folderach ...................................................78

Otwieranie folderu ...................................................................... 78
Pasek adresu .............................................................................. 79
Tworzenie folderu ........................................................................ 79
Zmiana nazwy folderu ............................................................... 80
Kopiowanie, przesuwanie i usuwanie folderu ........................... 80
Operacje na plikach — otwieranie pliku .................................... 84
U¿yteczne narzêdzia ................................................................... 84

Zmiana nazwy pliku .................................................................... 84
Usuwanie pliku ............................................................................ 85
Kopiowanie i przenoszenie pliku ................................................ 85
Zaznaczanie kilku folderów lub plików ...................................... 87
Korzystanie z panelu folderów .................................................. 88

Znajdowanie plików ......................................................................91

Kategorie wyszukiwania .............................................................. 92

Uruchamianie programów ............................................................94

Zamykanie programów przy pomocy Mened¿era zadañ ......... 95

Formatowanie dyskietek ...............................................................97
Panel sterowania ..........................................................................99

Usuwanie i modyfikowanie programów ..................................... 99

Zamykanie systemu .................................................................... 101
Ponowne uruchamianie systemu ................................................ 102

Rozdzia³ 4.

Multimedia ................................................ 103

Odtwarzanie p³yt kompaktowych ............................................... 104
Kopiowanie ście¿ek z p³yty CD na dysk twardy .......................... 105
Biblioteka multimediów ............................................................... 107
Nagrywanie p³yt CD ....................................................................... 111
Zapisywanie plików na dysku CD-RW ...........................................113

Rozdzia³ 5.

Dbam o swój komputer .............................116

Analiza i defragmentacja dysku .................................................. 116
Ochrona przed wirusami ............................................................. 119

Objawy infekcji wirusowej komputera .......................................120

Firewall ......................................................................................... 122
Uaktualnienia systemu ................................................................ 124
Pielêgnacja komputera ............................................................... 126

Rozdzia³ 6.

Internet Explorer ...................................... 127

Podstawy ...................................................................................... 127
Modemowe po³¹czenia z internetem ........................................ 128
Uruchamiamy przegl¹darkê ....................................................... 130
Narzêdzia nawigacji .................................................................... 131
Przegl¹danie stron WWW ............................................................ 132
Definiowanie strony g³ównej ...................................................... 134
Lista ulubionych stron WWW ....................................................... 135

Lista Historia ................................................................................ 137
Zapisywanie stron WWW ............................................................. 139
Wyszukiwarki ................................................................................ 141
PLIKoskop ..................................................................................... 143

Rozdzia³ 7.

Korzystam z poczty elektronicznej ........... 145

Jak dzia³a poczta e-mail? ............................................................ 145
Zak³adanie konta ........................................................................ 146
Piszê i wysy³am list e-mail ........................................................... 148
Za³¹czniki poczty ......................................................................... 150
Czy ktoś do mnie napisa³? .......................................................... 152
Obs³uga nadchodz¹cych z poczt¹ za³¹czników ........................ 154
K³opot z za³¹cznikiem ................................................................. 156
Odpowiadam na listy .................................................................. 157
Ksi¹¿ka adresowa ........................................................................ 158

Rozdzia³ 8.

Plotkujê na Gadu-Gadu ............................159

Gadu-Gadu ................................................................................. 160

Instalacja i konfiguracja ............................................................. 160
Dodawanie kontaktów ................................................................ 164
Pogawêdka ................................................................................. 165
Blokowanie osób ........................................................................ 167

Rozdzia³ 9.

Przygotowujê dokument tekstowy ........... 169

Tworzenie nowego dokumentu .................................................. 170

Wprowadzanie tekstu ................................................................ 170
Tryby wprowadzania tekstu ........................................................ 172
Zaznaczanie tekstu ..................................................................... 172
Zastêpowanie, usuwanie, kopiowanie, wycinanie i wklejanie . 173

Formatowanie znaków ................................................................ 176
Formatowanie akapitu ................................................................ 179

Ustawienia tabulacji .................................................................. 181

Stosowanie stylu .......................................................................... 183
Format strony ............................................................................... 184
Obrazy w dokumencie ................................................................ 185
Zapisywanie dokumentu ............................................................. 186

Drukowanie dokumentu .............................................................. 187

Sprawdzanie poprawności ortograficznej ................................ 187
Podgl¹d wydruku ........................................................................ 187
Drukowanie ................................................................................. 188

Otwieranie dokumentu ............................................................... 189
Zamykanie programu .................................................................. 190

Rozdzia³ 10.

Tworzê arkusz kalkulacyjny .....................191

Nowy arkusz kalkulacyjny .......................................................... 191

Wprowadzanie danych .............................................................. 191
Poprawki w arkuszu .................................................................. 193

Obliczenia .................................................................................. 194
Wykresy ....................................................................................... 197
Drukowanie ................................................................................ 200
Zapisywanie dokumentu ........................................................... 201
Otwieranie arkuszy kalkulacyjnych ........................................... 202

Dodatek A

Tajne skróty ...............................................203

Skorowidz

....................................................................207

103

Rozdzia³ 4.

Multimedia

103

Rozdzia³ 4.

Multimedia

icrosoft Windows XP pozwa-
la odtwarzaæ p³yty CD, s³u-

chaæ radia, ści¹gaæ muzykê z inter-
netu, określaæ kolejnośæ odtwarza-
nych utworów. Mo¿esz uruchamiaæ
programy i filmy z p³yt CD i DVD.
Wreszcie — jeśli zainwestowa³eś
w nagrywarkê CD-R lub CD-RW —
mo¿esz na p³ytach CD sk³adowaæ
dane i dokumenty oraz nagrywaæ
w³asne p³yty CD. Opcja autoodtwa-
rzania zosta³a w Windows XP rozbu-
dowana — system sam rozpoznaje,
z czym ma do czynienia (pusty dysk
CD-R, zape³niony danymi CD-RW,

film DVD albo kamera cyfrowa)
i do poszczególnych zadañ dobiera
odpowiednie narzêdzie. A wiêc je-
śli pod³¹czysz do komputera aparat
cyfrowy, bêdzie to program, który
ści¹gnie obrazy z kamery i umieści
je na dysku CD-R. Jeśli z kolei umie-
ścisz w napêdzie p³ytê CD ze zdjê-
ciami, uzyskasz mo¿liwośæ wyboru
— pokaz slajdów b¹dź prezentacja
w przegl¹darce Internet Explorer,
itp. Mo¿esz te¿ rêcznie uruchamiaæ
Windows Media Player: Wystarczy
klikn¹æ dwukrotnie ikonê progra-
mu na pulpicie

104

Podstawy obs³ugi komputera. Ilustrowany przewodnik

104

Aby za pomoc¹ programu Windows
Media Player odtworzyæ p³ytê kom-
paktow¹, w³ó¿ do napêdu CD-ROM
p³ytê — Windows XP wyświetli
okno dialogowe Audio CD.

System zapyta w nim o sposób
potraktowania muzycznego dysku
CD. Domyślnie zaznaczon¹ opcj¹
jest opcja Odtwórz dysk audio CD.

Kliknij OK, aby pos³uchaæ muzyki.
Odprê¿ siê, usi¹dź wygodnie w fote-
lu i s³uchaj — Windows Media Player

wyświetli zawartośæ p³yty i rozpocz-
nie jej odtwarzanie.

Aktualnie odtwarzana
ście¿ka wyświetlana jest
kolorem zielonym.
Jeśli zaznaczysz w oknie Audio
CD pole wyboru Zawsze wyko-
nuj wybran¹ akcjê, w przypadku
p³yt muzycznych system bêdzie
automatycznie przechodzi³ do
fazy odtwarzania. Pozostaw to
pole puste, jeśli wolisz za ka¿dym
razem podejmowaæ decyzjê:
pos³uchaæ muzyki czy te¿ przej-
rzeæ zawartośæ p³yty w oknie
Eksploratora Windows.

Wskazówki

Odtwarzanie płyt kompaktowych

105

Rozdzia³ 4.

Multimedia

105

Jeśli skopiujesz ulubione utwory na
dysk twardy, bêdziesz móg³ je odtwa-
rzaæ na komputerze bez ¿onglowa-
nia p³ytami kompaktowymi, a jeśli
masz nagrywarkê, bêdziesz móg³
nagraæ w³asn¹ sk³adankê

Aby skopiowaæ wybrane ście¿ki
z p³yty kompaktowej, w³ó¿ p³ytê
kompaktow¹ do napêdu CD-ROM.
Gdy na ekranie pojawi siê Windows
Media Player, kliknij na pasku za-
dañ przycisk Kopiuj z dysku CD.
Wyświetlona zostanie lista wszyst-
kich ście¿ek. Wyczyśæ pola wybo-
ru obok tych ście¿ek, których nie
chcesz skopiowaæ.

Kliknij na pasku z nazw¹ wykonaw-
cy i tytu³em p³yty przycisk Kopiuj
utwór muzyczny.

Mo¿esz kopiowaæ utwory muzyczne
tylko i wy³¹cznie na w³asne potrzeby
— na przyk³ad mo¿esz przygotowaæ
sk³adankê z utworów wybranych
z zakupionych p³yt. Nie wolno Ci

w ¿adnym razie przekazywaæ oso-
bom trzecim skopiowanych p³yt.

Rozpocznie siê proces kopiowa-
nia, a jego postêp mo¿esz śledziæ
w oknie programu Media Player
w kolumnie Stan kopiowania. Utwory
s¹ kopiowane do Biblioteki multime-
diów — domyślnie jest ona zlokali-
zowana w folderze Moja muzyka.

Przycisk autoukrywania paska menu
pozwala zablokwaæ menu na ekranie

Kopiowanie ścieżek
z płyty CD na dysk twardy

106

Podstawy obs³ugi komputera. Ilustrowany przewodnik

106

Aby otworzyæ okno Opcje, umieśæ
wskaźnik myszy tu¿ nad oknem
Media Player — pojawi siê wtedy
menu. Wybierz z menu Narzêdzia
pozycjê Opcje.

Lokalizacja kopiowania
utworów muzycznych
podana jest w zak³adce
Kopiuj utwór muzyczny okna
dialogowego Opcje. Gdybyś
chcia³ j¹ zmieniæ, kliknij w oknie
Opcje przycisk Zmieñ i wska¿
nowy folder w oknie Przegl¹danie
w poszukiwaniu folderu:

Wskazówki

107

Rozdzia³ 4.

Multimedia

107

Windows Media Player dla Windows
XP udostêpnia specjalny obszar
o nazwie Biblioteka multimediów, któ-
ry przeznaczony jest do sk³adowania
plików dźwiêkowych i sekwencji wi-
deo oraz informacji dotycz¹cych na
przyk³ad Twoich ulubionych stron
WWW z muzyk¹. Dostêp do tych
zasobów otwiera przycisk Biblioteka
multimediów w oknie Media Player.

Aby wyświetliæ zawartośæ Biblioteki
multimediów, kliknij przycisk
Biblioteka multimediów na pasku

zadañ okna programu
Media Player.

Windows Media Player
zaprezentuje zasoby
i ich strukturê

Aby otworzyæ prze-
niesione na dysk twar-
dy utwory, rozwiñ
pozycjê Audio i klik-
nij dwukrotnie skrót
Wszystkie audio.

Biblioteka multimediów

108

Podstawy obs³ugi komputera. Ilustrowany przewodnik

108

Rozpocznie siê odtwarzanie wszyst-
kich utworów umieszczonych w bi-
bliotece

Kolejnośæ odtwarzania piosenek
mo¿na definiowaæ i zmieniaæ.
Umo¿liwia to lista odtwarzania.

Aby utworzyæ listê odtwarzania, wy-
świetl w oknie Media Player Bibliotekê
multimediów i kliknij przycisk Nowa
lista odtwarzania.

W oknie dialogowym Nowa lista od-
twarzania podaj nazwê listy odtwa-
rzania i naciśnij OK.

Lista odtwarzania zostanie doda-
na do grupy Moje listy odtwarzania
w oknie Biblioteka multimediów.

Poszukaj w oknie Bibliotekia multime-
diów piosenek, które chcesz umieściæ
na playliście.

Kliknij prawym przyciskiem myszy
pierwsz¹ z nich i wybierz w menu
kontekstowym pozycjê Dodaj do listy
odtwarzania.

Aby dodaæ piosenkê do utworzonej
listy odtwarzania, wska¿ nazwê listy
w oknie Listy odtwarzania. W ten sam
sposób dodaj inne utwory.

Kliknij w lewym panelu okna Media
Player nazwê listy odtwarzania (znaj-
dziesz j¹ w grupie Moje listy odtwarza-

109

Rozdzia³ 4.

Multimedia

109

nia), aby w prawym panelu wyświe-
tliæ jej zawartośæ.

Aby pos³uchaæ utworów z przygo-
towanej w³aśnie listy odtwarzania,
kliknij na pasku zadañ okna Media
Player przycisk Biblioteka multimediów.
Zaznacz nazwê listy odtwarzania
i kliknij w dolnym panelu przy-
cisk odtwarzania. Piosenki zosta-
n¹ odtworzone w takiej kolejności,
w jakiej zosta³y dodane do listy.

Aby usun¹æ listê odtwarzania,
zaznacz tê, która ma zostaæ usuniê-
ta, a nastêpnie, kliknij przycisk Usuñ
utwory z listy odtwarzania lub biblioteki,
a nastêpnie wybierz polecenie Usuñ
listê odtwarzania.

Mo¿esz tak¿e klikn¹æ prawym przy-
ciskiem myszy listê odtwarzania,
któr¹ chcesz usun¹æ, a nastêpnie

110

Podstawy obs³ugi komputera. Ilustrowany przewodnik

110

wybraæ polecenie Usuñ. Lista odtwa-
rzania zostanie przeniesiona do fol-
deru Elementy usuniête.

Aby trwale usun¹æ plik, kliknij
prawym przyciskiem myszy plik
z folderu Wszystkie usuniête utwory
multimedialne, a nastêpnie wybierz
w menu kontekstowym polecenie
Usuñ z biblioteki.

Umieszczone w tym folderze pliki
mo¿na przywracaæ — umo¿liwia to
polecenie Przywróæ dostêpne w menu
kontekstowym.

Zaznacz pole wyboru Trwale usuñ
utwory muzyczne i pliki wideo z dysku
twardego, a nastêpnie kliknij przycisk
Tak.

111

Rozdzia³ 4.

Multimedia

111

Aby nagrywaæ swoje p³yty CD,
bêdziesz potrzebowa³ nagrywarki
CD-RW lub DVD i kilku pustych
kompaktów. Windows Media Player
jest wyposa¿ony w narzêdzia uprasz-
czaj¹ce proces nagrywania. Zacznij
od z³o¿enia listy odtwarzania (patrz
poprzedni podrozdzia³). Gdy lista
bêdzie gotowa, mo¿esz wypaliæ p³ytkê.

Aby nagraæ p³ytê CD,
uruchom program
Windows Media Player
— mo¿esz klikn¹æ
ikonê programu na
pulpicie, na pasku
szybkiego urucha-
miania lub skorzystaæ
z menu Start.

W³ó¿ pust¹ p³yt-
kê CD do napêdu
CD-RW. Kliknij na
pasku zadañ okna
Windows Media Player
przycisk Kopiuj na.

Nagrywanie płyt CD

Ście¿ki audio mog¹ byæ kopiowane na dysk CD-R tylko raz. Upewnij
siê wiêc, czy wskaza³eś do skopiowania w³aściwe ście¿ki oraz czy
ich d³ugośæ jest odpowiednia (dysk CD ma określon¹ pojemnośæ, zazwy-
czaj 650 MB (co odpowiada 74 minutom) — kopiuj mniej wiêcej tyle, nie
za du¿o i nie za ma³o). Ście¿ki powinny zostaæ skopiowane w tym samym
czasie, nie mo¿na ich kopiowaæ na raty. Ście¿ki oznaczone komunikatem
Nie pasuje nie s¹ kopiowane na dysk. Podczas kopiowania ście¿ek na dysk
CD w kolumnie Stan panelu Utwory do skopiowania wyświetlane s¹ infor-
macje o ka¿dej ście¿ce.

Wszystkie funkcje i polecenia dostêpne z poziomu przycisków okna
Windows Media Player znajdziesz tak¿e w menu.

Rozmiar paneli Utwory do skopiowania i Utwory w urz¹dzeniu mo¿na
zmieniaæ przesuwaj¹c dziel¹cy je pasek. Natomiast rozmiary kolumn
w obu tabelach mo¿na zmieniaæ przesuwaj¹c separatory. Na dyski CD
mo¿na kopiowaæ nastêpuj¹ce typy plików: pliki pakietu Windows Media
z rozszerzeniem wma, pliki mp3 i pliki wav.

Wskazówki

112

Podstawy obs³ugi komputera. Ilustrowany przewodnik

112

W prawym panelu wybierz z listy
rozwijanej Utwory w urz¹dzeniu pozy-
cjê Stacja dysków DVD/ CD-RW.

W lewym panelu wybierz listê odtwa-
rzania z listy rozwijanej Utwory do
skopiowania.

Wyczyśæ pola wyboru obok tytu³ów
tych utworów, których nie chcesz
kopiowaæ.

Kliknij przycisk Kopiuj utwór muzyczny.

Podczas nagrywania dysku CD nie
nale¿y na komputerze przepro-
wadzaæ ¿adnych operacji, aby nie
zak³ócaæ procesu.

113

Rozdzia³ 4.

Multimedia

113

Na dyskach CD-RW mo¿esz umiesz-
czaæ dane, kopie zapasowe, programy.
Jeśli coś przestanie byæ potrzebne,
mo¿na to usun¹æ z dysku, zwalnia-
j¹c miejsce na inne zasoby.

Aby sprawdziæ zawartośæ dysku
CD-RW, w³ó¿ dysk do napêdu.
Po chwili zostanie odczytana zawar-
tośæ p³ytki.

Aby wyczyściæ dysk i przygotowaæ
go do przyjêcia innych danych,
w niebieskim panelu umieszczonym
z lewej strony okna, kliknij skrót
Wyma¿ ten dysk CD-RW.

Uruchomi siê Kreator zapisywania na
dysku CD. Kreator poprosi o potwier-
dzenie chêci wymazania danych
z dysku CD-RW.

Jeśli chcesz opró¿niæ dysk, przyci-
śnij przycisk Dalej.

Rozpocznie siê wymazywanie pli-
ków z dysku CD-RW.

Po zakoñczeniu wymazywania,
Kreator wyświetli okno informuj¹-
ce o poprawnie przeprowadzonej
operacji — kliknij w nim przycisk
Zakoñcz. Okno prezentuj¹ce zawar-
tośæ dysku CD-RW bêdzie teraz
puste.

Aby zapisaæ pliki na dysku CD-RW,
otwórz okno Mój komputer, przejdź
w nim do folderu zawieraj¹cego

Zapisywanie plików na dysku CD-RW

114

Podstawy obs³ugi komputera. Ilustrowany przewodnik

114

pliki, które chcesz zapisaæ na dysku
CD-RW, i przeci¹gnij je do okna
napêdu.

Wskazane przez Ciebie pliki zostan¹
przygotowane do zapisania na dysku
CD. Po przeci¹gniêciu wszystkich
plików, w oknie napêdu stacji dys-
ków CD, kliknij skrót Zapisz te pliki
na dysku CD.

Uruchomi siê Kreator zapisywania na
dysku CD. W polu tekstowym Nazwa
dysku CD mo¿esz wpisaæ swoj¹ na-
zwê p³ytki — domyślnie, jako nazwa
wstawiana jest data. Kliknij przycisk
Dalej.

Zaczekaj na zakoñczenie operacji
zapisywania danych na dysku CD.
O postêpie prac informuje zielony
pasek postêpu.