background image

Państwa północy

Liao [Kitanowie, Qidan] 907 – 1125

Jin [Dżurdżeni, Ruzhen] 1115-1234

Xixia [Tanguci] 1032 – 1227

Yuan [Mongołowie] 1271-1371

Chiny a Azja Północna

Chiny – 80 mln, Azja Płn – 5mln

Sprawna dyplomacja Han i Tang wykorzystywała nomadów i zapewniała Chinom pozycję 
nadrzędną

Szeroki pas terenów przygranicznych o gospodarce mieszanej

Federacje plemion a dynastie dziedziczne

Liao:

Wcześniejsze od Song

Federacja plemion

Łączyło ludność nomadyczną i osiadłą, dając nomadom bazę rolną

Posiadało też oparcie w ufortyfikowanych miastach

Zachowało jednak uderzeniową siłę nomadycznej kawalerii

Południe – 16 chińskich prefektur [Song – 300]

Północ – o wiele większy teren nomadów

Zaanektowane terytoria chińskie pod rządami chińskich urzędników

Urzędnicy rekrutowani drogą egzaminów

Gwardia cesarska [ordo] rekrutowana wśród konnych łuczników północy [oddziały do 600 
tys.]

Południowa dynastia Song [1127-1279] stolica – Hangzhou

Jin:

Podbój Chin północnych w XII w. Przez Dżurdżenów [Ruzhen]

Ludność państwa ok 45 mln w tym:

Dżurdżeni ok 6 mln

Kitanowie [po Liao] ok 4 mln

Chińczycy 35 mln

Konieczność zorganizowania własnej biurokracji

1185-1210 – co najmniej 5 tys. Absolwentów

Ponadetniczna rola dynastii jako strażników cywilizacji

Dążenie do 'prawowitej sukcesji':

przejęcie instytucji państwowych

kontynuacja obrzędów

uznawanie Mandatu Nieba i teorii Dong Zhongshu

Uznanie 'prawowitości dynastii' przez następców – Yuan

Czynnik sprzyjający – uniwersalizm filozofii Song

Naśladownictwo Liao w wykorzystaniu chińskich instytucji [także przeciw opozycji 
wewnętrznej]

Większa sinizacja:

przenosiny na południe

przejęcie chińskich obyczajów przez elity dżurdżeńskie

Próby 'ratowania dżurdżeńskości':

stworzenie pisma i tłumaczenia dzieł

osobny system szkolnictwa

background image

zakazy sinizacji

Xi Xia:

Dawni sojusznicy Chin na szlaku Jedwabnym

Uznanie formalnej podległości wobec Pięciu Dynastii

Kompromis z Song:

formalna podległość cesarzowi chińskiemu

wysoki trybut ze strony Song

Opanowanie dorgi do Azji Centralnej:

konflikty z Song i Liao

Państwo wasalne Jin

konflikt i ostateczne zniszczenie przez Mongołów

Mongołowie:

Federacja plemion zjednoczona przez geniusza wojskowego – Temudżyna

W 1206 r. Temudżyn obwołany wielkim chanem – Czyngis chanem

Niebywale sprawny polityk, równie inteligentny co bezwzględny i okrutny

Armia mongolska:

Szczytowe osiągnięcie nomadycznej kawalerii

Połączenie indywidualnej sprawności jeździecko-strzeleckiej z żelazną dyscypliną i 
organizacją

Militaryzacja społeczeństwa, zerwanie więzi klanowych

Podział armii na jednolite, tysiącosobowe jednostki