2. Gry.i.dec.ek. - Komp. men. w gosp. inform..

WARSZAWA

2016

Kompetentny menedŜer. Kompetencje menedŜerskie w
gospodarce opartej na informacji

Wykład

Opracowanie: Dr Dariusz Prokopowicz

Gry i decyzje ekonomiczne

© Copyright by Dariusz Prokopowicz

Zagadnienia tematu:

Determinanty zmian w modelach zarz

dzania

Rola mened

era we wsp

czesnych organizacjach

Kompetencje a umiej

tno

ci mened

era

Kompetentny mened

er a motywacja

Istota kompetencji mened

era

Definicje kompetencji mened

erskich

Cechy kompetencji mened

erskich

Kompetencje mened

w w przedsi

biorstwach

dzia

cych w Polsce

Wiedza i umiej

tno

ci kierownicze mened

era

Umiej

tno

ci kierownicze mened

era

Determinanty kompetencji mened

erskich

Kompetencje mened

erskie

w gospodarce opartej na informacji

Modele kompetencji mened

erskich

Kompetencje mened

erskie w Polsce

Model mened

era globalnego

Determinanty zmian w modelach zarz

dzania

Początek XXI wieku to czas duŜych zmian
zachodzących na świecie:

globalizacja,

przekształcające się społeczeństwo produkcyjne w
społeczeństwo informacyjne,

niepewne otoczenie gospodarcze,

zmiany społeczno-ekonomiczne.

Kompetencje mened

erskie

w kontek

cie roli mened

era we wsp

czesnych organizacjach

Rola menedŜera we współczesnych organizacjach:

Jedną z cech charakterystycznych dla dzisiejszego biznesu
jest zauwaŜalna zgodność poglądów na temat wzrastających
wymagań, które stoją przed menedŜerami.

Ogólnie uznaje się znaczenie stałego podnoszenia
umiejętności w grupie ludzi tworzących rdzeń firmy, od
których zaleŜą jej losy.

Wysoki poziom organizacji jest przede wszystkim wynikiem
doskonałego zarządzania, które realizują kompetentni
menedŜerowie.

Kompetencje a umiej

tno

ci mened

era

Według C. J. Constable (1988), Ŝe „

kompetencje są

zdolnościami do wykorzystywania wiedzy i
umiejętności słuŜących efektywnemu pełnieniu roli
menedŜera. Stąd wszystkie umiejętności menedŜerskie
mogą być kompetencjami, gdy są efektywnie
wykorzystywane

”.

kompetencje są pojęciem szerszym niŜ umiejętności,

nabycie umiejętności, nie jest warunkiem
wystarczającym do tego aby, menedŜer był
kompetentny.

Kompetentny mened

a motywacja

Kompetentny menedŜer to pracownik, który dzięki
odpowiedniej postawie i cechom osobistym będzie
chciał i potrafił pozytywnie wykorzystać umiejętności.

Istotną rolę odgrywają tu postawy i

motywacja

np. jednostka

posiada poŜądane umiejętności, jednak nie widzi motywacji
aby się nimi wykazać.

Kompetentny menedŜer to osoba, która bardzo dobrze
wykonuje swoją pracę, posiada stosowną wiedzę i
umiejętności i potrafi je

właściwie wykorzystać.

Poziom kompetencji

jest zaleŜny od posiadanej wiedzy, na

którą składają się zdolności osobiste, kwalifikacje i
doświadczenie, umiejętność ich wykorzystania i wreszcie
postawa i motywacja.

Istota kompetencji mened

era

Wiele definicji kompetencji podkreśla ich aspekt
sprawnościowy:

Według A. Gick i M. Tarczyńskiej (1999): kompetencje są
definiowane jako wiedza, umiejętności, zachowania,
przymioty i postawy wyróŜniające tych, którzy osiągają
najwyŜszą efektywność.

Kompetentny menedŜer więc jest menedŜerem, który
bardzo dobrze wykonuje swoją pracę, a posiadane przez
niego umiejętności i postawy wpływają na osiągane przez
niego rezultaty.

Definicje kompetencji mened

erskich

Kompetencje pracowników

posiadanie wiedzy i

doświadczenia, które umoŜliwiają prawidłowe
wypełnianie obowiązków i podejmowanie właściwych
decyzji [Michalski 2011].

Kompetencje menedŜerskie

to zakres pełnomocnictw i praw do działania, przysługujących
tym, którzy posiadają wymagane kwalifikacje i zdolności do
ponoszenia odpowiedzialności.

Z kompetencjami kadry kierowniczej są ściśle związane określone
umiejętności: koncepcyjne, organizacyjne, techniczne,
administracyjnej interpersonalne [Nogalski, Śniadecki 1998].

Kompetencje menedŜerskie są równieŜ związane ze zdolnością
do efektywnego i skutecznego zarządzania i stanowią potencjał
do osiągania określonych wyników [Oleksyn 2006].

Cechy kompetencji mened

erskich

ZłoŜoność:

Strukturę kompetencji menedŜerskich stanowią
komponenty: osobowość, wiedza, umiejętności,
doświadczenie, postawy, zachowania i
odpowiedzialność.

Tylko jednoczesne występowanie powyŜszych
elementów prowadzi do zaistnienia określonego,
poŜądanego zachowania, które, przyczynia się do
osiągnięcia sukcesu w pracy menedŜera.

Cechy kompetencji mened

erskich

Operacyjność i celowość:

Kompetencje przejawiają się w konkretnym
zachowaniu i działaniu prowadzącym do osiągnięcia
wyznaczonego celu.

Stopień opanowania danej kompetencji moŜna
ocenić na podstawie zaobserwowanych rezultatów
podjętych przez menedŜera działań.

Sytuacyjność:

kompetencje są zaleŜne od kontekstu, czyli konkretnych
warunków, w których jest realizowane dane zadanie,

w pełni ukształtowana kompetencja oznacza zdolność
menedŜera do adaptacji i do efektywnego działania w
zmieniającym się otoczeniu.

Cechy kompetencji mened

erskich

Zmienność:

kompetencje podlegają procesowi uczenia się,

są dynamiczne,

rozwijają się w ramach nabywanego przez menedŜera
doświadczenia zawodowego.

Cechy kompetencji mened

erskich

Mierzalność:

W ujęciu behawioralnym kompetencje stanowią kategorię
stopniowalną i moŜna im przypisać równe poziomy
spełnienia, posiadania.

Dzięki tej właściwości kompetencje moŜna precyzyjnie
zdefiniować, określić wskaźniki do ich obserwacji,
pomiaru, oceny.

Cechy kompetencji mened

erskich

Kompetencje mened

w przedsi

biorstwach działaj

cych w Polsce

JuŜ w latach 90. w publikacjach opisujących tę
problematykę wskazywano na następujące kwestie:

Kompetencje menedŜerskie moŜna diagnozować.

Kompetencje wiąŜą się ze sprawnością działania menedŜera.

Na kompetencje składają się róŜne umiejętności.

Na kompetencje menedŜerskie wpływa wiele zmiennych
przede wszystkim: cechy osobowościowe i indywidualne
predyspozycje, postawy, edukacja formalna, doświadczenia
zawodowe, czynniki kulturowe.

W praktyce polskich przedsiębiorstw zbyt mało uwagi
poświęca się zagadnieniom doskonalenia menedŜerów i
potencjału społecznego.

Strategia przekształcania przedsiębiorstw powinna opierać
się na doskonaleniu kompetencji menedŜerskich.

Są firmy, w których na stanowiskach kierowniczych
menedŜerowie nie posiadają wystarczających kompetencji
do ich pełnienia.

RóŜnica pomiędzy poŜądanymi a rzeczywistymi
kompetencjami określana jest jako luka kompetencyjna i
naleŜy ją niwelować.

Działania w zakresie redukowania luki kompetencyjnej
polegają przede wszystkim na doskonaleniu kadry
kierowniczej.

Kompetencje menad

w przedsi

biorstwach działaj

cych w Polsce cd.

Wiedza i

umiej

tno

ci kierownicze

mened

era

Wobec powyŜszego na kompetencje menedŜera
składają się wiedza i umiejętności niezbędne w
wykonywanej pracy. WyróŜniono sześć kluczowych
obszarów wiedzy:

wiedzę techniczną związaną z pracą,

marketing,

finanse,

prawo,

kadry,

zarządzanie

oraz

9 umiejętności kierowniczych

Umiej

tno

ci kierownicze

mened

era

Łącznie moŜna mówić o grupie 10-ciu kompetencji menedŜerskich,
na które składa się dziewięć kluczowych umiejętności oraz grupa
kompetencji związana z wiedzą.

samoświadomość,

kierowanie stresem,

umiejętności koncepcyjne,

komunikowania się,

motywowania,

wykorzystania władzy,

rozwiązywania konfliktów,

pracy z zespołem,

wprowadzania zmian.

Determinanty kompetencji mened

erskich

W zakresie zmiennych wpływających na kompetencje
menedŜerskie zalicza się cechy osobowościowe i
indywidualne predyspozycje, postawę, edukację
formalną, doświadczenia zawodowe, czynniki
kulturowe. Determinanty te grupowane są następująco:

czynniki społeczno – demograficzne

postawy

(nastawienie optymistyczne lub pesymistyczne,

umiejscowienie kontroli, postrzeganie przyszłości, stosunek
do otoczenia, podstawy sukcesu);

kulturowe uwarunkowania organizacyjne

(wartości

dominujące, wzory zachowań, podstawa autorytetu,
motywatory, wizja, bariery w codziennej pracy).

Kompetencje mened

erskie

w gospodarce opartej na informacji

NajwaŜniejszym czynnikiem produkcji staje się
informacja, najwaŜniejszym zasobem
– kapitał ludzki, który zajmuje miejsce siły roboczej.

Zachodzące zmiany powodują, Ŝe współczesnym
menedŜerom trudno sprostać wszystkim stawianym
przed nimi wymaganiom, gdyŜ zakres funkcji, jakie
pełnią, oraz umiejętności, jakie powinni posiadać,
stale się modyfikują i zwiększają.

Współczesne organizacje są w ciągłej zmianie, zmienia
się gospodarka i zmieniają się wyzwania stawiane
przed organizacjami, a więc przed menedŜerami
zarządzającymi nimi.

W gospodarce coraz większą rolę odgrywają wiedza i
informacja, w związku z tym warto rozwaŜyć, które
kompetencje menedŜerskie są istotne dla organizacji
dostrzegających wartość i przewagę wynikającą z
zarządzania wiedzą i informacją.

Kompetencje mened

erskie

w gospodarce opartej na informacji

Modele kompetencji mened

erskich

Współczesne organizacje wykorzystują podejście do
kompetencji polegające na tworzeniu ich modeli na
podstawie analiz efektywnych i skutecznych
menedŜerów. Modele te traktowane są jako połączenie:

umiejętności,

postaw,

motywacji pracownika

[Pietruszka-Ortyl 2003].

Modele kompetencji mened

erskich

W firmie

Cadbury-Schweepes

(brytyjska firma produkująca

słodycze)

za najwaŜniejsze dla kadry kierowniczej

kompetencje uznaje się:

strategię (wizja, myślenie krytyczne, innowacje, świadomość

otoczenia, wyczucie biznesu),

popędy,

motywację,

wytrwałość,

energię,

niezaleŜność,

podejmowanie ryzyka,

stawianie oporu,

relacje (uspołecznienie, wywieranie wpływu),

przekonywanie,

przywództwo (delegowanie, rozwój podwładnych), zdobywanie

stronników,

pracę w zespole

[Rakowska, Sitko-Lutek 2000].

Modele kompetencji mened

erskich

Natomiast w firmie

National Westminster

(szkocki bank)

wśród ogólnych kompetencji menedŜerskich wyróŜnia się:

poszukiwanie informacji do podejmowania decyzji,

formułowanie koncepcji na bazie informacji,

elastyczność koncepcji,

rozwaŜanie alternatyw,

rozumienie odczuć i idei innych,

kierowanie relacjami,

orientację rozwojową i tworzenie klimatu rozwoju,

wywieranie wpływu i otrzymywanie wsparcia dla własnych idei,

pewność przy wdraŜaniu własnych pomysłów i idei,

orientację na osiągnięcia

[Pietruszka-Ortyl 2003].

Kompetencje mened

erskie w Polsce

W latach 2003, 2004 i 2006 przeprowadzono w

Polsce badania na próbie ponad dwóch tysięcy

firm z regionu śląskiego, które miały na celu

identyfikację

kluczowych kompetencji

współczesnych warunkach gospodarowania.

Kompetencje mened

erskie w Polsce

Wyniki tych badań wskazują, iŜ przedsiębiorcy za
najbardziej istotne kompetencje menedŜerskie uznają:

efektywne komunikowanie się,

umiejętność współpracy,

przedsiębiorczość,

elastyczność,

orientację na klienta,

efektywność,

niezaleŜność,

umiejętność podejmowania
decyzji,

rozwiązywanie problemów,

organizację i planowanie,

uczenie się przez całe Ŝycie,

postawę proaktywną,

odporność na stres,

wyszukiwanie informacji i
zarządzanie nimi,

komunikowanie się w
językach obcych

[Wójcik 2009].

Na podstawie badań sondaŜowych, wykonanych przez

Andersen Consulting

wśród menedŜerów z róŜnych

krajów, za kluczowe uznaje następujące kompetencje:

myślenie globalne,

docenianie róŜnorodności kulturowej,

dbałość o satysfakcję klientów,

umiejętność pracy zespołowej,

nastawienie na partnerskie stosunki,

kreatywność,

innowacyjność,

samodzielność

[Kupczyk 2009, s. 135].

Kompetencje mened

erskie w Polsce

Przewiduje się, Ŝe

w okresie najbliŜszych lat

kompetencje, które

dziś są mile widziane, w przyszłości będą naleŜały do
standardowego wachlarza wymagań stawianych wszystkim
pracownikom, w tym na stanowiskach kierowniczych.

Za najbardziej kluczowe z kompetencji uwaŜa się:

zdolność do przekwalifikowania się,

mobilność przestrzenną,

umiejętność zarządzania wiedzą,

znajomość technologii informatycznych,

kreatywność i przedsiębiorczość,

umiejętność pracy w zespole,

znajomość języków obcych,

umiejętność funkcjonowania w otoczeniu
międzynarodowym.

Kompetencje mened

erskie w Polsce

Model mened

era globalnego

wiedza i rozumienie oparte na myśleniu, kojarzeniu faktów,
stosowaniu własnego stylu porządkowania oraz
odwoływania się do intuicji; czynniki te stają się podstawą
podejmowanych przez menedŜerów decyzji,

posiadanie świadomości róŜnic kulturowych (kultura
organizacyjna, narodowa, mentalnościowa), wraŜliwość na
nie i umiejętność dostosowania się do nich, kulturowa
inteligencja, kulturowa płynność i otwartość,

dostosowywanie się do zmian i często zmieniających się
warunków; menedŜer powinien stać się liderem zmian w
kulturze pracy.

umiejętność myślenia w skali międzynarodowej i
zarządzania zespołami międzynarodowymi,

umiejętność zarządzania róŜnorodnością,

umiejętność współpracy, budowania sieci powiązań oraz
zdolność maksymalizowania liczby relacji z innymi
uczestnikami sieci,

zdolność podejmowania decyzji w warunkach
intensywnego działania wielu skomplikowanych i
róŜnorodnych czynników,

umiejętność dzielenia się władzą i uprawnieniami oraz
wiedzą.

Model mened

era globalnego

Prezentowane powyŜej modele nie są w pełni kompletne i
nie oddają pełnego wizerunku menedŜera, który sprawdzi
się w nowej gospodarce.

Zasadnicze znaczenie dla pełnienia funkcji menedŜerskiej we
współczesnej organizacji ma

stosunek do wiedzy

i jej

wykorzystania w procesach decyzyjnych, optymalizacyjnych,
rozwojowych i twórczych.

Wiedza powinna być tworzona, zdobywana, transmitowana i
efektywnie wykorzystana w działaniach na rzecz realizacji celów
organizacji.

Wiedza powinna być traktowana jako źródło bogactwa firmy,
główny czynnik produktywności, przewagi konkurencyjnej i
wzrostu gospodarczego.

Model mened

era globalnego

a nowa ekonomia