OBJAWY, SYMPTOMY I DODATKOWE OKOLICZNOŚCI PRZY WYSTEPOWANIU PRZEMOCY WOBEC DZIECKA W RODZINIE  

przemoc fizyczna 

 

Symptomy fizykalne i 
somatyczne 

          Objawy behawioralne ( zachowaniowe) 

                      Inne okoliczności  

- obrażenia:  siniaki, 
zaczerwienienia, uszkodzenia 
skóry, złamania, obrzęki, 
skaleczenia, oparzenia, ślady 
cięć... 



 

charakter powtarzający się 



 

w różnym stadium gojenia  



 

nie są leczone 



 

mają regularne kształty 
lub kształty 
charakterystyczne  



 

niewyjaśnione lub 
wyjaśnienia na ich temat 
nie są przekonujące  



 

występują po okresach 
absencji dziecka w szkole 

- inne symptomy : wybite zęby, 
wylewy do oka, „podbite” oczy,  
łyse plamy, częste wymioty, 
nadmierna potliwość, 
nietrzymanie kału i moczu, brak 
reakcji dziecka na ból 
/desensytyzacja/ 
* zgon dziecka 



 

dziecko wyraża lub okazuje lęk przed rodzicami (lub 
sprawia takie wrażenie) 



 

wyraża lub okazuje niechęć przed powrotem do domu 



 

unika fizycznych kontaktów z dorosłymi, okazuje lęk 
przed dotknięciem, pogłaskaniem (kuli się, robi uniki, 
wzdryga się), lękliwość w stosunku do dorosłych 



 

niechęć przed badaniem medycznym, rozbieraniem się, 
noszenie ubrań zakrywających kończyny nawet w 
upalne dni 



 

nadmiernie czujne, ostrożne  



 

nadmiernie uległe, podporządkowujące się, wykazujące 
postawę zależności lub nieufne 



 

nadmierne przyzwolenie na ukaranie dziecka 



 

obojętność na krzywdę innych - brak reakcji na płacz 
innych dzieci  



 

częste ucieczki z domu 



 

problemy w nauce szkolnej bez specjalnych fizycznych 
lub psychicznych powodów  



 

trudności w kontrolowaniu emocji, reakcje 
nieadekwatne do sytuacji  



 

niska samoocena, przygnębienie, depresje i nerwice  



 

zachowania agresywne i autodestrukcyjne  



 

ucieczki w świat fantazji 



 

rodzice opóźniają lub nie szukają pomocy 
medycznej 



 

rodzice (dziecko) odmawiają rozmowy o 
obrażeniach lub podawane wyjaśnienia są sprzeczne 
lub nieprzekonujące  



 

brak świadków wypadku, urazu  



 

brak zainteresowania rodziców dzieckiem 



 

rodzice postrzegają dziecko jako „złe”, lub w inny 
negatywny sposób np. jako upośledzone, z 
defektami, głupie, złośliwe, szczególnie trudne, itp.,   



 

rodzice okazują brak zaufania wobec dziecka, 
przypisują mu negatywne motywy, nieuczciwość... 



 

rodzice totalnie zaprzeczają wszystkiemu, co może 
kojarzyć się z zarzucanym czynem 



 

niewyjaśniona absencja szkolna dziecka 



 

silna izolacja społeczna rodziny 



 

warunki życia i charakter funkcjonowania rodziny  
„multistresowy” 



 

rodzice sami doświadczali krzywdzenia w 
dzieciństwie 



 

przemoc między małżonkami 

 
wykorzystanie seksualne 
 

 

 

Objawy fizykalne i 
somatyczne 

Objawy behawioralne (zachowaniowe) 

Dodatkowe okoliczności 



 

widoczny dyskomfort w 

czasie chodzenia i 
siadania 



 

uszkodzenia w 
okolicy ust, infekcje 
jamy ustnej 



 

stan zapalny 
genitaliów 
(wydzieliny), 



 

krwawienia z 
narządów rodnych, 
odbytu,  



 

otarcia naskórka w 
okolicach genitaliów,  



 

obrzęki i urazy 
narządów płciowych, 



 

ból, zaburzenia przy 
oddawaniu moczu lub 
kału,  



 

choroby wener. (przed 
14 rż) 



 

ciąża (z upartym 
ukrywaniem ojca),  



 

nudności, wymioty, 
bóle głowy, brzucha, 



 

zapach spermy

 lub jej 

ślady na ubraniu, 
bieliźnie

 



 

wiedza o seksie nieadekwatna do wieku (wyszukana, szczegółowa, 
słownictwo, powtarzanie obscenicznych zwrotów),  



 

nadmiernie dojrzałe seksualnie, wyzywające, prowokacyjne wobec 
dorosłych i rówieśników  zachowania, próby przemocy seksualnej wobec  
innych dzieci 



 

zabawy i wytwory o treści seksualnej 



 

 częste ucieczki z domu, prostytucja,  



 

lęk wobec rodzica danej płci,  



 

 odrzucanie i deprecjonowanie siebie, mówienie że jest się nieczystym, 
zepsutym, niedobrym 



 

autoagresja, samookaleczenia, próby samobójcze, niebezpieczne działania 
(np. sporty) 



 

przyznawanie się do bycia wykorzystywanym seks. wprost lub w formie 
ukrytej (sygnały) 



 

niechęć do rozbierania się, wobec  badania medycznego 



 

zmiany w sposobie jedzenia (objadanie się lub głodzenie), zaburzenia snu 
/koszmary i lęki/, zmiana charakteru /wrogość, agresja, lub nadmierna 
uległość/,  



 

nieokreślone skargi na dolegliwości somatyczne, skargi na bóle w okolicy 
narządów płciowych, krzyża, odbytu, podbrzusza: skargi na swędzenie w 
okolicach narządów płciowych 



 

niechęć przed powrotem do domu 



 

ciągła depresja,  



 

zachowania regresyjne 



 

pojawienie się niepowodzeń szkolnych,  



 

wycofywanie się z kontaktów społecznych, złe relacje z rówieśnikami,   



 

zachowania przestępcze, uzależnienia (alkohol, narkotyki), częste 
ucieczki 



 

duża absencja w szkole,  



 

rodzic podejrzanie opiekuńczy i 
chroniący dziecko  



 

silna kontrola dziecka przez rodziców 
(zakaz wychodzenia, posiadania 
przyjaciół zwłaszcza odmiennej płci 



 

izolowanie się rodziny od otoczenia i 
instytucji,  



 

występowanie w rodzinie przypadku  



 

nadużycia seksualne wobec innych 
dzieci  



 

przejmowanie przez dziecko roli 
rodzica, zachowania znacznie 
wykraczające poza wiek 



 

adopcja dziecka 



 

brak bliskich więzi między matką a 
córka 



 

posiadanie przez dziecko pieniędzy z 
niewiadomego źródła 



 

kłopoty małżeńskie połączone ze 
stosowaniem przemocy, problemy życia 
seksualnego 



 

fizyczna lub emocjonalna nieobecność 
matki 

 

przemoc psychiczna 
 

Objawy somatyczne 

 

Objawy behawioralne (zachowaniowe) 

Inne okoliczności 



 

pojawienie się zaburzeń 
mowy  



 

opóźnienia rozwoju 
fizycznego lub jego 
zaburzenia,  



 

drżenie, mimowolne 
nerwowe ruchy i tiki 
mięśni /szczególnie 
twarzy/,  



 

częste biegunki, 
wymioty  



 

uporczywe bóle i 
zawroty głowy, bóle 
żołądkowe i bóle 
mięśni, bóle w okolicy 
serca   



 

nadmierna potliwość,    



 

nietrzymanie kału i 
moczu,  



 

zaburzenia snu 



 

niska samoocena, nieakceptowanie siebie, poczucie winy, bezsensu, 



 

 zachowania ekstremalne (pasywność - agresja: ciągłe narzekania lub 
żądania , wycofanie, uległość ) 



 

zachowania regresywne i neurotyczne: ssanie palca, kołysanie się, 
uderzanie głową, moczenie nocne, kręcenie włosów,   



 

nadmierna dorosłość w zachowaniu, (postawa rodzica wobec innych) 
lub nadmierna infantylność (zach. regres) 



 

nieufność,   



 

nadmierne podporządkowanie się dorosłym, przyzwolenie na karanie 



 

 opóźnienia rozwoju intelektualnego i emocjonalnego,   



 

trudności w kontrolowaniu emocji, (emocje nieadekwatne do sytuacji, 
silne reakcje na popełnianie przez siebie błędów, silny lęk przed 
porażką)  



 

 obawa przed nowymi sytuacjami, nieadekwatny lęk przed 
konsekwencjami różnych działań 



 

autodestrukcja, myśli samobójcze samookaleczenia, depresja  



 

 zaburzenia pamięci i koncentracji uwagi 



 

niepowodzenia dydaktyczne 



 

częste ucieczki 



 

częste kłamstwa 



 

kompulsywne kradzieże, zbieranie żywności i ubrań na śmietnikach 



 

odrzucanie dziecka przez rodziców,   



 

brak zainteresowania dzieckiem, 
odrzucanie ofert pomocy dla problemów 
dziecka 



 

winienie, pomniejszanie wartości , ciągłe 
krytykowanie dziecka, postrzeganie 
dziecka jako odmiennego 



 

izolowanie dziecka,   



 

robienie z dziecka "kozła ofiarnego",   



 

nieadekwatne do wieku i rozwoju dziecka 
oczekiwania i wymagania rodziców,   



 

przeszłość rodziców z doświadczeniami 
przemocy fizycznej lub innej 

 

 

  

zaniedbywanie dziecka

  

Objawy somatyczne 

Objawy zachowaniowe 

Inne okoliczności 



 

wzrost i waga 
znacznie poniżej norm 



 

ciągły głód, objawy 
odwodnienia, 
wychudzenie,  



 

zaburzenia rozwoju 
fizycznego, 
wymizerowanie  



 

zaniedbania higieny 
ciała - dziecko jest 
zawsze brudne, 
cuchnące 



 

próchnica zębów, zły 
stan jamy ustnej,   



 

zapalenia skóry,  
liczne nie leczone, 
uszkodzenia skóry, 
owrzodzenia, świerzb   



 

zakażenia pasożytami, 
wszawica,   



 

chroniczne choroby 
przedłużające się, nie 
leczone 



 

nieodpowiednie do pogody i rozmiarów ciała ubranie, 
odzież brudna, noszona ciągle, nie reperowana  



 

 stałe zmęczenie, bierność i apatia  



 

wczesne przychodzenie i późne opuszczanie szkoły,  



 

częste zasypianie w klasie,   



 

prośby o jedzenie lub kradzieże jedzenia, szukanie żywności 
i ubrań po śmietnikach  



 

pseudodojrzałość /opiekowanie się rodzeństwem/,   



 

opóźnienia w rozwoju psychicznym  



 

zachowania przestępcze,   



 

uzależnienia (alkohol, narkotyki) 



 

niska samoocena, zachowania destrukcyjne 



 

zachowania neurotyczne (kołysanie. ssanie kciuka itp) 



 

 kompulsywne kradzieże 



 

brak lub bardzo ubogie kontakty społeczne dziecka, 
trudności w ich nawiązywaniu 



 

poczucie wstydu i inności 



 

wypowiedzi dziecka, iż nikt się nim nie interesuje w domu 



 

częste ucieczki 



 

duża absencja w szkole, permanentne 
spóźnienia   



 

częste wizyty w gabinecie lekarskim, 
narzekania na stan zdrowia bez 
konkretnych dolegliwości,   



 

rodzice wykazują brak zainteresowania 
dzieckiem, brak opieki lub 
nieodpowiednia w sytuacjach 
zagrożenia,   



 

nie leczone choroby, urazy i obrażenia, 
brak opieki stomatologicznej, brak 
okularów 



 

izolowanie się od dziecka (np. 
zamykanie się przed dzieckiem) 



 

brak posiłku przez całą dobę,    



 

niski standard mieszkania, brud, 
insekty,   



 

alkoholizm lub narkotyki w rodzinie,  



 

rodzice stale apatyczni, w depresji lub 
prezentujący dziwaczne zachowania i 
nawyki 



 

szybka poprawa stanu zdrowia i 
wyglądu podczas dłuższych pobytów 
dziecka poza domem i pogarszanie po 
powrocie