Marcin Rzeczkowski

Wydział Psychologii
Wyższa Szkoła Finansów i Zarządzania w Warszawie



Rozbieżność pomiędzy płcią biologiczną a 

odczuwaną tożsamością płciową



Transkobieta – chce żyć jak każda inna kobieta



Transmężczyzna – chce żyć jak każdy inny mężczyzna



Cele: 



akceptacja społeczna (imię, forma grzecznościowa, 

rodzaj gramatyczny, gender)



zmiana płci prawnej (dane osobowe, PESEL, K i M w 

dokumentach, konsekwencje prawne)



dostosowanie ciała (terapia hormonalna, operacje 

chirurgiczne, dodatkowe zabiegi)



Płeć biologiczna determinująca prawdę o 

człowieku

–

płeć chromosomalna, płeć gonadalna, płeć hormonalna, 

płeć metaboliczna, płeć mózgowa, płeć wewnętrznych 

narządów płciowych, płeć zewnętrznych narządów 

płciowych, płeć fenotypowa

–

płeć socjalna, płeć psychiczna



Ale kim jesteś naprawdę; W rzeczywistości; Kim się 

urodziłeś/aś; Co powiedział lekarz? 



Była mężczyzną, był kobietą



Kategoria społeczna: grać rolę (płciową), udawać



Płeć jako rola pełniona w społeczeństwie



Marie Germain, historia pacjentki Sophie V.



Rewolucja - przeciwko feministkom i 
homoseksualistom



Dwie płci kulturowe, a więc dwie płci biologiczne



Problem interseksualizmu



Przeniesienie dyskursu – nie tożsamość, lecz 
ciało



Rola ciała w ocenie swojej płciowości



Kim jesteś naprawdę? Jakiej jesteś płci? = Jakie jest 

twoje ciało?



Okres dojrzewania



Postrzeganie na ulicy, w sklepach, w przebieralniach, 

na basenie...



Coming-outy, problemy rozmówców



Oczekiwania partnera



Lustro i kompleksy (głos, wzrost, sylwetka, 

owłosienie, narządy płciowe...)



Transseksualiści jako uwięzieni w ciele



Two-Spirit u Indian Północnoamerykańskich



Wykluczenie  nienawiść zinternalizowana



Ciało – chore, odrzucone



Płeć do korekty



ciało? narządy płciowe? dokumenty? 
funkcjonowanie w społeczeństwie? 



Społeczeństwo – na dalszym planie



konsekwencje psychologiczne



Typowa osoba transseksualna



Niechęć, nienawiść do siebie, do ciała i tego, jak ono 

wygląda i funkcjonuje



Obowiązkowe pragnienie SRS przez transkobiety; 

taryfa ulgowa dla transmężczyzn



Problemy z seksem: niechęć do pieszczot, brak 

orgazmów, nieużywanie genitaliów



Problem: prawda czy typowość? Kontrola w 

środowisku



Psychoterapia...?



Przyjmowanie leków do końca życia



„Operacja zmiany płci”



wycinanie chorych tkanek, narośli, rekonstrukcja 
nieprawidłowo ukształtowanych części ciała



postrzeganie operacji jako tego, co zmienia płeć z 
mężczyzny na kobietę lub z kobiety na mężczyznę



Warunkowa akceptacja ciała – wtedy i tylko wtedy, 
gdy...



Operacja = wyleczenie = gwarancja szczęścia



Kontakt z własnym ciałem, słuchanie go, harmonia 
ciała i umysłu, samoakceptacja



Techniki relaksacyjne, joga, medytacja



Ciało piękne, zadbane, pokazywane bez wstydu, 
kochane 



ale: kult ciała młodego, pięknego, zdrowego!



Inne funkcje pełnione przez ciało: 



zmysły, możliwość poruszania się, działania...

WYKLUCZONE – TERAZ

AKCEPTOWANE – KIEDYKOLWIEK?



Obrzydliwe, dziwaczne, 
dziwne, tabu



Zdeformowane, 
oszpecone, nienaturalne, 
nieatrakcyjne



Nie do pokazywania 
publicznie



Odrzucone, wymienione –
z nienawiści



Kajdany, więzienie



Oryginalne, ciekawe, 
pociągające, niezwykłe



Ukazujące historię 
człowieka, zgodne z „ja”, 
autentyczne, piękne, 
wzruszające



Dla wybranych



Poprawione, udoskonalone 
– z miłości



Partnerskie, 
współpracujące