Art

Materiały dodatkowe do wykorzystania na ćwiczeniach

dla grup zaocznych – Piotr Dariusz Zakrzewski

Poniżej krótkie omówienie wybranych przepisów z części szczególnej (pomocne przy
rozwiązywaniu kazusów).

I. Art. 148 k.k. –

ob. przypisanie

1. paragraf 1. – typ zasadniczy,

- dobrem prawnym chronionym jest życie ludzkie, (moment początkowy –

początek  bólów  porodowych  rozwierających  lub  w  przypadku  cesarskiego
cięcia  -  a  w  wypadku  operacyjnego  zabiegu  cesarskiego  cięcia  kończącego
ciążę  −  od  podjęcia  czynności  zmierzających  do  przeprowadzenia  tego
zabiegu;  moment  końcowy  –  trwałe  i  nieodwracalne  ustanie  funkcji  pnia
mózgu  -  śmierć  mózgowa);  brak  dobra  chronionego  prawem  w  momencie
podejmowania  ocenianej  czynności  wyklucza  realizacje  znamion  ze  148  lub
155  k.k.  (lekarz  naruszając  reguły  sztuki  lekarskiej  podaje  matce  w  ciąży
lekarstwo  wskutek  którego  u  dziecka  powstają  wady  układu  oddechowego  i
umiera tuż po narodzeniu – niekaralne zachowanie)

- przestępstw powszechne (przez zaniechanie, przy zachodzeniu przesłanek z

art. 2 k.k.- indywidualne), skutkowe (konieczność wykazania obiektywnego
przypisania skutku);

- czynnością sprawczą jest każde zachowanie, któremu może zostać obiektywnie

przypisane spowodowanie skutku śmiertelnego; najczęściej oddziaływanie
fizyczne na organizm (np. zadawanie ciosów, duszenie, trucizna)

- przestępstwo umyślne – zarówno zamiar bezpośredni jak i wynikowy (ustala

się biorąc m. in pod uwagę- rodzaj użytego narzędzia, siłę zadawanych ciosów
i ich umiejscowienie, motywy działania sprawcy )

2. paragraf 2 –

uznany za niekonstytucyjny wyrokiem TK

3. paragraf 3

a. zabójstwo jednym czynem więcej niż jednej osoby – np. podłożenie materiału

wybuchowego; w wyniku wybuchu giną 4 osoby
- typ kwalifikowany ze względu na skutek zachowania sprawcy
- każdy ze skutków musi zostać obiektywnie przypisany temu samemu

zachowaniu sprawcy (jeden czyn)

- skutki mogą wystąpić w różnym czasie
- strona podmiotowa – zarówno zamiar bezpośredni jak i zamiar wynikowy

(jeden skutek może być z zamiarem bezpośredni, inny z wynikowym), nie
może być żaden ze skutków spowodowany nieumyślnie,

b. zd. 2 „był wcześniej skazany prawomocnie skazany za zabójstwo)

- przesłanka ustawowego zaostrzenia kary
- tylko jeżeli wcześniejsze zabójstwo było popełnione w postaci sprawczej (nie

podżeganie lub pomocnictwo), popełnione może być natomiast w formie
jednej z postaci stadialnych i tylko jeżeli było to zabójstwo typu

Materiały dodatkowe do wykorzystania na ćwiczeniach

dla grup zaocznych – Piotr Dariusz Zakrzewski

kwalifikowanego lub zasadniczego (to drugie zabójstwo też musi być typu
zasadniczego lub kwalifikowanego)

c. problem!!!! Za bardzo nie ma jakiej kary wymierzyć, bo przepis do którego

jest odwołanie nie obowiązuje

4. paragraf. 4 – zabójstwo typu uprzywilejowanego ze wglądu na szczególne

właściwości strony podmiotowej

- strona podmiotowa- umyślność (zamiar ewentualny lub bezpośredni)
- afekt fizjologiczny (nie związany z odchyleniami psychiki od normy – jeżeli

reakcja strachu, przerażenia i adekwatnego do tego zachowania ma podłoże w
upośledzeniu umysłowym lub innym tego rodzaju zakłóceniu czynności
psychicznych to wówczas można zastanawiać się czy nie mamy do czynienia z
działaniem z ograniczoną poczytalnością -art. 31 k.k.)

- wzburzenie musi być silne
- wzburzenie musi być usprawiedliwione okolicznościami – okoliczności

wyłącznie zewnętrzne, które z punktu widzenia ocen społecznych mogą
zasługiwać na pewne zrozumienie , jest współmierne do wywołującej je
przyczyny

- przyczynę silnego wzburzenia musi stanowić zachowanie pokrzywdzonego,

polegające  na  wyrządzeniu  sprawcy  krzywdy,  ocenianej  w  społeczeństwie
nagannie,  nie  będzie  uznana  za  usprawiedliwioną  gwałtowna  reakcja  w
stosunku  do  osoby  trzeciej,  która  okoliczności  wywołującej  tę  reakcję  nie
spowodowała

- zachowanie to nie może być oceniane w oderwaniu od stosunków istniejących

pomiędzy stronami konfliktu – napięcie istniejące pomiędzy nimi może
bowiem wzrastać od pewnego czasu, a zdarzenie mające miejsce bezpośrednio
przed dokonaniem przestępstwa stanowić może dopełnienie wcześniej
doznanych krzywd,

- możliwość zbiegu art. 148 § 4 z art. 31 § 2 – gdy oprócz silnego wzburzenia

stanowiącego  konsekwencje  afektu  fizjologicznego  tj.  mieszczącego  się
normie  a  nie  związanego  z  odchyleniami  od  tej  normy,  dojdzie  do
wynikających  z  upośledzenia  umysłowego  lub  innego  zakłócenia  czynności
psychicznych  zakłócenia  w  rozpoznaniu  czynu  lub  pokierowaniu  swoim
postępowaniem

- spowodowanie śmierci w stanie silnego wzburzenia przy użyciu broni palnej –

poniesie odpowiedzialność wyłącznie z art. 148 § 4 k.k, - elementy
kwalifikujące odnoszą się wyłącznie do typu zasadniczego

III. Art. 150 tzw. zabójstwo eutanatyczne.

ob. przypisanie

1. Przedmiot ochrony – życie człowieka
2. przestępstwo powszechne- każdy może być sprawcą

Materiały dodatkowe do wykorzystania na ćwiczeniach

dla grup zaocznych – Piotr Dariusz Zakrzewski

3.  czynność  sprawcza  –  każde  zachowanie  pozostające  w  związku  przyczynowym  i
normatywnym  ze  śmiercią,  przestępstwo  materialne  –  dla  dokonania  konieczne  jest
powstanie skutku w postaci śmierci człowieka
4.  przedmiot  czynności  wykonawczej  –  człowiek  żądający  pozbawienia  go  życia,
„żądanie”    –  wyraz  woli  dysponenta  dobra  pozbawienia  go  tego  dobra,  więcej  niż
prośba – musi istnieć element presji na psychikę adresata żądania, podmiot nie musi
mieć zdolności do czynności prawnych w rozumieniu prawa cywilnego wystarczy że
będzie  posiadał  rozeznanie,  co  do  znaczenia  swojego  żądania  (wyklucza  to
skuteczność  żądania  osób  upośledzonych  umysłowo,  chorych  psychicznie,  będących
pod  wpływem  alkoholu  lub  chwilowego  załamania,  czy  także  dzieci  poniżej  16  r.
życia), musi być wyrażone dobrowolnie bez wpływu z zewnątrz (przymusu)
5. strona podmiotowa – tylko umyślnie i to z zamiarem bezpośrednim , przestępstwo
kierunkowe  znamienne  motywem:  działanie  pod  wpływem  współczucia,  celem
działania  sprawcy  –  skrócenie  cierpień  innej  osoby,  musi  istnieć  związek  pomiędzy
współczuciem (obiektem którego jest osoba żądająca pozbawienia życia a nie np. jej
najbliżsi) a zachowaniem sprawcy zmierzającym do pozbawienia życia.

IV. Art. 151
1)  podmiot – przestępstwo powszechne
2)  Przedmiot ochrony – życie człowieka
3)  przedmiotem czynności wykonawczej –  człowiek zdolny do właściwego rozpoznania
znaczenia czynu w postaci targnięcie się na własne życie; nie jest więc przedmiotem tego
czynu osoba która nie ukończyła 16 lat, albo osoba niepoczytalna
4)  czynność sprawcza – poprzez namowę (rozumianą jak w art. 18 § 2 k.k.) lub udzielnie
pomocy  (tak  jak  w  art.  18  §  3  k.k.  -może  być  też  przez  zaniechanie,  w  przypadku
gwaranta), „doprowadzenie do targnięcia ” - dla dokonania czynu wystarczające jest aby
osoba  której  udzielono  pomocy  lub  która  nakłania  podjęła  próbę  odebrania  sobie  życia;
nie jest konieczna dla dokonania śmierć osoby (dlatego jest to przestępstwo konkretnego
narażenia na niebezpieczeństwo)
5)  strona  podmiotowa  –  gdy  czynność  sprawcza  nakłanianie  –  tylko  z  zamiarem
bezpośrednim,  gdy  w  formie  udzielenie  pomocy  –  z  zamiarem  bezpośrednim  lub
wynikowym

IV. art. 155 nieumyślne spowodowanie śmierci

ob. przypisanie

Przestępstwo powszechne z działania, (przez zaniechanie - indywidualne), strona
podmiotowa - nieumyślne

V. art. 156 i 157

ob. przypisanie

A. czyny zabronione skutkujące określonym uszczerbkiem na zdrowiu (lekkim 157 §

2, średnim – 157 § 1, czy ciężkim – 156 § 1 k.k.); wszystkie mają charakter typów
podstawowych (nie kwalifikowanych czy uprzywilejowanych)

B. podmiot – przestępstwo powszechne z działania (indywidualne przez zaniechanie)

Materiały dodatkowe do wykorzystania na ćwiczeniach

dla grup zaocznych – Piotr Dariusz Zakrzewski

C. czynność wykonawcza – spowodowanie określonego uszczerbku” – czyli każde

zachowanie, które może stanowić podstawę dla obiektywnego przypisania skutku
(konkretnego uszczerbku)

D.  Przedmiot czynności wykonawczej – człowiek
E.  skutek:
a)  art.  156  §  1  –  ciężki  uszczerbek  na  zdrowiu  (jego  postacie  są  wyliczone

enumeratywnie w § 1; choroba długotrwała - trwająca ponad 3 miesiące)

b) art. 157 § 1 średni uszczerbek na zdrowiu (trwający dłużej niż 7 dni i nie będący

ciężkim)

c) art. 157 § 2 – lekki uszczerbek na zdrowiu – trwający nie dłużej niż 7 dni (nie

będący naruszeniem nietykalności cielesnej, musza być siniaki, obtarcia itd.)

F. art. 156 § 3 jest typem kwalifikowanym przez następstwo (umyślno –

nieumyślnym), następstwem jest śmierć

VI. Art. 158
A. paragraf 1
1. Cel: Potrzeba uproszczenia budowy typu czynu zabronionego dla ominięcia trudności

dowodowych, (kilka osób uczestniczy w bójce, której skutkiem są uszkodzenia ciała
jej uczestników, nie trzeba udowadniać, który z walczących zadał cios, szczególnie w
sytuacji, gdy uszkodzenie może być efektem działania wielu osób, i nie do końca
wiadomo których)

2. Strona podmiotowa – tylko umyślnie
3. Czynność wykonawcza: „branie udziału w bójce lub pobiciu” udział polega nie tylko

na zadawaniu ciosów danej osobie, ale i np. na zagrzewaniu do zadawania ciosów (np.
krzyczenie  dołóż  mu,  blokowanie  drogi,  podawanie  narządzi).  Nie  jest  to  zatem
podżeganiem  do  uczestniczenia  w  bójce,  tylko  sprawstwem  udziału  w  bójce
zachowanie  sprawcy  mające  postać  podżegania  i  pomocnictwa  jeżeli  odbywa  się  w
czasie  i  miejscu ataku  na ofiarę przez  jednego  lub  wielu sprawców; przyjęcie takiej
solidarnej  postawy  z  napastnikami,  że  wynika  z  niej  potencjalna  gotowość  zadania
ciosu.

a. bójka - zajście pomiędzy trzema osobami, w którym każdy jednocześnie jest

atakującym i atakowanym

b. pobicie - czynną napaść przynajmniej dwóch osób na jedną osobę albo grupy osób na

grupę, przy czym w tym ostatnim przypadku do atakujących należy przewaga(można
wskazać atakujących i atakowanych), działanie napadniętego ma zmierzać do obrony

Nie  zawsze  udział  w  bójce  lub  pobiciu  jest  przestępstwem;  tylko  w  takich  bójkach
(pobiciach),  które  niosą  ze  sobą  niebezpieczeństwo  utraty  życia  lub  uszczerbku  na
zdrowiu opisanego w art. 156 § 1 i 157 § 1; innymi słowy: uczestnicy mają się atakować
wzajemnie z takim  natężeniem, że  stwarza to niebezpieczeństwo utraty życia, ciężkiego
uszkodzenia ciała, ciężkiego uszczerbku na zdrowiu lub średniego uszczerbku na zdrowiu
Podmiotem przestępstwa może być także osoba, która doznała obrażeń w  bójce, a także
osoba,  której  osobisty  udział  w  bójce  nie  wykazuje  cech  działania  niebezpiecznego  dla
życia człowieka lub jego zdrowia

Materiały dodatkowe do wykorzystania na ćwiczeniach

dla grup zaocznych – Piotr Dariusz Zakrzewski

B.  paragraf 2 i 3
tzw.  kwalifikowana  bójka,  stopień  jej  niebezpieczeństwa  jest  wyższy  i  wyraża  się
skutkiem w postaci uszczerbku na zdrowiu określonym w art. 156 k.k. (§ 2) lub śmierci (§
3 )
Następstwo  objęte  ma  być  nieumyślnością,  tj.  sprawca  musi  przewidzieć  lub  mieć
obiektywną możliwość przewidzenia, że efektem bójki może być nawet ciężki uszczerbek
na zdrowiu lub śmierć człowieka
Skutek  bójki,  decydujący  o  kwalifikacji  nie  musi  odnosić  się  do  uczestników  bójki  lub
pobicia, ale też do świadka bójki ( np. nie biorących w niej udziału innych uczestników
zabawy); odpowiedzialność za typ kwalifikowany zachodzi także, gdy skutki określone w
§ 2 dotknęły nie tylko ofiar pobicia ale i sprawców pobicia, ratio legis polega bowiem na
powstrzymaniu się do udziału w bójkach lub pobiciu które mogą doprowadzić do ciężkich
skutków dla zdrowia lub życia człowieka.
Związek przyczynowy – pomiędzy działaniem wszystkich uczestników bójki a opisanym
w ustawie skutkiem.
Odpowiedzialność za udział w bójce nie wyłącza odpowiedzialności sprawcy bójki, który
swoim  działaniem  spowodował  skutek  stanowiący  znamię  kwalifikujące,  tj.  np.  śmierć,
mamy do czynienia w tym przypadku z kumulatywną kwalifikacją

Uwaga! (na potrzeby rozwiązywania kazusu)
Jeżeli  dwie  (także  trzy)  osoby  uczestniczą  w  pobiciu,  działając  wspólnie  i  w
porozumieniu,  którego  przedmiotem  jest  spowodowanie  u  osoby  trzeciej,  co  najmniej
średniego uszczerbku  na zdrowiu (zamiar  bezpośredni) to zasadniczo  można założyć,  iż
ich  odpowiedzialność  oceniać  należy  z  przepisu  penalizującego  spowodowanie  takiego
uszczerbku  –  157  §  1  (  w  przypadku  innych  uszczerbków:  156  §  1  czy  148).  Jeżeli  nie
powstanie  żaden  inny  skutek  niż  ten  objęty  zamiarem,  można  zrezygnować  z
kwalifikowania ze 158 par. 1 (przyjmijmy, iż wchodzi może w grę zastosowanie jednej z
reguł wyłączania wielości ocen.) Jednakże jeżeli obok skutku objętego zamiarem efektem
pobicia będzie jeszcze skutek na który sprawcy się nie godzili, ale w stosunku do którego
można im przypisać nieumyślność – należy im przypisać (w kumulatywnej kwalifikacji)
odpowiedzialność za udział w pobiciu którego jest on następstwem.

Przykład:  2  osoby  porozumiewają  się,  że  pobiją  osobę  trzecią  (połamią  jej  kości).
Jednakże  siła  zadanych  ciosów  doprowadziła  do  tego,  że  osoba  ta  umarła.  Zachowanie
sprawców  należy  zakwalifikować  z  art.  157  §  1  w  zw.  z  art.  158  §  3.  Gdyby  jednak
porozumieli się, co do spowodowania  ciężkiego uszczerbku (że pozbawią  ją wzroku), a
osoba ostatecznie poniosła śmierć to wystarczająca będzie kwalifikacja z art. 156 § 3 k.k.

Jeżeli  przedmiotem  porozumienia  jest  tylko  spowodowanie  lekkiego  uszczerbku  to
badamy odpowiedzialność uczestniczących w pobiciu z art. 158 § 1 (względnie 2 lub 3 w

Materiały dodatkowe do wykorzystania na ćwiczeniach

dla grup zaocznych – Piotr Dariusz Zakrzewski

zależności od skutku – w stosunku do którego działali nieumyślnie). Tutaj też zbędne jest
rozważanie współsprawstwa.
Jeżeli jednej z uczestniczących osób można jednak dodatkowo przypisać ten skutek (np.
był  on  spowodowany  użyciem  noża,  a  ona  jako  jedyna  używała  tego  narzędzia)  to  jej
zachowanie  (szczególnie  jeżeli  skutek  objęty  był  umyślnością)  należy  rozważać
dodatkowo z punktu widzenia art. 157 § 1, 156 § 1 lub 148.

Proszę pamiętać, iż jest to tylko pewne uproszczenie na potrzeby egzaminu. Kwalifikacje
danego zachowania związane z bójką należą do najbardziej spornych w orzecznictwie.

IV. Artykuł 159
Kwalifikowana  forma  udziału  w  bójce  –  z  „użyciem”  broni  palnej,  noża  lub  innego
podobnie  niebezpiecznego  narzędzia  (tj.  takiego,  które  użyte  w  bójce  stwarza  podobne
zagrożenie  dla  życia  lub  zdrowia,  jak  nóż  czy  broń  palna,  chodzi  tu o  niebezpieczność,
która  wynika  z  użycia  narzędzia  zgodne  z  jego  właściwościami,  z  naturalnym
przeznaczeniem, a nie ze sposobu jego użycia)
Tylko ta osoba odpowiada z tego przepisu, która własnoręcznie używała tego przedmiotu
(inni uczestnicy bójki nie odpowiadają)
„używanie”  –  węziej  niż  „posługuje  się”,  zastosowanie  broni  (noża)  zgodnie  z  jego
przeznaczeniem,  z  wykorzystaniem  jego  specyficznych  właściwości  (nie  wystarczy  jego
demonstrowanie, grożenie nim, bicie kolbą po głowie)
Odpowiedzialność  z  tego  przepisu  konsumuje  odpowiedzialność  z  art.  158  §  1  k.k.,
natomiast  w  przypadku  wystąpienia  następstwa  bójki  opisanego  w  art.  156  lub  śmierci
człowieka konieczne jest powołanie art. 159 w zw. odpowiednio z art. 158 § 2 lub 158 § 3
k.k.

VI. art. 160 –

obiekt przyp

A) par. 1 – przestępstwo powszechne; wyłącznie z działania; par. 2 przestępstwo

indywidualne – tylko osoba na której ciąży prawny szczególny obowiązek
zapobiegnięcia powstaniu (rozwijaniu się) bezpośredniego niebezpieczeństwa dla
życia lub ciężkiego uszczerbku na zdrowiu , zarówno z działania jak i z zaniechania

B) skutek - bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na

zdrowiu (tj tego, o którym mowa w art. 156 par. 1); niebezpieczeństwo  – szczególny
układ  rzeczy  i  zjawisk,  z  którego rozwojem  zachodzi  wysokie  prawdopodobieństwo
nastąpienia  uszczerbku  w  dobrze  prawnym;  ten  układ  musi  się  charakteryzować
dynamicznym  rozwojem;  niebezpieczeństwo  ma  mieć  charakter  niebezpieczeństwa
indywidualnego  –  zagrażać  nie  więcej  niż  6  osobom;  bezpośredniość  –  zachodzi
wtedy, kiedy stworzona sytuacja nie wymaga dla swojego dalszego rozwoju włączenia
się w dany układ zdarzeń elementu dodatkowego, zwłaszcza podjęcia przez sprawcę
jakiegokolwiek działania dynamizującego ten układ.

C) czynność sprawcza – każde zachowanie, któremu można obiektywnie przypisać

skutek w postaci bezpośredniego niebezpieczeństwa utraty życia albo ciężkiego

Materiały dodatkowe do wykorzystania na ćwiczeniach

dla grup zaocznych – Piotr Dariusz Zakrzewski

uszczerbku na zdrowiu; obejmuje także zwiększenie istniejącego już
niebezpieczeństwa

VII art. 162
A.  przestępstwo  powszechne,  formalne,  tylko  przez  zaniechanie,  abstrakcyjnego
narażenia na niebezpieczeństwo
B.  może odpowiadać także ten kto sprowadził niebezpieczeństwo (np. nieumyślnie)
C.  „nie  udzielenie  pomocy”  –  to  znaczy  nie  podjęcie  czynności,  którą  określają  pewne
standardy wyznaczone przede wszystkim przez: konkretne położenie, w jakim znalazł się
człowiek wymagający pomocy, stan wiedzy osoby zobowiązanej oraz środki, jakimi ona
dysponuje  (nie  zrobił  tego,  co  w  tej  konkretnej  sytuacji  zrobiłby  modelowy  dobry
obywatel  posiadający  wiedzę  sprawcy);  nie  ma  znaczenia  dla  realizacji  znamion  czy
możliwe było skuteczne udzielenie pomocy
D.  strona podmiotowa – przestępstwo umyślne – trzeba mieć m. in świadomość tego, że
osoba znajduje się w bezpośrednim niebezpieczeństwie…

VIII. art. 173, 174 i 177

ob. przypisanie

A)  katastrofa-  konkretne  zdarzenie  w  komunikacji,  pociągające  za  sobą  bezpośrednie
niebezpieczeństwo grożące życiu lub zdrowiu wielu osób (przyjmuje się co najmniej 6 –
ciu)  albo mieniu w wielkich rozmiarach (część doktryny i orzecznictwa gabaryty: część
– wartość – analogia do mienia wielkiej wartości)
B)  wypadek  –  konkretne  zdarzenie  komunikacji  którego konsekwencją  jest obrażenie
ciała  innej  osoby  niż  sprawca  opisane  w  art.  157  par.1  (par.  1),  ciężki  uszczerbek  na
zdrowiu takiej osoby lub jej śmierć (par.2); 177 par.1 i par. 2 – typy podstawowe; jeżeli
skutkiem wypadku jest śmierć jednej osoby oraz średni uszczerbek na zdrowiu drugiej -
kumulatywna kwalifikacja
C)  sprowadzenie  bezpośredniego  niebezpieczeństwo  katastrofy  –    sprowadzenie
sytuacji,  w  której  potencjalne  ziszczenie  się  zagrożenia  (katastrofy)  „nie  wymaga
dalszego zdynamizowania  zastanego układu  sytuacyjnego,  innymi  słowy sprowadzenie
zagrożenia  w  takiej  skali,  które  ziścić  się  może  bez  dalszych  bezprawnych  zachowań
bez strony sprawcy”
D)  Nie  popełnia  przestępstwa  (także  z  art.  157  par.  3  k.k.)  kto  naruszając,  chociażby
nieumyślnie,  zasady  bezpieczeństwa  w  ruchu  lądowym,  wodnym  lub  powietrznym
powoduje  nieumyślnie  wypadek,  w  którym  inna  osoba  odniosła  obrażenia  ciała  lub
rozstrój zdrowia nie trwające dłużej niż siedem dni
E)  Przestępstwa  powszechne  -  Sprawcą  może  być  nie  tylko  podmiot  uczestniczący  w
komunikacji ale także oddziaływujący z zewnątrz na jej sprawny tok

IX. art. 178 i 178 a
A) stan nietrzeźwości i zbiegnięcie z miejsca zdarzenia nie stanowią znamion

kwalifikujących typy czynów zabronionych wymienionych w art. 178 (część
doktryny traktuje jako takie znamię stan nietrzeźwości), tylko okoliczności , których

Materiały dodatkowe do wykorzystania na ćwiczeniach

dla grup zaocznych – Piotr Dariusz Zakrzewski

wystąpienie stanowi podstawę do nadzwyczajnego obostrzenia kary (oznacza to, że
tego przepisu nie powołujemy w kwalifikacji prawnej zachowania!!!!!)

B) „Zbiegniecie z miejsca zdarzenia” – sprawca oddala się z miejsca wypadku w

zamiarze uniknięcia odpowiedzialności, w szczególności uniemożliwienia lub
utrudnienia ustalenia jego tożsamości, okoliczności zdarzenia i stanu nietrzeźwości

C) 178 a – typ abstrakcyjnego narażenia na niebezpieczeństwo; prowadzenie pojazdu –

każda  czynność  wpływająca  bezpośrednio  na  ruch  pojazdów  w  szczególność
rozstrzygająca  o  kierunku  i  prędkości  jazdy  (także  holowanie  pojazdu);  pojazd
mechaniczny  –  każdy  pojazd  wprawiany  w  ruch  za  pomocą  własnego  silnika;  stan
nietrzeźwości – art. 115 § 16 k.k.

X. art. 190 - groźba karalna

A. przestępstwo powszechne
B. czynność wykonawcza – grożenie innej osobie popełnieniem przestępstwa na jej

szkodę lub szkodę osoby najbliższej, może być wyrażona za pomocą wszystkich
środków mogących przekazać do świadomości odbiorcy jej treść (ustnie, na
piśmie, za pomocą gestu itd.); grożący nie musi zamierzać zrealizować groźby

C. skutek – wzbudzenie w zagrożonym uzasadnionej obawy, że groźba zostanie

spełniona  (zmiana  w  sferze  psychicznej  wywołana  groźbą),  musi  ono  być
uzasadnione  –  tzn.  okoliczności  w  jakich  groźba  zostaje  wyrażona  jak  i  osoba
grożącego wywołują u obiektywnego obserwatora przekonanie,  iż groźba została
wyrażona na serio i daje podstawy do uzasadnionej obawy

D. stron podmiotowa – przestępstwo umyślne, tylko z zamiarem bezpośrednim

XI.

art. 191

A. przestępstwo powszechne, formalne
B. czynność wykonawcza – stosowanie przemocy wobec osoby (nie wobec rzeczy)

lub groźby bezprawnej (art. 115 § 12 k.k.) w celu zmuszenia innej (niż sprawca)
osoby do określonego działania, zaniechania lub znoszenia; przemoc wobec osoby
może  być  zarówno  przez  działanie  jak  i  zaniechanie  (niewykonanie
obowiązkowych  czynności  np.  niedostarczenie  innej  osobie  środków
żywnościowych  w  celu  określonym  w  art.  191);  groźba  ma  być  realna,  tj.  taka
która u obiektywnego obserwatora wywołuje przekonanie, iż jest zdolna wpłynąć
na  decyzję  woli  jej  adresata  w  kierunku  podjęcia  wymuszonego  groźbą
zachowania się .

C. strona podmiotowa – przestępstwo umyślne (zamiar bezpośredni, przestępstwo

kierunkowe)

D. paragraf 2 typ kwalifikowany – przez znamię statyczne, działanie celem

wymuszenia wierzytelności – ona nie musi w rzeczywistości istnieć; sprawca ma
być jednak przekonany że przysługuje mu lub osobie trzeciej

Materiały dodatkowe do wykorzystania na ćwiczeniach

dla grup zaocznych – Piotr Dariusz Zakrzewski

XII.

Art. 278

A. przedmiot czynności wykonawczej – rzecz ruchoma (art. 115 § 9 k.k.) wartość

rzeczy ma przekraczać 250 zł, energia, karta uprawniająca do podjęcia pieniędzy z
bankomatu

B. czynność wykonawcza – zabór (tylko przez działanie), dla dokonania przestępstwa

konieczne jest wyjęcie rzeczy spod władztwa osoby uprawnionej (wbrew jej woli;
może być nielegalne władztwo) i objęcie rzeczy w faktyczne władanie
(posiadanie) przez sprawce (teoria zawładnięcia)

C. strona podmiotowa – przestępstwo kierunkowe (tylko z zamiarem bezpośrednim);

sprawca  działa  w  celu  przywłaszczenia  rzeczy  (tzw.  dolus  coloratus)  –  czyli
włączenia rzeczy do majątku sprawcy lub postępowania z nią jak z własną (łączyć
to  się  ma  z  trwałym  pozbawieniem  władztwa  nad  rzeczą  jej  dotychczasowego
właściciela)

XIII. Art. 279

A. typ kwalifikowany kradzieży – przez znamię statyczne (sposób działania)
B. włamanie – zachowanie polegające na usunięciu przeszkody stanowiącej

zabezpieczenie danego przedmiotu, nie musi polegać na użyciu siły fizycznej, ma
to  być  bowiem  zachowanie  polegające  na  nieposzanowaniu  wyrażonej  przez
dysponenta woli zabezpieczenia danej rzeczy przed  innymi osobami (będzie nim
też np. otworzenie drzwi podrobionym czy ukradzionym kluczem); musi być przed
dokonaniem  kradzieży  (tzn.  nie  realizuje  znamion  typu  wyłamanie  się
pomieszczania celem jego opuszczenia z zabranymi przedmiotami)

C. strona podmiotowa – umyślne (zamiar bezpośredni), zamiar dokonania kradzieży

musi wystąpić najpóźniej w momencie przełamywania zabezpieczenia;
przełamanie zabezpieczenia ma być bowiem środkiem wiodącym do dokonania
kradzieży

XIV. art. 280
A. paragraf 1

a)  dwa przedmioty ochrony:
- nietykalność, życie i zdrowie, wolność
-  prawo  własności,  prawo  posiadania  oraz  inne  prawa  rzeczowe  i  obligacyjne
przysługujące danemu podmiotowi
b)  podmiot czynu – każdy (przestępstwo powszechne)
c)  strona  podmiotowa  –  umyślność  (zamiar  bezpośredni)  przestępstwo

kierunkowe; przyjmuje się tzw. podwójną kierunkowość działania sprawcy –
sprawca działa w celu przywłaszczenia rzeczy i chcąc ten cel osiągnąć stosuje
określone w art. 280 k.k. środki

d)  przedmiot czynności wykonawczej – cudza rzecz ruchoma i człowiek
e)  czynność wykonawcza (przestępstwo z działania ):
-  „kradzież”  tj  zabór  rzeczy  w  celu  przywłaszczenia  -  zarówno  gdy  sprawca
własnoręcznie odbiera pokrzywdzonemu rzecz, którą zamierza przywłaszczyć jak i
gdy  pokrzywdzony  pod  wpływem  groźby  użycia  przemocy  sam  natychmiast
wydaje napastnikowi żądana rzecz

Materiały dodatkowe do wykorzystania na ćwiczeniach

dla grup zaocznych – Piotr Dariusz Zakrzewski

- sposób działania prowadzący do zawładnięcia rzeczą - „użycie przemocy wobec
osoby”-  zastosowanie  siły  fizycznej,  naruszenie  nietykalność  cielesnej,
odpowiednio  ukierunkowane,  tj  takie  którego  celem  jest  przełamanie  woli  oporu
osoby dysponującej rzeczą; nie musi być wobec osoby pokrzywdzonej (może być
wobec  osoby  trzeciej,  ale  musi  mieć  określony  cel  –  oddziaływanie  na  osobę
dysponująca  rzeczą);  „groźba  użycia  przemocy”  jest  to  tzw.  groźba  bezprawna
(art. 115 § 12 k.k.), nie musi być jednoznacznie wypowiedziana, może być przez
tzw.  zachowanie  konkludentne,  spełnienie  tej  groźby  musi  być  możliwe
bezpośrednio po jej zapowiedzeniu; „doprowadzenie do stanu nieprzytomności lub
bezbronności”  np.  przez  użycie  środków  chemicznych  (wtedy  się  przyjmuje  gdy
nie jest ów stan wynikiem zastosowania przemocy wobec osoby)

B.  paragraf 2, typ kwalifikowany
„posługuje  się”  szerzej  niż  używa  z  art.  159  k.k.,  każda  forma  demonstrowania  broni
palnej  (także  broń  gazowa,  musi  jednak  konkretny  egzemplarz  być  niebezpieczny  dla
sprawcy, tzn. nie może być trwale zepsuty) czy noża np., przystawianie do ciała ofiary w
celu dokonania zabory rzeczy zmierzające do potęgowania przemocy, względnie groźby
jej zastosowania lub wywołania większej obawy i poczucia zagrożenia
„inny  podobnie  niebezpieczny  przedmiot”  –  podobnie  niebezpieczny  jak  broń  palna  lub
nóż; nacisk położony na właściwości przedmiotu nie na sposób jego użycia, ze względu
na  swoje  naturalne  właściwości  normalnie,  zwyczajnie  użyty  zagraża  bezpośrednim
niebezpieczeństwem spowodowania śmierci lub ciężkiego uszczerbku na zdrowiu
„działanie w inny sposób bezpośrednio zagrażająca życiu” – może być użycie przedmiotu,
który  nie  jest  niebezpieczny,  ale  użyty  w  określony  sposób  zagraża  życiu  (kopanie
podbitym gwoździami butem po głowie)- trzeba udowodnić, że działanie zagrażało życiu
„działanie wspólnie z inną osobą która posługuje się taką bronią, przedmiotem środkiem
lub sposobem” – w przeciwieństwie do art. 159 odpowiada z typu kwalifikowanego także
osoba współdziałająca z osobą posługującą się bronią id.

XV.

art. 281 – kradzież rozbójnicza

A. typ kwalifikowany kradzieży,
B. czynność sprawcza (tylko z działania): najpierw zabór rzeczy (kradzież –

dokonana,  nie  umiłowana),  potem  (tj.  bezpośrednio  po  kradzieży)  -  użycie
przemocy,  groźby  jej  użycia,  doprowadzenie  do  stanu  nieprzytomności  lub
bezbronności ale tylko, jeżeli działania te zostały podjęte w celu utrzymania się w
posiadaniu  tej  rzeczy  (odwrotna  kolejność  niż  przy  rozboju);  dla  dokonania  tego
przestępstwa nie jest konieczne utrzymanie się w posiadaniu ukradzionej rzeczy

C. strona podmiotowa – zamiar bezpośredni (przestępstwo kierunkowe); występuje

także podwójna kierunkowość działania sprawcy

XVI. art. 282 – wymuszenie rozbójnicze

A. podmiot – przestępstwo powszechne (każdy)
B. czynność wykonawcza –poprzez zastosowanie przemocy, groźby zamachu na

życie lub zdrowie (tj. groźba karalna, musi wzbudzić obawę, że zostanie spełniona,
może być skierowana także przeciwko innej osobie, niż ta którą chce się zmusić

Materiały dodatkowe do wykorzystania na ćwiczeniach

dla grup zaocznych – Piotr Dariusz Zakrzewski

do rozporządzenia mieniem) albo gwałtownego zamachu na mienie sprawca chce
wywołać  u  osoby  presje  psychiczną  pod  wpływem  której  osoba  ta  rozporządzi
mieniem  lub  zaprzestanie  działalności  gospodarczej  („doprowadzenie  do
rozporządzenia…”). Rozporządzenie to winno mieć miejsce w pewnym oddaleniu
czasowym od zachowania sprawcy polegającego na stosowaniu przemocy itp.”)..
Musi  wystąpić  pewna  odległość  czasowa  pomiędzy  groźbą  a  rozporządzeniem
rzeczą  (inaczej niż przy rozboju – tam jednoczesność zamachu na mienie i osobę,
sprawca stosuje przemocy aby niezwłocznie zawładnąć rzeczą)

C. skutek – rozporządzenie mieniem na korzyść sprawcy lub osoby przez niego

wskazanej albo zaprzestanie przez pokrzywdzonego prowadzenia działalności
gospodarczej

D. strona podmiotowa – przestępstwo kierunkowe, celem sprawcy – osiągnięcie

korzyści majątkowej

XVII. art. 283 wypadek mniejszej wagi – typów opisanych w art. 279 § 1 , 280 § 1 281

lub 282 k.k.

Zachowanie realizuje wszystkie znamiona opisane w tych przepisach tylko ze względu
na okoliczności jego popełnienia takie jak wartość zagarniętego mienia, pobudki,
sposób działania sprawcy itd., można mu przypisać niewielki stopień społecznej
szkodliwości. To nie jest typ uprzywilejowany!!!! (Mówi się tutaj o uprzywilejowanej
postaci czynu) Wypadek mniejszej wagi nie jest zatem związany z osoba sprawcy, tj.
nie zależy od opinii jaką cieszy się sprawca, jego poprzedniej karalności, nagminności
danego rodzaju czynów

XVIII. art. 284
przywłaszczenie – rozporządzenie jako swoją własnością cudzą rzeczą ruchomą lub
cudzym prawem majątkowym z wykluczeniem osoby uprawnionej; rzecz musi
znajdować

się

posiadaniu

legalnym

(samoistnym

lub

zależnym)

przywłaszczającego (tym różni się od kradzieży);
par.  2  –  przywłaszczenie  powierzonej  rzeczy  ruchomej,  tzn.  takiej  rzeczy  nad  którą
władztwo  zostało  przekazane  sprawcy  z  jednoczesnym  oznaczeniem  sposobu  jego
wykonywania (mogło to być w  sposób konkludentny)

XIX.  Art. 222. § 1.

A)  Osoba  przybrana  do  pomocy  funkcjonariuszowi  publicznemu  (musi  to  być  osoba

przybrana  do  konkretnej  czynności  służbowej).  Sporne  jest  w  doktrynie  i
orzecznictwie, czy osobą tą może być tylko ten, kto został do tej pomocy wyznaczony,
czy  również  ten,  który  samorzutnie  pomaga  funkcjonariuszowi  publicznemu  w
pełnienie  jego  obowiązków  służbowych;  wystarczy  dla  przyjęcia,  iż  mamy  do
czynienia  z  osobą  przybraną  do  pomocy  funkcjonariuszowi  publicznemu,  że
zaakceptuje on - nawet dorozumianie - udzielaną przez nią pomoc.

Materiały dodatkowe do wykorzystania na ćwiczeniach

dla grup zaocznych – Piotr Dariusz Zakrzewski

B) Naruszenie nietykalności cielesnej funkcjonariusza publicznego lub osoby do pomocy

mu  przybranej  musi  nastąpić  „podczas  pełnienia  obowiązków  służbowych”  lub  „w
związku  z  pełnieniem  obowiązków  służbowych”.  Jest  to  alternatywna  rozłączna,  co
oznacza,  iż  dla  realizacji  znamion  typu  wystarczające  jest  spełnienie  jednego  jej
członu.  Podczas  pełnienia  obowiązków  służbowych  oznacza:  „zbieżność  czasową  i
miejscową  zachowania  sprawcy  i  wykonywania  obowiązków  służbowych  przez
funkcjonariusza  publicznego”.  Pełnienie  obowiązków  służbowych  może  mieć  też
miejsce  w  czasie  wolnym  od  pracy.  Jeżeli  w  tym  okresie  funkcjonariusz  publiczny
podejmuje  działania  zmierzające  do  obrony  porządku  prawnego  w  zgodzie  ze
złożonym  ślubowaniem  to  korzysta  ze  wzmocnionej  ochrony  przewidzianej  przez
komentowany przepis Jeżeli funkcjonariusz publiczny w czasie i w miejscu pracy nie
będzie  pełnił  obowiązków  służbowych  tylko  zajmował  się  swoimi  prywatnymi
sprawami, w związku z którymi dojdzie do naruszenia jego nietykalności cielesnej, to
trudno  w  tej  sytuacji  przyjąć  spełnienie  znamienia  „podczas  pełnienia  obowiązków
służbowych”

C) W związku z pełnieniem obowiązków służbowych” przez funkcjonariusza

publicznego”  oznacza,  iż  wykonywana  przez  funkcjonariusza  publicznego  czynność
mieszcząca  się  w  kategorii  czynności  służbowych  ma  być  motorem,  przyczyną
naruszenia  jego nietykalności cielesnej  lub nietykalności cielesnej osoby do pomocy
mu  przybranej.  Pojawia  się  pytanie:  czy  chodzi  tu  o  konkretną  czynność  służbową
funkcjonariusza publicznego, czy wystarczy jeżeli motywem działania sprawcy będzie
sam fakt pełnienia przez niego obowiązków służbowych; „związek”, o którym mowa
w art. 223 k.k. zachodzi także wtedy kiedy  motywem działania sprawcy  jest fakt, iż
funkcjonariusz  publiczny  zobowiązany  jest  do  wykonywania  określonych  czynności
(ma określony zakres kompetencji).

D) Jeżeli ktoś spowoduje lekki czy średni uszczerbek na zdrowiu funkcjonariusza

publicznego  lub  osoby  do  pomocy  mu  przybranej  będziemy  mieli  do  czynienia  z
właściwym  zbiegiem  przepisów  i  z  koniecznością  zastosowania  kumulatywnej
kwalifikacji.

E) W sytuacji natomiast, w której sprawca jednocześnie narusza nietykalność cielesną i

obrzuca funkcjonariusza publicznego wyzwiskami mamy do czynienie ze zbiegiem
przestępstw nie ze zbiegiem przepisów, chyba że jesteśmy w stanie udowodnić z góry
powzięty zamiar; wtedy mamy do czynienia z czynem ciągłym kwalifikowanym z art.
222§ 1 k.k. i art. 226 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k.

XX.

Art. 223.

„czynna napaść”

A) Znamieniem czynności wykonawczej jest dopuszczenie się czynnej napaści na

funkcjonariusza  publicznego  lub  osobę  do  pomocy  mu  przybraną.  Pod  tym  terminem,
zgodnie  z  powszechnie  przyjętym  stanowiskiem  orzecznictwa  i  doktryny,  należy
rozumieć  każde  działanie  podjęte  w  celu  wyrządzenia  krzywdy  fizycznej  chociażby  ten
cel nie został osiągnięty. Nie budzi także wątpliwości, iż nie można jako czynną napaść
potraktować tzw. biernego oporu.

Materiały dodatkowe do wykorzystania na ćwiczeniach

dla grup zaocznych – Piotr Dariusz Zakrzewski

B) Dopuszczenie się czynnej napaści musi nastąpić, w co najmniej jednej z dwóch

przewidzianych  przez  kodeks  karny  postaci:  sprawca  musi  działać  wspólnie  i  w
porozumieniu z  innymi osobami  lub też używać  broni palnej,  noża  lub  innego podobnie
niebezpiecznego przedmiotu albo środka obezwładniającego

„wspólnie i w porozumieniu z innymi osobami”

C) Znamię „wspólnie i w porozumieniu” należy interpretować podobnie jak w przypadku

postaci  zjawiskowej  współsprawstwa, o  której  mowa  w  art.  18  §  1  zd.  2. Tylko  w  tym
przypadku porozumienie musi obejmować, co najmniej trzy osoby (sprawca ma działać z
innymi  osobami).  Jeżeli  współdziałanie  z  innymi  osobami  przybrało  formę  jednej  z
niesprawczych  postaci  współdziałania  przestępnego  lub  innych  postaci  sprawczego
współdziałania nie dojdzie do realizacji znamion typu czynu zabronionego z art. 223 k.k.

„używanie broni palnej, noża lub innego podobnie działającego przedmiotu albo środka
obezwładniającego”
D) Znamieniem typu jest „używanie” broni palnej (podobnie jak w art.159 k.k.) nie zaś

posługiwanie  się  to  bronią  (jak  w  art.  280  §  2  k.k.  ),  które  jest  pojęciem  szerszym.
Zgodnie z ugruntowana już wykładnią tego znamienia „używanie” oznacza zastosowanie
broni  (noża)  zgodnie  z  jego  przeznaczeniem,  z  wykorzystaniem  jego  specyficznych
właściwości.

E) Środek obezwładniający jest to „każdy środek, którego użycie zgodnie z jego

przeznaczeniem i właściwościami prowadzi do pozbawienia ofiary możliwości
swobodnego poruszania się w ogóle lub unieruchomienia tylko niektórych części ciała”

F) Komentowany typ jest przestępstwem formalnym. Dla jego dokonania nie jest konieczne

powstanie  żadnych  obrażeń  ciała  funkcjonariusza  publicznego,  nawet  naruszenie  jego
nietykalności  cielesnej.  Przestępstwo  jest  dokonane  w  chwili  przedsięwzięcia  działania
zmierzającego bezpośrednio do naruszenia nietykalności cielesnej

XXI Art. 197
a.

Przestępstwo z art. 197 k.k. jest przestępstwem powszechnym.

dwa typy zasadnicze zgwałcenia: doprowadzenie ofiary do obcowania płciowego
(art. 197 § 1) oraz doprowadzenie do poddania się ofiary innej czynności
seksualnej albo wykonania przez nią takiej czynności (art. 197 § 2)

Znamię  "obcowanie  płciowe"  obejmuje  swym  zakresem  znaczeniowym  akty
spółkowania  oraz  jego  surogaty,  które  traktować  można  jako  ekwiwalentne
spółkowaniu.

"Inna  czynność  seksualna"  -  to  czynność  seksualna,  niebędąca  obcowaniem
płciowym,  polegająca  na  cielesnym  kontakcie  uczestników  takiej  czynności,
łączącym  się  z  fizycznym  zaangażowaniem  intymnych  sfer  ciała  co  najmniej
jednej  z  nich,  lub  przynajmniej  fizycznym  zaangażowaniu  intymnych  sfer  ciała
sprawcy  albo  ofiary,  które  w  określonym  kontekście  kulturowym  będą  miały

Materiały dodatkowe do wykorzystania na ćwiczeniach

dla grup zaocznych – Piotr Dariusz Zakrzewski

charakter seksualny, a więc będą mogły zostać uznane za formę zaspokojenia lub
stymulowania naturalnego u człowieka popędu płciowego.

§ 3 – typ kwalifikowany przez znamię statyczne – zgwałcenie wspólnie z inna
osobą (działającą jako współsprawca) – przykład na współsprawstwo konieczne

Zgwałcenie jest przestępstwem skutkowym (materialnym) - ” kto doprowadza do”.
Skutkiem  jest  wywołanie  takiego  stanu  rzeczy,  gdy  istotnie  dojdzie  do  aktu
spółkowania lub jego ekwiwalentu (dokonanie przestępstwa z art. 197 § 1) albo też
ofiara  poddała  się  już  innej  czynności  seksualnej  lub  taką  czynność  sama
wykonała (dokonanie przestępstwa z art. 197 § 2).

Zgwałcenie może być popełnione wyłącznie z zamiarem bezpośrednim

XXII art. 289

a. zabór cudzego pojazdu – tylko działanie (podobnie jak 278)
b. strona podmiotowa – umyślność, zamiar bezpośredni , przestępstwo

kierunkowe; cel działania – krótkotrwałe użycie samochodu (chwilowe
wykorzystywanie pojazdu; nie będzie w sytuacji, w której sprawca używa
pojazdu kilka dni)

XXIII art. 286

a. wyrok SN z dnia 2 grudnia 2002.12.02; IV KKN 135/00; LEX nr

74478

Działanie sprawcy, określone w art. 286 § 1 kk jako doprowadzenie do niekorzystnego

rozporządzenia własnym lub cudzym mieniem, sprowadza się do trzech wymienionych w tym
przepisie sposobów: wprowadzenie w błąd, wyzyskanie błędu, wyzyskanie niezdolności do
należytego pojmowania przedsiębranego działania. Jeżeli chodzi o dwa pierwsze sposoby
działania, to zawsze przy ich stosowaniu warunkiem zrealizowania skutku jest błąd po stronie
pokrzywdzonego. Może to być błąd co do osoby, błąd co do rzeczy, błąd co do zjawiska lub
zdarzenia.

W sytuacji wprowadzenia w błąd sprawca wywołuje w świadomości pokrzywdzonego

fałszywe  wyobrażenie  (rozbieżność  między  rzeczywistością),  zaś  w  przypadku  wyzyskania
błędu ta rozbieżność  już  istnieje, a sprawca  nie koryguje  jej,  lecz korzysta z tego błędu dla
uzyskania  przez  siebie,  w  celu  osiągnięcia  korzyści  majątkowej,  niekorzystnej  dla
pokrzywdzonego decyzji majątkowej.

b. wyrok SN z dnia 30 sierpnia 2000; V KKN 267/00; OSNKW

2000/9-10/85

Pojęcie korzyści majątkowej, konkretyzującej cel działania sprawcy (animus lucri

faciendi)  w  wykładni  prawa  karnego  zawsze  było  rozumiane  szeroko,  jako  współczesne  i
przyszłe przysporzenie mienia, spodziewane korzyści majątkowe, ogólne polepszenie sytuacji
majątkowej.  Korzyść  majątkowa jest zatem pojęciem szerszym  niż przywłaszczenie  mienia,
stanowiące  cel  działania  sprawcy  (animus  rem  sibi  habendi)  przy  popełnieniu  innych
przestępstw  przeciwko  mieniu  (kradzież,  przywłaszczanie).  Dlatego  też,  dla  realizacji
znamienia działania w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, sprawca wcale nie musi dążyć
do przywłaszczenia mienia stanowiącego przedmiot oszukańczych zabiegów. Może on nawet
zakładać  zwrot  mienia  pokrzywdzonemu,  zamierzając  jednak  osiągnąć  korzyść  majątkową

Materiały dodatkowe do wykorzystania na ćwiczeniach

dla grup zaocznych – Piotr Dariusz Zakrzewski

płynącą z rozporządzenia mieniem, przejawiającą się w każdej innej postaci, niż jego
przywłaszczenie.

(…) Dla właściwej wykładni znamienia "niekorzystności" ustawowego istotne znaczenie

ma  to,  że  droga  "pochodu"  przestępstwa  oszustwa  kończy  się  z  chwilą  dokonania  przez
pokrzywdzonego  rozporządzenia  mieniem.  Dlatego  też  korzystność  czy  też  niekorzystność
owego  rozporządzenia  należy  oceniać  tylko  z  punktu  widzenia  okoliczności  istniejących  w
czasie rozporządzania mieniem, a nie tych, które następują później. …niezależnie od tego, że
oskarżeni spłacili kredyty w znacznej części, to w czasie podejmowania kolejnych decyzji o
przyznaniu  kredytów  i  podpisywaniu  umów  z  oskarżonymi  (rzekomymi  nabywcami
towarów),  Bank  Spółdzielczy  w  P.  dokonywał  niekorzystnych  dla  siebie  rozporządzeń.
Faktycznie bowiem, udzielając kredytów, czynił to na warunkach gorszych od tych, które sam
postawił  kredytobiorcy.  Na  skutek  wprowadzenia  w  błąd  (fałszywe  poświadczenie  wydania
towaru przez oskarżoną Krystynę P.) pracownicy banku nie wiedzieli, że żądane przez nich i
pozornie  akceptowane  przez  kredytobiorcę  zabezpieczenie  kredytu  nie  istnieje.  W
rzeczywistości  kredyty  przyznawano  bez  zabezpieczenia,  a  więc  z  ryzykiem  utraty
wypłaconych  środków  i  nieuzyskania  odsetek.  Jest  oczywiste,  że  bez  faktycznego
zabezpieczenia  bank  nie  przyznałby  kredytów,  gdyż  naruszałoby  to  elementarne  zasady
racjonalnego gospodarowania mieniem.

Podsumowując przedstawione rozważania, należy stwierdzić, że ustawowe znamię,

stanowiące skutek przestępstwa oszustwa, określonego w art. 286 § 1 k.k., wypełnione zostaje
wtedy, gdy sprawca, działając w sposób opisany w tym przepisie, doprowadza inną osobę do
rozporządzenia mieniem, które jest niekorzystne z punktu widzenia interesów tej osoby lub
innej osoby pokrzywdzonej. Powstanie szkody w mieniu nie jest koniecznym warunkiem do
przyjęcia, że doszło do tak pojmowanego niekorzystnego rozporządzenia

Pozostałe przepisy z części szczególnej z punktu widzenia, których należy oceniać

odpowiedzialność karną to art.: 149

(obiektyw. przypisanie)

, 288

(obiekt. przypisanie)

291, 292 oraz 217 k.k. (formalne)

Kazus 1 – Art. 148 § 4 k.k.

Jak stwierdzono, Katarzyna C.  przez dłuży okres  czasu  była  maltretowana przez  w swojego
męża, Karola C. Wielokrotnie też po kolejnych awanturach, gdy musiała uciekać z domu do
sąsiadów, żaliła się, iż któregoś dnia może już nie wytrzymać dalszych awantur i zabije męża.
Krytycznego  dnia,  gdy  Karol  C.  wrócił  po  raz  kolejny  do  domu  pijany,  wszczął  awanturę
ubliżając  żonie  w  niewybrednych  słowach.  Kiedy  rozwścieczonym  brakiem  reakcji  zaczął
rozbijać  naczynia  w  kuchni,  Katarzyna  C  nie  wytrzymała  i  chwyciła  nóż  kuchenny  i
kilkukrotnie  zdała  mu  cios  nożem  w  okolice  serca.  Karol  C  po  kilku  minutach  zmarł.  Jak
stwierdzili  biegli  u  Katarzyny  C  doszło  do  rozładowania  silnego  narastającego  przez  wiele
tygodni  stresu  i  nie  mogła  ona  w  pełni  kierować  swoim  postępowaniem  mając  w  stopniu
znacznym ograniczoną poczytalność.
Prokurator postawił Katarzynie C zarzut zabójstwa z art. 148 § 1 wnioskując równocześnie o
zastosowanie nadzwyczajnego złagodzenia kary. Czy zarzut ten jest prawidłowy. Swoje zdanie
krótko uzasadnij.

Materiały dodatkowe do wykorzystania na ćwiczeniach

dla grup zaocznych – Piotr Dariusz Zakrzewski

Rozwiązanie:
Problem ewentualnego zbiegu art. 148§4 i art. 31§1 k.k. – teza  68-69 w Komentarzu

Kazus 2 – Art. 149 k.k., 148 § 1 k.k.

Anna K. postanowiła urodzić dziecko w domu. Bardzo nie chciała dziecka i miała nadzieje, że
w  czasie  porodu  ono  umrze.  Poród  był  ciężki.  Po  przyjściu  na  świat  córeczki  wyczerpana
porodem Anna K nie odcięła nawet pępowiny, ani nie zaopiekowała się dzieckiem  w żaden
inny sposób. Bez żadnych emocji przyglądała się płaczącemu noworodkowi. Po 30 minutach
dziecko zmarło.
Oceń  odpowiedzialność  Anny  K.  Jak  należy  wykładać  znamię  „pod  wpływem  przebiegu
porodu”?  Jak  wyglądałby  odpowiedzialność  ojca  dziecka,  który  w  okresie  porodu  żony
doprowadziłby do śmierci dziecka?
2002.10.24

wyrok s.apel. II AKa 256/02 KZS 2002/12/34 w Krakowie

Zamiar dzieciobójstwa pod wpływem porodu (art. 149 k.k.) jest wynikiem zespołu czynników
psychofizycznych, psychologicznych, fizjologicznych i społecznych, związanych zarówno z
porodem, jak i sytuacją życiową matki. Nie spotyka się wypadków wyzwolenia agresji
samodzielnie przebiegiem porodu, bez udziału pozostałych czynników, a jeśli takie występują,
powinny być wartościowane wedle kryteriów poczytalności jako przypadki patologiczne.

uprzedni zamiar nie zawsze wyłącza stosowanie 149

Kazus 3 – Art. 148 § 1 k.k., 149 k.k.

15-letnia  Joanna  K.  niezwykle  wstydziła  się  faktu,  iż  przyjdzie  urodzić  jej  „panieńskie
dziecko”, nie wiedziała też jak ma podołać jego wychowaniu: nie miała własnych środków do
życia a na ojca dziecka i rodzinę liczyć nie mogła. Cieszyła się nawet, iż wszyscy udają, że
nic  nie  widzą,  zamiast  wypędzić  ją  z  domu.  „Ukrywała”  zatem  ciążę  przed  rodzicami
otoczeniem  w  swej  rodzinnej  wsi.  Ponieważ  nie  zdecydowała  się  na  nielegalny  zabieg
usunięcia  ciąży  postanowiła,  iż  urodzi  dziecko  a  następnie  się  go  pozbędzie,  tak  aby  nie
narażać  siebie  i  swej  rodziny  na  prawdziwe  kłopoty.  Poród trwał  krótko  jednak  Joannie  K.
trudno  się  było  na  ten  desperacki  krok  zdecydować.  Zostawiła  zatem  dziecko  w  stodole  i
wróciła  do  domu,  gdzie  czekała  ją  awantura  z  rodzicami,  oraz  telefoniczne  wyzwiska  ze
strony  ojca  dziecka.  Przez  dwa  dni  po  porodzie  Joanna  K.  opiekowała  się  potajemnie
dzieckiem,  jednak presja  ze  strony  najbliższych  była  nie do wytrzymania.  Uległa w końcu
namowie ojca dziecka zwłaszcza, iż ten obiecał pomoc w skutecznym pozbyciu się ciała. W
trzeciej dobie od daty porodu udusiła dziecko.
Oceń  odpowiedzialność  Joanny  K.  Jak  wyglądałaby  odpowiedzialność  chłopaka  Joanny  K.,
gdyby to on udusił dziecko? Czy mógłby odpowiadać z art. 149 k.k.?
„czas porodu – wydalanie dziecka i łożyska” oraz
okres porodu – wykracza poza czas porodu, określany indywidualnie
przy porodzie i bezpośrednio po nim, od kilku do kilkunastu godzin, nie dłużej niż 8 dni od
wydalenia łożyska

motywacja – pod wpływem porodu

Materiały dodatkowe do wykorzystania na ćwiczeniach

dla grup zaocznych – Piotr Dariusz Zakrzewski

(tymczasem raczej obawa przed opinią środowiska, reakcja rodziny, poczucie bezradności
wobec perspektyw wychowania i utrzymania dziecka)
SN dopuszcza, gdy zamiar zabójstwa jeszcze przed porodem
ważniejsze od porodu jest sytuacja stresowa przed i po porodzie jako czynnik ekskulpujący
możliwe są szczególne sytuacje psychiczne (zaburzenia emocjonalne)

Kazus 4 – 150 k.k.

Karol  H.  znajdował  się  już  w  ostatnim  stadium  choroby  nowotworowej.  Przebywał  w
hospicjum,  oddychał już tylko przy pomocy respiratora, co chwila tracił przytomność i tylko
olbrzymi ból, którego nie dało się złagodzić do końca lekarstwami, przywracał go od czasu do
czasu do świadomości. Dodatkowo od kilku lat ze względu na chorobę nerek poddawany był
3  razy  w  tygodniu  dializom.  Ponieważ  dializy  sprawiały  mu  dodatkowy  ból  zażądał  od
lekarza  zaprzestania  dializ.  Umarł  po  12  dniach.  Rodzina  Karola  oskarżyła  lekarza  o
realizacje znamion z art. 150 k.k. (bierna eutanazja).
Oceń  zasadność  podniesionego  zarzutu.  Jak  należałoby  ocenić  sytuację,  w  której  lekarz  –
celem uśmierzenia bólu – podałby pacjentowi dawkę morfiny, która zgodnie z wiedzą lekarską
może spowodować śmierć człowieka i ta śmierć w tej sytuacji rzeczywiście by wystąpiła. Jakie
znaczenie  miałyby  w  tej  sytuacji  prośby  pacjenta  o  uśmierzenie  bólu,  który  jest  nie  do
wytrzymania.

Ad. 1.
Zaprzestanie uporczywej terapii a bierna eutanazja – czasem trudno rozgraniczyć
odróżnić zachowanie zmierzające do zmniejszenia cierpień od eutanazji Nie można uznać za
realizację znamion typu określonego w art. 150 § 1 sytuacji, w której środki podawane celem
zmniejszenia cierpienia mogą prowadzić do skrócenia życia pacjenta, jeśli lekarz nie
dysponuje środkami innymi, które by mogły zmniejszyć cierpienie, nie powodując
jednocześnie przyspieszenia śmierci. Lekarz powinien poinformować pacjenta o skutkach
ubocznych podawanego środka (zob. art. 31 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty).

 Przestępstwo eutanazji może być popełnione tak przez działanie (np. podanie trucizny,
celowe przedawkowanie leku podtrzymującego życie), jak i przez zaniechanie (np.
niepodanie leku podtrzymującego życie). Jednak przez zaniechanie przestępstwa tego może
dopuścić się tylko osoba, na której ciążył szczególny obowiązek ochrony życia ofiary (np.
lekarz, pielęgniarka). Nie jest natomiast przestępstwem odstąpienie od tzw. uporczywej
terapii, tj. stosowania nadzwyczajnych środków medycznych, które mogą narazić pacjenta
na niepotrzebny ból i cierpienie.

Ad. 2 Lekarz związany jest prośbą pacjenta, gdy pacjent odmawia łagodzenia cierpień za
wszelką cenę – nie może się uwolnić od odpowiedzialności.

 Dlatego też powyższy przepis moim zdaniem pozwala lekarzowi (bez obawy
odpowiedzialności), w miarę pogłębiania się bólu, odpowiednio zwiększać pacjentowi

Materiały dodatkowe do wykorzystania na ćwiczeniach

dla grup zaocznych – Piotr Dariusz Zakrzewski

będącemu w stanie terminalnym dawkę środków uśmierzających (np. morfiny) do granic
niezbędnych dla wyeliminowania cierpień.
Lekarz ma prawo postąpić w ten sposób nawet ze świadomością, że zwiększenie dawki środka
uśmierzającego może spowodować przyspieszenie śmierci pacjenta w wyniku niewydolności
oddechowej, zaś gdyby dawki tej nie zwiększono prawdopodobne jest, że żyłby on nieco
dłużej, ale w trudnych do zniesienia cierpieniach. [...]
Podkreślić jednak należy, że również w takich przypadkach trzeba przyjąć, iż lekarz związany
jest wolą pacjenta. Nie można go więc zwolnić od odpowiedzialności, gdy pacjent wyraźnie
odmawia łagodzenia cierpień, za wszelką cenę.

Ad. 3. Cel: uśmiercenie czy usmieżenie bólu – jeśli to drugie, nawet ze świadomością
możliwości spowodowania śmierci to chyba nie ma złamania normy sankcjonowanej i
realizacji znamion typu.

 Jeżeli pacjent umiera na skutek np. jednorazowego zastrzyku dożylnego morfiny w dawce,
która w oczywisty sposób jest zbyt wysoka na danym etapie leczenia przeciwbólowego, to
powinien to być sygnał możliwości karalnego spowodowania śmierci chorego. Pozostaje tylko
kwestia ustalenia czy było ono umyślne czy też nieumyślne.
Należy podkreślić, że intencja, z jaką działałby sprawca w postaci np. zamiaru uśmierzenia
bólu a nie spowodowania śmierci, nie może stanowić okoliczności, która samodzielnie
zwalniałaby lekarza od odpowiedzialności karnej, jeżeli zaistnienie skutku śmiertelnego
wskutek zastosowania danego środka było pewne. Może ona jedynie wpływać na złagodzenie
jego winy.
 Wyłączona jest prawna odpowiedzialność lekarza za spowodowanie śmierci cierpiącego
pacjenta, pod warunkiem, że zamiarem lekarza było złagodzenie bólu, nie zaś spowodowanie
śmierci. Twierdzenie takie jest prawdziwe, ale tylko wtedy, gdy zostanie uzupełnione o
dodatkowe warunki [...]. Nie można bowiem traktować zamiaru lekarza, który podaje
analgetyk nie w celu spowodowania śmierci pacjenta, lecz uśmierzenia jego bólu, jako
wyłącznej okoliczności uchylającej taką odpowiedzialność. Nie stanowi zatem wystarczającej
przesłanki uchylającej odpowiedzialność lekarza jego moralnie dobry zamysł łagodzenia
bólu, jeżeli ma on świadomość, że jego działanie równocześnie łagodząc cierpienie
nieuchronnie pociągnie za sobą śmierć chorego. Lekarz może działać wyłącznie w zamiarze
ewentualnym spowodowania śmierci pacjenta. Może on zatem swym działaniem stwarzać
dla pacjenta ryzyko takiej śmierci i godzić się z jej następstwem, jeżeli jest to konieczne dla
złagodzenia cierpień chorego. Jeżeli jednak [...] ma pewność tego, że skutkiem jej działania
będzie jednocześnie śmierć pacjenta, to nie może być mowy o wyłączeniu odpowiedzialności
karnej za czyn, który w swej istocie jest zabójstwem eutanatycznym, dokonanym w zamiarze
bezpośrednim. Moralnie dobry zamysł łagodzenia cierpień innej osoby, pod warunkiem
wystąpienia znamion z art. 150 § 1 k.k. może wpływać jedynie na złagodzenie kary.

Kazus 5 – 151 k.k., 148 § 1 k.k.

16-letnia Magda K. bardzo źle znosiła ciążę, nie mogąc liczyć na nic, poza szykanami ze
strony swoich najbliższych oraz ojca dziecka. Prosiła więc swą przyjaciółkę, aby ta pomogła

Materiały dodatkowe do wykorzystania na ćwiczeniach

dla grup zaocznych – Piotr Dariusz Zakrzewski

jej skończyć „z tym wszystkim” i żeby pomogła jej to zrobić tak „żeby nie bolało”, gdyż ona
–  Magda  K.,  tak  czy  inaczej  decyzję  swą  zrealizuje.  Anna  Z.  w  końcu  uległa  namowom
Magdy  K.  i  szlochając  wręczyła  jej  arszenik,  który  udało  jej  się  ukraść  z  apteki,  w  której
pracowała  jej  matka.  W  szpitalu  podjęto  próbę  ratowania  9  -  miesięcznego  płodu,  niestety
mimo cesarskiego cięcia, dziecko kilka godzin po urodzeniu zmarło, gdyż trucizna zdążyła się
przedostać do jego organizmu, zanim wyjęto je z łona matki. Próby samobójczej nie przeżyła
także Magda K.
Oceń  odpowiedzialność  Anny  Z.  Czy  w  analizowanej  sytuacji  dziecko  poczęte  ale
nienarodzone będzie uważane za człowieka w rozumieniu prawa karnego?

150 Nie:

- Magda K. ma 16 lat – dyskusyjne czy w tym wieku może być podmiotem zdolnym do

wyrażenia „żądania”

-  Pojęcie „żądania” – to pokrzywdzony jest stroną inicjującą
-  Magda K. „żąda” pod wpływem „chwilowego załamania”
-  przyczyną jest (chyba) „okoliczność przemijająca”, w każdym razie nie są to cierpienia

związane z chorobą czy trwałym kalectwem

- pytanie czy 16-latka, w dodatku ciężarna (depresja) może być przedmiotem czynności

wykonawczej do dyskusji
151

- pytanie czy Anna Z. „udzieliła pomocy” jeśli interpretować to znamię wąsko tak jak sugeruje

Profesor to chyba nie, gdyż jej pomoc nie „warunkuje wprowadzenia w czyn decyzji o
pozbawieniu się życia” a raczej ma tę czynność uczynić MK bardziej znośną „ułatwić
realizację” do dyskusji

- „Doprowadza” w przepisie Wniosek – nie

zaniechania, znamion typu określonego w  art. 148 § 1 od strony przedmiotowej różni się od
realizacji znamion typu określonego w art. 151 charakterystyką przedmiotu czynności
wykonawczej Kwalifikację z art. 148 § 1 należy przyjąć wtedy, gdy osoba dokonująca
zamachu na własne życie nie mogła ze względu na wiek lub stan psychiczny rozpoznać
należycie znaczenia swojego czynu. W przypadku kwalifikacji z art. 151 zamach samobójczy
jest wynikiem swobodnie podjętej decyzji woli przez ofiarę tego zamachu.

Do dokonania przestępstwa określonego w  art. 151 wystarczy, jeżeli dojdzie do usiłowania
zamachu samobójczego, tzn. osoba zamierzająca dokonać samobójstwa zmierzać będzie już
bezpośrednio do realizacji swojego zamiaru. Jeżeli osoba namawiana do targnięcia się na
własne życie lub której udzielano pomocy nie będzie usiłowała popełnić samobójstwa, to
namawiający lub udzielający pomocy odpowiadać będą za usiłowanie.

Kazus 6 – 158 § 1 k.k., 159 k.k.

Józef K. jak w każdą sobotę oddawał się swojej ulubionej rozrywce jaką było branie udział w
imprezach tanecznych w pobliskiej remizie strażackiej. Po przybyciu na miejsce zabawy, po
wcześniejszym  wypiciu  ze  swoimi  kolegami  Franciszkiem  Z  i  Witoldem  J.  dwóch  butelek

Materiały dodatkowe do wykorzystania na ćwiczeniach

dla grup zaocznych – Piotr Dariusz Zakrzewski

wódki,  zauważył,  że  na  sali  znajduję  się  również  jego  była  dziewczyna  Jolanta  Ś.  wraz  z
nieznanym  mu  mężczyzną,  którym  okazał  się  Marcin  B.  Dowiedziawszy  się,  że  towarzysz
Jolanty  Ś.  jest  z  miasta,  Józef  K  postanowił  upiec  dwie  pieczenie  na  jednym  ogniu,  chcąc
odegrać się na Jolancie Ś. za to, że go rzuciła oraz sprawić łomot jej towarzyszowi, ponieważ
szczerze  nienawidził  miastowych.  Wiedząc,  że  jego  koledzy  lubią  urozmaicić  sobie  nudne
zabawy  oświadczył  im:  „Panowie  idziemy  zatańczyć  z  miastowym”.  Franciszkowi  Z  i
Witoldowi  J. nie trzeba  było dwa razy powtarzać. Józef  K. podszedł do stolika  i  znienacka
uderzył  Marcina  B.  Ku  zdziwieniu  mężczyzn  Marcin  B  bardzo  szybko  otrząsnął  się  z
pierwszego zaskoczenia  i rzucił się  na  Józefa  K  kilkoma  szybkimi  ciosami  posyłając go na
parkiet  łamiąc  mu  równocześnie  nos.  Następnie  przystąpił  do  ataku  wyprzedzającego  na
Franciszka Z i Witolda J. Pomimo przewagi liczebnej przeciwników Marcin B, który od lat
ćwiczył wschodnie sztuki walki, bez większego trudu poradził sobie również z nimi zadając
im  szereg  silnych  cisów.  Następnie  aby  wybić  napastnikom  z  głowy  ponowienie  ataku
każdego z nich kopnął  jeszcze kilka razy w  brzuch, gdy  leżeli oni  na ziemi. Był  zresztą do
tego zachęcany okrzykami Jolanty Ś.:  „Dokop im Misiu, dokop. Zasłużyli sobie!”. Józef K.
po  dojściu  do  siebie,  widząc,  że  sytuacja  obróciła  się  przeciwko  napastnikom,  rozbił
znajdującą  na  stoliku  butelkę  po  piwie  i  podbiegając  do  Marcina  B.  zadał  mu  cios
powodujący ranę ciętą w okolicach szyi. Marcina B. przed wykrwawieniem uratowała tylko
szybkie przewiezienie do na oddział intensywnej terapii pobliskiego szpitala.
Oceń odpowiedzialność karną uczestników zajścia.

1) Józef K odpowie za czyn z art. 159 k.k. i art. 156§1 pkt 2 k.k. w zw. z art. 11§2 k.k. –

udział w bójce w czasie którego używa innego niebezpiecznego przedmiotu
podobnego do noża (tu tzw. tulipan) i odpowiedzialność za wywołany skutek, którą
jedynie jemu można przypisać. Należy uznać że na zasadzie konsumpcji zachowanie
to pochłonie odpowiedzialność za podżeganie do pobicia.

2) Franciszek Z. I Witold J. odpowiedzą z art. 158§1 k.k. – użycie tzw. tulipana przez

Józefa K. stanowiło eksces i nie mogą odpowiadać za skutek w postaci ciężkiego
uszczerbku na zdrowiu Marcina B.

3) Marcin B odpowie z art. 158§1 k.k. i art. 157§2 k.k. w zw. z art. 11§2 k.k. Nie ma

mowy o odpowiedzialności Marcina B za skutki na własnych dobrach – tak dr Wróbel
na wykładzie! (zresztą moim zdaniem absolutnie słusznie, choć Pani doktor się z tym
nie zgadza)

4) Jolanta Ś – odpowie za 158§1 k.k.

Kazus 7 – 279 § 1 k.k., 288 k.k.

Piotr  K.  powziął  plan  dokonania  kradzieży  telewizora  ze  sklepu  przy  ul.  Karmelickiej.
Zgodnie  ze  swym  zamierzeniem  Piotr  K.  miał  wybić  szybę  w  oknie  wystawowym,  a
następnie wynieść ze sklepu upatrzony wcześniej telewizor. W trakcie próby rozbicia szyby
okazało się, że obiekt wyposażony jest w pancerne szkło i przy pomocy kamienia nie można
rozbić okna wystawowego. Wówczas  Piotr K. przyniósł  z samochodu siekierę  i kompletnie
zdemolował  drzwi,  a  następnie  w  szale  i  wściekłości  uszkodził  także  znajdujący  się  przy
oknie  wystawowym  regał.  Następnie  zabrał  upatrzony  telewizor  i  wyniósł  go  ze  sklepu.  W

Materiały dodatkowe do wykorzystania na ćwiczeniach

dla grup zaocznych – Piotr Dariusz Zakrzewski

trakcie postępowania przygotowawczego ustalono, że straty związane z rozbiciem drzwi oraz
zniszczeniem regału są czterokrotnie wyższe niż wartość telewizora.
Dokonaj  kwalifikacji  prawnej  zachowania  Piotra  K.  uzasadniając  zwięźle  przyjęte
rozstrzygnięcie.
279 § 1 w zw. z art. 288 k.k. w stosunku do obu.
- co do zasady konsumpcja ale może się zdarzyć inaczej
Kazus 8 – 179 § 1 k.k.

Po  zamknięciu  hipermarketu  TESCO  Jarosław  M.  postanowił  dostać  się  do  hali  głównej
wyłamując  zamki  w  drzwiach  prowadzących  do  magazynów  znajdujących  się  na  tyłach
hipermarketu. Kiedy podszedł do drzwi spostrzegł, że znajdujące się w tylnej części budynku
hipermarketu okno jest otwarte. Porzucił wówczas zamiar wyłamywania zamków i dostali się
do  środka  przez  okno.  Po  wejściu  do  hipermarketu  Jarosław  M.  unieruchomił  alarm
elektroniczny dokonując jego dezaktywacji przy pomocy przenośnego komputera. Następnie
Jarosław M. zabrał z działu sprzęt AGD o łącznej wartości 25 tys. PLN. Następnie posługując
się wytrychem otworzył drzwi magazynowe i opuścili hipermarket wynosząc ze sobą zabrany
z działu AGD sprzęt elektroniczny. Został złapany.
We  wniesionym  do  sądu  akcie  oskarżenia  prokurator  zarzucił  Jarosławowi  M.  popełnienie
przestępstwa  kradzieży  z  włamaniem.  Dokonaj  oceny  kwalifikacji  prawnej  przyjętej  przez
prokuratora, krótko uzasadniając przyjęte stanowisko.

279 § 1 –włamaniem  jest dezaktywacja alarmu elektronicznego,
wyłamania się ze sklepu – nie jest to włamanie
można się kilka razy włamać i wyłamać – jedna kwalifikacja

Kazus 9

Dokonaj kwalifikacji prawnej czynów:

1. Józef G. wyrwał (i uciekł) Przemysławowi J. z ręki kartę do bankomatu, w momencie

gdy ten chciał z niej skorzystać w sklepie.

2. Józef G. groził Przemysławowi J., że zniszczy mu samochód (z którego Przemysław

właśnie wysiadał) jeśli ten nie odda mu natychmiast portfela z pokaźną kwotą pieniędzy.
Przemysław lubił swój samochód – więc portfel oddał.

3. Józef G. zagroził Przemysławowi J., że jeśli ten nie przeleje na jego konto sumy 100 tys.

PLN to podpali jego dom. Dodał jednocześnie, że daje Przemysławowi J., tydzień na
realizacje przelewu. Trzeciego dnia od tego zdarzenia Przemysław J., w obawie
zrealizowania groźby czynność tę wykonał.

4. Józef G. w towarzystwie 6 kolegów z siłowni poprosił spotkanego w ciemnej uliczce

przechodnia, aby podpisał „umowę kupna sprzedaży” swojego telefony komórkowego.
Sparaliżowany strachem przechodzień umowę podpisał i wydał telefon osiłkom.

5. Jan J. spożywał wraz z Filipem A. alkohol w parku. Filip A miał jednak słabą głowę i

szybko „odpadł”. Wykorzystując stan kolegi Jan J. zabrał

mu portfel

, mając zamiar

poinformować kolegę po przebudzeniu, że ukradli go chuligani, gdy Jan J. oddalił się na
chwilę od kolegi.

Materiały dodatkowe do wykorzystania na ćwiczeniach

dla grup zaocznych – Piotr Dariusz Zakrzewski

6. Jan J. podszedł w towarzystwie tresowanego owczarka kałkaskiego, do Przemysława G. I

zażądał  od  niego  wydania  portfela.  Owczarek,  wspiął  się  na  dwóch  łapach,  przednie
opierając  o  ramiona  Przemysława  G.  i  wyszczerzył  zęby  przy  jego  szyi  czekając  na
komendę swego pana. Przemysław G. Zrealizował żądanie Jana J. I wydał mu portfel.

280  §  2  –  „sposób  bezpośrednio  zagrażający  życiu”,  „doprowadza  do  bezbronności”  –
znów bez przemocy

7. Jan J. postanowił zabrać wracającej z kościoła staruszce książeczkę do nabożeństwa. Na

wypadek gdyby staruszka stawiała opór schował do kieszeni nóż. Skończyło się jednak
na krótkiej szarpaninie i wykręceniu staruszce ręki.

8. Jan J. postanowił zabrać wracającej z kościoła staruszce książeczkę do nabożeństwa. Na

wypadek gdyby staruszka stawiała opór schował do kieszeni nóż. Podszedł do kobiety i
„poprosił” ją o książeczkę do nabożeństwa trzymając nóż tak aby kobieta go widziała.

Kazus 10

Wieczorną  porą  kibic  piłkarski  należący  do  bojówki  miejscowego  klubu  piłkarskiego
Krzysztof  F.  postanowił  wyskoczyć  na  kilka  piwek  pod  sklep  monopolowy.  Krzysztof  F.
brzydził  się  pracą  więc  miał  problem  z  pieniędzmi.  Zastanawiając  się  jak  go  rozwiązać
zobaczył  wracającą  właśnie  z  wieczornej  mszy  75-letnią  drobną  staruszkę  Genowefę  J.
Krzysztof F., znacząco uśmiechając się, powiedział głośno „Ta miła pani na pewno pożyczy
mi  kilka  złotych  na  browar.”  Bez  zastanowienia  udał  się  do  staruszki  i  podchodząc  do  niej
grzecznie ukłonił się i zapytał:  „Starowinko mam problem  bo zabrakło  mi do piwa. Kopsnij
kilka  złotych  na  browar  biednemu  studentowi”.  Genowefa  J.  widząc  przed  sobą  łysego,  o
połowę  wyższego,  dobrze  zbudowanego  mężczyznę  w  szaliku  klubu  piłkarskiego  bez
zastanowienia wyciągnęła z torebki 50 zł i wręczyła je trzęsącymi się rękami Krzysztofowi F.
Ten  uśmiechnął  się  do  niej  szeroko  i  powiedział:  „Pięknie  dziękuje  babciu”  po  czym
pocałował ją szarmancko w rękę. Za „stypendium” zakupił kilkanaście piw, które jeszcze tego
samego wieczoru wypił z kolegami na osiedlowej ławeczce.
Oceń odpowiedzialność karną Krzysztofa F.

Rozwiązanie:
Krzysztof F. 280§1 k.k. problem z oceną co na gruncie rozboju można uznać za groźbę użycia
przemocy

Kazus 11

Na przystanku autobusowym stało dwóch młodzieńców: Tomasz D. i Łukasz K. ubranych w
szaliki przeciwnych drużyn, które rozgrywały w tym dniu mecz derbowy. W pewnej chwili w
Łukasz K. zaczął śpiewać piosenki obraźliwe dla klubu Tomasza D. Początkowo zostało to
przez kibica  zignorowane  lecz kiedy obelgi te stał się poważne,  Tomasz D.  nie  wytrzymał  i
odpowiedzieli Pawłowi G, iż jest „fałszywym parszywym psem” następnie spoliczkował go i

Materiały dodatkowe do wykorzystania na ćwiczeniach

dla grup zaocznych – Piotr Dariusz Zakrzewski

opluł.  Paweł  G.  Odstąpił  od  kontrataku  widząc  zbliżającą  się  do  przystanku  grupę  kibiców
drużyny Tomasza D.
Omów odpowiedzialność karną Tomasza D.

Kazus 12

Atrakcyjna,  28  letnia  Zofia  F.  lubiła  górskie  wycieczki.  Pewnego  pięknego  dnia  wynajęła
przewodnika  Jana  T.  i  udała  się  z  nim  na  Rysy.  Po  zdobyciu  szczytu,  w  drodze  powrotnej
zablokowała  się  między  dwoma  głazami.  Jan  T.  powiedział  wówczas,  że  wraca  sam  do
schroniska.  Dodał  następnie,  że  ostatecznie  może  pomóc  Zofii  F.  zejść  pod  warunkiem
odbycia  stosunku  seksualnego.  Zofia  F.  zaczęła  wprawdzie  krzyczeć  i  płakać  ale  Jan  T.
oświadczył, że  jak się zaraz  nie zamknie to sobie pójdzie. Wystraszona Zofia F. poniechała
oporu.
Oceń odpowiedzialność karną Jana T.

197 § 1 w zw. z 198 § 1 w zw. z 11 § 2 – groźba bezprawna, bezradność, „opór (brak zgody)”
w orzecznictwie

Kazus 13

14 – letni Dawid K. był upośledzony umysłowo w stopniu ciężkim. Od pewnego czasu matka
zauważyła  u  tego  spokojnego  dotychczas  chłopca  zwiększoną  nadpobudliwość,  agresje,  a
także zainteresowanie swoimi narządami płciowymi. Mając w pamięci przeczytane artykuły
na temat problemów seksualności osób niepełnosprawnych a stwierdziła, iż musi nauczyć go
rozładowywać  samego  napięcie  seksualne,  zanim  dojdzie  do  jakiegoś  nieszczęścia.
Postanowiła nauczyć go masturbacji. Ponieważ trochę bała się jak syn zareaguje, powiedziała
mu, że ona musi to zrobić, bo inaczej on ciężko zachoruje i umrze. I że potem on sam będzie
to  robił  Przestraszone  dziecko  pozwoliło  matce  na  dokonanie  „na  nim”  masturbacji.  Po
wszystkim  powiedział,  że  mu  się  bardzo  podobało  i  on  chce  to  robić.  Opiekunka  w
warsztatach terapii zajęciowej, na które uczęszczał chłopiec zawiadomiła prokuraturę po tym,
jak zobaczyła masturbującego się chłopca i dowiedziała się, że nauczyła go tego mama.
Czy matce chłopca można przypisać popełnienie jakiegoś czynu zabronionego?

Odnośnie 197 par. 2 k.k. -,

z 2001.10.26

wyrok SN

WA 25/01

OSNKW 2002/1-2/6

Nie każda ingerencja w narządy płciowe innej osoby, poprzedzona użyciem przemocy, groźby
bezprawnej lub podstępu, musi pociągnąć za sobą dla sprawcy takiego zachowania
odpowiedzialność karną na podstawie art. 197 § 2 k.k., warunkiem bowiem niezbędnym do
wypełnienia znamion tego czynu, jest również i to, by zachowanie sprawcy miało "charakter
seksualny", to jest wiązało się z jakąś formą zaspokojenia lub pobudzenia popędu płciowego.

i drugi o przeciwnej tezie (przesłał dr Wróbel)