„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

 

 

 
 

MINISTERSTWO EDUKACJI 

NARODOWEJ 

 

 
 
Beata Radomska 

 
 

 
 

 
Opracowywanie dokumentacji kartograficzno-
geologicznej dla struktur wgłębnych 311[12].Z1.03 

 

 

 
 

 
 
 
Poradnik dla nauczyciela

 

 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
 

Wydawca

 

Instytut Technologii Eksploatacji 

–

 Państwowy Instytut Badawczy 

Radom 2007 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

1 

Recenzenci: 
dr inŜ. Magdalena Stawarz 
mgr inŜ. Joanna Sznajder-Stworzyjanek 
 
 
 
Opracowanie redakcyjne: 
mgr Janina Rudzińska 
 
 
 
Konsultacja: 
mgr inŜ. Andrzej Kacperczyk 
 
 
 
 

 
 
 
 
 
 

Poradnik  stanowi  obudowę  dydaktyczną  programu  jednostki  modułowej  311[12].Z1.03 
„Opracowywanie  dokumentacji  kartograficzno-geologicznej  dla  struktur  wgłębnych”, 
zawartego w modułowym programie nauczania dla zawodu technik geolog. 
 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
Wydawca 

Instytut Technologii Eksploatacji – Państwowy Instytut Badawczy, Radom 2007 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

2 

SPIS TREŚCI

 

 

1.

 

Wprowadzenie 

3 

2.

 

Wymagania wstępne 

5 

3.

 

Cele kształcenia 

6 

4.

 

Przykładowe scenariusze zajęć 

7 

5.

 

Ćwiczenia 

11 

5.1.

 

Geologiczna obsługa kopalń podziemnych i kopalń odkrywkowych 

11 

5.1.1.    Ćwiczenia 

11 

5.2.

 

Dokumentacja geologiczna złoŜa 

13 

5.2.1

 

Ć

wiczenia 

13 

5.3.

 

Metody geologicznej kartografii wgłębnej 

15 

5.3.1.   Ćwiczenia 

15 

5.4.

 

Charakterystyka i podział map wgłębnych 

17 

5.4.1.

 

Ć

wiczenia 

17 

5.5.

 

Mapy miąŜszościowe, strukturalne, składu, geofizyczne 

19 

5.5.1.

 

Ć

wiczenia 

19 

6.  Ewaluacja osiągnięć ucznia 

21 

7.

 

Literatura 

35 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

3 

1.  WPROWADZENIE

 

 

Przekazujemy Państwu Poradnik dla nauczyciela, który będzie pomocny w prowadzeniu 

zajęć  dydaktycznych  w  szkole  kształcącej  w  zawodzie  technik  geolog  o  podstawowych 
zasadach  opracowywania  dokumentacji  kartograficzno-geologicznej  dla  struktur  wgłębnych 
skorupy ziemskiej 

W poradniku zamieszczono: 

–

 

wymagania wstępne, wykaz umiejętności, jakie uczeń powinien mieć juŜ ukształtowane, 
aby bez problemów mógł korzystać z poradnika,  

–

 

cele  kształcenia,  wykaz  umiejętności,  jakie  uczeń  ukształtuje  podczas  pracy 
z poradnikiem, 

–

 

przykładowe scenariusze zajęć, 

–

 

przykładowe ćwiczenia ze wskazówkami do realizacji, zalecanymi metodami nauczania-
uczenia oraz środkami dydaktycznymi, 

–

 

ewaluację osiągnięć ucznia, przykładowe narzędzie pomiaru dydaktycznego, 

–

 

literaturę uzupełniającą. 

 

 

Wskazane  jest,  aby  zajęcia  dydaktyczne  były  prowadzone  róŜnymi  metodami  ze 

szczególnym  uwzględnieniem  aktywizujących  metod  nauczania,  np.  samokształcenia 
kierowanego, tekstu przewodniego. 
 

Formy  organizacyjne  pracy  uczniów  mogą  być  zróŜnicowane,  począwszy  od 

samodzielnej pracy uczniów do pracy zespołowej.  
 

Jako  pomoc  w  realizacji  jednostki  modułowej  dla  uczniów  przeznaczony  jest  Poradnik 

dla ucznia. Nauczyciel powinien ukierunkować uczniów na właściwe korzystanie z poradnika 
do nich adresowanego. 
 

Materiał nauczania (w Poradniku dla ucznia) podzielony jest na rozdziały, które zawierają 

podrozdziały.  Podczas  realizacji  poszczególnych  rozdziałów  wskazanym  jest  zwrócenie 
uwagi na następujące elementy: 
–

 

materiał  nauczania  –  w  miarę  moŜliwości  uczniowie  powinni  przeanalizować 
samodzielnie, 

–

 

pytania sprawdzające mają wykazać, na ile uczeń opanował materiał teoretyczny i czy jest 
przygotowany  do  wykonania  ćwiczeń.  W zaleŜności  od  tematu  moŜna  zalecić  uczniom 
samodzielne  odpowiedzenie  na  pytania  lub  wspólne  z  całą  grupą  uczniów,  w  formie 
dyskusji opracowanie odpowiedzi na pytania. Druga forma jest korzystniejsza, poniewaŜ 
nauczyciel  sterując  dyskusją  moŜe  uaktywniać  wszystkich  uczniów  oraz  w  trakcie 
dyskusji usuwać wszelkie wątpliwości, 

–

 

dominującą  rolę  w  kształtowaniu  umiejętności  oraz  opanowaniu  materiału  spełniają 
ć

wiczenia.  W  trakcie  wykonywania  ćwiczeń  uczeń  powinien  zweryfikować  wiedzę 

teoretyczną  oraz  opanować  nowe  umiejętności.  Przedstawiono  propozycję  ćwiczeń. 
Nauczyciel  decyduje,  które  z  zaproponowanych  ćwiczeń  jest  w  stanie  zrealizować  przy 
określonym  zapleczu  technodydaktycznym  szkoły.  Prowadzący  moŜe  równieŜ 
zrealizować ćwiczenia, które sam opracował, 

–

 

sprawdzian  postępów  stanowi  podsumowanie  rozdziału,  zadaniem  uczniów  jest 
udzielenie odpowiedzi na pytania w nim zawarte. Uczeń powinien samodzielnie czytając 
zamieszczone  w  nim  stwierdzenia  potwierdzić  lub  zaprzeczyć  opanowanie  określonego 
zakresu  materiału.  JeŜeli  wystąpią  zaprzeczenia,  nauczyciel  powinien do tych zagadnień 
wrócić,  sprawdzając  czy  braki  w  opanowaniu  materiału  są  wynikiem  niezrozumienia 
przez  ucznia  tego  zagadnienia,  czy  niewłaściwej  postawy  ucznia  w  trakcie  nauczania. 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

4 

W tym  miejscu  jest  szczególnie  waŜna  rola  nauczyciela,  gdyŜ  od  postawy  nauczyciela, 
sposobu  prowadzenia  zajęć  zaleŜy  między  innymi  zainteresowanie  ucznia.  Uczeń 
niezainteresowany  materiałem  nauczania,  wykonywaniem  ćwiczeń  nie  nabędzie  w pełni 
umiejętności  załoŜonych  w  jednostce  modułowej.  NaleŜy  rozbudzić  wśród  uczniów  tak 
zwaną „ciekawość wiedzy”. Potwierdzenie przez ucznia opanowania materiału nauczania 
rozdziału moŜe stanowić podstawę dla nauczyciela do sprawdzenia wiedzy i umiejętności 
ucznia z tego zakresu, 

–

 

testy  zamieszczone w rozdziale Ewaluacja osiągnięć ucznia zawierają zadania z zakresu 
całej jednostki modułowej i naleŜy je wykorzystać do oceny uczniów, a wyniki osiągnięte 
przez  uczniów  powinny  stanowić  podstawę  do  oceny  pracy  własnej  nauczyciela 
realizującego  tę  jednostkę  modułową.  KaŜdemu  zadaniu  testu  przypisano  określoną 
liczbę  moŜliwych  do  uzyskania  punktów  (0  lub  1  punkt).  Ocena  końcowa  uzaleŜniona 
jest  od  ilości  uzyskanych  punktów.  Nauczyciel  moŜe  zastosować  test  według  własnego 
projektu oraz zaproponować własną skalę ocen. NaleŜy pamiętać, Ŝeby tak przeprowadzić 
proces  oceniania  ucznia,  aby  umoŜliwić  mu  jak  najpełniejsze  wykazanie  swoich 
umiejętności.  

 
 

Metody polecane do stosowania podczas kształcenia modułowego to: 

–

 

pokaz, 

–

 

ć

wiczenie (laboratoryjne lub inne), 

–

 

projektów, 

–

 

przewodniego tekstu. 

 

311[12].Z1 

Dokumentacja geologiczna 

 

311[12].Z1.01 

Posługiwanie się mapami geologicznymi 

 

311[12].Z1.02 

Wykonywanie pomiarów geologicznych 

 

311[12].Z1.03 

Opracowywanie dokumentacji kartograficzno-

geologicznej dla struktur wgłębnych 

 

311[12].Z1.04 

Sporządzanie map geologicznych 

 
 
 
 

Schemat układu jednostek modułowych  

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

5 

2.  WYMAGANIA WSTĘPNE

 

 

Przystępując do realizacji programu jednostki modułowej uczeń powinien umieć: 

−

 

korzystać z róŜnych źródeł informacji, 

−

 

odczytywać i umieć interpretować dokumenty geologiczne, 

−

 

prowadzić dokumentację wykonywanych robót, obserwacji geologicznych, 

−

 

posługiwać  się  podstawowym  sprzętem  geodezyjnym  w  terenowych  pracach 
kartograficznych, 

−

 

posługiwać 

się 

aparaturą 

kontrolno-pomiarową 

oraz 

badawczą, 

narzędziami 

geologicznymi  i  odczynnikami  chemicznymi  przy  wykonywaniu  badań  i  pobieraniu 
próbek, 

−

 

wykorzystywać techniki komputerowe w pracy zawodowej, 

–

 

stosować  przepisy  prawa  geologicznego  i  górniczego,  przepisy  wykonawcze,  instrukcje 
techniczne i normy, 

–

 

stosować  podstawowe  przepisy  związane  z  ochroną  środowiska,  zasobów  złóŜ  kopalin, 
wód  podziemnych  i  innych  składników  środowiska  podczas  wykonywania  prac 
geologicznych i wydobywania kopalin, 

–

 

posługiwać  się  językiem  obcym  w  zakresie  wspomagającym  wykonywanie  zadań 
zawodowych, 

–

 

przestrzegać przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy oraz ochrony przeciwpoŜarowej, 

–

 

organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii, 

–

 

stosować przepisy prawa dotyczące działalności gospodarczej, 

–

 

udzielać pierwszej pomocy osobom poszkodowanym w wypadkach przy pracy, 

–

 

korzystać z doradztwa specjalistycznego. 

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

6 

3.  CELE KSZTAŁCENIA

 

 

W wyniku realizacji programu jednostki modułowej uczeń powinien umieć: 

−

 

określić cele i zadania geologii kopalnianej, 

−

 

określić  rodzaj  i  zakres  prac  wykonywanych  na  potrzeby  górnictwa  podziemnego 
i odkrywkowego,  

−

 

wyjaśnić  znaczenie  badań  tektonicznych,  obserwacji  hydrogeologicznych  i  geologiczno-
inŜynierskich w kopalniach, 

−

 

zastosować zasady opracowywania dokumentacji kartograficzno-geologicznej dla struktur 
wgłębnych, 

−

 

sporządzić szczegółowe szkice geologiczne, 

−

 

opracować profil geologiczny na potrzeby głębienia szybu, 

−

 

opracować dokumentację geologiczną złoŜa, 

−

 

scharakteryzować metody kartografii wgłębnej, 

−

 

dokonać podziału map kartowania wgłębnego, 

−

 

wykonać mapy izolinii zgodnie z zasadami ich konstrukcji, 

−

 

scharakteryzować mapy miąŜszościowe, 

−

 

scharakteryzować mapy strukturalne, 

−

 

zastosować zasady konstrukcji wgłębnych map geologicznych, 

−

 

scharakteryzować mapy składu, 

−

 

wykonać opis map geofizycznych, 

−

 

skorzystać z róŜnych źródeł informacji. 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

7 

4.  PRZYKŁADOWE SCENARIUSZE ZAJĘĆ

 

 

Scenariusz zajęć 1  

 
Osoba prowadząca    

 

 

…………………………………….…………. 

Modułowy program nauczania:  

Technik geolog 311[12] 

Moduł:   

 

 

 

 

 

Dokumentacja geologiczna 311[12].Z1 

Jednostka modułowa: 

Opracowywanie dokumentacji kartograficzno-
geologicznej dla struktur wgłębnych 311[12].Z1.03 

 

Temat: Opracowanie dokumentacji geologicznej złoŜa. 

Cel  ogólny:  Opanowanie  umiejętności  opracowywania  i  wykonywania  dokumentacji 

geologicznej złoŜa. 

 

Po zakończeniu zajęć edukacyjnych uczeń powinien umieć: 

−

 

wyjaśnić, co to jest dokumentacja geologiczna złoŜa i w jakim celu jest prowadzona, 

−

 

wymienić, co składa się na część tekstową dokumentacji geologicznej złoŜa, 

−

 

wymienić, co składa się na część graficzną dokumentacji geologicznej złoŜa, 

−

 

wymienić, co powinna zawierać część tabelaryczną dokumentacji geologicznej złoŜa, 

−

 

wyjaśnić, z czego wynika obowiązek sporządzenia dokumentacji geologicznej złoŜa, 

−

 

sporządzić analizę dokładności rozpoznania złoŜa. 

 
Metody nauczania–uczenia się:  

−

 

wykład informacyjny, 

−

 

ć

wiczenia praktyczne, 

−

 

dyskusja dydaktyczna. 

 
Formy organizacyjne pracy uczniów: 

−

 

uczniowie pracują w grupach 3-osobowych. 

 
Czas: 

8 godzin dydaktycznych. 

 
Środki dydaktyczne: 

−

 

plany kopalniane, dokumentacje kartograficzne z kopalni, 

−

 

tekst  rozporządzenia  Ministra  Środowiska  w  sprawie  szczegółowych  wymagań,  jakim 
powinny  odpowiadać  dokumentacje  geologiczne  złóŜ  kopalin  –  dla  kaŜdego  zespołu 
uczniowskiego, 

−

 

przykładowa dokumentacja geologiczna, 

−

 

zestawy ćwiczeń opracowane przez nauczyciela dla kaŜdego zespołu uczniowskiego. 

 

Przebieg zajęć: 
 
Faza wstępna 
1.

 

Czynności organizacyjne: sprawdzenie listy obecności, sprawdzenie gotowości do zajęć. 

2.

 

Określenie tematu zajęć. 

3.

 

Wyjaśnienie uczniom tematu, szczegółowych celów kształcenia. 

4.

 

Podział grupy uczniów na zespoły. 

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

8 

Wprowadzenie do tematu 
1)

 

nauczyciel  przeprowadza  wykład  informacyjny  na  temat  zasad  sporządzania 
i prowadzenia dokumentacji geologicznej złoŜa, 

2)

 

nauczyciel  przedstawia  gotowe  przykładowe  dokumentacje  geologiczne,  plany 
kopalniane, dokumentacje kartograficzne z kopalni, 

3)

 

nauczyciel  rozdaje  tekst  rozporządzenia  Ministra  Środowiska  w  sprawie  szczegółowych 
wymagań,  jakim  powinny  odpowiadać  dokumentacje  geologiczne  złóŜ  kopalin  –  dla 
kaŜdego zespołu uczniowskiego, 

4)

 

nauczyciel rozdaje zestawy ćwiczeń dla kaŜdego zespołu uczniowskiego. 

 
Realizacja ćwiczenia praktycznego 
1)

 

uczniowie zapoznają się z treścią przydzielonego zadania, 

2)

 

nauczyciel wyjaśnia cel ćwiczenia, jego zakres i sposób wykonania, 

3)

 

uczniowie  i  nauczyciel  organizują  stanowiska  do  przeprowadzenia  ćwiczenia 
opracowanie dokumentacji geologicznej złoŜa, 

4)

 

nauczyciel obserwuje pracę uczniów, udziela wskazówek i rad, 

5)

 

uczniowie wykonują ćwiczenia wg własnego zestawu ćwiczeń, 

6)

 

nauczyciel obserwuje pracę uczniów, udziela wskazówek i rad, 

7)

 

kaŜdy zespół przedstawia na forum grupy efekty pracy, 

8)

 

nauczyciel analizuje i ocenia pracę zespołów. 

 
Podsumowanie zajęć 
1)

 

uczeń, przedstawiciel grupy, prezentuje wykonane zadanie, 

2)

 

nauczyciel ocenia pracę kaŜdej grupy. 

 
Analiza końcowa 

Nauczyciel ocenia metodą obserwacji indywidualnie kaŜdego ucznia i zespół, na bieŜąco 

podczas dyskusji, wykonywania ćwiczenia oraz końcowe efekty pracy. 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

9 

Scenariusz zajęć 2  

 
Osoba prowadząca    

 

 

…………………………………….…………. 

Modułowy program nauczania:  

Technik geolog 311[12] 

Moduł:   

 

 

 

 

 

Dokumentacja geologiczna 311[12].Z1 

Jednostka modułowa: 

Opracowywanie dokumentacji kartograficzno-
geologicznej dla struktur wgłębnych 311[12].Z1.03 

 

Temat:  Znaczenie  badań  tektonicznych,  obserwacji  hydrogeologicznych  i  geologiczno-

inŜynierskich w kopalniach. 

Cel  ogólny:  Wytworzenie  w  uczniach  umiejętności  wykrywania,  oceniania  i  przewidywania 

zagroŜeń jakie mogą wystąpić w kopalniach. 

 

Po zakończeniu zajęć edukacyjnych uczeń powinien umieć: 

−

 

wykrywać zagroŜenia związane z działalnością górniczą, 

−

 

monitorować stan zagroŜeń naturalnych i technicznych w procesie wydobywania kopalin, 

−

 

przewidywać zagroŜenia, jakie mogą wystąpić w kopalniach, 

−

 

zapobiegać lub ograniczać szkodliwe oddziaływania górnictwa na środowisko. 

 
Metody nauczania–uczenia się:  

−

 

wykład informacyjny, 

−

 

ć

wiczenia praktyczne, 

−

 

metoda sytuacyjna, 

−

 

„burza mózgów”, 

−

 

dyskusja dydaktyczna. 

 
Formy organizacyjne pracy uczniów: 

−

 

uczniowie pracują w grupach 3-osobowych, 

−

 

zbiorowa. 

 
Czas: 

4 godziny dydaktyczna. 

 
Środki dydaktyczne: 

−

 

prezentacja  multimedialna  lub  foliogramy  z  podziałem  zagroŜeń  wiąŜących  się 
z działalnością górniczą, 

−

 

zestawy ćwiczeń opracowane przez nauczyciela dla kaŜdego zespołu uczniowskiego, 

−

 

karty pracy do zestawu ćwiczeń opracowane przez nauczyciela. 

 

Przebieg zajęć: 
 
Faza wstępna 
1.

 

Czynności organizacyjne: sprawdzenie listy obecności, sprawdzenie gotowości do zajęć. 

2.

 

Określenie tematu zajęć. 

3.

 

Wyjaśnienie uczniom tematu, szczegółowych celów kształcenia. 

4.

 

Podział grupy uczniów na zespoły. 

 
 
 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

10 

Wprowadzenie do tematu 
1)

 

nauczyciel  przeprowadza  wykład  informacyjny  z  wykorzystaniem  prezentacji 
multimedialnej  lub  foliogramów  na  temat  znaczenia  badań  tektonicznych,  obserwacji 
hydrogeologicznych i geologiczno-inŜynierskich w kopalniach, 

2)

 

nauczyciel  na  koniec  wykładu  zadaje  polecenie:  „Podaj  przykłady  zagroŜeń  związanego 
z eksploatacją w kopalni odkrywkowej i sposoby ich zapobiegania”, 

3)

 

„burza  mózgów”  – uczniowie udzielają róŜnych odpowiedzi, wszystkie zostają zapisane 
na tablicy, nauczyciel z uczniami weryfikuje odpowiedzi i propozycje, 

4)

 

nauczyciel rozdaje zestawy ćwiczeń dla kaŜdego zespołu uczniowskiego. 

 
Realizacja ćwiczenia praktycznego 
1)

 

uczniowie zapoznają się z treścią przydzielonego zadania, 

2)

 

nauczyciel wyjaśnia cel ćwiczenia, jego zakres i sposób wykonania, 

3)

 

uczniowie i nauczyciel organizują wycieczkę na teren kopalni odkrywkowej, 

4)

 

nauczyciel  wraz  z  pracownikami  kopalni  demonstrują  uczniom  sposoby  badań 
i obserwacji tektonicznych, hydrogeologicznych i geologiczno-inŜynierskich, 

5)

 

uczniowie wykonują ćwiczenia wg własnego zestawu ćwiczeń, 

6)

 

nauczyciel obserwuje pracę uczniów, udziela wskazówek i rad, 

7)

 

kaŜdy zespół przedstawia na forum grupy efekty pracy, 

8)

 

nauczyciel analizuje i ocenia pracę zespołów. 

 
Podsumowanie zajęć 
1)

 

uczeń, przedstawiciel grupy, prezentuje wykonane zadanie, 

2)

 

nauczyciel ocenia pracę kaŜdej grupy. 

 
Analiza końcowa 

Nauczyciel ocenia metodą obserwacji indywidualnie kaŜdego ucznia i zespół, na bieŜąco 

podczas dyskusji, wykonywania ćwiczenia oraz końcowe efekty pracy. 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

11 

5.  ĆWICZENIA

 

 

 

5.1.  Geologiczna 

obsługa 

kopalń 

podziemnych 

i 

kopalń 

odkrywkowych

 

 
5.1.1.  Ćwiczenia 

 

 

Ćwiczenie 1 

Opracuj  plan  działań  zapobiegawczych,  eliminujących  niepoŜądane  działania  na 

ś

rodowisko w wybranym zakładzie wydobycia węgla kamiennego. 

 

Wskazówki do realizacji 
Zajęcia  powinny  rozpocząć  się  krótkim  wykładem  wprowadzającym.  Przed 

przystąpieniem  do  wykonywania  ćwiczenia  uczniowie  powinni  przeczytać  odpowiedni 
fragment  rozdziału  Materiał  nauczania.  Nauczyciel  dzieli  uczniów  na  grupy  2–3  osobowe. 
W trakcie  ćwiczeń  nauczyciel  obserwuje  pracę  uczniów  i  w  razie  potrzeby  udziela 
wskazówek. Na zakończenie zajęć nauczyciel powinien podsumować ćwiczenie. 
 

Sposób wykonania ćwiczenia 

 

Uczeń powinien: 

1)

 

przeczytać materiał – rozdział 4.1 Poradnik dla ucznia, 

2)

 

dokonać wyboru zakładu wydobycia węgla kamiennego, 

3)

 

przeanalizować opis zakładu wydobycia węgla kamiennego, 

4)

 

ustalić  zagroŜenia  środowiska,  jakie  występują  podczas  eksploatacji  złoŜa  w  zakładzie 
wydobycia, 

5)

 

sporządzić plan działań zapobiegawczych, 

6)

 

uzasadnić prawidłowość wykonania ćwiczenia. 

 

Zalecane metody nauczania–uczenia się: 

−

 

dyskusja dydaktyczna wielokrotna, 

−

 

metoda projektów. 

 

Ś

rodki dydaktyczne: 

−

 

opis zakładu wydobycia węgla kamiennego, 

−

 

materiały piśmiennicze. 

 
Ćwiczenie 2 

Zaproponuj  i  przygotuj  w  formie  planu  działania  zapobiegające  dla  zagroŜeń 

występujących w wybranej kopalni odkrywkowej. 

 

Wskazówki do realizacji 
Zajęcia  powinny  rozpocząć  się  krótkim  wykładem  wprowadzającym.  Przed 

przystąpieniem  do  wykonywania  ćwiczenia  uczniowie  powinni  przeczytać  odpowiedni 
fragment  rozdziału  Materiał  nauczania.  Nauczyciel  dzieli  uczniów  na  grupy  2–3  osobowe. 
W trakcie  ćwiczeń  nauczyciel  obserwuje  prace  uczniów  i  w  razie  potrzeby  udziela 
wskazówek. Na zakończenie zajęć nauczyciel powinien podsumować ćwiczenie. 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

12 

Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Uczeń powinien: 

1)

 

przeczytać materiał – rozdział 4.1 Poradnik dla ucznia, 

2)

 

dokonać wyboru kopalni odkrywkowej, 

3)

 

przeanalizować opis kopalni odkrywkowej, 

4)

 

ustalić zagroŜenia występujące w kopalni odkrywkowej, 

5)

 

sporządzić plan działań zapobiegających występującym zagroŜeniom, 

6)

 

uzasadnić zaplanowane działania. 
 
Zalecane metody nauczania–uczenia się: 

–

 

pokaz z objaśnieniem, 

–

 

metoda projektów. 

 

Ś

rodki dydaktyczne: 

−

 

opis kopalni odkrywkowej, 

−

 

materiały piśmiennicze. 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

13 

5.2. 

Dokumentacja geologiczna złoŜa

 

 

5.2.1.  Ćwiczenia 

 

 

Ćwiczenie 1 

Sporządź załącznik do dokumentacji geologicznej złoŜa z omówieniem wykonanych prac 

geologicznych i badań specjalistycznych. 

 

Wskazówki do realizacji 
Przed  przystąpieniem  do  wykonania  ćwiczenia  nauczyciel  wraz  z  uczniami  powinni 

odbyć  wycieczkę  dydaktyczną  do  instytucji  specjalizującej  się  w  prowadzeniu  badań 
i ekspertyz  geologicznych.  Nauczyciel  następnie  powinien  omówić  jego  zakres  ćwiczenia 
i sposób  wykonania.  Nauczyciel  powinien  zwrócić  uwagę  na  bezpieczeństwo  pracy.  Zajęcia 
powinny  rozpocząć  się  krótkim  wykładem  wprowadzającym,  uczniowie  powinni  przeczytać 
odpowiedni fragment rozdziału Materiał nauczania. W trakcie ćwiczeń nauczyciel obserwuje 
prace  uczniów  i  w  razie  potrzeby  udziela  wskazówek.  Na  zakończenie  zajęć  nauczyciel 
powinien podsumować ćwiczenie. 

 

 

Sposób wykonania ćwiczenia 

 
Uczeń powinien: 

1)

 

przeczytać materiał – rozdział 4.2 Poradnik dla ucznia, 

2)

 

odszukać i przeanalizować przepisy dotyczące sporządzania dokumentacji geologicznej, 

3)

 

przygotować materiał zgromadzony podczas pracy w terenie, 

4)

 

dokonać analizy wyników, 

5)

 

ocenić swoją pracę. 

 

Zalecane metody nauczania–uczenia się: 

−

 

ć

wiczenia praktyczne, 

−

 

metoda projektów, 

−

 

pokaz. 

 

Ś

rodki dydaktyczne: 

−

 

zgromadzony 

materiał 

dotyczący 

wykonanych 

prac 

geologicznych 

i 

badań 

specjalistycznych złoŜa, 

−

 

materiały piśmiennicze. 

 

Ćwiczenie 2 

Na  podstawie  przykładowej  dokumentacji  geologicznej  zakładu  górniczego  sporządź 

analizę dokładności rozpoznania złoŜa. 

 
Wskazówki do realizacji 
Przed  przystąpieniem  do  wykonania  ćwiczenia  nauczyciel  wraz  z  uczniami  powinni 

odbyć  wycieczkę  dydaktyczną  do  instytucji  specjalizującej  się  w  prowadzeniu  badań 
i ekspertyz geologicznych. Nauczyciel następnie powinien omówić zakres ćwiczenia i sposób 
wykonania.  Nauczyciel  powinien  zwrócić  uwagę  na  bezpieczeństwo  pracy.  Zajęcia  powinny 
rozpocząć  się  krótkim  wykładem  wprowadzającym,  uczniowie  powinni  przeczytać 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

14 

odpowiedni fragment rozdziału Materiał nauczania. W trakcie ćwiczeń nauczyciel obserwuje 
prace  uczniów  i  w  razie  potrzeby  udziela  wskazówek.  Na  zakończenie  zajęć  nauczyciel 
powinien podsumować ćwiczenie. 

 
Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Uczeń powinien: 

1)

 

przeczytać materiał – rozdział 4.2 Poradnik dla ucznia, 

2)

 

odszukać  i  przeanalizować  przepisy  dotyczące  sporządzania  dokumentacji  geologicznej 
(np. Internet), 

3)

 

określić kategorie poznania zasobów stałych surowców mineralnych, 

4)

 

ocenić swoją pracę. 

 

Zalecane metody nauczania–uczenia się: 

−

 

ć

wiczenia praktyczne, 

−

 

metoda projektów, 

–

 

pokaz. 

 

Ś

rodki dydaktyczne: 

−

 

zgromadzony 

materiał 

dotyczący 

wykonanych 

prac 

geologicznych 

i 

badań 

specjalistycznych złoŜa, 

−

 

stanowisko komputerowe z dostępem do Internetu, 

−

 

materiały piśmiennicze. 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

15 

5.3. 

Metody geologicznej kartografii wgłębnej

 

 
5.3.1.  Ćwiczenia

 

 

Ćwiczenie 1 

Sporządź  profil  geologiczny  dla  głębionego  szybu,  w  oparciu  o  dane  z  trzech  otworów 

wiertniczych. 

 

Wskazówki do realizacji 
Przed przystąpieniem do wykonania ćwiczenia nauczyciel powinien omówić jego zakres 

ć

wiczenia i sposób wykonania. Nauczyciel powinien zwrócić uwagę na bezpieczeństwo pracy. 

Uczniowie  powinni  przeczytać  odpowiedni  fragment  rozdziału  Materiał  nauczania. 
Uczniowie  powinni  odbyć  wycieczkę  dydaktyczną  i  w  terenie  zebrać  dane  potrzebne  do 
wykonania  ćwiczenia.  W  trakcie  ćwiczeń  nauczyciel  obserwuje  prace  uczniów  i  w  razie 
potrzeby  udziela  wskazówek.  Na  zakończenie  zajęć  nauczyciel  powinien  podsumować 
ć

wiczenie. 

 
Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Uczeń powinien: 

1)

 

przeczytać materiał – rozdział 4.3 Poradnik dla ucznia, 

2)

 

odszukać,  zebrać  i  zapoznać  się  z  odpowiednimi  przepisami  dotyczącymi  sporządzania 
dokumentacji geologicznej, 

3)

 

przygotować materiał zgromadzony podczas pracy w terenie, 

4)

 

zebrać  dane  potrzebne  do  wykreślenia  przekroju  geologicznego  pomiędzy  trzema 
otworami wiertniczymi,  

5)

 

odczytać miąŜszość poszczególnych warstw, 

6)

 

porównać wynik pracy z innymi grupami uczniów. 

 

Zalecane metody nauczania–uczenia się: 

−

 

ć

wiczenia praktyczne, 

−

 

pokaz. 

 

Ś

rodki dydaktyczne: 

−

 

zgromadzony podczas pracy w terenie materiał, 

−

 

materiały piśmiennicze, pomiarowe i rysunkowe. 

 
Ćwiczenie 2 

Wykonaj  szczegółowy  szkic  geologiczny  określonego  fragmentu  odsłonięcia 

w wyrobisku górniczym. 
 

Wskazówki do realizacji 
Zajęcia powinny rozpocząć się krótkim wykładem wprowadzającym. Nauczyciel rozdaje 

uczniom  pytania  prowadzące  i  formularze  do  wypełnienia.  Przed  przystąpieniem  do 
wykonywania  ćwiczenia  uczniowie  powinni  przeczytać  odpowiedni  fragment  rozdziału 
Materiał  nauczania.  Nauczyciel  dzieli  uczniów  na  grupy  2–3  osobowe.  W  trakcie  ćwiczeń 
nauczyciel obserwuje prace uczniów i w razie potrzeby udziela wskazówek. Na zakończenie 
zajęć nauczyciel powinien podsumować ćwiczenie. 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

16 

Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Uczeń powinien: 

1)

 

przeczytać materiał – rozdział 4.3 Poradnik dla ucznia, 

2)

 

zaznaczyć wybrany fragment na profilu ociosu wyrobiska,  

3)

 

przenieść sytuację z odsłoniętej powierzchni na rysunek, 

4)

 

sporządzić szczegółowy opis kartowanej powierzchni, 

5)

 

porównać wynik pracy z innymi grupami uczniów. 

 

Zalecane metody nauczania–uczenia się: 

−

 

dyskusja dydaktyczna, 

−

 

ć

wiczenia praktyczne, 

–

 

tekst przewodni. 

 

Ś

rodki dydaktyczne: 

−

 

literatura dotycząca rozpoznawania złóŜ, 

−

 

dokumentacja geologiczna zakładu górniczego, 

−

 

materiały piśmiennicze. 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

17 

5.4. 

Charakterystyka i podział map wgłębnych

 

 
5.4.1.  Ćwiczenia 

 

 
Ćwiczenie 1 

Wykreśl  izolinie  metodą  równomiernej  interpolacji,  przeprowadzonej  sposobem 

arytmetycznym. 

 

Wskazówki do realizacji 
Przed przystąpieniem do wykonania ćwiczenia nauczyciel powinien omówić jego zakres 

ć

wiczenia i sposób wykonania. Uczniowie powinni przeczytać odpowiedni fragment rozdziału 

Materiał  nauczania.  W  trakcie  ćwiczeń  nauczyciel  obserwuje  prace  uczniów  i  w  razie 
potrzeby  udziela  wskazówek.  Na  zakończenie  zajęć  nauczyciel  powinien  podsumować 
ć

wiczenie. 

 

Sposób wykonania ćwiczenia 

 

Uczeń powinien: 

1)

 

przeczytać materiał – rozdział 4.4 Poradnik dla ucznia, 

2)

 

nanieść na mapę punkty z odpowiednimi danymi, 

3)

 

połączyć  punkty  między  sobą  przy  pomocy  linii  pomocniczych,  stosując  zasadę 
trójkątów, 

4)

 

odmierzyć między punktami wzdłuŜ linii pomocniczych równych odcinków, 

5)

 

porównać pracę z pracami innych grup uczniów. 

 

Zalecane metody nauczania–uczenia się: 

−

 

ć

wiczenia praktyczne, 

−

 

pokaz. 

 

Ś

rodki dydaktyczne: 

−

 

narzędzia pomiarowe i rysunkowe, 

−

 

materiały piśmiennicze. 

 
Ćwiczenie 2 

Rozrysuj izolinie przy pomocy harfy interpolacyjnej. 
 
Wskazówki do realizacji 
Przed przystąpieniem do wykonania ćwiczenia nauczyciel powinien omówić jego zakres 

ć

wiczenia i sposób wykonania. Uczniowie powinni przeczytać odpowiedni fragment rozdziału 

Materiał  nauczania.  W  trakcie  ćwiczeń  nauczyciel  obserwuje  prace  uczniów  i  w  razie 
potrzeby  udziela  wskazówek.  Na  zakończenie  zajęć  nauczyciel  powinien  podsumować 
ć

wiczenie. 

 
Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Uczeń powinien: 

1)

 

przeczytać materiał – rozdział 4.4 Poradnik dla ucznia, 

2)

 

nanieść na mapę punkty z odpowiednimi danymi, 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

18 

3)

 

nakłuć punkty przecięcia linii harfy z linią pomocniczą, 

4)

 

porównać pracę z pracami innych grup uczniów. 

 

Zalecane metody nauczania–uczenia się: 

−

 

ć

wiczenia praktyczne, 

–

 

pokaz. 

 

Ś

rodki dydaktyczne: 

−

 

narzędzia pomiarowe i rysunkowe, 

−

 

materiały piśmiennicze. 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

19 

5.5. 

Mapy miąŜszościowe, strukturalne, składu, geofizyczne 

 

 
5.5.1.  Ćwiczenia 

 

 
Ćwiczenie 1 

Wykreśl  izopachyty  obrazujące  miąŜszość  złoŜa  na  podstawie  danych  otrzymanych 

z zakładu przemysłowego. 

 

Wskazówki do realizacji 
Przed przystąpieniem do wykonania ćwiczenia nauczyciel powinien omówić jego zakres 

ć

wiczenia i sposób wykonania. Uczniowie powinni przeczytać odpowiedni fragment rozdziału 

Materiał  nauczania.  W  trakcie  ćwiczeń  nauczyciel  obserwuje  prace  uczniów  i  w  razie 
potrzeby  udziela  wskazówek.  Na  zakończenie  zajęć  nauczyciel  powinien  podsumować 
ć

wiczenie. 

 

Sposób wykonania ćwiczenia 

 

Uczeń powinien: 

1)

 

przeczytać materiał – rozdział 4.5 Poradnik dla ucznia, 

2)

 

zgromadzić dane z wybranego zakładu przemysłowego, 

3)

 

przeanalizować dane miąŜszościowe, 

4)

 

przeprowadzić konturowanie, 

5)

 

porównać prace z innymi grupami uczniów. 

 

Zalecane metody nauczania–uczenia się: 

−

 

ć

wiczenia praktyczne, 

−

 

metoda tekstu przewodniego. 

 

Ś

rodki dydaktyczne: 

−

 

materiały z informacjami i danymi z wybranego zakładu przemysłowego, 

−

 

materiały piśmiennicze, 

−

 

przyrządy pomiarowe i rysunkowe. 

 
Ćwiczenie 2 

Dokonaj interpretacji mapy anomalii geolektrycznych. 
 
Wskazówki do realizacji 
Przed przystąpieniem do wykonania ćwiczenia nauczyciel powinien omówić jego zakres 

ć

wiczenia i sposób wykonania. Uczniowie powinni przeczytać odpowiedni fragment rozdziału 

Materiał  nauczania.  W  trakcie  ćwiczeń  nauczyciel  obserwuje  prace  uczniów  i  w  razie 
potrzeby  udziela  wskazówek.  Na  zakończenie  zajęć  nauczyciel  powinien  podsumować 
ć

wiczenie. 

 
Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Uczeń powinien: 

1)

 

przeczytać materiał – rozdział 4.5 Poradnik dla ucznia, 

2)

 

przeanalizować mapę anomalii, 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

20 

3)

 

przedstawić swoje spostrzeŜenia na forum grupy, 

4)

 

przedyskutować w grupie uczniów wspólne spostrzeŜenia. 
 
Zalecane metody nauczania–uczenia się: 

−

 

ć

wiczenia praktyczne, 

–

 

pokaz. 

 

Ś

rodki dydaktyczne: 

−

 

materiały piśmiennicze, 

−

 

przyrządy pomiarowe i rysunkowe. 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

21 

6.  EWALUACJA OSIĄGNIĘĆ UCZNIA

 

 

Przykłady narzędzi pomiaru dydaktycznego 

 
TEST 1 
Test 

dwustopniowy 

do 

jednostki 

modułowej

 

„Opracowywanie 

dokumentacji kartograficzno-geologicznej dla struktur wgłębnych” 

 

 

Test składa się z 20 zadań wielokrotnego wyboru, z których: 

−

 

zadania 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 10, 11, 13, 14, 16, 17, 18 są z poziomu podstawowego, 

−

 

zadania 9, 12, 15, 19, 20 są z poziomu ponadpodstawowego. 

 

Punktacja zadań: 0 lub 1 punkt  

 

 

Za kaŜdą prawidłową odpowiedź uczeń otrzymuje 1 punkt. Za złą odpowiedź lub jej brak 

uczeń otrzymuje 0 punktów. 

 

Proponuje  się  następujące  normy  wymagań  –  uczeń  otrzyma  następujące 
oceny szkolne:

 

−

 

dopuszczający – za rozwiązanie co najmniej 8 zadań z poziomu podstawowego, 

−

 

dostateczny – za rozwiązanie co najmniej 10 zadań z poziomu podstawowego,  

−

 

dobry – za rozwiązanie 16 zadań, w tym co najmniej 2 z poziomu ponadpodstawowego, 

−

 

bardzo  dobry  –  za  rozwiązanie  18  zadań,  w  tym  co  najmniej  4  z  poziomu 
ponadpodstawowego. 

 

Klucz odpowiedzi: 1. d, 2. b, 3. a, 4. b, 5. c, 6. a, 7. b, 8. a, 9. b, 10. a, 11. a, 
12. c, 13. a, 14. a, 15. a, 16. a, 17. a, 18. b, 19. b, 20. c. 

 

Plan testu  

 

Nr 
zad. 

Cel operacyjny  
(mierzone osiągnięcia ucznia) 

Kategoria 

celu 

Poziom 

wymagań 

Poprawna 

odpowiedź 

1 

Określić eksploatację w kopalni 
odkrywkowej i podziemnej 

B 

P 

d 

2 

Określić okres trwania geologicznej 
obsługi kopalni 

B 

P 

b 

3 

Określić naturalne zagroŜenia wodne 

B 

P 

a 

4 

Wyjaśnić, na czym polegają obserwacje 
hydrogeologiczne 

B 

P 

b 

5 

Określić finalny produkt prac 
geologicznych  

B 

P 

c 

6 

Rozpoznać część opisową 
dokumentacji geologicznej 

A 

P 

a 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

22 

7 

Określić, elementy graficzne 
dokumentacji geologicznej 

B 

P 

b 

8 

Określić, kto jest weryfikatorem 
dokumentacji geologicznej 

B 

P 

a 

9 

Scharakteryzować obowiązek 
sporządzania dokumentacji 
geologicznej 

C 

PP 

b 

10 

Określić, organ zatwierdzający 
dokumentację geologiczną 

B 

P 

a 

11 

Wyjaśnić co przedstawiają plany 
kopalniane  

B 

P 

a 

12 

Ustalić, w jakiej skali przedstawia się 
plany eksploatacyjne  

C 

PP 

c 

13 

Określić elementy dokumentacji 
geologicznej szybu 

B 

P 

a 

14  Określić profil dla głębienia szybu 

B 

P 

a 

15 

Dokonać analizy kartowania 
wgłębnego 

C 

PP 

a 

16  Zdefiniować mapy punktowe 

A 

P 

a 

17  Zdefiniować izolinie 

A 

P 

a 

18 

Określić sposoby równomiernej 
interpolacji 

B 

P 

b 

19  Scharakteryzować pojęcie izopachyty 

C 

PP 

b 

20  Scharakteryzować pojęcie antekliny 

C 

PP 

c 

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

23 

Przebieg testowania 

 

Instrukcja dla nauczyciela 

1.

 

Ustal  z  uczniami  termin  przeprowadzenia  sprawdzianu  z  wyprzedzeniem,  co  najmniej 
jednotygodniowym. 

2.

 

Omów z uczniami cel stosowania pomiaru dydaktycznego. 

3.

 

Zapoznaj uczniów z rodzajem zadań podanych w zestawie oraz z zasadami punktowania. 

4.

 

Przygotuj odpowiednią ilość testów. 

5.

 

Zapewnij samodzielność podczas testowania. 

6.

 

Przed rozpoczęciem testu przeczytaj uczniom instrukcję dla ucznia. 

7.

 

Zapytaj, czy uczniowie wszystko zrozumieli. Wszelkie wątpliwości wyjaśnij. 

8.

 

Nie przekraczaj czasu przeznaczonego na test. 

9.

 

Kilka  minut  przed  zakończeniem  testu  przypomnij  uczniom  o  zbliŜającym  się  czasie 
zakończenia udzielania odpowiedzi. 

 

Instrukcja dla ucznia

 

1.

 

Przeczytaj uwaŜnie instrukcję. 

2.

 

Podpisz imieniem i nazwiskiem kartę odpowiedzi. 

3.

 

Zapoznaj się z zestawem zadań testowych. 

4.

 

Udzielaj odpowiedzi na załączonej karcie odpowiedzi. 

5.

 

Test zawiera 20 zadań. Do kaŜdego zadania dołączone są 4 odpowiedzi. Prawidłowa jest 
tylko jedna. 

6.

 

Pracuj  samodzielnie,  tylko  wtedy  będziesz  miał  satysfakcję  z  wykonanego  zadania  oraz 
pewność, Ŝe przyswoiłeś materiał nauczania. 

7.

 

JeŜeli  udzielenie  odpowiedzi  będzie  Ci  sprawiało  trudności,  odłóŜ  jego  rozwiązanie  na 
później i przejdź do kolejnego. 

8.

 

Na rozwiązanie testu masz 25 min. 

 

Powodzenia! 

 
Materiał dla ucznia 

−

 

instrukcja, 

−

 

zestaw zadań testowych, 

−

 

karta odpowiedzi.

 

 

 

ZESTAW ZADAŃ TESTOWYCH

  

 

 
1.  Eksploatacja w kopalni odkrywkowej jest dogodniejsza od podziemnej ze względu na 

a)

 

większy obszar eksploatacji. 

b)

 

lepsze warunki atmosferyczne. 

c)

 

grubą warstwę nieuŜytecznych skał. 

d)

 

łatwiejszy transport. 

 

2.

 

Geologiczna obsługa kopalń trwa do momentu 
a)

 

wyeksploatowania złoŜa. 

b)

 

likwidacji kopalni. 

c)

 

wypadku mającego miejsce w kopalni. 

d)

 

zakończenia prac nad dokumentacją geologiczną. 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

24 

3.

 

Naturalne zagroŜenia wodne związane są  
a)

 

z warunkami hydrogeologicznymi. 

b)

 

z kierunkiem wybierania złoŜa. 

c)

 

ze sposobem eksploatacji. 

d)

 

z głębokością prowadzonych prac. 

 

4.

 

Obserwacje hydrogeologiczne polegają na 
b)

 

rozpoznawaniu szczelinowatości skał. 

c)

 

identyfikacji źródeł dopływu wód do kopalń. 

d)

 

określaniu zmian podłoŜa budowli. 

e)

 

rozpoznawaniu zmian w polu napręŜeń. 

 
5.  Finalnym produktem geologicznych prac jest 

a)

 

odnalezienie złoŜa. 

b)

 

wydobycie zaplanowanej ilości złoŜa. 

c)

 

dokumentacja geologiczna złoŜa. 

d)

 

otrzymanie koncesji na poszukiwania złóŜ kopalin. 

 
6.

 

Część opisowa dokumentacji geologicznej składa się z 
a)

 

opisu stanu rozpoznania złoŜa. 

b)

 

załączników. 

c)

 

wyników badań specjalistycznych. 

d)

 

mapy geologicznej złoŜa. 

 

7.

 

Część graficzna dokumentacji geologicznej powinna zawierać 
a)

 

załączniki. 

b)

 

szkice sytuacyjno-wysokościowe. 

c)

 

omówienie historii badań i eksploatacji złoŜa. 

d)

 

wstęp. 

 

8.

 

Weryfikatorem dokumentacji geologicznej jest 
a)

 

osoba spoza zespołu dokumentującego. 

b)

 

geolog dokumentujący. 

c)

 

główny dokumentator. 

d)

 

minister środowiska. 

 

9.

 

Obowiązek sporządzania dokumentacji geologicznej wynika z przepisów 
a)

 

ustawa Prawo ochrony środowiska. 

b)

 

ustawa Prawo geologiczne i górnicze. 

c)

 

wewnętrznych zakładu górniczego. 

d)

 

nie wynika z przepisów. 

 

10.

 

Dokumentacja geologiczna podlega zatwierdzeniu przez 
a)

 

właściwy organ państwowej administracji geologicznej. 

b)

 

nie podlega zatwierdzeniu. 

c)

 

dokumentatora. 

d)

 

weryfikatora. 

 
 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

25 

11.

 

Plany kopalniane przedstawiają 
a)

 

granice obszaru górniczego. 

b)

 

szkice geologiczne. 

c)

 

omówienie historii badań eksploatacyjnych złoŜa. 

d)

 

wyniki badań specjalistycznych. 

 

12.

 

Plany eksploatacyjne wykonuje się w skali 
a)

 

1:2 000. 

b)

 

1:500. 

c)

 

1:1 000. 

d)

 

1:1 500. 

 

13.

 

Na dokumentację geologiczną szybu składa się 

a)

 

profil szybu. 

b)

 

plan przeglądowy. 

c)

 

plan eksploatacyjny. 

d)

 

szkic geologiczny. 

 

14.

 

Profil dla głębienia szybu określa 
a)

 

opis warstw. 

b)

 

warunki hydrogeologiczne. 

c)

 

otwory wiertnicze. 

d)

 

warunki geotechniczne. 

 

15.

 

Kartowanie wgłębne charakteryzuje się 
a)

 

mniejszą złoŜonością niŜ kartowanie powierzchniowe. 

b)

 

moŜliwością zastosowania bezpośrednich obserwacji. 

c)

 

moŜliwością obserwacji warstwowania o duŜej skali. 

d)

 

brakiem moŜliwości śledzenia wielkich fałdów. 

 

16.

 

Mapy punktowe to mapy 
a)

 

jakościowe. 

b)

 

zasięgu. 

c)

 

ilościowe. 

d)

 

choroplet. 

 

17.

 

Izolinie to 
a)

 

linie konturowe. 

b)

 

linie łączące punkty o róŜnych wartościach. 

c)

 

linie cięcia. 

d)

 

linie pomocnicze. 

 

18.

 

Jednym ze sposobów równomiernej interpolacji jest 
a)

 

obliczenie szerokości między odcinkami interpolacji. 

b)

 

sposób arytmetyczny. 

c)

 

odmierzenie między punktami wzdłuŜ linii pomocniczych róŜnych odcinków. 

d)

 

obliczenie szerokości między odcinkami o takich samych wartościach. 

 
 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

26 

19.

 

Izopachyty to 
a)

 

linie cięcia. 

b)

 

linie równych miąŜszości. 

c)

 

obniŜenie platformowe. 

d)

 

linie biegu warstwy. 

 

20.

 

Anteklizy to 
a)

 

linie równych miąŜszości. 

b)

 

obniŜenie platformowe. 

c)

 

wyniesienie o zredukowanych miąŜszościach. 

d)

 

linie cięcia. 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

27 

KARTA ODPOWIEDZI 

 

 

Imię i nazwisko.......................................................................................... 

 
Opracowywanie  dokumentacji  kartograficzno-geologicznej  dla  struktur 
wgłębnych 

 

 
Zakreśl poprawną odpowiedź

.

 

 

Nr 

zadania 

Odpowiedź 

Punkty 

1

 

 

a 

b 

c 

d 

 

2

 

 

a 

b 

c 

d 

 

3

 

 

a 

b 

c 

d 

 

4

 

 

a 

b 

c 

d 

 

5

 

 

a 

b 

c 

d 

 

6

 

 

a 

b 

c 

d 

 

7

 

 

a 

b 

c 

d 

 

8

 

 

a 

b 

c 

d 

 

9

 

 

a 

b 

c 

d 

 

10

 

 

a 

b 

c 

d 

 

11

 

 

a 

b 

c 

d 

 

12

 

 

a 

b 

c 

d 

 

13

 

 

a 

b 

c 

d 

 

14

 

 

a 

b 

c 

d 

 

15

 

 

a 

b 

c 

d 

 

16

 

 

a 

b 

c 

d 

 

17

 

 

a 

b 

c 

d 

 

18

 

 

a 

b 

c 

d 

 

19

 

 

a 

b 

c 

d 

 

20

 

 

a 

b 

c 

d 

 

Razem:   

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

28 

TEST 2 
Test 

dwustopniowy 

do 

jednostki 

modułowej

 

„

Opracowywanie 

dokumentacji kartograficzno-geologicznej dla struktur wgłębnych” 
 

Test składa się z 20 zadań wielokrotnego wyboru, z których: 

−

 

zadania 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 11, 12, 13, 14, 15, 17, 20 są z poziomu podstawowego, 

−

 

zadania 10, 16, 18, 19 są z poziomu ponadpodstawowego. 

 

Punktacja zadań: 0 lub 1 punkt  

 

 

Za kaŜdą prawidłową odpowiedź uczeń otrzymuje 1 punkt. Za złą odpowiedź lub jej brak 

uczeń otrzymuje 0 punktów. 

 

Proponuje  się  następujące  normy  wymagań  –  uczeń  otrzyma  następujące 
oceny szkolne: 

 

−

 

dopuszczający – za rozwiązanie co najmniej 8 zadań z poziomu podstawowego, 

−

 

dostateczny – za rozwiązanie co najmniej 10 zadań z poziomu podstawowego,  

−

 

dobry – za rozwiązanie 16 zadań, w tym co najmniej 1 z poziomu ponadpodstawowego, 

−

 

bardzo  dobry  –  za  rozwiązanie  18  zadań,  w  tym  co  najmniej  3  z  poziomu 
ponadpodstawowego. 

 

Klucz odpowiedzi: 1. a, 2. c, 3. c, 4. b, 5. b, 6. a, 7. c, 8. c, 9. a, 10. a, 11. c, 
12. b, 13. c, 14. a, 15. b, 16. a, 17. c, 18. a, 19. a, 20. d. 
 
Plan testu  

 

Nr 
zad. 

Cel operacyjny  
(mierzone osiągnięcia ucznia) 

Kategoria 

celu 

Poziom 

wymagań 

Poprawna 

odpowiedź 

1 

Zdefiniować, czym jest geologia 
kopalniana w systematyce geologii 

A 

P 

a 

2 

Określić, jak dokonywane jest 
rozpoznanie kształtu i wielkość złoŜa 

B 

P 

c 

3 

Zdefiniować, co oznacza pojęcie 
„odkrywka” 

A 

P 

c 

4 

Określić, jakie są utrudnienia podczas 
prac w kopalniach podziemnych 

B 

P 

b 

5 

Określić główne cele zakładów 
górniczych  

B 

P 

b 

6 

Określić zagroŜenia wodne ze względu 
na przyczyny sztuczne występujące 
w kopalniach podziemnych 

B 

P 

a 

7 

Określić, czego dotyczą pomiary 
deformacji tektonicznych 
w wyrobiskach górniczych 

B 

P 

c 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

29 

8 

Określić, co to dokumentacja 
geologiczna 

B 

P 

c 

9 

Określić, co składa się na załączniki 
w dokumentacji geologicznej 

B 

P 

a 

10 

Ustalić, jakie kategorie rozpoznania 
stosuje się w dokumentacji 
geologicznej 

C 

PP 

a 

11 

Określić, kiedy stosuje się kategorię 
rozpoznania typu „B”  

B 

P 

c 

12 

Wyjaśnić, od czego zaleŜny jest stopień 
szczegółowości planów kopalnianych  

B 

P 

b 

13 

Określić, w jakiej skali kartujemy 
szczegółowy szkic geologiczny 

B 

P 

c 

14 

Określić, do oznaczenia, czego 
wykonuje się szczegółowy szkic 
geologiczny 

B 

P 

a 

15 

Określić, zalety metod stosowanych 
w geologii wgłębnej 

B 

P 

b 

16 

Scharakteryzować źródła danych 
w geologii wgłębnej 

C 

PP 

a 

17 

Zdefiniować, czemu słuŜą mapy 
jakościowe 

A 

P 

c 

18  Scharakteryzować mapy zasięgu 

C 

PP 

a 

19 

Scharakteryzować pochodne mapy 
izolinii 

C 

PP 

a 

20  Zdefiniować pojęcie interpolacji 

A 

P 

d 

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

30 

Przebieg testowania 

 
Instrukcja dla nauczyciela 

1.

 

Ustal  z  uczniami  termin  przeprowadzenia  sprawdzianu  z  wyprzedzeniem,  co  najmniej 
jednotygodniowym. 

2.

 

Omów z uczniami cel stosowania pomiaru dydaktycznego. 

3.

 

Zapoznaj uczniów z rodzajem zadań podanych w zestawie oraz z zasadami punktowania. 

4.

 

Przygotuj odpowiednią ilość testów. 

5.

 

Zapewnij samodzielność podczas testowania. 

6.

 

Przed rozpoczęciem testu przeczytaj uczniom instrukcję dla ucznia. 

7.

 

Zapytaj, czy uczniowie wszystko zrozumieli. Wszelkie wątpliwości wyjaśnij. 

8.

 

Nie przekraczaj czasu przeznaczonego na test. 

9.

 

Kilka  minut  przed  zakończeniem  testu  przypomnij  uczniom  o  zbliŜającym  się  czasie 
zakończenia udzielania odpowiedzi. 

 

Instrukcja dla ucznia

 

1.

 

Przeczytaj uwaŜnie instrukcję. 

2.

 

Podpisz imieniem i nazwiskiem kartę odpowiedzi. 

3.

 

Zapoznaj się z zestawem zadań testowych. 

4.

 

Udzielaj odpowiedzi na załączonej karcie odpowiedzi. 

5.

 

Test zawiera 20 zadań. Do kaŜdego zadania dołączone są 4 odpowiedzi. Prawidłowa jest 
tylko jedna. 

6.

 

Pracuj  samodzielnie,  tylko  wtedy  będziesz  miał  satysfakcję  z  wykonanego  zadania  oraz 
pewność, Ŝe przyswoiłeś materiał nauczania. 

7.

 

JeŜeli  udzielenie  odpowiedzi  będzie  Ci  sprawiało  trudności,  odłóŜ  jego  rozwiązanie  na 
później i przejdź do kolejnego. 

8.

 

Na rozwiązanie testu masz 25 min. 

 

Powodzenia! 

 
Materiał dla ucznia 

−

 

instrukcja, 

−

 

zestaw zadań testowych, 

−

 

karta odpowiedzi.

 

 

 

ZESTAW ZADAŃ TESTOWYCH

 

1.  Geologia kopalniana to dział 

a)

 

geologii stosowanej. 

b)

 

hydrogeologii. 

c)

 

stratygrafii. 

d)

 

petrografii. 

 
2.  Rozpoznanie kształtu i wielkości złoŜa dokonywane jest 

a)

 

w laboratorium. 

b)

 

w wyniku badań paleontologicznych. 

c)

 

w odsłonięciach naturalnych. 

d)

 

przypadkowo podczas wypraw turystycznych. 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

31 

3.  Okrywka to 

a)

 

nazwa skarpy. 

b)

 

rodzaj mapy geologicznej. 

c)

 

odsłonięcie, miejsce w którym na powierzchni widać skały. 

d)

 

szklista skała wulkaniczna. 

 

4.

 

Powodem utrudniającym pracę w głębokich szybach w kopalniach podziemnych jest 
a)

 

brak urządzeń do wykopu. 

b)

 

wysoka temperatura. 

c)

 

nieopłacalne wydobycie. 

d)

 

brak złóŜ na duŜych głębokościach. 

 
5.  Jednym z głównych celów zakładu górniczego, eksploatującego złoŜa jest 

a)

 

monitoring zmian atmosferycznych. 

b)

 

ograniczenie szkodliwych oddziaływań górnictwa na środowisko. 

c)

 

ochrona 

społeczeństwa 

przed 

zagroŜeniami 

związanymi 

z 

deformacjami 

tektonicznymi. 

d)

 

zdobycie koncesji. 

 
6.  ZagroŜenia wodne ze względu na przyczyny sztuczne związane są z 

a)

 

głębokością prowadzonych prac. 

b)

 

klimatem. 

c)

 

rzeźbą terenu. 

d)

 

warunkami hydrogeologicznymi. 

 

7.

 

Pomiary deformacji tektonicznych w wyrobiskach górniczych dotyczą 
a)

 

głębokości terenu. 

b)

 

rzeźby terenu. 

c)

 

spękań. 

d)

 

otworu wiertniczego. 

 

8.

 

Dokumentacja geologiczna złoŜa to 
a)

 

dokument,  zawierający  informacje  o  warunkach  hydrogeologicznych  w  jakich  złoŜe 

występuje. 

b)

 

mapa występowania złoŜa. 

c)

 

finalny produkt geologicznych prac poszukiwawczych i rozpoznawczych. 

d)

 

historia badań eksploatacji złóŜ. 

 
9.  Załączniki do dokumentacji geologicznej powinny zawierać 

a)

 

wyniki badań specjalistycznych. 

b)

 

mapę topograficzną obszaru badań. 

c)

 

szkice sytuacyjno-wysokościowe. 

d)

 

dokumentację próbkowania. 

 

10.  W dokumentacji geologicznej złoŜa kopalin stałych stosuje się kategorię rozpoznania 

a)

 

D. 

b)

 

C. 

c)

 

B2. 

d)

 

A1. 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

32 

11.

 

Kategorię B stosuje się w dokumentacji geologicznej 
a)

 

złóŜ kopalin stałych. 

b)

 

złóŜ ropy naftowej, gazu ziemnego i metanu złoŜach węgla kamiennego. 

c)

 

złóŜ  ropy  naftowej,  gazu  ziemnego  i  metanu  złoŜach  węgla  kamiennego  oraz 
dokumentacji złóŜ kopalin stałych. 

d)

 

złóŜ metanu. 

 

12.

 

Stopień szczegółowości planów kopalnianych uzaleŜniony jest od 
a)

 

budowy geologicznej kartowanej powierzchni. 

b)

 

skali. 

c)

 

granic filarów ochronnych. 

d)

 

granic obszaru górniczego. 

 

13.

 

Szczegółowy szkic geologiczny kartujemy w skali 
a)

 

1:200. 

b)

 

1:1 000. 

c)

 

1:20. 

d)

 

1:500. 

 
14.

 

Szczegółowy szkic geologiczny wykonuje się w celu oznaczenia 
a)

 

skomplikowanych zaburzeń tektonicznych. 

b)

 

pojedynczego otworu wiertniczego. 

c)

 

zmian w polu napręŜeń. 

d)

 

kierunku wybierania złoŜa. 

 

15.

 

Zaletą metod stosowanych w geologii wgłębnej jest 
a)

 

moŜliwość badania profilów o niewielkich długościach. 

b)

 

ś

wieŜy rdzeń. 

c)

 

prosty proces kartowania. 

d)

 

bezpośrednia obserwacja. 

 

16.

 

Ź

ródłami danych w geologii wgłębnej nie są 

a)

 

bezpośrednie obserwacje. 

b)

 

wiertnictwo. 

c)

 

sejsmika. 

d)

 

geofizyka otworowa. 

 

17.

 

Mapy jakościowe 
a)

 

zawierają informacje o jakości złóŜ.  

b)

 

zawierają informacje o proporcjach. 

c)

 

to rodzaj map wgłębnych. 

d)

 

mają charakter stały, nie wymagają uzupełniania. 

 

18.

 

Mapy zasięgu to 
a)

 

mapy chorochromatyczne. 

b)

 

mapy o określonym składzie. 

c)

 

mapy chorograficzne. 

d)

 

mapy ilościowe. 

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

33 

19.

 

Pochodne mapy izolinii przedstawiają wartości 
a)

 

procentowe. 

b)

 

oparte na przybliŜonych przeliczeniach. 

c)

 

jednakowe. 

d)

 

ułamkowe. 

 

20.

 

Interpolacja polega na 
a)

 

naniesieniu danych liczbowych na mapę. 

b)

 

połączeniu punktów o tej samej wartości. 

c)

 

połączeniu punktów o równych odległościach. 

d)

 

odmierzeniu między punktami wzdłuŜ linii pomocniczych równych odcinków. 

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

34 

KARTA ODPOWIEDZI 

 

 

Imię i nazwisko.......................................................................................... 

 
Opracowywanie  dokumentacji  kartograficzno-geologicznej  dla  struktur 
wgłębnych 

 

 

 
Zakreśl poprawną odpowiedź. 

 

Nr 

zadania 

Odpowiedź 

Punkty 

1

 

 

a 

b 

c 

d 

 

2

 

 

a 

b 

c 

d 

 

3

 

 

a 

b 

c 

d 

 

4

 

 

a 

b 

c 

d 

 

5

 

 

a 

b 

c 

d 

 

6

 

 

a 

b 

c 

d 

 

7

 

 

a 

b 

c 

d 

 

8

 

 

a 

b 

c 

d 

 

9

 

 

a 

b 

c 

d 

 

10

 

 

a 

b 

c 

d 

 

11

 

 

a 

b 

c 

d 

 

12

 

 

a 

b 

c 

d 

 

13

 

 

a 

b 

c 

d 

 

14

 

 

a 

b 

c 

d 

 

15

 

 

a 

b 

c 

d 

 

16

 

 

a 

b 

c 

d 

 

17

 

 

a 

b 

c 

d 

 

18

 

 

a 

b 

c 

d 

 

19

 

 

a 

b 

c 

d 

 

20

 

 

a 

b 

c 

d 

 

Razem:   

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

35 

7.  LITERATURA 

 

1.

 

Atlasy geologiczne 

2.

 

Bolewski  A.:  Geologia  gospodarcza  i  jej  zagadnienia,  Zakład  Narodowy  imienia 
Ossolińskich Wydawnictwo PAN, Wrocław 1978 

3.

 

Bychowski T.: Geodezja. PPWK, Warszawa 1981 

4.

 

Gruszczyk  H.:  Metodyka  poszukiwań  złóŜ  kopalin  stałych.  Wydawnictwo  Geologiczne, 
Warszawa 1975

 

5.

 

Kartografia geologiczna. IV część. Wyd. Geologiczne, Warszawa 1988 

6.

 

Kotański Z.: Geologiczna kartografia wgłębna. Wyd. Geologiczne, Warszawa 1982 

7.

 

Kotański  Z.,  Sokołowski  J.:  Podstawowe  zasady  i  metody  geologicznej  kartografii 
wgłębnej. Wyd. Geologiczne, Warszawa 1971 

8.

 

Kotański  Z.:  Wykonywanie  map  geologicznych  odkrytych  metodami  intersekcyjnymi. 
Instytut Geologiczny, Warszawa 1978 

9.

 

Niemczynow G., Burchart J.: Mały słownik geologiczny. Wiedza Powszechna, Warszawa 
1963 

10.

 

Przewodnik do ćwiczeń z geologii dynamicznej. Wyd. Geologiczne, Warszawa 2000 

11.

 

Rubinowski Z.: Geologia złóŜ. Wydawnictwa geologiczne, Warszawa 1973 

12.

 

Słowański W.: Kartografia geologiczna. Część IV. Wyd. Geologiczne, Warszawa 1998 

13.

 

Trembecki  A.:  Szacowanie  zasobów  złóŜ  surowców  mineralnych.  Wydawnictwa 
geologiczne, Warszawa 1974 

14.

 

Zdjęcia geologiczne. Wyd. Geologiczne, Warszawa 1977 

 
Literatura metodyczna 
1.

 

Dretkiewicz-Więch  J.:  ABC  nauczyciela  przedmiotów  zawodowych.  Operacyjne  cele 
kształcenia. Zeszyt 32. CODN, Warszawa 1994 

2.

 

Ornatowski T., Figurski J.: Praktyczna nauka zawodu. ITeE, Radom 2000 

 
Czasopisma: 
–

 

Górnictwo odkrywkowe, nr 1–2, s. 12–16, Bibliogr. poz. 9, 2006 

–

 

Nowa Edukacja Zawodowa 

–

 

Edukator Zawodowy – www.koweziu.edu.pl/edukator/index.php 

 

Internet: 
1.

 

www.wug.gov.pl 

2.

 

www.geologos.com.pl 

3.

 

www.min–pan.krakow.pl 

4.

 

http://images.google.pl 

5.

 

www.igo.wroc.pl 

6.

 

www.ekoportal.eu 

7.

 

www.kpg–katowice.com.pl 

8.

 

www.teberia.pl