1

sprawozdawczości

Nowe

 standardy

 

Rzetelne księgi rachunkowe i bezbłędne sprawozdania zgodne z UOR oraz MSR/MSSF

1–15 listopada 2014

issn 1895-2844

AKTUALNOŚCI

Uproszczenia w bilansach podmiotów 
mirko już obowiązują 

1–4

Nowy projekt nowelizacji uor  
dla małych jednostek 

1–2

SPRAWOZDANIA FINANSOWE

Arkusze spisowe jako  
dokument księgowy 

7

Niedobory inwentaryzacyjne  
jako koszt 

7

MSSF W PRAKTYCE

Metoda praw nabycia  
przy połączeniu jednostek 

8

EKSPERT ODPOWIADA

Ewidencja kary umownej 

11

Podpisanie sprawozdania  
finansowego 

11

Faktury prognozowe  
jako koszt podatkowy 

12

Odpisy i wpłaty na PFRON 

13

Dokument polecenia księgowania 

13

Ewidencja refaktur 

14

Księgowanie kart multibenefit 

15

Osoba odpowiedzialna materialnie 
podczas spisu z natury 

15

PORÓWNANIE REGULACJI  
UOR I MSR/MSSF

UOR i MSR 21 

16

w   n u m e r z e

ciąg dalszy na stronie 4

ciąg dalszy na stronie 2

T y l k o   d l a   s t a ł y c h   C z y t e l n i k ó w

BEZPŁATNY E-BOOK zawierający porównanie regulacji UoR i MSR/MSSF do pobrania w zakładce 
„Twój e-book” na www.emsr.pl
RAZ W MIESIĄCU możliwość pobrania bezpłatnego e-booka o tematyce podatkowo-rachunkowej
E-LETTER „E-doradca podatki i rachunkowość”
BEZPŁATNE ELEKTRONICZNE ARCHIWUM czasopisma na stronie www.emsr.pl
MOŻLIWOŚĆ ZADAWANIA PYTAŃ EKSPERTOM za pośrednictwem redakcji nd@wip.pl
TELEFONICZNY DYŻUR EKSPERTA z zakresu podatków i rachunkowości w każdą środę

40.797 małych podmiotów skorzysta na zmianach 

w rachunkowości

Możliwość sporządzania skróconego sprawozdania finansowego, zwolnienie 

ze sporządzania sprawozdania z działalności, zmiany w raportach skonsolido-

wanych to tylko niektóre propozycje resortu finansów dotyczące nowelizacji 

ustawy o rachunkowości.

Zmienione przepisy będą miały zastosowanie po raz pierwszy do sprawozdań finan-

sowych za lata obrotowe rozpoczynające się 1 stycznia 2016 r. lub w trakcie roku 

kalendarzowego 2016. Polska planuje skorzystać z tej możliwości.

Niektóre jednostki skorzystają z uproszczeń 

w sprawozdaniach sporządzanych za 2014 rok

Koniec roku to dla firm, które stosują ustawę o rachunkowości, czas związany 

z przygotowaniem sprawozdania finansowego. W tym roku po raz pierwszy może 

być to sprawozdanie według tzw. reżimu jednostek mikro. 

Uprawnienia do stosowania przez jednostkę uproszczeń „mikro” są uzależnione od 

podjęcia przez organ zatwierdzający decyzji o wyborze stosowania takich uprawnień. 

Jeśli nie zostanie podjęta odpowiednia decyzja (np. w formie uchwały lub postano-

wienia), to nawet jeśli jednostka spełnia kryteria wielkościowe lub organizacyjne, musi 

sporządzać sprawozdanie finansowe według zasad ogólnych.

Warto zatem przygotować dla członków organu zatwierdzającego projekt uchwały/

postanowienia, które przyjąć będą mogli właściciele w sprawie sporządzania uprosz-

czonych sprawozdań.

Organem uprawnionym do podjęcia decyzji są:

 

y

Właściciel – jeśli jest prowadzona tzw. jednoosobowa działalność gospodarcza.

 

y

Wspólnicy – w przypadku spółki cywilnej, jawnej, partnerskiej.

 

y

Komplementariusze – w przypadku spółki komandytowej, komandytowo-akcyjnej.

 

y

Wspólnicy w przypadku spółki z o.o.

 

y

Akcjonariusze w przypadku spółki akcyjnej.

2

Aktualności

Szanowny Czytelniku

Nowelizacja z lipcu 2014 r. ustawy 
o rachunkowości przynosi znaczne 
uproszczenia w sprawozdawczości 
jednostek mikro. Uproszczenia obej-
mują nie tylko możliwość sporządze-

nia znacznie skróconego sprawozdania finansowego, ale 
również zakaz stosowania wyceny aktywów i pasywów 

według wartości godziwej oraz skorygowanej ceny naby-
cia. Nowe przepisy mają zastosowanie do sprawozdań 
finansowych już za 2014 r.
Jednak Ministerstwo Finansów przedstawiło nowy 
projekt. Polskie prawo zostanie dostosowane do unijnej 
dyrektywy dotyczącej rocznych sprawozdań finansowych. 
Do ustawy o rachunkowości trafią przepisy ułatwiające 
małym podmiotom prowadzenie sprawozdawczości 
finansowej.

W nowym załączniku nr 5 do ustawy o rachunkowości 
(załączniku nr 2 do projektu) został zawarty zakres 
sprawozdania finansowego małych jednostek. Składać 
się ono będzie tylko z uproszczonego bilansu, rachunku 
zysków i strat oraz informacji dodatkowej, w której 
będzie wymagany ograniczony zakres informacji – czy-
tamy w uzasadnieniu projektu.

Lidia Pogodzińska

redaktor prowadząca

40.797 małych podmiotów skorzysta na zmianach w rachunkowości

uproszczony, tj. według zasad określo-

nych w przepisach podatkowych, czyli 

jako leasingu operacyjnego, odstąpie-

nia do ustalania aktywów i tworzenia 

rezerw z tytułu odroczonego podatku 

dochodowego,

 

y

zwolnienie ze stosowania rozporzą-

dzenia ministra finansów z 12 grud-

nia 2001 r. w sprawie szczegółowych 

zasad uznawania, metod wyceny, 

zakresu ujawniania i sposobu prezen-

tacji instrumentów finansowych (Dz.U. 

nr 149, poz. 1674).

Obecnie takie uproszczenia są dostępne 

jedynie dla jednostek niepoddających 

swych sprawozdań badaniu przez biegłe-

go rewidenta na podstawie art. 64 ust. 1 

uor. Po nowelizacji także część jednostek 

badanych, ale które będą spełniały kryteria 

wielkościowe dla podmiotów małych, 

będzie mogła korzystać z tych uproszczeń.

Spółka akcyjna poddająca swe sprawozda-

nia obowiązkowemu badaniu przez bie-

głego rewidenta spełni kryteria, aby uznać 

ją za jednostkę małą, jeśli nie przekroczy 

kryteriów wielkościowych (patrz: Definicja 

małych jednostek).

Ma zatem prawo ujmować umowy leasin-

gu jako leasing operacyjny niezależnie od 

faktu, że umowa spełnia kryteria wskazane 

w art. 3 ust. 4 uor, np. zawiera obietnicę 

przeniesienia prawa własności przedmiotu 

leasingu po zakończeniu czasu trwania 

umowy. Spółka ta zatem będzie jako koszt 

ujmowała bieżące opłaty leasingowe 

wynikające z faktur wystawionych przez 

leasingodawcę. Gdyby spółka akcyjna 

nie była małą jednostką, musiałaby tę 

umowę ujmować jako leasing finansowy, 

tj. w księgach rachunkowych i sprawoz-

daniu finansowym prezentować składnik 

aktywów i zobowiązanie finansowe wyni-

kające z tej umowy.

Sprawozdanie finansowe

Małe jednostki będą sporządzały spra-

wozdanie finansowe: bilans oraz rachu-

nek zysków i  strat według nowego 

załącznika nr 5. Sprawozdanie będzie się 

składało wyłącznie z uproszczonego bilan-

su, rachunku zysków i strat oraz informacji 

dodatkowej, w której będzie wymagany 

ograniczony zakres informacji.

Kolejnym uproszczeniem jest zwolnienie 

małych jednostek z obowiązku sporządza-

nia sprawozdania z działalności. Konieczne 

będzie przy tym spełnienie następującego 

warunku – niektóre informacje objęte 

dotychczas jego zakresem informacyjnym 

zostaną przez małe jednostki ujawnione 

w informacji dodatkowej. Ponadto wszyst-

kie małe jednostki, w tym także te, któ-

rych sprawozdania finansowe podlegają 

obligatoryjnemu badaniu przez biegłego 

rewidenta, nie będą miały obowiązku spo-

rządzania rachunku przepływów pienięż-

nych oraz zestawienia zmian w kapitale 

własnym.

Uchylono dotychczasowe regulacje okre-

ślające zasady sporządzania uproszczo-

nych sprawozdań finansowych wynikające 

z art. 50 ust. 2 uor.

Uznanie informacji za istotną 

W ustawie zawarto pojęcie „istotności”. Za 

Międzynarodowymi Standardami Rewizji 

Finansowej przyjęto, że informację należy 

uznać za istotną, jeżeli jej pominięcie lub 

zniekształcenie może wpłynąć na decy-

zje podejmowane przez użytkowników 

na podstawie sprawozdań finansowych 

danej jednostki.

Istotność poszczególnych pozycji ocenia 

się w kontekście innych podobnych pozy-

cji. A zatem nie można uznać kilku pozycji 

za nieistotne, jeżeli łącznie stanowią one 

istotną pozycję.

Zasada istotności nie wpływa na obowią-

zek, aby księgi rachunkowe prowadzone 

były rzetelnie, bezbłędnie, sprawdzalnie 

i bieżąco, oraz na sytuację finansową, dla-

tego też wszystkie zdarzenia gospodarcze 

muszą być ujęte w księgach rachunkowych.

Spółdzielnie bez publikacji 

Znowelizowane przepisy usuwają definicje 

strat i zysków nadzwyczajnych z rachunku 

ciąg dalszy ze strony 1

Za małe jednostki uznaje się spółki komandy-

towo-akcyjne (jak również spółki osobowe 

przez nie tworzone), które w roku obroto-

wym, za który sporządzają sprawozdanie 

finansowe oraz w roku poprzedzającym 

ten rok obrotowy, nie przekroczyły limitów 

dwóch z trzech następujących wielkości:

1)  suma bilansowa: 4.000.000 euro – w Pol-

sce będzie to kwota 17.000.000 zł;

2)  przychody netto ze sprzedaży towarów 

i produktów: 8.000.000 euro – w Polsce 

– 34.000.000 zł;

3) przeciętne zatrudnienie w roku obro-

towym: 50.

W nowelizacji przewiduje się rozszerze-

nie katalogu małych jednostek także 

na osoby fizyczne, spółki cywilne osób 

fizycznych, spółki jawne osób fizycznych, 

spółki partnerskie, inne osoby prawne, 

z wyłączeniem jednostek sektora finansów 

publicznych oraz oddziały przedsiębior-

ców zagranicznych, które w roku obroto-

wym, za który sporządzają sprawozdanie 

finansowe, oraz w roku poprzedzającym 

ten rok obrotowy nie przekroczyły dwóch 

z ww. trzech wielkości.

Uproszczenia dla mikro

Zmienione przepisy przewidują dla tych 

jednostek m.in.:

 

y

możliwość sporządzania skróconego 

sprawozdania finansowego (jedynie 

uproszczonego bilansu, rachunku 

zysków i strat oraz informacji dodat-

kowej z ograniczoną ilością ujawnień);

 

y

zwolnienie ze sporządzania sprawozdania 

z działalności, pod warunkiem że niektó-

re informacje, objęte dotychczas jego 

zakresem informacyjnym, zostaną przez 

małe jednostki ujawnione w informacji 

dodatkowej;

 

y

zwolnienie z obowiązku sporządzania 

zestawienia zmian w kapitale własnym 

oraz rachunku przepływów pieniężnych.

Możliwe będą też dodatkowe uproszcze-

nia – niezwiązane z dyrektywą 2013/34 

– polegające na możliwości:

 

y

klasyfikowania umów leasingu w sposób 

Kup książkę

3

Aktualności

zysków i strat. Znoszą też obowiązek 

publikacji sprawozdań finansowych przez 

spółdzielnie w Monitorze Spółdzielczym, 

z jednoczesnym pozostawieniem obo-

wiązku składania tych sprawozdań finan-

sowych wraz z innymi dokumentami do 

Krajowego Rejestru Sądowego. Bankom 

umożliwiono przechowywanie dowodów 

księgowych, dotyczących poszczególnych 

rat kredytów i pożyczek, w formie elek-

tronicznej po upływie 5 lat od początku 

roku obrotowego następującego po roku 

obrotowym, w którym nastąpiła spłata 

raty pożyczki lub kredytu. Oznacza to, 

że adresaci zmienionego przepisu nie 

będą zmuszeni do ponoszenia dodatko-

wych kosztów wynikających z obowiązku 

zapewnienia procesu gromadzenia, trans-

portowania, przechowywania, odtwarza-

nia oraz identyfikacji dowodów w formie 

papierowej.

Ponadto rozszerzono katalog podmiotów 

zobligowanych do badania sprawozdań 

finansowych o krajowe instytucje płatnicze 

i instytucje pieniądza elektronicznego.

Bilans skonsolidowany

Nowelizacja proponuje też zmiany 

w zakresie sporządzania skonsolidowa-

nych sprawozdań finansowych dotyczą-

cych m.in.:

 

y

doprecyzowania katalogu przypadków 

określających sytuacje, kiedy jednost-

ka ma status jednostki dominującej, 

wraz ze sposobem liczenia praw głosu 

oraz praw powoływania i odwoływa-

nia członków organów zarządzających, 

nadzorujących lub administrujących,

 

y

zmiany definicji jednostek powiązanych, 

jednostki stowarzyszonej oraz znaczą-

cego inwestora i znaczącego wpływu,

 

y

braku możliwości skorzystania ze 

zwolnienia ze sporządzania skonsoli-

dowanych sprawozdań finansowych 

w przypadku „małej” grupy kapitałowej, 

jeżeli którakolwiek z jednostek w takiej 

grupie jest jednostką zainteresowania 

publicznego,

 

y

wprowadzenia dwóch kategorii wielko-

ści progów umożliwiających niesporzą-

dzenie skonsolidowanych sprawozdań 

finansowych,

 

y

zmiany warunków dotyczących zwolnie-

nia ze sporządzania skonsolidowanego 

sprawozdania finansowego jednostki 

dominującej niższego szczebla.

Warto zwrócić uwagę, że od wartości firmy 

jednostka dokonywać będzie odpisów 

amortyzacyjnych w okresie jej ekonomicz-

nej użyteczności ustalonej przez przedsię-

biorstwo. W przypadku gdy jednostka nie 

będzie w stanie wiarygodnie oszacować 

okresu ekonomicznej użyteczności, okres 

amortyzacji wartości firmy nie będzie 

mógł przekroczyć 5 lat. Przyjęty okres 

ekonomicznej użyteczności, a także brak 

możliwości wiarygodnego oszacowania 

tego okresu, należy ujawnić w informacji 

dodatkowej do sprawozdania.

Będzie nowe sprawozdanie

Sprawozdanie dotyczące płatności na 

rzecz administracji rządowych zostało 

określone w dodanym Rozdziale 6a. Będą 

je sporządzać działające w przemyśle 

wydobywczym lub zajmujące się wyrębem 

lasów pierwotnych wszystkie jednostki 

zainteresowania publicznego oraz takie 

jednostki duże, które w roku obrotowym, 

za który sporządzają sprawozdanie finan-

sowe oraz w roku poprzedzającym ten rok 

obrotowy, przekraczają co najmniej dwa 

z trzech następujących limitów:

 

y

suma bilansowa: 20.000.000 euro 

(85.000.000 zł);

 

y

przychody netto ze sprzedaży pro-

duktów i towarów: 40.000.000 euro 

(170.000.000 zł); 

 

y

średnia liczba zatrudnionych w roku 

obrotowym: 250.

Przeliczanie euro

Projektodawcy doprecyzowali przepis 

dotyczący przeprowadzania inwentaryza-

cji gruntów. Po zmianach inwentaryzacja 

będzie się odbywać corocznie metodą 

weryfikacji.

Kolejna zmiana dotyczy ujednolicenia 

przepisów w zakresie terminu przeliczania 

na walutę polską wielkości wyrażonych 

w euro, o których mowa w art. 3 ust. 3 

uor oraz art. 24a ust. 6 ustawy o PIT. Sumy 

trzeba będzie przeliczyć według średniego 

kursu euro ogłaszanego przez Narodowy 

Bank Polski (z 30 września) na pierwszy 

dzień roboczy października roku poprze-

dzającego rok podatkowy.

Ministerstwo Finansów ocenia, że korzyści 

związane z wdrożeniem nowelizacji prze-

kroczą 61 mln zł i dotyczyć będą 40.797 

podmiotów.

Nowe sprawozdania dotyczące płatno-

ści na rzecz administracji rządowych dla 

dużych jednostek i wszystkich jednostek 

zainteresowania publicznego w sektorze 

wydobywczym i eksploatacji lasów pier-

wotnych będzie sporządzało ok. 20 jed-

nostek (na koniec 2011 roku wg danych 

GUS było 18 spółek akcyjnych jednostek 

i zakwalifikowanych do działów PKD od 05 

do 08 – „przemysł wydobywczy”). Resort 

finansów wskazuje, że pracochłonność 

sporządzania przez jednostkę sprawoz-

dania dotyczącego płatności na rzecz 

administracji rządowych będzie znikoma, 

ponieważ dane objęte raportowaniem 

są ujęte w księgach rachunkowych jed-

nostki. Przygotowanie tego sprawozda-

nia nie będzie obejmować wytworzenia 

danych, a jedynie ich agregację, analizę 

i prezentację.

Projekt nie przewiduje badania przez bie-

głych rewidentów sprawozdania doty-

czącego płatności na rzecz administracji 

rządowych.

Projekt z 30 września 2014 r. dotyczący 

nowelizacji ustawy z 29 września 1994 r. 

o rachunkowości wynika z obowiązku 

implementacji dyrektywy Parlamentu 

Europejskiego i Rady 2013/34/UE z 26 

czerwca 2013 r. w sprawie rocznych spra-

wozdań finansowych, skonsolidowanych 

sprawozdań finansowych i powiązanych 

sprawozdań niektórych rodzajów jedno-

stek, zmieniającej dyrektywę Parlamentu 

Europejskiego i Rady 2006/43/WE oraz 

uchylającej dyrektywy Rady 78/660/EWG 

i 83/349/EWG (Dz.Urz. UE L 182 z 29 czerw-

ca 2013, s. 19), zwanej dalej „dyrektywą 

2013/34”.

Nowelizacja dokonuje transpozycji prze-

pisów dyrektywy 2013/34 odnośnie do 

jednostek innych niż jednostki mikro. 

Dodajmy, że państwa członkowskie mają 

obowiązek implementacji postanowień 

dyrektywy do 20 lipca 2015 r.

Etap legislacyjny: 

Projekt z 30 września 2014 r. ustawy o zmia-

nie ustawy o rachunkowości oraz niektórych 

innych ustaw – przekazany do uzgodnień.

„

„

dr Katarzyna Trzpioła

Wydział Zarządzania Uniwersytetu Warszawskiego

UZYSKAJ ROZWIĄZANIE SWOJEJ SPRAWY 

pod nr. tel. 

22 318 07 36

Telefoniczne Pogotowie Księgowe

W każdą środę w godz. 11.00–13.00 na Twój telefon czekają nasi eksperci 

Kup książkę