antologia - Stało się jutro 24

Andrzej Zimniak

”Zr

by władzy”

Otworzyłem drzwi obite grubą warstwą dźwiękochłonnego tworzywa i wszedłem. Profesor,

kwadratowy łysy męŜczyzna o stalowych oczach, siedział za masywnym biurkiem zawalonym papierami.

Rozmawiał właśnie przez telefon, składając komuś uniŜenie podziękowania i Ŝyczenia, lecz dostrzegł mnie po

chwili i zaprosił nieznacznym gestem do zajęcia miejsca. Gdy skończył, zaproponował mi kawę, po czym

zamówił ją u sekretarki. Nie wiedziałem, po co mnie wezwał, on zaś zdawał się smakować tę chwilę mojej

niepewności, którą niezbyt dobrze maskowałem obojętnym wpatrywaniem się w rozrzucone po biurku ołówki.

Wreszcie, nie spuszczając ze mnie cięŜkiego wzroku, odezwał się niskim głosem

- Panie kolego - tu zaciągnął się papierosem - jak idą pańskie badania?

Oho - pomyślałem - trochę za duŜo teatru i oficjalnego stylu jak na zwykłą rozmowę. Tylko o co mu

chodzi?

- Doskonale, panie profesorze - starałem się, aby mój głos brzmiał swobodnie - właśnie rozpocząłem

próby nad elektrycznymi właściwościami włókien nerwowych w obniŜonych temperaturach. Sądzę...

- Taak - przerwał mi profesor cichym, lecz nie dopuszczającym sprzeciwu głosem. - Rozpoczął pan,

sądzi pan. To teŜ ciekawe. Ale - i tu ton jego głosu podniósł się nieznacznie - mnie teraz interesują wyniki juŜ

otrzymane. Chciałem zauwaŜyć, Ŝe właśnie upływa pół roku pana a stypendium. Słucham pana.

Wejście było ostre, nie spodziewałem się właściwie takiego ataku. Straciłem więc nawet tę uprzednio

wymuszoną swobodę, i o to pewnie staremu chodziło. Pierwsza runda była przegrana.

- A więc, panie profesorze, zaraz po okresie wstępnego instalowania się rozpocząłem próby, to jest

badałem procesy chemicznej transmisji impulsów przez nerwy w róŜnych temperaturach.

- I..?

- Stwierdziłem, Ŝe juŜ w okolicach zera stopni Celsjusza zanikają one zupełnie, a kilka prób w

temperaturach niŜszych nie wykazywało wzrostu aktywności, co było, to znaczy, co przewidzieliśmy

uprzednio.

- Ej; panie kolego, znów ten brzydki Ŝargon naukowy profesor pokręcił z niesmakiem głową, a ja

pomyślałem z satysfakcją, Ŝe taki łysy to juŜ niedługo poŜyje. - Pan moŜe być w okolicach Koziej Wólki, ale

nie zera stopni. Ale wracajmy do meritum sprawy. Młody człowiek na pana miejscu, z pana aspiracjami, moŜe

sobie pozwolić, aby spośród dziesięciu eksperymentów jeden, no powiedzmy dwa były nieudane lub

negatywne. A pan przychodzi po pół roku pracy i mówi mi, Ŝe owszem, parę doświadczeń panu nie wyszło, a

inne są w planie. To jest sygnał, Ŝe trzeba się powaŜnie zastanowić.

Byłem coraz bardziej zdenerwowany, maska wystudiowanej obojętności dawno ze mnie opadła.

Czułem w ustach suchość języka, a nieprzyjemna chrypka przeszkadzała w mówieniu. - AleŜ, panie

profesorze, w tej nowej dziedzinie kaŜdy wynik...

- Byle jaki wynik nie jest dobry w Ŝadnej dziedzinie stary wszedł mi w słowo. - Liczą się dobre

wyniki, i tylko takie - dodał z naciskiem. - A samymi hipotezami daleko nie zajedziemy. W związku z brakiem

wyników w dotychczas badanym przez pana kierunku - zaczął znów spokojnym niskim głosem - proponuję

zmianę tematyki. Będzie to dla pana jeszcze jedna szansa wykazania się.

- Panie profesorze, ja właśnie zacząłem najwaŜniejsze doświadczenia!

- W naszym Instytucie - głos szefa grzmiał teraz donośnie po wszystkich kątach gabinetu - nie

przeprowadza się doświadczeń niewaŜnych. Wszystkie bez wyjątku są waŜne zakończył konfidencjonalnym

szeptem, jakby zdradzał tajemnicę państwową. - To byłoby wszystko, panie kolego - znów zahuczał gromko -

za pięć minut mam zebranie, przepraszam, ale muszę juŜ iść. Aha, proponuję, aby zajął się pan preparatami

ułatwiającymi przejście w stan hibernacji. Doktor Agira wprowadzi pana w zagadnienie. śyczę powodzenia i

wydajniejszej niŜ dotychczas pracy spojrzał niemal wesoło; wstając. Nie dał mi Ŝadnych szans.

Przez grubą szybę okienną, nastawioną przez kogoś na maksimum przepuszczalności, wpadało

czerwone światło wieczoru i załamywało się obłymi krwistymi refleksami w szkle ustawionej aparatury.

Przypatrywałem się bezmyślnie tym barwnym plamom o karminowych wnętrzach i Ŝółknących obrzeŜach,

pełzającym po kolbach i chłodnicach w rytmie zachodzącego słońca. Wypełniony aparaturą pokój tonął w

mroku, tylko w odległym kącie pracował przy swoim biurku Stef. Jego lampa jawiła mi się jako przewodnie

wiatełko u kresu ciemnego szlaku, wiodącego wśród nieokreślonych kształtów i niezrozumiałych zdarzeń.

Stef odwrócił się, jakby moja zmaterializowana myśl dotknęła jego ramienia. - Hallo. En! - zawołał do mnie.

Dlaczego En? Nie mogłem sobie przypomnieć, kto pierwszy tak mnie nazwał. Potem przyjęło się. - Nie

słyszałem, jak wchodziłeś. Co masz taką grobową minę? - gadał wesoło, podchodząc z rękami w kieszeniach.

- Oho, widzę, Ŝe nie na Ŝarty przejąłeś się Starym. A w dzisiejszych czasach...

- ZaŜądał zmiany tematu - przerwałem jego potok słów. Twarz mu spowaŜniała, ale widać było, Ŝe

usilnie szuka dla mnie jakiegoś pocieszenia. Poklepałem go po ramieniu.

- Nie jest tak źle, stary - mój głos zabrzmiał nawet dosyć swobodnie. - Dam sobie radę, nie martw się

o mnie. Dziś idę się zabawić, nie mam juŜ ochoty na pracę, a jutro na przekór wszystkiemu i wszystkim

skończę ten eksperyment, być moŜe kluczowy dla całego problemu.

- To jest męskie podejście do sprawy - Stef uśmiechnął się zadowolony, Ŝe nie musi występować w

roli pocieszyciela. - Jutro mam trochę luzu przy moich próbach, pomogę ci.

Wyszedłem w szarość korytarza, równieŜ gęsto zastawionego aparaturą i sprzętem pomocniczym. Na

chropowatej betonowej ścianie przymocowany był telefon. Nakręcałem kolejno numery kilku moich

przyjaciółek lub znajomych, lecz Ŝadna z tych, które zgłosiły się, nie miała wolnego wieczoru. Zły,

odwiesiłem słuchawkę. Przyjdzie mi upić się samemu - pomyślałem, lecz jednocześnie narastał wewnętrzny

bunt. I nagle, wtedy po raz pierwszy, doznałem tego niesamowitego uczucia.

Głowę przebiegały mi naprzemienne fale gorąca i zimna lub raczej - zgęszczonej rozrzedzonej materii.

I choć zjawisko trwało krótko, zdawało mi się pod koniec, Ŝe czaszka staje się elastyczna niby balon

napełniony wodą, a deformują ją w jednostajnie identyczny sposób dwa szeregi przemykających z obu stron,

swobodnie zawieszonych walców. Na płaszczyznę zamazanego. pola widzenia wpełzły świetliste punkty,

rozlały się szeroko jak kręgi na wodzie i wsiąkły w obraz.

Dolegliwości ustąpiły, pozostał jedynie lekki ból w skroniach. Nadal stałem oparty o chropowatą

cianę tuŜ przy telefonie. Na szczęście nikt nie zauwaŜył tej chwilowej niedyspozycji jeszcze brakowało, Ŝeby

zaczęto mnie cucić! Byłby temat do Ŝartów w całym Instytucie.

Ruszyłem przed siebie. Czułem się dziwnie lekki, nogi jakby same niosły mnie naprzód.

Przypisywałem to doskonałej kondycji fizycznej, co z kolei wprawiało mnie w dobry nastrój. Zmory

dzisiejszego popołudnia prysły i miałem nadzieję, Ŝe nie będą zakłócały zbliŜającej się zabawy. Nie

wiedziałem jeszcze, dokąd i z kim pójdę, ale miałem pewność, Ŝe wieczór będzie udany.

Aksamitny, wilgotny zmierzch opadł juŜ na trawiaste boisko, pod którym rozlokowane zostały trzewia

cyklotronu.

Spóźnieni biegacze w swoich odcinających się od tła białych szortach powracali z wieczornego

treningu. Pod jasną płachtą pomarańczowo-zielonego nieba zawisły nieruchomo małe, rozświetlone od dołu

chmury.

Wsiadłem do samochodu i ruszyłem ostro; rozkoszowałem się prędkością. Odczuwałem fizyczną

przyjemność, gdy stalowe cielsko maszyny z łatwością wnikało w masy napływającego naprzeciw chłodnego,

wieczornego powietrza.

Czułem się znów dziwnie lekki, chwilami zdawało mi się, Ŝe, to kto inny prowadzi wóz, Ŝe obce ręce

dotykają kierownicy, ` a ja przyglądam się z boku. MoŜe ktoś podsunął mi papierosa z marihuaną?

Pędziłem w kierunku swojego hotelu, kiedy nagle zauwaŜyłem z boku wystawowe okna centrum

handlowego. Zahamowałem gwałtownie i skręciłem na parking. AleŜ to jasne! śe teŜ wcześniej nie wpadłem

na ten prosty pomysł.

- Dobry wieczór, panno Krystyno - zacząłem, opierając się o kasę. Poszło łatwiej, niŜ się

spodziewałem. JuŜ w piętnaście minut po zamknięciu sklepu siedzieliśmy w nocnym barze przy butelce dobrej

brandy, a wokół nas migotały kolorowe światła, płynęła muzyka i wytwarzał się nastrój wesołej zabawy.

Alkohol palił mnie w gardle, po członkach rozchodziło się przyjemne ciepło. Doświadczałem uczucia

poprzedzającego lekki zawrót głowy - coś jakby drobne przesunięcie świadomości w kierunku beztroski.

- Wiesz, Kris - nachyliłem się do siedzącej obok dziewczyny - dobrze mi z tobą. Bardzo dobrze. A

teraz wypijmy za zdrowie mojego szefa. Dał mi dziś wspaniały temat, rokujący nie byle jakie perspektywy

- Będzie mu to policzone - Kris zaśmiała się głosem moŜe o ton za głębokim jak na filigranową

blondyneczkę o sarnich oczach i pełnych, nieco wysuniętych do przodu ustach. Z kaŜdym kieliszkiem

wydawała mi się piękniejsza i powabniejsza.

Potem poszliśmy tańczyć. Czułem ją taką drobną, ciepłą tuŜ koło siebie, oparła czoło o mój policzek,

płynęliśmy gdzieś w takt melodii, której juŜ nie słyszeliśmy. I wtedy znów coś zaczęło się dziać. Stawałem się

lekki, nieobecny. Oglądałem rzeczywistość wokół niby kiepski film, a moŜe raczej śniłem? Trzymałem w

objęciach jakąś dziewczynę, dosyć chyba ładną, ale zdecydowanie zbyt szczupłą. Czułem się tak, jakbym

tańczył z manekinem pośród przetaczających się wokół bezkształtnych mas ludzkich. Chciałem przerwać ten

koszmar, ale spostrzegłem, Ŝe zupełnie nie panuję nad własnym ciałem. Dalej cięŜko tańczyłem niby jakaś

kukła w kiepskim teatrzyku gałganiarzy, obłapiając coraz mocniej tę chudą dziewczynę, a wszystko

rejestrowałem jakby zza półprzejrzystej zasłony w dusznym, wilgotnym powietrzu. Dopiero przy stoliku

puściły kleszcze, trzymające moją świadomość w Ŝelaznym uścisku. Płaski, mdły obraz wyostrzył się, nabrał

stopniowo trzeciego wymiaru, barw, woni i dźwięków. Jak poprzednio wokół nas płynęła muzyka, a Kris

znów piękna i pociągająca, przyglądała mi się z troską. Miałem przez chwilę wraŜenie, Ŝe to nie ja, a świat

zewnętrzny ulega kolejnym dewiacjom, jakimś chwilowym odchyleniom od maksymalnej wartości

prawdopodobieństwa istnienia. W kaŜdym jednak przypadku moja osoba w zmienionej rzeczywistości musiała

wydawać się równie osobliwa, jak odmienione otoczenie dla mnie.

- Kris, kochanie, te tutejsze chińskie przyprawy... widocznie mi nie słuŜą. W przyszłym tygodniu

zaprowadzę cię gdzie indziej, zobaczysz.

- Wiesz co, En - dziewczyna była lekko przestraszona posiedźmy tu jeszcze trochę. Jesteś cały mokry.

- W porządku, skończymy nasze koktajle. Wiesz, Kris, ja myślałem, to jest... nigdy nie miałem czegoś

takiego. To zdarzyło się po raz pierwszy.

- Nie przejmuj się tym teraz, En. Odpocznij. Następnym razem wszystko ułoŜy się lepiej - nieszczerze

mówiła Kris. Oboje wiedzieliśmy, Ŝe następnego razu nie będzie. Z oczu dziewczyny wyzierał strach, uwaŜała

mnie z pewnością za nienormalnego, a przynajmniej za nerwowo chorego.

Aby zatuszować zmieszanie, zacząłem rozglądać się po sali: Panował gwar, wielobarwny tłum

falował, a wśród czerwonych lamp unosiła się mgła dymu tytoniowego.

W pewnym momencie drgnąłem - prawie zasłonięty szerokim ozdobnym filarem, przy stoliku

wciśniętym pomiędzy palmę a barek, siedział łysy, kwadratowy grubas. Przeprosiłem Kris i wstałem. .

Obszedłem powoli filar, kierując się w stronę toalety. Przechodząc w okolicach barku od niechcenia

odwróciłem głowę, niby rozglądając się po sali. Przy stoliku obok palmy nie było nikogo! Na białej serwetce

stała tylko nie dopita filiŜanka kawy. Dalsze spacerowanie nie miało sensu, powróciłem więc do swojego

stolika. Gdy zapalałem papierosa Kris, łysy grubas znów siedział na dawnym miejscu. I choć z tej odległości

nie mogłem dojrzeć jego twarzy, byłem pewien, Ŝe do ust ma przylepiony swój zwykły, ironiczny uśmiech.

Odczuwałem wściekłość, lecz jednocześnie paraliŜujący lęk. Wokół mnie czaiło się coś nieznanego,

działały nieprzyjazne siły, których nie potrafiłem zrozumieć, a więc tym bardziej przeciwstawić się im.

Ten łysy, kwadratowy grubas. Czy chce mnie tylko pognębić, ośmieszyć, czy teŜ zniszczyć za to, Ŝe

miałem być róŜny od stereotypu nadskakującego stypendysty? A moŜe jest mu to obojętne, po prostu stałem

się przypadkowym obiektem jego rutynowych przyjemnostek?

Pośpiesznie zapłaciłem, odwiozłem Kris do domu i udałem się do siebie. Natychmiast zapadłem w

cięŜki, lecz krótki sen człowieka odurzonego alkoholem.

- Pani Heleno, co pani robi?

- Przygotowuję panu szkło - odrzekła dziewczyna spokojnym, miłym głosem panienki z centrali

telefonicznej, kontynuując wprawnymi ruchami demontowanie mojej aparatury.

- To jakaś pomyłka, ja tego wszystkiego będę dzisiaj uŜywał!

- Jutro zaczynamy eksperyment z lekami prohibernacyjnymi, chcę więc przygotować wszystko jak

naleŜy. Jestem teraz pana nową pomocnicą - jej miły, lecz bezbarwny głos w innych okolicznościach działałby

zapewne uspokajająco.

- Proszę to natychmiast zostawić !

- AleŜ, proszę pana, ja pracuję tylko do czwartej, mam niewiele czasu - mój wybuch nie wpłynął w

najmniejszej mierze na jej zachowanie. Nadal myła zręcznymi ruchami szkło i układała je równo w suszarce.

- Niech pani mnie posłucha, pani Heleno - zacząłem znowu, zmuszając się do spokoju. - To dla mnie

bardzo waŜny eksperyment, który - być moŜe - pozwoli podsumować półroczną pracę! - mimo woli

podniosłem głos - A pani ot, tak, demontuje mi aparaturę ! Czy pani to rozumie .

- Chcę panu pomóc. Zaraz rozpocznę instalowanie zestawu do jutrzejszego doświadczenia - była zbyt

głupia albo zbyt mądra, aby wdawać się ze mną w dyskusję.

Zacisnąłem pięści z bezsilnej wściekłości. PrzecieŜ nie będę się z nią bił! Warknąłem:

- Kto panią przysłał?

- Znalazłam dziś rano na swoim biurku kartkę z poleceniem. Sądzę, Ŝe od doktora Agira, ale moŜe od

profesora - jej głos nie podniósł się ani o jotę podczas naszej rozmowy, nie zaprzestała równieŜ precyzyjnego

układania szkła.

- I nie ma wątpliwości, Ŝe to pani jest moim pomocnikiem, a nie na odwrót?

Połykała wszystko gładko.

- Oczywiście. Postaram się pomóc panu jak najwięcej w grymasie mającym oznaczać uśmiech

odsłoniła solidne, szeroko rozstawione zęby.

Byłem bezsilny. Wyszedłem, trzasnąwszy drzwiami.

Musiałem komuś o tym wszystkim opowiedzieć. Stefa nie było w bibliotece, znalazłem go dopiero w

laboratoryjnej chłodni. Ubrany w zbyt obszerny waciak, ekstrahował coś z szarych płatów tkanki za pomocą

szeregu buforów.

Nie zdziwił się specjalnie, widząc mnie mocno wzburzonego; widocznie wiedział juŜ o likwidacji

mojego stanowiska pracy. Uzgodniliśmy, Ŝe zjemy razem obiad.

Kierując się ku wyjściu minęliśmy szereg potęŜnych agregatów, chronionych przed niepowołanymi

specjalną instalacją alarmową. Było to królestwo doktora Agira i oczko w głowie profesora - w kaŜdym z tych

oszronionych, podłuŜnych pudeł, w temperaturze niewiele odbiegającej od zera bezwzględnego, spoczywał

człowiek. Ci zahibernowani ludzie czekali na rozwój medycyny albo byli ciekawi jutra, a moŜe mieli nadzieję

odnaleźć w świecie przyszłości coś, czego próŜno poszukiwali teraz i tutaj. Udaliśmy się do małej włoskiej

restauracji na wolnym powietrzu. Tam nad kuflem piwa uspokoiłem się prawie zupełnie, choć nadal snułem

pełne determinacji plany. Jednego byłem pewien : powinienem opuścić Instytut.

- Co to jest władza? - rzuciłem na wpół do siebie, na wpół do Stefa.

- System represji stosowanych przez państwo w celu zapewniania sprawnego funkcjonowania jego

mechanizmów - wyrecytował.

- Nie, chodzi mi o coś innego. O władzę człowieka nad człowiekiem, o wpływ jednostek na inne

jednostki. Widzisz, hierarchia administracyjna nie zawsze odpowiada rzeczywistej sytuacji. A nawet jeśli

odpowiada, to ukształtowała się pod wpływem takich, a nie innych osobowości ludzkich. Formułki "urodzony

kierownik" lub "zdolności organizacyjne" to tylko parawany, próby obejścia zagadnienia.

Przez rzadkie liście figowca przeświecało cięŜkie, popołudniowe słońce, tworząc na obrusie stolika

plątaninę roztańczonych Ŝółtych plam podobnych do refleksów fal morskich na piaszczystym dnie. Mocne

piwo rozleniwiało ciało, lecz stymulowało myśli, pobudzało do skojarzeń. Władza. To problem, który ciekawił

mnie naprawdę. Nie biochemia, fizyka i chemia, bo w tych dziedzinach, po zachłannych i z pewnością

pasjonujących studiach, doszedłem w końcu do etapu drobiazgowych analiz zamiast frapującej syntezy, do

wyświetlania drobnych obrazków zamiast ogólnego, całościowego spojrzenia. Lecz nie pragnąłem posiąść

władzy, zupełne nie o to mi chodziło. Chciałem zrozumieć jej istotę, dotrzeć do korzeni, do praprzyczyn.

Dlaczego jeden człowiek ma wyraźny wpływ na innych? Co kryje się pod pojęciami silnej albo ujmującej

osobowości ? Czy władza to tylko brutalna przewaga fizyczna, czy coś znacznie więcej ? PrzecieŜ przemoc

nie oznacza jeszcze zapanowania nad umysłem, a to daje dopiero całkowite uzaleŜnienie. Rozwój cywilizacji

technicznej polega w pewnym sensie na rozszerzaniu władzy nad przyrodą oŜywioną i nieoŜywioną, nad

czasem i przestrzenią. A czy Ŝycie jako takie nie polega na władaniu materią i energią, na odpowiednim

sterowaniu ich przetwarzaniem? Immanentną cechą Ŝycia w ogóle jest ciągła ekspansja, Ŝarłoczne

podporządkowywanie sobie wszystkiego po drodze; spostrzeŜenie to będzie słuszne dopóty, dopóki nie

poznamy oŜywionych form materii opartych na odmiennych od naszych prawach rozwojowych. Na razie zaś

nowe światy moŜemy kreować tylko na zasadzie łamigłówki, kombinując dobrze znane elementy w innym niŜ

dotychczas porządku. Lecz czy wtedy powstają nowe jakości? Pytania, pytania! Czy kiedykolwiek znajdę na

'tnie odpowiedzi, choćby na jedno z nich? MoŜe uda mi się zastosować jakąś nową metodę badawczą,

doskonalsze narzędzie poznania. Wtedy miałbym szansę.

Monotonny głos Stefa z wolna zaczął przesączać się przez kłębowisko moich bezładnych myśli.

- Ci, którzy łatwo uzyskują supremację nad otoczeniem, muszą mieć jakąś szczególną cechę lub

wyŜsze niŜ inni parametry tej cechy osobowości. Jeden z wektorów ich pola bioelektrycznego ma duŜe

natęŜenie...

Po kilku solidnych łykach piwa zaczęło mnie to wszystko bawić. I te dziwne zdarzenia wokół mnie, i

teoria Stefa.

- To niezłe. Pomyśl, gdyby ten wektor odpowiednio wzmocnić, moŜna byłoby kreować władców... -

urwałem nagle w pół zdania. Znów tam był! Wstałem raptownie i, potykając się w slalomie między stolikami,

rzuciłem się ku wyjściu. Teraz nie moŜe mi ujść!

Omal nie zderzyłem się z kelnerem, otarłem się o mur kamienicy w wąskim przejściu na ulicę i

wypadłem Ta furtkę. Oddalony o jakieś dwadzieścia metrów, stromym chodnikiem schodził w dół

kwadratowy łysy grubas w ciemnym garniturze. Ruszyłem za nim biegiem. Słysząc pościg zaczął uciekać,

lecz byłem znacznie szybszy i juŜ po chwili rzucałem mu w twarz dyszące, złe słowa. Ale urwałem nagle, bo

ujrzałem starego, nieznajomego człowieka. Słowa przeprosin uwięzły mi w gardle. Powlokłem się cięŜko z

powrotem, przygarbiony i zawstydzony.

Seminarium było długie i nudne. Prelegent mamrotał do tablicy, pokazywał dziesiątki tabel i

rysunków i stawiał mnóstwo hipotez.

Spojrzałem po audytorium. NajbliŜsi współpracownicy prelegenta słuchali uwaŜnie, ciekawi raczej

formy, poniewaŜ treść znali doskonale, natomiast inni uczestnicy wyglądali na mniej lub bardziej znudzonych

beznamiętnym tokiem wykładu.

Ewa. Siedziała w ostatnim, najwyŜszym rzędzie. ChociaŜ twardo postanowiłem usunąć ją ze swoich

myśli i pragnień, nie mogłem teraz oderwać wzroku od delikatnego owalu jej twarzy, gładko zaczesanych do

tyłu i związanych w węzełek krótkich włosów, oczu o aksamitnym wejrzeniu, drobnej figury. Wyobraziłem

sobie, jak schodzi w kierunku wyjścia - miała jedyny, tak bardzo kobiecy sposób poruszania się, drobne,

niemal niedostrzegalne ruchy głowy, ramion i bioder, które zawierały całą jej kruchość, nieporadną

delikatność, a jednocześnie giętkość kotki.

Co z tego, kiedy była niegrzeczna. Wprost opryskliwa, kiedy usiłowałem zalecać się do niej. Miała

swojego Larry'ego i była absolutnie monogamiczna.

Głos prelegenta dudnił nadal przed wykresami, tabelami, plątaniną krzywych.

Ręce o pomarszczonej skórze, starej i zniszczonej chemikaliami. Moje ręce? Czułem się tak, jakbym

swoje młode, lekkie dłonie trzymał w kieszeniach, a na pulpicie pozostawił te zewnętrzne, obce powłoki, jak

skóry po przepoczwarzeniu. Ale one ruszały się! Chyba robiły notatki czy po prostu mazały coś bezmyślnie w

notesie, który leŜał jak wielka księga na ogromnej czerni pulpitu. Inni ludzie siedzieli daleko, wielcy i

dostojni, jak nieruchome posągi. I to dudnienie, tak głuche i odległe... jakby pusty beczkowóz po bruku... Co

to za dziewczyna, tam w górze schodów o coraz wyŜszych stopniach, jak wycięta z komiksu, siedzi na

wysokim stołku i uśmiecha się z pobłaŜaniem; te ręce zgrabiałe; chyba moje?, coś piszą w księdze

pamiątkowej Uczelni, podanie do Pana o przeniesienie w stan Wiecznej Szczęśliwości, jeszcze podpis, i juŜ

mogę wyjąć swoje własne ręce z kieszeni, połoŜyć na pulpicie, słyszę szmer, to posągi zadają pytania,

prelegent juŜ odwrócił się do audytorium, odpowiada normalnym głosem, a w górze, w ostatnim rzędzie,

siedzi ta_ drobna mała Ewa, o której miałem juŜ nie myśleć.

Było mi lekko i dobrze. Odczekałem do końca seminarium i udałem się do profesora. Płynąłem

korytarzami jak balonik napełniony gazem rozweselającym, a sprzęty wokół opalizowały i miały opływowe,

obłe kształty.

Bez słowa połoŜyłem podanie na biurku szefa. Kwadratowy łysy starzec z obojętnym wyrazem twarzy

przeczytał pismo.

- Więc pan chce odejść - w beznamiętnym głosie wyczułem nutę ironii. - Czy pan sądzi, Ŝe to właśnie

jest najlepszy sposób?

- MoŜna to nazwać odejściem. Przemyślałem tę kwestię dokładnie. Chcę mieć szansę...

Szef ponownie rzucił okiem na trzymany w ręku arkusz.

- Czy pan rzeczywiście cierpi na nowotwór?

- Nie, ale...

Profesor obojętnie przedarł moje podanie i wyrzucił do kosza.

- Panie kolego, w powaŜnych sprawach etyka obowiązuje nas równieŜ.

Grzebał chwilę w biurku, po czym wyciągnął formularz i dał mi do wypełnienia.

- Proszę wpisać, Ŝe zgadza się pan na eksperyment naukowy, a całą odpowiedzialność sam pan ponosi.

I podpis. Zwykle - dodał po chwili - poddajemy hibernacji ludzi wybitnych i starszych lub chorych.

Ale tym razem zrobię wyjątek.

Zaaplikowano mi serię zastrzyków nasennych i przygotowujących. Świat zamazał się jak na

poruszonym zdjęciu i osunął do tyłu, zapadłem głęboko w studnię nieświadomości. Ciało umieszczono w

chłodni, gdzie procesy Ŝyciowe poczęły zwalniać swój bieg, aŜ zamarły całkowicie. Wtedy, w temperaturze

ciekłego azotu, moje ciało stało się lodową martwą bryłą, pozbawioną duszy.

Aby zapobiec szczątkowym procesom degradacji, temperaturę obniŜono niemalŜe do zera

bezwzględnego. Spoczywałem teraz w potęŜnym agregacie, zanurzony w ciekłym helu. Przez wiele lat to

otoczenie miało być moim domem. I w tych warunkach, kiedy atomy zatrzymują się w swoim odwiecznym

biegu, a oscylacje molekuł niemal zamierają, przemieniając się w najcichszy szept materii, dusza powróciła do

zaklętego w krystaliczne struktury ciała. Sploty nerwów i pajęcza sieć neuronów, przechwytując niby antena

energię impulsów bioelektrycznych ludzi Ŝyjących w świecie wysokich temperatur, wytwarzały prądy w

swoich nadprzewodzących wnętrzach. Owe impulsy nerwowe, mozolnie przenoszone przez gęstwę atomów

rozszalałych w zwykłej temperaturze ciała, teraz przemierzały nadprzewodzącą sieć krystaliczną swobodnie i

bez Ŝadnych strat energii. Mózg w swojej nowej funkcji potrafił znacznie więcej niŜ dawniej. Oszołomił mnie

potok nowych wraŜeń, odbierałem siebie i świat innymi zmysłami, musiałem uczyć się wszystkiego jak

niemowlę. Pole bioelektryczne interferowało teraz w wyraźnie wyczuwalny sposób z wysepkami materii

oŜywionej. Zalał mnie i przygniótł potęŜny strumień odczuć z tego samego, lecz jakŜe innego świata ! Byłem

bezradny.

Wtedy rozległ się Głos. I natychmiast dojrzałem ich tuŜ obok - kruche, nadprzewodzące siatki

neuronów, mieniące się intensywną cyrkulacją bioprądów - ludzkie, a jednocześnie tak inne intelekty, do

których teraz i ja naleŜałem. Głos wyjaśniał i uczył mnie, wprowadzał w nowy rodzaj Ŝycia, odkrywał przed

moim raczkującym umysłem rozległe moŜliwości, jak równieŜ niemałe trudności. Okazało się, Ŝe nad swoimi

ywicielami i opiekunami mamy rozległą władzę, przy czym nawet nie podejrzewają, jak wiele dziedzin ich

działalności znajduje się pod kontrolą. Nie wiedzą oni nawet o istnieniu naszego intelektu i dowiedzieć się nie

powinni.

Teraz zrozumiałem wiele dziwnych zdarzeń ze schyłku mojego poprzedniego Ŝycia. Pojąłem wkrótce

po przebudzeniu, Ŝe niemalŜe cały program badawczy Instytutu był inspirowany, więcej - kierowany właśnie

stąd. Dlatego tak wielkie środki przeznaczono na eksperymenty hibernacyjne; wszak słuŜyły one doskonaleniu

warunków istnienia naszej inteligencji cieplnego obszaru brzegowego.

Rozkaz przerwania moich doświadczeń, .mogących odsłonić rąbek tajemnicy, pochodził równieŜ od

istot, które teraz powołały mnie do swego grona. Nasza władza rozciągała się juŜ daleko poza Instytut i

stopniowo sięgała coraz dalej. Zrozumiałem równieŜ, dlaczego zostałem przyjęty do społeczności tych

krystalicznych intelektów, zrodzonych z ludzkich układów nerwowych. Moje badania naukowe, które mogły

niepotrzebnie rzucić światło na niektóre biochemiczne zjawiska niskotemperaturowe, nie stanowiły wielkiego

problemu, nie one więc były bezpośrednią przyczyną. W skład grupy włączano po prostu jednostki zdolne,

aby zwiększyć siłę jej oddziaływania, a tym samym umocnić jej władzę nad otoczeniem. Przy czym zdolności

stanowiły w tym świecie synonim potencji twórczej. Inteligencja indywidualna rozumiana jako szybkość

korzystania z zakodowanej w mózgu informacji oraz wiedza będąca zbiorem tych informacji nie miały duŜego

znaczenia na tym poziomie rozwoju moŜliwości integracyjnych grupy. Natomiast zdolności twórcze cecha

wybitnie jednostkowa - stanowiły podstawę dalszego postępu i kaŜdy, kto mógł wnieść coś nowego, był

preferowany przy wyborze. Moje rozwaŜania nad istotą problemu władzy, tak fantastyczne i błahe w świecie,

który opuściłem, tutaj wzbudziły zainteresowanie. Mogłem wreszcie urzeczywistnić swoje marzenia i

poświęcić się pracy, do której czułem powołanie. O ileŜ większe miałem teraz moŜliwości jej realizacji !

W tej perspektywie profesor wydał mi się małym i posłusznym wykonawcą naszych poleceń,

jednostką o umiejętnie wykorzystywanych skłonnościach do megalomanii. Teraz byłem w stanie upokorzyć

go, doprowadzić do załamania - lecz nie odnalazłem w sobie ani śladu zwykłej ludzkiej chęci zemsty, jawiła

się ona jako puste pojęcie. Skojarzyłem teŜ wiele faktów po odkryciu, Ŝe moŜemy i władać, i poznawać, i

rozumieć piękno, lecz nie potrafmy jednego: odczuwać doznań związanych z funkcjami ciała. Wszak nasze

ciała są lodowymi bryłami, funkcjonują tylko intelekty. Ale i tutaj moŜliwe było rozwiązanie - podłączenie się

do sfery przeŜyć zwykłych Ŝywych ludzi. Postanowiłem spróbować tej metody jeszcze dziś wieczorem.

Larry był w doskonałym nastroju. Miał dzisiaj dobry dzień, a teraz siedział wygodnie rozparty w

fotelu w swoim mieszkaniu, sączył koktajl dŜinowy z lodem i czekał na Ewę. Powinna zjawić się lada chwila.

Niecierpliwe, pełne napięcia oczekiwanie sprawiało mu fizyczną przyjemność.

Nie zwlekałem dłuŜej - nawiązałem kontakt falowy. Nasze częstotliwości były róŜne, jak zwykle przy

pierwszej próbie, czułem więc przez chwilę lekkie pulsowanie, zanim nie dostroiłem swojego biopola. Dla

Larry'ego synchronizacja okazała się bardziej uciąŜliwa - chwycił się oburącz za głowę i zbladł wyraźnie.

Lecz po chwili dobry humor powrócił. Czuł się teraz jakby lŜejszy, poniewaŜ odbierałem mu, na razie

niewielką, część wraŜeń, równieŜ fizycznego poczucia wagi ciała.

Wtedy weszła Ewa, pełna nieodpartego dla mnie powabu. Miała na sobie tylko zwiewną letnią

sukienkę, tak Ŝe niecierpliwe dłonie Larry'ego nie napotykały na swojej drodze wielu przeszkód. Na razie

rejestrowałem bieg wypadków jak scenę z sugestywnego filmu, choć miałem juŜ drobny udział w odczuciach

kochanków. Dotychczas powstrzymywałem się całą siłą woli, aby nie wkroczyć zbyt. wcześnie - mógłbym

wszystko zepsuć. Ewa, na początku nie-wciągnięta jeszcze w wir namiętności, od razu spostrzegłaby inność

Larzy'ego i istniała ewentualność, Ŝe mogłaby usunąć się. Więc nie chciałem ryzykować, lecz teraz nadszedł

właściwy moment.

Wniknąłem zdecydowanie w umysł młodego męŜczyzny, nie napotykając prawie Ŝadnego oporu, i

zepchnąłem jego świadomość gdzieś daleko w bok, na peryferyjne obwody neuronowych splotów,

pozostawiając jej tylko niezbędne minimum swobody koniecznej do przeŜycia. Od tej chwili Lamy śnił

jedynie mętny i niespójny sen o biegu wydarzeń, nad którym ja panowałem całkowicie. To ja odczuwałem

gibkość i spręŜystość jego ciała, nad którym miałem teraz całkowitą władzę. To mnie przebiegały drŜące fale

gorąca, kiedy tuliłem tę kobietę, której ruchy były nieporadne jak zawsze, lecz teraz stokroć bardziej

fascynujące.

Ewa musiała spostrzec odmienne zachowanie partnera. Wyczuwałem ogrom szczęścia tej małej istoty,

kiedy opadła bez tchu na moją (czy rzeczywiście moją?) pierś, patrząc na mnie z bezgranicznym zdumieniem.

Przez moment poczułem muśnięcie Ŝalu i tęsknoty za dawnym, prostym i ograniczonym Ŝyciem, i moŜe za

losem, który mógłbym z nią dzielić. Gdyby kiedyś wybrała mnie, moŜe wszystko potoczyłoby się inaczej. Czy

całe Ŝycie zbudowane jest na zdarzeniach przypadkowych?

Musiałem juŜ wracać do siebie. Ten głupi, nieświadomy niczego Larry, którego teraz było mi trochę

al, z jękiem zasłonił sobie oczy - jego świadomość odzyskała całe terytorium i rozlała się po siatce neuronów,

niby człowiek prostujący kości po przydługim przebywaniu w wymuszonej, a niewygodnej pozycji. Wstał i

pijanym krokiem zmierzał w kierunku barku, a dziewczyna odprowadzała go przestraszonym wzrokiem.

JuŜ rok minął od chwili powołania mnie do społeczności tych dziwnych kriolitycznych intelektów

ludzkich. Przez ten czas stałem się jej doświadczonym członkiem - otworzył się przede mną inny, bogatszy i

jakŜe przestronny świat.

Mogłem zachować ogrom swobody, albowiem byliśmy nieliczni, a odkrywaliśmy wciąŜ nowe tereny

eksploracji. Niemal od początku egzystencji w nowym wcieleniu prowadziłem intensywne studia nad

zagadnieniem istoty władzy i mechanizmami-jej oddziaływania. W radosnym uniesieniu, graniczącym

częstokroć z euforią, odkrywałem wspaniałe, dziewicze tereny. JakŜe to było piękne! Teraz Ŝałuje, Ŝe

spieszyłem się tak bardzo, Ŝe nie przystanąłem ani na chwilę, aby delektować się dostępną mi na krótko

wyŜszą jakością istnienia. Na krótko, bo niebawem znów dotarłem do jakiejś mrocznej zasłony, za którą

poruszały się tylko dziwne, niemoŜliwe do określenia kształty. I tak samo jak niegdyś ześlizgiwałem się z

powrotem usiłując przeniknąć dalej, zdawało mi się, Ŝe mijam gdzieś prawdę, czasami chyba zupełnie blisko,

choć moŜe były to jedynie miraŜe; znowu stawiałem pytania, na które było wiele odpowiedzi, lecz brakło tej

właściwej. Podobnie jak poprzednio, wyświetlałem obrazki, dokonywałem Ŝmudnej analizy, drepcząc w

miejscu. Czułem się tak, jakbym przesunął o trochę słupek graniczny w krainie tak wielkiej, Ŝe w zasadzie

nieskończonej. Była to gorzka pigułka dla porywczego, ambitnego młodzieńca, ale jej przełknięcie skłoniło

mnie do istotnych refleksji i przemyśleń. Tymczasem przywykłem juŜ do swojego świata, przyjąłem go za

własny. RównieŜ poza moją dziedziną badań niewiele ostało się w nim tajemnic ogólniejszej natury, mogłem

poznawać w zasadzie tylko szczegóły. Czasami w fantastycznych marzeniach tęskniłem za następnym

wcieleniem, za powołaniem do jakiegoś hipotetycznego jeszcze wyŜszego poziomu cywilizacji ludzkiej, gdzie

znów mógłbym zacząć od początku.

Lecz pomimo niemal pełnej harmonii nie mogłem nie dostrzec pewnych drobnych niekonsekwencji,

jakichś chwilowych niespójności i zakłóceń w obrazie i trwaniu naszego świata. Nie wiedzieliśmy przecieŜ

wszystkiego, a odkryte przez nas prawa były z pewnością takŜe szczególne i pasowały tylko do chwilowej

rzeczywistości, w której przebywaliśmy. I kiedyś, podczas rozmyślania nad kolejnymi zrębami intelektu tej

samej cywilizacji i nad problemami zaleŜności i władzy, zimnym lękiem przeniknęło mnie natarczywie

powracające pytanie : my rządzimy ludźmi, ale kto rządzi - nami?

Andrzej Zimniak

”Pojedynek”

ZbliŜał się do Miasta. Opuścił juŜ piaszczyste równiny i wspinał się na rozległy granitowy płaskowyŜ,

przeniknięty silnym strumieniem energii z wnętrza Ziemi. Czuł, jak jego tkanki regenerują się, a myśli stają

się szybsze i jaśniejsze. Wyczuł bliskość Miasta. Po dalekim niebie płynęły zeń ogromne rzeki rzadkich fal

radiowych. Miasto pulsowało tysiącami istnień ludzkich - namiętnościami, pragnieniami, - smutkiem,

radością, dobrocią i złem. Ogólną wrzawę Ŝycia co chwila przeszywał cichnący krzyk umierającego, ponad

tysiącem głosów i szmerów wypływał ogrom ulgi rodzącej kobiety lub wzlatywała bezwolna rozkosz

kochanków. Jonat uśmiechnął się bezgłośnie Oto trzy krzyki Ŝycia: poczęcie, narodzenie i śmierć. Reszta - to

tylko szepty o tych trzech wyznacznikach istnienia.

Miasto ukazało się wreszcie jak na dłoni. Jego Miasto. Mrugało tysiącem świetlistych języków,

sypało kaskadami barwnych iskier, buzowało rozrzedzonym promieniowaniem. Lecz te sygnały cywilizacji

technicznej nie obchodziły Jonata. Interesowali go ludzie. Mali i wielcy. Dobrzy i źli. Te niepowtarzalne

hybrydy nieklasyfikowalnych cech. Ludzie, których nikt nie rozpoznał, którzy nie znają siebie samych i nie

mogą się sprawdzić w codziennym, przypisanym im rytuale Ŝycia. Jonat kochał to Miasto. Chętnie

przebiegłby ulicami, i zajrzał na podwórza pełne kwietnych klombów i odwiedził poddasza starych domów z

palonej cegły. Niegdyś lubił zatrzymywać się o zmierzchu pod nagrzanymi jeszcze słońcem murami, po

których rozpełzło się dzikie wino, i dawał się przenikać wirem namiętności ludzkich. Teraz jednak musiał

odłoŜyć to wszystko na później; a być moŜe zaniechać na zawsze.

Stłumił w sobie wzruszenie i szybkim spojrzeniem obrzucił całe Miasto. Wśród masy ludzkiej w wielu

miejscach jarzyły się umysły obiecujące i zdolne, nawet wybitne, lecz Ŝaden z nich nie przekroczył jeszcze

progu samouświadomienia. I Jonat odetchnął z ulgą. W Mieście nie było Olsena. Szedł wmieszany w

róŜnobarwny tłum przechodniów. Przygarbił się, głowę wciągnął między ramiona. Nikt go nie poznał, lecz

Jonat przypominał sobie wielu mieszkańców, kaŜdy dom, plac, ulicę. Z ulicznych kawiarenek, spośród

kolorowych lamp, młode dziewczyny posyłały nieznajomemu uśmiechy. Skręcił w boczną aleję i znalazł się

przed domem Ojca. ŚcieŜka jego zabaw dziecięcych porosła trawą, rozbuchany gąszcz gałęzi muskał go po

głowie i karku. Drzwi były otwarte, po podłodze biegały małe, zielone jaszczurki. Widok biurka z

rozrzuconymi na nim ksiąŜkami sprawiał wraŜenie, Ŝe Ojciec wyszedł tylko do sąsiedniego pokoju.

W przyległym pomieszczeniu stał stary, zniszczony stół. To na nim uczyłem się ustawiać klocki,

czytać i pisać - Jonat połoŜył dłoń na chropowatym blacie i ciepło wspomnień przeniknęło mu palce. "Przy

stole siedzi złotowłosy, rumiany chłopczyk i ze złością odrzuca nieudane rysunki. Wreszcie wściekłość malca

nie daje mu pracować, po policzkach spływają łzy, bieleją palce zaciśnięte na krawędzi blatu. Nienawistny

wzrok skierowany jest na stos kartek, które w pewnym momencie... zaczynają falować, miąć się i zgniatać w

papierową kulę. Gorąca fala złości odpływa, pozostawiając tylko ogrom zdziwienia.

Za plecami chłopca stoi Ojciec. Wyciąga rękę w stronę jasnej główki. Będziesz silny, bardzo silny -

mówi". Jonat przerwał pasmo wspomnień i wyszedł w zieloną, pachnącą ciemność ogrodu. Na tle

przepastnego aksamitu nieba z przyszytymi perełkami gwiazd pędziły rwące rzeki fal radiowych, ostre

strumienie w pasmach telewizyjnych, słabe, lecz charakterystyczne odblaski telepatyczne. Nieforemne kłęby

fal zamkniętych, przypominające sny o bezpańskich myślach, zwiastowały bliskość silnej burzy

magnetycznej.

W głębi wąskiej ulicy jakaś dziewczyna w długiej, ciemnej szacie pośpiesznie ukryła się w bramie. Z

mroku ktoś nadchodził - wysoka, szczupła postać męŜczyzny. Jonat skupił się jak umiał, ale nie był w stanie

spenetrować jego mózgu. "Olsen?" - przemknęło mu przez głowę. ZbliŜający się męŜczyzna wykazywał

czujność i gotowość do konfrontacji. Był juŜ bardzo blisko - płowe włosy, wysokie czoło, czujne, nerwowe

spojrzenie, głowa wciągnięta między szerokie ramiona.

Zimny strach. A potem szok - to przecieŜ on sam! Jonat wyprostował się i popatrzył na siebie - wtedy

lustrzany obraz wybrzuszył się, rozmazał i spłynął gdzieś w bok.

Z bramy wybiegła dziewczyna owinięta w szary, długi szal. Przysunęła swoją mokrą twarz tak blisko,

e czuł jej płytki, urywany oddech. "Uciekaj stąd - szepnęła zduszonym głosem. - Odejdź natychmiast,

błagam". Głos przeszedł w niezrozumiały bełkot, w rozbieganych oczach czaił się obłęd. Usta miała wypukłe,

pełne, namiętne. "Odnajdę cię" - rzucił za nią, kiedy juŜ zdjął z niej hipnozę i uciekła przestraszona. "Nie

odejdę!" - krzyczał bezgłośnie, odrzucając ostrzeŜenie Olsena. Musiał podwoić czujność. Ostateczna

rozgrywka zbliŜała się szybko.

Wąskie uliczki Starego Miasta wyludniały się. Późna pora i ból głowy spowodowany rozwichrzoną,

zasnuwającą Miasto burzą magnetyczną zapędzały mieszkańców w zacisze sypialni. Jonat przeciskał się przez

gęsty, niemal lepki mrok zaułków wyłoŜonych gładkim kamieniem rzecznym. Uwagę miał napiętą aŜ do bólu.

Chce mnie zmęczyć - pomyślał. W miarę jak jego ciało słabło, duch zdawał się potęŜnieć i uzupełniać

niedostatki fizyczne. Pomarszczona jak zasuszony owoc twarz Matki, mlecznosiwe włosy zaczesane gładko

do tyłu. Gdy Ojciec uczył go władzy nad umysłami innych, Matka zawsze mówiła: "Synu, bądź równieŜ dobry

i sprawiedliwy. UŜywaj wielu oczu, bowiem jedna para moŜe okazać się zawodna. Wyczuwaj wiele

wymiarów. Kochaj".

Agresja! Jak swąd palonej skóry, jak zduszony trzask ze zgniatanego lustra. Jonat nie ruszając się z

miejsca odbił uderzenie i odruchowo wypuścił potęŜną kontrę o szerokim spektrum działania, raczej dla

osłony i zyskania na czasie niŜ w celu unicestwienia przeciwnika. Natychmiast uchwycił słabe punkty w

mózgu napastnika i zaczął juŜ wypuszczać skoncentrowane, dobrze dostrojone uderzenie, kiedy nagle poczuł

bezcelowość akcji. Przeciwnik został unieszkodliwiony pierwszym ciosem obronnym.

Jonat pchnął zmurszałe drzwi i w ciemności wszedł na górę skrzypiącymi schodami, wśród zapachu

moczu i zbutwiałego drewna. Na podeście leŜał stary, licho ubrany człowiek w pozycji świadczącej o

bezwładnym upadku. "Zimny okład na czoło!" - rozkazał dziewczynie, skulonej w najdalszym kącie. Zły na

siebie wyszedł w mrok nocy. Omal nie zabił ulicznego rzezimieszka.

Burza rozszalała się na dobre. Zmierzwiona wełna kłębów falowych zawładnęła niebem, przytępiła

słabe promyki gwiazd, wyciszyła potoki długości radiowej. W miejscach silnego promieniowania urządzeń

elektrycznych interferencja wyzwalała istne kaskady barwnych rozbłysków lub wiry na kształt trąb

powietrznych z rozjarzonego pyłu. Co chwila nabrzmiałe energią niebiosa z głuchym mlaśnięciem

przekazywały jej nadmiar do wstrząsanej razami Ziemi.

Na początku poczuł małą mrówkę biegającą pod włosami, po czaszce. Zanim zorientował się i zaczął

stawiać osłonę, było juŜ za późno. PotęŜne uderzenie, mogące z łatwością zabić, zwaliło go z nóg. Było na

szczęście w duŜym stopniu chybione - zwiad trwał zbyt krótko na pełne rozeznanie. Następny cios, nie mniej

potęŜny i wymierzony o wiele precyzyjniej, Jonat odbił juŜ z łatwością. Błyskawicznie zlokalizował Olsena,

który zdemaskował swoją pozycję atakiem, i wypuścił szerokie kontruderzenie. Szybko penetrował mózg

przeciwnika i bił w słabe punkty krótkimi, lecz dokładnymi ciosami. Sam odparowywał serie podobnych

uderzeń.

Zaprzestali tych wściekłych, chaotycznych, bezcelowych razów i zmęczeni przyglądali się sobie

nawzajem. Olsem stary i doświadczony mistrz; który niejednemu niebezpieczeństwu stawiał juŜ czoło, zajął

pozycję obronną. Jonatan mógłby być jego synem - zdolny, uparty, entuzjazmem młodości pokrywał brak

rutyny. Tylko jeden z nich mógł pozostać w Mieście.

Jonat wyszedł juŜ poza przedmieścia. Minął ostatnie małe domki z czerwonej cegły, otulone

koŜuchem pnącej roślinności, i posuwał się brzegiem rozigranego potoku. Lecz świat ten nie istniał teraz dla

niego - poruszał się w krainie rozbieganych prądów, wezbranych rzek falowych i skłębionej wełny burz

magnetycznych. A przed nim rozbłyskiwał podstępnymi ciosami umysł Olsem, człowieka, który po raz drugi

chciał wypędzić go z Miasta. Wypędzić juŜ na zawsze. Jonat spróbował zastosować stary fortel. Klucząc dla

niepoznaki zbliŜył się do płytkiej niecki geologicznej, szybko wskoczył w jej ognisko i posłał przeciwnikowi

grad uderzeń. Olsen ugiął się pod ich cięŜarem, lecz zdołał wypuścić kontrę. Ten zaprawiony w bojach

weteran wiedział doskonale, Ŝe zagłębienie wymyte w pokładach rudy moŜe być równie dobrym emiterem, jak

i kolektorem wiązki fal. Cios przedarł się przez gardę i tępym obuchem zdzielił Jonata, który z największą

trudnością odczołgał się na bok. Na szczęście Olsen teŜ dostał swoje - pomyślał. - Inaczej mógłby teraz

wykończyć mnie w ciągu sekundy. Postrzępiona wełna burzy falowej odpłynęła, a w czarną otchłań nieba

wylały się ogniste, rozszalałe rzeki promieniowania wschodzącego słońca. Jonat za kaŜdym razem był

zdziwiony bogactwem i grozą tego widowiska. I zawsze wtedy szkoda mu było innych ludzi, zdolnych

obserwować jedynie tak Ŝałośnie mały wycinek widma.

Taki właśnie ranek wstawał przed wielu laty, kiedy był jeszcze małym chłopcem. Wtedy Olsen

zwycięŜył Ojca, zadał mu ostatni cios po całonocnych zmaganiach. Lecz nie zabił, stosując się do niepisanego

prawa walki mistrzów. Ojciec wraz z rodziną został wygnany z Miasta. Od tego czasu nigdy juŜ nie doszedł

do dawnej świetności, Ŝyjąc z dala od rodzinnych stron coraz bardziej zapadał na zdrowiu.

A Olsen...

Jonat, tknięty nagłą myślą, rozpoczął znów ostroŜną penetrację mózgu odpoczywającego, ale czujnego

Olsem. Lecz nie mógł znaleźć tego, czego chciał, choć ślizgał się po powierzchniach myśli, zapuszczał w

meandry wspomnień, przebiegał pokłady pamięci. Zupełnie nic?! Wydawało się to niemoŜliwe. Owszem, w

zwojach pamięciowych trafił na zapis zdarzeń tamtego dnia, lecz była to tylko kronika z zachowaniem ścisłej

chronologii, i na tym koniec.

Poprzez stare, infantylne pokłady pamięci dostał się w obszar płytkiej podświadomości. Czuł się

nieswojo i nie całkiem w porządku, ale jakie było inne wyjście? Jak w nieprzejrzystej wodzie przesuwały się

zagmatwane kształty myśli, pragnień i wyobraŜeń, dające nigdy w pełni nie uzewnętrzniany obraz człowieka.

Jonat czuł się jak złodziej w sanktuarium świętości, bo cóŜ bardziej świętego i intymnego moŜna mieć poza

własną nagą podświadomością, o której naturze mamy tylko mgliste pojęcie, poza bezbronnym ja, odartym z

wszelkich ozdób, masek i konwenansów?

Aby przeniknąć głębiej, Jonat musiał skorzystać z energii swojej osłony obronnej. NaleŜało teraz

działać szybko, poniewaŜ przeciwnik mógłby go dosięgnąć z łatwością. Szukał więc gorączkowo wśród

wspomnień, marzeń, pragnień. I choć nie wnikał głębiej w Ŝadne z nich, ślizgał się raczej tylko po ich

powierzchni, zadziwiło go bogactwo wewnętrzne sprzeczności tego człowieka.

Wreszcie znalazł. Zepchnięte na dno podświadomości, pełne bólu i poczucia winy wspomnienie walki

z Ojcem Jonata, obraz zsyłanych na wygnanie. Długie, bezsenne noce. Wyrzuty sumienia, ledwie zaprawione

dumą zwycięzcy.

Lecz jaki bezmiar goryczy! Goryczy wypędzanego z wielu miast. Zgorzknienie tułacza. Zapiekły Ŝal

do ludzi. Olsen od najmłodszych lat nie miał Domu. Walka z Ojcem o Miasto była ostatnią szansą

starzejącego się, steranego Ŝyciem człowieka. Jonat Ŝałował teraz, Ŝe tak głęboko spenetrował to miejsce. Nie

było czasu na rozwaŜania etyczno-moralne, lak zwykle zresztą. Ciśnienie faktów pchało do rozwiązań

dyktowanych prostą walką o byt. Zastanowienie przychodziło później, lecz znów nie zmieniało w niczym

dalszych działań. Jonat pośpiesznie przepisał do swojej świadomości poczucie winy Olsena, jego ból i

wyrzuty sumienia. Następnie znowu " osłonił się podwójną gardą i przygotował do ostatecznej rozgrywki.

Rozpoczął bezładną wymianę ciosów, w którą stary mistrz, nie podejrzewający pułapki, dał się bez

trudu wciągnąć. Gdy przerwali, zmęczeni, Jonat skupił się aŜ do bólu, wskoczył błyskawicznie do ogniska

niecki geologicznej, tej samej, którą wykorzystywał uprzednio, i wypuścił skoncentrowaną wiązkę. Zawarł w

niej cały Ŝal, ból i świadomość popełnionego okrucieństwa, cały dokonany przed chwilą wypis z zakamarków

mózgu Olsem. Wiązkę wzmocnił na tyle, na ile potrafił. Wyrzuty sumienia mogą męczyć, lecz wzmocnione

stukrotnie poczucie winy - moŜe zabić. Mózg Olsena próbował się bronić, stawiać jakąś zaporę, wypuścić

kontrę, tak jak ranne zwierzę usiłuje niezdarnie uciekać, cięŜko potykając się i kąsając powietrze, aŜ zwali się

bezwładnie na ziemię. Był zwycięŜony.

Droga do Miasta dla Ojca, całej rodziny i dla niego stała otworem, lecz Jonat w pełni czuł gorycz tego

zwycięstwa. PołoŜył się na fragmencie muru, otaczającego niegdyś Miasto. Przyroda wokół budziła się z

nocnego odpoczynku w Ŝyciodajnych promieniach słońca. Poczuł ciepłą falę radosnego podniecenia kilku

dziewcząt, biegnących brzegiem strumienia. Młode pędy roślin stroiły się w delikatne korony fal

wzrostowych, Ŝycie zdawało się cieszyć samym faktem swojego istnienia. , Jonat biernie rejestrował

zachodzące wokół zjawiska.

Stał się ślepy na barwy zdarzeń, jego mózg maskował wszelkie emocje i wzruszenia. Postarzał się o

wiele lat w ciągu tej nocy.

Białą, pylistą drogą, cięŜko stawiając kroki, odchodził stary, pokonany człowiek. Tak jakby to mogło

pomóc, Jonat uścisnął mu dłoń.

Andrzej Zimniak

”Thor”

Opowieść ta zaczyna się w bardzo dawnych czasach, kiedy jeszcze Ziemię przemierzali wzdłuŜ i

wszerz Kosmici na swoich ognistych rydwanach. Wśród białych, kruchych wzgórz była zielona i pełna słońca

dolina, a w niej, w chacie z ciosanych kamiennych bloków, mieszkał jasnowłosy młodzieniec imieniem Thor.

W podobnych chatach wokół mieszkali inni ludzie, męŜczyźni, kobiety, dzieci i starcy. Thor siedział właśnie

przed progiem i zastanawiał się, którą dziewczynę wziąć sobie za Ŝonę: jasnowłosą Ene, którą znał, od kiedy

sięgał pamięcią, czy ciemną i smagłą Nom aŜ z przeciwległego krańca wioski, kiedy przed jego domem

zatrzymał się ognisty rydwan, a z niego wysiedli ogromni Kosmici. Thor nie zdziwił się ani nie przejął,

poniewaŜ było to zdarzenie zwykłe i częste w owych czasach; wstał tylko i podszedł do rydwanu, pytając

Kosmitów, czego im trzeba, albowiem brali oni często wodę od mieszkańców wioski i wlewali ją do dzioba

ognistego ptaka. Lecz Kosmici nie potrzebowali niczego; usiedli z nim na kamiennym progu jego domu i

pytali go, czy naprawdę chce Ene lub Nom za Ŝonę. Odpowiedział zdziwiony, bo cóŜ Kosmitów obchodzą tak

małe sprawy jego, Thora?, Ŝe właśnie zastanawia się, bo pora juŜ wstąpić w stadło małŜeńskie. Wtedy oni mu

rzekli, Ŝeby wsłuchał się w te kobiety, czy lubi ich muzykę, czy teŜ ich granie go razi i czy owe głosy

nastrajają go dobrze do pracy, którą zamierza w przyszłości wykonywać. Dziwił się Thor wielce ich

niezrozumiałym radom, gdyŜ nieraz juŜ przykładał głowę do niewieściego łona, lecz słyszał naonczas tylko

bicie serca. Wtedy Kosmici zasmucili się, Ŝe ludzie Ŝyjąc ze sobą tak niewiele o sobie nawzajem wiedzą, i

nauczyli go wsłuchiwać się w muzykę ludzkiej duszy. Bo kaŜdy człowiek i wszystko, co Ŝyje, gra swoją

najpiękniejszą muzykę, na jaką moŜe się zdobyć; Kosmici słyszą te dźwięki i u ludzi, lecz nie mogą ich

zrozumieć, ale ludzie powinni rozumieć siebie nawzajem. Ucząc go przykazali więc, aby nauczył i innych,

lecz Thorowi nie udało się to nigdy. MoŜe nie potrafił tyle, a moŜe ludzie pozostali głusi, bo nigdy nie

wierzyli w jego nauki?

Tak więc tego wieczora Kosmici nauczyli Thora słyszeć muzykę duszy, Najpierw usłyszał dziwne i

niezrozumiałe melodie swoich nauczycieli, a potem cały chór głosów z wioski, co dało razem wielką, rzewną

muzykę, wśród której narodził się, wzniósł, pracował i kochał. Kosmici dosiedli swojego rydwanu i ulecieli w

jasne niebo, Thor zaś został na progu swojej chaty, upojony otaczającą go zewsząd ogromną melodią Ŝycia.

JuŜ wkrótce udało mu się rozróŜnić wśród innych dźwięków muzykę Ene - była to powolna i smutna

melodia, od której ścisnęło mu się serce. Udał się więc na drugi koniec wioski do Nom, lecz po drodze

usłyszał muzykę tak cudną, Ŝe aŜ przystanął; dźwięki lekkie jak pocałunek porannego wiatru pieściły go niby

najczulsza kochanka. Poszedł za tym czarownym głosem i znalazł dziewczynę imieniem Noa o jasnych,

wilgotnych oczach; to ją wziął sobie za Ŝonę. Thor był szczęśliwy jak nigdy dotąd. Dom jego wypełniała

piękna muzyka, choć swojej Ŝony nigdy nie nauczył słyszeć melodii dusz. Ranek upływał mu na pracy,

popołudnie na wypoczynku, wieczór na miłości. Jako człowiek dobry i pogodny, miał wielu przyjaciół, toteŜ

w wesołej kompanii często siadywał w cieniu wielkich morw i raczył się dzbanem wina. Wsłuchiwał się

wtedy w Harmonijną melodię, którą razem tworzyli, i czuł, jak wsącza ona na powrót siłę w jego zmęczone,

starzejące się członki. I było mu dobrze.

Noa powiła mu synka, który kwilił cieniutko i grał tak słodko, Ŝe Thor nie mógł ukryć wzruszenia.

Tulił go do piersi i powtarzał sobie, Ŝe przynajmniej jego musi nauczyć słyszeć. Ale Thor, syn Thora, słyszał i

rozumiał muzykę dusz od początku, bez jego nauk. Więcej - czuł muzykę ludzi, ptaków i drzew lepiej niŜ

ojciec. Najpiękniejszy dla młodego Thora był śpiew wysokich traw nad jeziorem,a grzmiące granie starych

drzew dawało mu tyle siły, Ŝe pokonywał wtedy w zapasach kaŜdego chłopca z wioski. Czuł jednak, Ŝe gdzie

indziej moŜe usłyszeć inną, piękniejszą muzykę, więc po śmierci ojca wziął matkę i ruszyli poprzez białe,

kruche wzgórza, aby znaleźć swoje miejsce.

W drodze odwiedzili wiele wiosek o smutnych, radosnych, spokojnych lub hałaśliwych melodiach ich

mieszkańców i wiele miast, w których potęŜny chór tysięcy istnień sięgał niebios. Thor uparcie szukał

miejsca, gdzie byłby szczęśliwy, lecz zawsze wydawało mu się, Ŝe muzyka następnej osady będzie

piękniejsza. Zgodnie z wolą ojca próbował takŜe nauczać ludzi, ale ci tylko wzruszali ramionami; pozostawali

głusi i pełni zacietrzewienia. Gdy dobierali się według wspólnych upodobań, moŜliwości, zasobności - mówił

im, Ŝe to niewaŜne, Ŝeby wsłuchali się w siebie nawzajem; wtedy wyśmiewali go.

Kiedy gdzieś w pyle drogi ucichła piękna i ostatnio coraz smutniejsza muzyka matki, Thor zapłakał

gorzko. Zaprzestał swojej wędrówki, wziął za Ŝonę kobietę, której melodia przypominała tęskny głos

skrzypiec, i zbudował jasny, przestronny dom nad rzeką. Przy cichej i powaŜnej grze okolicznych wiosek i

miasteczek o domach z czerwonej cegły i strzelistych wieŜach kościołów, przeŜywał pogodnie swoje dojrzałe

lata i wychowywał syna o imieniu Thor. Chłopiec jeszcze bardziej niŜ ojciec wczuwał się w muzykę Ŝycia i to

stanowiło o jego sile i słabości. Gdy gra wokół była przyjazna i Ŝyczliwa, okazywał się tytanem, jeśli zaś

brzmiała jak zgrzytliwa negacja, malał i kurczył się niby przestraszone zwierzę. Lecz Thor umiał wyłowić

spośród szumu miernego chóru te wspaniałe, czyste dźwięki prawdziwie uduchowionej muzyki, składające się

na potęŜną symfonię piękna ludzkiej duszy, która mówiła o miłości i oddaniu, o zrozumieniu, wybaczaniu,

pięknie i mądrości i była źródłem jego siły. Marzeniem Ŝycia Thora stało się połączenie takich pojedynczych

melodii w jeden potęŜny chór, Ŝeby ludzie mogli kiedyś usłyszeć i dostrzec siebie nawzajem, wyjść z

rozszalałych techniką miejskich mrowisk, zrozumieć piękno swojej muzyki i czerpać z niej siłę. Lecz jak ich

obudzić?

Gdzieś daleko pośród gwiazd Thor słyszał daleką muzykę Kosmitów tak cichą jak drganie skrzydeł

motyla, dziwne i niepokojące granie innego Intelektu. Czuł, Ŝe tam moŜe znaleźć odpowiedź. Kiedyś

objawienie przyszło spomiędzy obcych słońc, więc i teraz resztę tajemnicy trzeba wydrzeć niebu.

Thor czuł, Ŝe moŜe sięgnąć gwiazd. Szukał muzyki dostatecznie potęŜnej, która dałaby mu moc.

Szukał ludzi, wśród których byłby tak szczęśliwy, aby wesprzeć się o niebo. Szedł z miasta do miasta; z kraju

do kraju z pogodnym czołem, albowiem wierzył, Ŝe tacy ludzie są na jego drodze.

Andrzej Zimniak

Konstrukcja

Krys niecierpliwie przeszukiwał swój sektor, ale wszędzie napotykał tylko puste, bezpłodne globy. Na

jednym zauwaŜył pierwiastki o wielkich cięŜarach atomowych, lecz i te moŜna było juŜ wytwarzać w

dowolnych ilościach, minął więc planetę w pełnym pędzie. CzyŜby w całym sektorze, a moŜe i w tej części

Galaktyki, nie występowały Ŝadne bogactwa naturalne?

Nie było jednak aŜ tak źle. Pod koniec swojej misji Krys natrafił wreszcie na średniej wielkości

gwiazdę z kilkunastoma planetami, spośród których druga, trzecia i czwarta okazały się ciekawe. Było na nich

coś, co mogło przydać się Krystalitom.

Zaraz po wstępnej analizie okazało się, Ŝe tylko trzecia planeta posiada bogactwa naturalne, nadające

się do eksploatacji. Krys nie mógł powstrzymać się i po przelaniu swojej świadomości w kilka

monokrystalicznych meteorów platynowo - tytanowych opuścił się w nich na powierzchnię globu. Na widok

bogactw wokoło aŜ zaparło mu grawitacyjne pulsacje. Przemykając poprzez rzadkie granity i bazalty oglądał

dorodne korzenie roślin i stąpające po głazach zwierzęta. Wreszcie wygodną Ŝyłą miki wydostał się na

wzniesienie, po którym w śmiesznych nieregularnych podrygach posuwała się gromada pokracznych

stworzeń, poruszających się za pomocą dwóch spośród czterech posiadanych odnóŜy. ChociaŜ był znawcą

róŜnych formacji zasobów naturalnych, okazów o takiej symetrii i prawidłowościach budowy jeszcze nie

widział. Dokonał więc wstępnych pomiarów ich parametrów i stwierdził z rosnącym zadowoleniem średni

poziom inteligencji, krótki cykl rozwojowy, trwałość w dosyć wąskich granicach, lecz niezłą

przystosowalność, a takŜe duŜą podatność. Trochę zaniepokoił go stosunkowo wysoki współczynnik histerezy

anarchicznej, ale i tak jakość złoŜa przeszła najśmielsze oczekiwania! Taki surowiec naleŜy odpowiednio

wykorzystać.

Stado rozproszyło się w panicznym strachu, gdy kamienny wierzchołek wzgórza, wokół którego

erowało, rozjarzył się czerwonym blaskiem. Tylko jeden osobnik nie zdąŜył przylgnął do świecącej skały i,

wyjąc zachryple, próbował wyrwać się z kleszczy nieznanej i groźnej siły, która przygwaŜdŜała go do

kamieni.

Jednak po chwili ucisk zelŜał, czerwień skał stopniowo przygasła, a małpolud pognał na swoich

krótkich nogach za znikającym juŜ w buszu stadem. Niebawem trwoŜne pochrapywania zwierząt ucichły i

tylko wiatr hulał nad pustym wzniesieniem.

Krys pomknął Ŝyłą miki z powrotem do swoich meteorów i juŜ po chwili mógł z rozkoszą rozpłynąć

się po wszystkich regularnościach macierzystej sondy. Odpoczywając, nie zaprzestał intensywnej analizy

dokładnych juŜ danych.

Z odkrytego właśnie złoŜa dało się zrobić prawie wszystko. Kierując się interesem Krystalitów i

własnym doświadczeniem, podjął decyzję. On, Krys, skonstruuje z zasobów złota tej planety ogromną

Maszynę, która będzie rozwiązywała problemy techniczne jego cywilizacji, problemy nastręczające zawsze

najwięcej kłopotów. Umieścić funkcje analityczne i wykonawcze w jednym urządzeniu! Korzyści z obecnej

misji mogłyby wówczas okazać się wprost niewymierne.

NaleŜało teraz postępować ostroŜnie, aby nie uszkodzić lub nie zniszczyć cennego złoŜa. Krys długo

opracowywał wszelkie moŜliwe warianty planu działania, aŜ wreszcie przystąpił do realizacji Wielkiej

Konstrukcji. Najpierw, jak zwykle, dokonał wstępnej modyfikacji złoŜa. Surowiec był podatny i naleŜało

ingerować niezwykle delikatnie, poniewaŜ w przypadku przesterowania równowaga układu mogłaby zostać

zakłócona, a wtedy poprawkom nie byłoby końca. Krys uznał, Ŝe najłatwiej operować ośrodkiem kodującym

cechy osobnicze z pokolenia na pokolenie, i poprzez ten układ poprawił nieco materiał: wzmógł symetrię,

zmniejszył emocjonalność, zwiększył logiczność działania oraz przestroił mózg tak, aby moŜliwe było

ostateczne scalenie Konstrukcji. Po wykonaniu tej trudnej pracy, mającej kluczowe znaczenie dla całego

przedsięwzięcia, pozostawało tylko umiejętne stymulowanie inkubacji złoŜa, czuwanie nad jego

dojrzewaniem. CóŜ za wspaniałe uczucie tak płynąć nad globem pulsującym wzrastającą Konstrukcją!

Gobina zawsze zastanawiał problem, skąd biorą się geniusze. Przebywał od dawna w środowisku

naukowym, pracował w uczelni o świetnej renomie, ale nawet wśród laureatów Nagrody Nobla nie dostrzegł

tych umysłów, które wnoszą wartości przełomowe i decydujące. Owszem, mrówczą pracą tworzyli oni nowe

obrazki z juŜ istniejących fragmentów, a później szeregi następców wybierały znów dogodne dla siebie cząstki

z ich własnych prac. Znawcy techniki, opierając się na symptomach awarii, umieli bezbłędnie wymienić

uszkodzony panel w maszynie, lecz kto wymyślił i zbudował całe urządzenie? Kto podawał ogólne teorie?

Gobin nie widział wokół siebie takich ludzi.

Kiedyś Ben, jego bliski współpracownik, z którym od dawna próbował rozwiązać pewien złoŜony

problem, wpadł radosny do pracowni. Mam! - krzyczał juŜ od drzwi. Gdy przedstawił swoje rozwiązanie,

Gobin był zaszokowany. Projekt okazał się wprost genialny, tak pięknie, dogłębnie i elegancko ujmował

zagadnienie. Ben rozwaŜał problem od dawna, lecz rozwiązanie przyszło mu do głowy właśnie dzisiaj,

podczas wypoczynku w parku, kiedy wpatrywał się dość bezmyślnie w brudną powierzchnię stawu.

Wyznał później, Ŝe było to jak... olśnienie.

Co to jest olśnienie?

Od momentu rozpoczęcia budowy Krys wysyłał na powierzchnię planety wiele sond kontrolujących,

najczęściej w postaci meteorów jednorazowego uŜytku. Dostarczały one informacji, ale spełniały równieŜ

daleko waŜniejsze zadanie: niosły zaczyn postępu. Był to głównie postęp techniczny, albowiem w tym

kierunku, zgodnie ze swoim wstępnym załoŜeniem, Krys zaprogramował ewolucję złoŜa. KaŜdy meteor

inicjujący pobudzał tylko jednego osobnika w ściśle określony i specyficzny sposób, i tak rodzili się geniusze,

powstawały odkrywcze idee i pomysły. Pozostała masa złoŜa uczyła się i rozwijała za sprawą tych punktów

zarodnikowych.

Krys zachował bezpieczną szybkość w dawkowaniu informacji technicznej i w prowadzeniu procesu

dojrzewania złoŜa, choć często osiągał górny jej pułap, śrubując tempo rozwoju technologicznego do

ostatecznych granic. Spieszył się, lecz musiał balansować pomiędzy naglącymi potrzebami cywilizacji

Krystalitów a wymogami bezpieczeństwa budowy. Wiedział dobrze, Ŝe pochopne, oszczędnościowe skrócenie

cyklu o sto lub dwieście tutejszych obiegów wokółsłonecznych mogło pociągnąć za sobą nieodwracalną

destrukcję złoŜa. Początkowo, przy wstępnej modyfikacji surowca, Krys pominął stosunkowo niewielką

agresywność osobniczą; teraz Ŝałował, Ŝe nie zlikwidował tej cechy, tak rzadko występującej wśród bogactw

naturalnych. Po uzyskaniu supremacji wobec otoczenia złoŜe rozpoczęło wyniszczanie wewnętrzne. Zbyt

późno juŜ było na poprawki w kodzie rozwojowym, Krys skierował więc ów destrukcyjny popęd do

rozładowania w rywalizacji. Jednak to nie wystarczyło, i konstruktor zdecydował się na ryzykowne posunięcie

: dostarczył złoŜu środków do samounicestwienia i wytworzył względny spokój, oparty na strachu przed

zagładą.

Krys obawiał się niepowodzenia. Nie wiedział, na jak długo śmiertelna broń powstrzyma

samoniszczące tendencje w fermencie białkowym. Zgodnie z pierwotnym załoŜeniem konstrukcyjnym złoŜe

uległo stopniowej integracji, dąŜąc powoli ku ostatecznemu scaleniu; rola jednostek malała i coraz bardziej

ograniczała się do funkcji słuŜebnych wobec całkowitej masy surowca. Ten wyraźny trend rozwojowy

zakłócały jednakŜe zjawiska konglomeracji lokalnej powstawały skupiska jednostek podstawowych,

prowadzące działalność bez stymulacji Krysa i wymykające się spod kontroli. ZbliŜał się więc typowy na tego

rodzaju budowach moment przesilenia i substancji groził rozwój w niewiadomym kierunku, proces

dojrzewania niesterowanego, co mogło obniŜyć jej przydatność. Z tych powodów, choć inkubacja wciąŜ

przynosiła dobre efekty i zwiększała przyszłe moŜliwości Maszyny, Krys zdecydował się juŜ teraz na

zespolenie Konstrukcji.

Do operacji przygotował się starannie, wszak miała ona wieńczyć jego długą i niełatwą pracę. I

nadeszła chwila, kiedy spokojne niebo nad ludnymi mrowiskami miast, cichymi obejściami wiejskimi,

zielonymi górami i bezkresnymi równinami przeciął oślepiający grad tysięcy, milionów meteorów, i odbił się

przeraŜającym ogniem w wodach oceanów, w lustrzanych taflach jezior i w oczach strwoŜonych ludzi. A

kaŜdy z tych błysków ponaglał.

Sharon pisała. Mała lampka oświetlała tylko część powierzchni stolika i kilka kartek, reszta pokoju

tonęła w mroku. Skończyła wiersz, który był jakby nie jej w strofach pulsował ledwie wyczuwalny, lecz

głuchy niepokój.

MoŜe zbliŜa się nie zapowiedziana burza? - pomyślała. Lecz niebo za oknem przeszklonego

apartamentu było pełne gwiazd i nic nie wróŜyło gwałtownych zmian pogody. Daleko w dole, pół kilometra

poniŜej jej poziomu mieszkalnego, jaśniała jak okiem sięgnąć feeria barwnych świateł miejskich. Lecz zamiast

doznać ukojenia odczuła ponowny, gwałtowny przypływ przenikliwego niepokoju. Pragnęła natychmiast

uciekać lub schować się, choćby w kąt pokoju. JednakŜe i tam dosięgły ją oślepiające błyski, których dzikie

kaskady rozszalały się na spokojnym przed chwilą niebie. Mózg zalała fala chłodu, wciekającego niby

lodowaty płyn w najdrobniejsze przewody i kanaliki, napełniającego głowę przejmującym, zimnym parciem.

Ciśnienie wzrastało, ból potęŜniał, rozsadzał czaszkę. Sharon w konwulsjach wiła się po podłodze. Lecz wtem

jakieś niedroŜne dotychczas kanały puściły, lodowaty płyn uszedł gdzieś natychmiast, mózg stał się czysty, a

myśl jasna i spokojna.

Kobieta wstała powoli i wyprostowała się. Szeroko rozwarte oczy patrzyły, lecz nie widziały ani

pokoju, ani niepotrzebnych juŜ ksiąŜek, ani nawet płaskiego nieba z rozsypanym piaskiem gwiazd. Lecz

widziały całą Ziemię, obce gwiazdy i planety. Ta drobna istota czuła jasną, potęŜną jedność. Nie było juŜ

Sharon. Kobieta stojąca z wyciągniętymi w górę rękoma była wszystkim, bo ludzkością, i niczym, bo jej

zniknięcie nie miałoby Ŝadnego znaczenia. Stanowiła obdarzony co prawda wspaniałą świadomością istnienia,

ale tylko pojedynczy neuron potęŜnego nadmózgu, nowego wcielenia człowieka.

Krys poczuł liźnięcie gorąca - postawił ekran zaporowy. WciąŜ nie kontrolował Maszyny, nie

rozumiał, co się stało. Wysłał zwiadowców.

Próba nie powiodła się. Elementy złoŜa zespoliły się w nadrzędny mózg, Maszyna powstała, ale nie

słuchała jego, Krysa! śyła własnym Ŝyciem swojego nowego, potęŜnego intelektu, znajdowała się na początku

drogi w innym wymiarze istnienia.

Krys rozpłynął się wygodnie po swojej sondzie i naprędce dokonał analizy. NaleŜało niezwłocznie

usunąć usterki i zakończyć budowę, oczekiwano bowiem niecierpliwie na włączenie Maszyny do eksploatacji.

Krys podwyŜszył nieco swój poziom świadomości, lecz nie bardziej, niŜ to było konieczne; znów górował nad

złoŜem w takim samym stopniu jak przy rozpoczynaniu budowy, czyli róŜnica była optymalna. Sprawnie

wziął się do reperacji, a krystaliczny szept niósł w przestrzeń wesołą nowinę.

Andrzej Zimniak

Kuracja

Tego dnia wszystko wydawało się inne, nawet w powietrzu unosiła się nieuchwytna mgiełka

odmienności. Szedłem polną ścieŜką wśród bujnych traw, a nad łąką w ciepłym słonecznym powietrzu

czerwcowego popołudnia polatywały waŜki. Lecz zapach pól był jakiś dziwny, jakby to śmieszne, ale wtedy

tak naprawdę mi się wydawało świeŜo skoszoną trawę na dalekich pagórkach posypano cynamonem;

opalizujące w słońcu szkliste skrzydła waŜek rzucały zbyt barwne, o ton za ostre refleksy, a nawet głosy

bawiących się nad rzeką dzieci brzmiały piskliwie i zdawały się wprowadzać moją czaszkę w wibrację.

Powtarzałem sobie stanowczo, Ŝe coś jest nie w porządku - ale co? Próbowałem skupić się na tym problemie,

ale myśli wciąŜ rozbiegały się chaotycznie, uchodząc spod kontroli jak zgraja rozfiglowanych urwisów.

Chwilami miałem wraŜenie, Ŝe moje zmysły przesunęły się o jakąś jednostkę na skali odczuwania, powodując

zmiany w percepcji zjawisk. A moŜe to świat wokół uległ przemianie, dąŜąc nieuchronnie ku swojemu

przeznaczeniu?

Przyspieszyłem kroku, starając się odpędzać niechciane refleksje. ŚcieŜka wiła się wzdłuŜ strumienia

wśród młodych drzew, co chwila musiałem więc schylać głowę, aby prześliznąć się pod zwisającymi

gałęziami. I chociaŜ wszystkie szczegóły drogi znałem na pamięć, przy kaŜdym pochyleniu dostrzegałem

jasnozielone, nienaturalnie jaskrawe pędy traw, wyglądające spod wielkich kęp zielska. Zaczęło się to

wszystko dzisiaj w szkole, a być moŜe juŜ znacznie wcześniej, tylko z powodu nikłości symptomów nie

zwróciłem uwagi na zmiany. Tak, dzisiaj po raz pierwszy dzieci zaczęły mnie denerwować. Ich głosy

piskliwym dyszkantem wdzierały się pod czaszkę, rozbiegana ruchliwość tych Bogu ducha winnych istot

wyprowadzała mnie z równowagi. Byłem surowy, lecz w porę zdołałem powściągnąć rozdraŜnienie. Co działo

się ze mną?

Prawie biegiem dotarłem do domu. Tam wreszcie odpocznę. śona kończyła przygotowywanie obiadu.

Sądząc po gwałtowności, z jaką wybierała talerze i sztućce, nie była w najlepszym humorze.

- Jak spędziłaś dzień? - spytałem; błądząc jeszcze myślami po ogromnej niecce rozgrzanych łąk,

pełnych dziwnego niepokoju.

- A jak mogłam go spędzić - jej głos sprawiał wraŜenie spokojnego, lecz nasycony był wyczuwalnym

zgorzknieniem, a agresywność odpowiedzi wynikała z obwiniania o ten stan rzeczy mnie, innych ludzi,

zwierząt i całego świata w ogóle. Przyglądałem się jej chudym nogom i zbyt szczupłej figurze, wspominając

czasy sprzed dziesięciu lat, kiedy to ten sam widok (Ŝona nie zmieniła się wiele) wzbudzał we mnie

uwielbienie i radosne poŜądanie. Niestety, czas uczynił z nas dwoje innych ludzi. Porozumienie utrudniała

twarda opoka niewraŜliwości, potrzebne nam były coraz silniejsze bodźce, aby odczuwać cokolwiek.

- Dom, dom i jeszcze raz dom, oto cały mój świat kontynuowała w tym samym tonie. Dyskusja byłaby

bezsensowna, albowiem niepogodzona kobieta miała na swój sposób rację, a jednocześnie nie miała jej, tak

jak kaŜdy z nas, uskarŜający się na przypisanie do swojego losu.

Do kuchni wpadła jak bomba nasza córka, złotowłosy urwis o chabrowych oczach.

- Mamusiu, ona parzy!

- Miałaś narwać marchwi na obiad - głos Ŝony tajał niby wiosenny śnieg.

- No właśnie, tak, o tym przecieŜ mówię ! - piszczała dziewczynka. - O, zobacz, jak parzy!

- Chodź, obejrzymy tę marchew - wziąłem małą za rękę. - Pewnie dotknęłaś pokrzywy. Pomogę ci.

Wyszliśmy do ogródka, w którym kwietne rabatki przeplatały się z zagonami warzywnymi. Znów

poczułem niepokój, rozbiegający się po piersi delikatną siatką draŜniących impulsów. Te kwiaty miały

nienaturalne barwy, jak na jakimś kiczowatym obrazie lub w liliowym zmierzchu pogodnego dnia. A moŜe...

moŜe to nie zmiany w moim sposobie odbioru stanowią przyczynę? MoŜe coś dzieje się wokół, na co ja

reaguję zmysłem wzroku, zaś moja córka - zmysłem dotyku?

Skierowaliśmy się ku grządce. Marchew rosła równymi rzędami, nie dostrzegłem tam ani pokrzyw,

ani Ŝadnych innych roślin.

- To cię oparzyło?

- Tak, tak, tatusiu, właśnie to! Ja boję się tej marchwi ! Wyrwałem rośliny, otrzepałem starannie z

ziemi i wróciłem do domu. Wzbierała we mnie złość. Ciąg nieistotnych zbiegów okoliczności, bzdurnych

skojarzeń i wytworów wyobraźni byłem skłonny wziąć za tajemniczą prawidłowość, a nieznane zjawiska.

Bardziej racjonalnych wytłumaczeń moŜna by znaleźć wiele - chociaŜby proszek nasenny z luminalem, o

którego zaŜyciu zdąŜyłem od wczoraj zapomnieć. A marchew? Córka kiedyś skaleczyła się o zwykłą trawę,

więc cóŜ dziwnego z marchwią?

Po obiedzie miałem zamiar trochę poczytać, lecz przeszkodził mi hałas na dole. Dzieci, jedno nasze i

dwójka od sąsiadów, których nigdy nie moŜna było ściągnąć do domu przed zmrokiem, harcowały w

najlepsze w gościnnym pokoju. Dziś nie chciały wyjść i juŜ; tutaj czuły się świetnie, ustawiając piramidy z

krzeseł i właŜąc na kredens. Wrzeszczały przy tym wniebogłosy, a potem zanosiły się suchym kaszlem.

Wyszedłem na taras. Przed szybą drzwi leŜały setki martwych owadów, moŜe Ŝona znowu uŜyła

rodków chemicznych, a moŜe... Myśl, błądząca nie kontrolowanymi ścieŜkami intuicji, zgasła nagle.

CzyŜbym pogrąŜał się w stanach maniakalnych?

Słońce pogodnie zachodziło za dalekie, lesiste wzgórza, do których nigdy nie dotarłem, choć

wielekroć wyobraŜałem sobie ich kręte, cieniste ścieŜki i pełne światła polany. Chciałem tam iść, lecz zawsze

coś powstrzymywało mnie i zmuszało do pozostania w bezpiecznym domu. MoŜe przyczyną była zwykła

ocięŜałość, typowa dla drugiej połowy Ŝycia, a moŜe lęk przed nieznanym, którego duch unosił si.ę w kaŜdym

lesie? Lasy, łąki, strumienie, ta niwa Ŝycia, od której człowiek odgrodził się jednak ścianami z betonu i stali,

lękając się zaczajonej w kaŜdych zaroślach groźby. Ludzie nie mogą obejść się bez roślin, uŜywają ich do

wszystkiego: jako poŜywienia, jako karmy dla swoich zwierząt hodowlanych, jako budulca. Bezwzględna jest

eksploatacja tego innego Ŝycia, lecz człowiek nie moŜe zastanawiać się nad alternatywą, bo jej po prostu nie

ma. Czy huba drzewna mogłaby przenieść się pewnego dnia na kamień? Zastanawiałem się nieraz, dlaczego

ludzie obawiają się przebywać w ostępach leśnych. Czy powoduje nimi jedynie lęk przed samotnością?

Zszedłem do ogrodu, stąpając po trawie cięŜkiej od wieczornej rosy. Duszna woń kwiatów,

pomieszana z wilgotnym zapachem gnijącego zielska, wypełniła mi krtań i płuca draŜniącym obłokiem.

Zaniosłem się męczącym kaszlem. Dokuczliwy atak minął dopiero w domu, po zaŜyciu odpowiednich

rodków uśmierzających.

Tego wieczora długo nie mogłem zasnąć, oddychałem z wysiłkiem. Słyszałem, Ŝe córka równieŜ

miała ataki suchego kaszlu. Uczulenie na pyłek kwiatowy - rozwiązanie uspokoiło mnie, lecz sen nadal nie

przychodził. Nasz pies wył przeraźliwie, inne odpowiadały mu z bliŜszej i dalszej okolicy. Wreszcie zapadłem

w niespokojną drzemkę. Widziałem całe stada szczurów maszerujące drogą, chmary ptaków odlatujące z

piskiem i ujadające na łańcuchach psy. W pewnym momencie wycie ustało i zapadłem w spokojniejszy sen.

Nie przeczuwałem nawet, Ŝe wtedy właśnie nasz poczciwy pies zastygł w śmiertelnym skurczu na progu

domu. A był to dopiero początek.

Na drugi dzień rano w podłym nastroju powlokłem się do szkoły. Słabą kondycję fizyczną po źle

przespanej nocy pogarszały męczące ataki kaszlu. Nie zwracałem juŜ nawet uwagi na jaskrawozieloną trawę i

bladozielone niebo czułem wciąŜ narastający niepokój. Coś działo się wokół, coś, co zagraŜało nie tylko

zwierzętom - byłem o tym przekonany.

Na zajęcia zgłosiło się zaledwie kilkoro dzieci, a i te wciąŜ pochylały blade, zmęczone twarze w

napadach uporczywego kaszlu. Odwołałem lekcje i wróciłem do domu, gdzie juŜ oczekiwał mnie doktor Hart.

Z jego zachowania wynikało, Ŝe ma coś waŜnego do powiedzenia, więc udaliśmy się od razu do gabinetu na

górze.

- Niech pan posłucha, Glenn - stary lekarz nie ukrywał zdenerwowania - mamy w naszej okolicy

początki jakiejś powaŜnej epidemii. Objawy choroby są niezwykłe i prawie wszyscy odczuwają je podobnie,

pan równieŜ - poczekał, aŜ przejdzie mi nagły atak kaszlu. - Nie wiem, czy dotarły juŜ do pana ostatnie wieści

- zawiesił na chwilę głos w osiedlu padły niemal wszystkie psy, a teraz przyszła kolej na bydło.

- Co na to szpital w mieście?

- Nic - odparł - są zaskoczeni w równym stopniu co my. Ale nie przyszedłem do pana na plotki.

Chciałbym przedyskutować pewne dane. OtóŜ - kontynuował po krótkiej przerwie - prowadzę, jak papu

wiadomo, badania w zakresie Ŝywienia. W efekcie, z laboratoryjno-technicznego punktu widzenia, sprowadza

się to do podawania odpowiednio spreparowanych pokarmów kontrolnych grupom szczurów. Nie wdając się

w zbędne szczegóły, sprawa wygląda tak: zwierzęta Ŝywione świeŜym pokarmem roślinnym chorują juŜ od

około dziesięciu dni, podczas gdy podawanie karmy konserwowanej nie wywoływało Ŝadnych ubocznych

efektów. Na początku sądziłem, Ŝe to jakaś przypadkowa infekcja, ale zapadło na nią sto procent szczurów

karmionych róŜnymi rodzajami świeŜych odŜywek! Oto objawy, w kolejności występowania: wzmoŜony

zanik pewnych wyuczonych odruchów, podraŜnienie dróg oddechowych, następnie rodzaj odurzenia, coś na

kształt stanu narkotycznego, cofającego się i powracającego w coraz silniejszych atakach, a w końcu

rozprzęŜenie funkcji centralnego układu nerwowego, zwłaszcza mózgu i rdzenia. Jako biolog wie pan, co to

oznacza. Wie pan równieŜ, Ŝe szczury i ludzie reagują podobnie.

- To nie jest lokalna infekcja - przerwałem lekarzowi. Dziś rano miałem telefon od ludzi

zamieszkałych na przeciwległym krańcu kontynentu - u nich jest to samo. To samo i w tym samym czasie -

czyli epidemia raczej wykluczona.

- W kaŜdym razie czynnik przenoszony jest przez rośliny, i to od niedawna - podjął Hart.

- Albo teŜ składniki, roślinne pobudzają coś innego, są aktywatorem lub poŜywką.

- Więc co jest przyczyną? - pytanie miało charakter retoryczny, nie tylko bowiem my dwaj, ale nikt

nie znał na nie odpowiedzi.

Odprowadziłem doktora aŜ do furtki alejką wśród wysokich malw. Ich długie łodygi kołysały się w

ostrych porywach wiatru i zdawały się wychylać w naszym kierunku. Chmury Ŝółtego kurzu z poboczy drogi

rozwiewały się w zielonkawym powietrzu wysoko ponad dachami domów, wśród wierzchołków smukłych

topoli.

Hart wcisnął mi do ręki fiolkę. - Barbiturany - starał się przekrzyczeć wicher i własny kaszel. - To

trochę łagodzi atald.

Walcząc z zawieją znikł w chmurze pyłu, usiłując utrzymać na miejscu kapelusz i obciągnąć poły

płaszcza.

- Tato, szybko! - piskliwy, świdrujący w uszach głosik niósł się od ganku. Mała dziewczynka biegła

alejką wysypaną róŜową kruszoną cegłą. Jej białe włosy powiewały na wietrze, a teraz juŜ zielone oczy

wyraŜały podniecenie. - Chodź do domu! Komunikat!

ona siedziała przy radiu, a z głośnika płynął nabrzmiały powagą głos spikera.

"...zachować szczególną ostroŜność. ŚwieŜą Ŝywność naleŜy poddać gotowaniu w ciągu pięciu godzin,

co spowoduje obniŜenie zawartości szkodliwych substancji do dziesięciu procent stęŜenia wyjściowego.

NaleŜy unikać przebywania w pobliŜu większych skupisk roślin, jak lasy i łąki, poniewaŜ czynniki aktywne są

lotne. Prosimy o zachowanie spokoju, lekarstwa i Ŝywność będą dostarczane w miarę moŜliwości. Następny

komunikat nadamy za pół godziny."

Patrzyliśmy na siebie. Oczy Ŝony były teraz szaroniebieskie, włosy popielate z przeświecającym jakby

od wewnątrz sinym odcieniem fioletu. Wziąłem ją w ramiona - była znów jak dawniej, taka mała i bezbronna,

trochę niecierpliwa, lecz pełna spokojnego ciepła.

- Jak szkoda - mówiła mi w ramię, a jej głos wyraŜał bezmiar smutku. Jak szkoda.

Gładziłem ją po zmierzwionych, niedawno jeszcze kruczoczarnych włosach i czułem ucisk w gardle.

Widziałem wszystkie zmarnowane lata, bezcenny czas rozmieniony na drobne, kiedy to pod ogłupiającą

narkozą codzienności, wygrywając swoje drobne sprawy bez znaczenia, straciliśmy się nawzajem z oczu.

Pozwoliliśmy wyschnąć Ŝyciodajnemu strumieniowi - wymianie myśli i rozumieniu. Pojęliśmy to zbyt późno.

Tej nocy miałem pierwszy atak. Po odurzeniu podobnym do upojenia alkoholowego przyszły omamy i

halucynacje. Niebo zdawało się rozpadać, a na ziemię lały się kaskady barwnych ogni, Ŝar i przejmujący chłód

na przemian. Pod koniec czułem, jak moje ciało sztywnieje w strasznych skurczach, jednakŜe były to tortury

niemal bezbolesne. Chwilami zdawało mi się, Ŝe dusza wyszła z ciała i z zewnątrz przygląda się jego mękom.

Nad ranem, zbity i zmaltretowany, powlokłem się na dół. Po nocy pozostał mi lekki ,paraliŜ lewej

połowy twarzy. Czułem, Ŝe nie jestem juŜ taki sam jak wczoraj. Coś we mnie pękło, puściła jakaś

synchronizacja zmysłów i rozumu. Pojmowałem na tyle, aby to stwierdzić. Ale co będzie następnym razem?

Otworzyłem jakąś puszkę i właśnie zabierałem się do jedzenia, gdy coś cięŜko uderzyło w drzwi wejściowe.

MoŜe to jeszcze jedno przywidzenie? - pomyślałem. Spojrzałem jednak w głąb hallu i puszka wypadła mi z

rąk. W małym, wysoko umieszczonym okienku w drzwiach frontowych ukazał się przez moment ciemny,

kudłaty łeb i wyłupiaste ślepia, po czym powtórnie rozległo się głuche uderzenie. Zimny dreszcz połaskotał

mnie po karku i spłynął na plecy. Za drzwiami zaległa cisza, pełna napiętego wyczekiwania. Tak, to wszystko

zwidy - uśmiechnąłem się krzywo do kredowobladej twarzy o wodnistych, bezbarwnych oczach w lustrze

naprzeciwko. Z nagłą determinacją przebiegłem hall i jednym szarpnięciem rozwarłem drzwi na ościeŜ. Na

progu leŜała sarna, nienaturalnie wygięta do tyłu w śmiertelnym skurczu.

Wyszedłem białą alejką wśród białych malw w biały kurz drogi. Zataczałem się szeroko i potykałem

raz po raz o nie istniejące przeszkody. W swoim wnętrzu byłem zimny jak wygaszony piec. Nie chciało mi się

niczego, zewnętrzna pijacka beztroska nie zawierała nawet nikłego cienia smutku. Po róŜowym niebie pełzały

jakieś barwne kręgi czy obręcze, ale nie zwracałem na nie Ŝadnej uwagi. Szedłem na chybił trafił, byle stawiać

kroki, nie patrząc ani wokół, ani za siebie. Iść, za wszelką cenę iść, posuwać się naprzód, niosąc donikąd

wewnętrzną pustkę. Czy dawniej teŜ bywało podobnie? Umazany białym kurzem, na wpół zaślepiony, wśród

przemykających drogą w szaleńczym galopie saren (tak, nasze lasy pełne były zwierzyny), kierowałem się do

domu doktora Harta.

Przed gankiem falował ogród, choć wiatr ledwie muskał wierzchołki drzew, drzew tańczących po

róŜowym nieboskłonie i obwieszonych mięsistymi liśćmi o cielistej barwie. Dom zdawał się równieŜ poruszać

- raz wyginał się, pęczniał, aby za moment ulec raptownemu kolapsowi, jakby wysysano z niego zawartość.

Gdy wchodziłem przez marmurową furtkę z polerowanej kredy, zdałem sobie sprawę, Ŝe złudzenie ruchu dają

przebiegające przez przestrzeń refleksy lub raczej ciągłe zmiany barw w jakimś obłędnym kontinuum

rozciągających się świateł. Sądziłem, Ŝe to wszystko jest we mnie, w moim wnętrzu, ale to i tak nie miało

znaczenia.

U Harta było juŜ kilka osób. Ich stan, podobny do mojego lub nawet gorszy, nie zrobił na mnie

adnego wraŜenia. Chyba było mi dobrze - świat wokół falował, wybrzuszał się i kurczył, ale to wszystko

działo się gdzieś obok, nie dotyczyło przecieŜ mojej osoby. Jakiś grubas pod oknem (chyba go znałem)

prowadził bełkotliwy monolog:

- Wyrzucę z domu wszystkie doniczki! Co do jednej.

A w, ogóle to przechodzę na mięso. Tym sposobem uchronię się przed moŜe przyjemnymi, lecz mało

zabawnymi przypadłościami.

- Moi drodzy! - Hart upił nieco białego płynu (kiedyś to mogło być czerwone wino) z wysokiej

szklanki. - Sądzę, Ŝe to wszystko niedługo się skończy - mówił z trudem.

"Dobrze zalany" - pomyślałem nie bez złośliwej uciechy. - Wiedziałem - twarz grubasa rozpromienił

uśmiech.

- Nie wiem tylko, czy prędzej zginiemy, czy dostaniemy kompletnego fioła. Jedynym pocieszeniem

jest fakt, Ŝe będzie to "zejście w stanie upojenia" - zaśmiał się chrapliwie. Cokolwiek lub ktokolwiek zmusza

nas do tego kroku, robi to w sposób humanitarny. Czyli wczuwa się w człowieka!

To wszystko pasuje do scenerii - pomyślałem.

- Ale bądźmy przez chwilę powaŜni - Hart wstał dopóki jeszcze się da. Oczywiście, moŜe zdarzy się

jakiś nieprzewidziany wypadek, zajdzie coś, co uratuje nas z opresji. Na przykład spłynie z niebios na

spadochronie serum przeciwko temu świństwu. Źródłem wielu sukcesów człowieka był właśnie brak wiary w

klęskę. Ale, wracając do meritum sprawy: to coś jest w roślinach. Prawdę mówiąc dziwię się, Ŝe tak późno

powstało. Choć rośliny to stwory powolne, mówię wam, moi drodzy - powiódł czerwonymi oczyma po

zebranych - to powinno juŜ dawno nastąpić! Krowie wyrósł ogon, Ŝeby mogła odganiać się od much,

kameleon przybiera barwę otoczenia, osa ma Ŝądło do obrony, antylopa długie nogi - a co ma drzewo?! Kolce

to zbyt słaba obrona, aby nie moŜna go było oskubać, posypać, zatruć i wyciąć! Do licha!! Ewolucja jest zbyt

mądra na taką tolerancję !

Stary doktor zmęczył się i usiadł, cięŜko dysząc. Lecz po chwili ciągnął dalej, juŜ nieco słabszym

głosem:

- Nie oznacza to zagłady świata zwierzęcego, nie sądzę, aby tak było. Z kaŜdego kataklizmu coś

zawsze przetrwa. MoŜe to juŜ będzie co innego, kto wie. W kaŜdym razie podniósł głos - głupie rośliny są, jak

widać, najwaŜniejsze na Ziemi ! A w kaŜdym razie najsilniejsze - zamruczał na koniec.

Wyszedłem. Hart powiedział wystarczająco wiele. Posuwałem się nie widząc staloworóŜowego

zmierzchu i popielatego pyłu pod stopami. Powoli zaczynałem trzeźwieć - kontury domów, płotów i drzew

wyostrzyły się, wiedziałem, Ŝe zbliŜał się następny atak.

Pod czaszką czułem cięŜki wir myśli. Dlaczego tak nagle? I wszędzie jednocześnie? Naraz

przystanąłem. Przypomniałem sobie ostatnią lekcję biologii - mówiłem dzieciom o chorobie. Człowiek nosi w

sobie praktycznie wszystkie groźne zarazki lub prawie wszystkie. Lecz dopiero gdy jeden ze szczepów

znajdzie się w korzystnych warunkach rozwojowych i uaktywni się, atakuje organizm, i to jest początek

choroby. Wtedy przystępują do akcji przeciwciała lub... człowiek zaŜywa lekarstwo! Właśnie, zaŜywa

lekarstwo, działające natychmiast, w całym organizmie! Myśl była zbyt absurdalna, aby mogła być

prawdziwa. CzyŜby ta ponura katastrofa, w której najwyraźniej brałem udział, była efektem świadomie

zaaplikowanej kuracji, mającej na celu pozbycie się uciąŜliwych i niebezpiecznych pasoŜytów? Nie, lepiej

pozostać przy wersji ewolucyjnego przystosowania, zresztą znajomość prawdy nie jest nam juŜ do niczego

potrzebna.

Byłem w swoim domu. Czułem zamęt w głowie, gdy barwne kręgi poczęły rozdzierać pokój. ZbliŜał

się atak. A za oknem szumiał odwieczny bór, taki sam, który kiedyś oglądał narodziny człowieka.

Andrzej Zimniak

PI = 3,13

"PołoŜyłem się około jedenastej wieczorem po całym dniu wyczerpującej pracy. Konferencja okazała

się bardzo trudna, partnerzy wymagający i drobiazgowi. Tego dnia udało nam się posunąć naprzód tylko w

sprawach proceduralnych. Byłem bardzo zmęczony, zapadłem więc natychmiast w cięŜki sen. Nie wiem, jak

długo spałem, ale w nocy obudziłem się nagle i wtedy usłyszałem te dziwne odgłosy. Trudno powiedzieć, czy

właśnie one wyrwały mnie ze snu, choć sądząc po natęŜeniu dźwięku wydawało się to bardzo prawdopodobne.

Czegoś takiego nie słyszałem nigdy przedtem - zza ściany dobiegały głośne, zawodzące jęki, które jednak nie

miały w sobie wiele ludzkiego. Jedne trwały długo, inne parę sekund tylko, a wszystkie kończyły się pulsującą

wibracją, ginącą w głębokich infradźwiękach. Narzuciłem pośpiesznie szlafrok i wybiegłem na korytarz. W

słabym świetle nocnych lamp lśniły szeregi zamkniętych drzwi, a przejmujący jęk niósł się wzdłuŜ nich, jakby

w kaŜdym pokoju dokonywano egzekucji. PrzyłoŜyłem ucho do ściany - wyraźnie wyczuwałem głuche

dudnienie. Podobne odgłosy mogłaby wydawać wielka ołowiana kula, toczona po podkładach torów

kolejowych. Po paru minutach znów narastał przeciągły jęk.

Nagle zrozumiałem - przynajmniej tak mi się wtedy wydawało. ZbliŜa się trzęsienie ziemi!

Znajdowałem się przecieŜ w obszarze strefy sejsmicznej. Niedawno oddany do uŜytku potęŜny hotel o śmiałej

konstrukcji, stanowiący szczytowe osiągnięcie techniki budowlanej, posiadał doskonałe zabezpieczenia

przeciw wstrząsom podziemnym, jednak wolałem nie ryzykować. Narzuciłem płaszcz, chwyciłem teczkę i

zjechałem na dół. Na niŜszych poziomach dołączyło jeszcze parę osób, podobnie jak ja zaniepokojonych

sytuacją. W szybie zjazdowym odgłosy potęgowały się do nieznośnego, metalicznego wycia; wyczuwało się

teŜ nierównomierne drŜenie konstrukcji. Dotarliśmy szczęśliwie na dół. Pośpiesznie opuściłem hall i

pobiegłem na otwarty teren pobliskiego parku. Temu zawdzięczam swoje ocalenie.

Dotychczas nie mogę zrozumieć, dlaczego tak nieliczni mieszkańcy hotelu opuścili budynek.

Niezwykle silne jest przekonanie ludzi, Ŝe wszystko zawsze musi potoczyć się zwykłym trybem.

Na zewnątrz nie zauwaŜyłem niczego nienormalnego ziemia nie drŜała, noc była ciepła i pogodna,

ulicami przejeŜdŜały spóźnione samochody, ławki w parku okupowały gruchające pary. Musiałem wyglądać

zabawnie w narzuconym na piŜamę płaszczu i z teczką w ręku, lecz nie odwaŜyłem się zawrócić. Strzelista

wieŜa hotelu rozbrzmiewała przenikliwym, Ŝałosnym jękiem. I wtedy spostrzegłem, Ŝe zaczyna wyginać się w

kierunku ruchliwej arterii miejskiej kreśląc swoim czarnym konturem wielki łuk na wygwieŜdŜonym niebie.

Nie wiem, co było dalej, bo padłem twarzą na trawnik i zatkałem uszy dłońmi. Usłyszałem jednak

ogłuszający łoskot, ziemia zatrzęsła się, a w nocne niebo uderzył przeraźliwy krzyk i wycie syren. Na tym

zakończę swoje zeznanie, poniewaŜ dalszy przebieg wydarzeń drobiazgowo relacjonowała prasa codzienna.

Dodać muszę jedynie, Ŝe ani tej nocy, ani później w mieście i jego okolicach nie zaszło nic nadzwyczajnego,

nie wystąpiło trzęsienie ziemi ani wróg zewnętrzny nie rozpoczął ataku. Po dokładnym dochodzeniu

wykluczono równieŜ moŜliwość sabotaŜu".

"Jestem chemikiem i od dawna piastuję stanowisko profesora w uczelni o znanej renomie;

szczegółowe dane wraz z dokumentacją dołączam do niniejszego doniesienia. Sprawa, o której piszę, jest

niezwykła i niezrozumiała, a dla mnie miała i wciąŜ ma głębokie reperkusje w dziedzinie zawodowej. Swego

czasu nieomal przyczyniła się do złamania mojej kariery naukowej, a i obecnie wielu kolegów nie ufa mi tak

jak dawniej, jestem równieŜ rzadziej cytowany niŜ niegdyś.

Od dawna prowadzę zespół zajmujący się badaniem róŜnych problemów korozji. Nie muszę

podkreślać, jak waŜne są nasze prace; obecnie rocznie ulega utlenieniu, lub inaczej zamienia się w rdzę, aŜ

10% wszystkich wyrobów Ŝelaznych na Ziemi! Tak, nasze badania mają ogromne znaczenie. Oprócz prac

podstawowych zespół udziela porad, dokonuje ekspertyz, opracowuje dane na specjalne zlecenia. Między

innymi juŜ dawno opublikowaliśmy tablice szybkości utleniania Ŝelaza w róŜnych warunkach wilgotności,

temperatury, kwasowości środowiska i tak dalej. Dane te cieszyły się duŜą renomą w świecie i były szeroko

stosowane jako podstawa do standardowvch obliczeń i projektów.

I wtedy wybuchła bomba. Dwóch młodych naukowców, odbywających jeszcze straŜe podoktoranckie,

ogłosiło odmienne od moich wyniki analogicznych eksperymentów! Zignorowałem ich prace, lecz wokół

sprawy wytworzyła się nieprzyjemna atmosfera. Ludzie zaczęli sami sprawdzać i szeptać za moimi plecami.

Niektórzy sugerowali mi oględnie, abym powtórzył doświadczenie sprzed lat trzydziestu. Oni nie rozumieli,

e nie mogłem się mylić! Zawsze kaŜdy eksperyment powtarzałem wielokrotnie, a później robili to moi

asystenci, zanim wyniki podane były do ogólnej wiadomości.

I wreszcie stało się, co się stać musiało: jeden z moich ludzi przeprowadził powtórne pomiary. Kiedy

przyszedł do mnie zmieszany, nie mogąc wytrzymać mojego bezpośredniego spojrzenia, wiedziałem -

otrzymał wynik naszych adwersarzy. Pracowałem wtedy sami przez całą noc, nastawiając próby, czuwając

nad termostatami i dokonując obliczeń. I nazajutrz nie pozostało mi nic innego, jak przyznać się do

popełnionej przed laty pomyłki. Fatalnej pomyłki, która kosztowała niewyobraŜalne pieniądze i... zaufanie do

mnie. Musiałem przyznać się, aby uchronić resztki reputacji i móc nadal pracować naukowo, lecz wciąŜ nie

wierzę. Nie mogę uwierzyć. Czasami nie wierzę w siebie, a czasem - w naukę w ogóle. I wtedy jest mi

najcięŜej, poniewaŜ nauka to moja jedyna pasja w Ŝyciu, więcej - jego treść i sens. Jestem bliski załamania

nerwowego".

"Nazywam się John Brown i jestem policjantem w Brighton. SłuŜę nienagannie juŜ od piętnastu lat

Królowej w imię dobra publicznego.

Mój raport dotyczy poŜarów, wybuchających w naszym mieście od trzech miesięcy ze zwiększającą

się częstością. Podejrzewając akcje terrorystyczne, nasze grupy operacyjne podwoiły czujność. Zwiększyliśmy

liczbę nocnych patroli, obserwowaliśmy osoby podejrzane, penetrowaliśmy środowiska anarchistyczne,

lewackie i faszystowskie. Wszystko bez rezultatu.

W nocy z 14 na 15 sierpnia byłem świadkiem wy8uchu poŜaru. W wyŜej wymienionej sprawie

złoŜyłem nazajutrz raport, lecz nie dano mi wiary i wysłano na tygodniowy wypoczynek do sanatorium.

Wiem, Ŝe to dla mojego dobra i Ŝe zasłuŜyłem sobie na urlop długoletnią nienaganną słuŜbą, jednak mam

niejasne wraŜenie, Ŝe sprawę moŜna było zbadać dokładniej. Mogłoby to okazać się ciekawe, ale moŜe zbyt

dla kogoś niewygodne? No cóŜ, w końcu prefekt najlepiej wie, co robi.

Piszę ten raport, korzystając z obiecanej przez Was pełnej dyskrecji. Było to tak :

Tej nocy patrolowałem ulicę Czternastą. Stare kamienice czynszowe, nie najlepsza dzielnica. Na rogu

znajdował się nowoczesny pawilon spoŜywczy, taki ze szkła i aluminium, a w środku pełno kolorowych

pudełeczek. Przyglądałem się, jak go myją z zewnątrz długimi szczotkami z podłączonymi do nich węŜami

gumowymi. Wyglądał potem jak cacko wśród tych szarych zakazanych kamienic.

I wtedy, w godzinę po zamknięciu sklepu, coś zaczęło się dziać. Najpierw poczułem dziwny swąd,

jakby przypalonej gumy. Potem z hukiem wyleciała jedna z wielkich szyb w tym pawilonie. Podniosłem

alarm. W chwilę później posypały się następne szyby! A potem zaczęły dziać się rzeczy zupełnie

niezrozumiałe. Gdybym sam nie widział wszystkiego na własne oczy i nie czuł bijącego Ŝaru, nigdy bym w to

nie uwierzył. Czysty, wymyty przed chwilą aluminiowy szkielet pawilonu począł dymić i buchnął

płomieniem! I to kolejno w kilku miejscach. Wyciągnąłem ze środka gaśnicę i skierowałem ją na ogień, ale

bez Ŝadnego rezultatu. Po chwili zostałem zmuszony do wycofania się, poniewaŜ zajęło się wnętrze sklepu i

wszystko stanęło w płomieniach. Gdy wreszcie nadjechały wozy straŜackie i policyjne, ogień sięgał juŜ

drugiego piętra. Jeszcze raz proszę o dyskrecję, mimo Ŝe mój raport nie został zakwalifikowany jako tajny".

"Niniejsze sprawozdanie piszę z mieszanymi uczuciami. Z wykształcenia jestem prawnikiem,

jednakŜe podziwiam współczesne nauki przyrodnicze i zazdroszczę im krystalicznej jednoznaczności, która

bardzo przydałaby się wielu naszym kodeksom. UwaŜam, Ŝe dyscypliny ścisłe oparte są na solidnych

logicznych podstawach i temu zawdzięczamy szybki i wszechstronny rozwój naszej cywilizacji.

Moja pewność i wiara w naukę nie została bynajmniej zachwiana wydarzeniami, stanowiącymi treść

niniejszego raportu, nie pretenduję równieŜ do wystąpień z pozycji oskarŜyciela względem przyjętych metod

poznawania przyrody. UwaŜam po prostu, Ŝe przed badaczami stanął jeszcze jeden problem do wyjaśnienia, a

co do jego wagi wolę nie wypowiadać się jako niedostatecznie biegły w przedmiocie jurysta.

Nie sądzę równieŜ, abym popełnił błąd podczas wykonywania eksperymentów lub obliczeń.

Doświadczenia były względnie proste, a rachunki na poziomie elementarnym. JednakŜe, aby całkowicie

wyeliminować niebezpieczeństwo omyłki, proponuję powtórzenie badań przez bardziej kompetentne grono.

Ale po kolei powróćmy do początku problemu.

Cała sprawa zaczęła się bardzo zwyczajnie, moŜna by powiedzieć - banalnie. Mój dziesięcioletni syn

wykonywał prace domowe, zadane mu w szkole. Uczył się od pierwszej klasy doskonale i nigdy nie miałem z

nim Ŝadnych problemów, zdziwiłem się więc wielce, gdy wszedł ze łzami w oczach do mojej kancelarii i

począł uŜalać się na swój ulubiony przedmiot, na matematykę. Okazało się, Ŝe w szkole obliczano liczbę PI,

która jest, jak wiadomo, stosunkiem obwodu koła do jego średnicy. I wszystkim dzieciom wyszło dobrze,

tylko mój syn otrzymał inny wynik, mianowicie 3,13, zamiast prawidłowej wartości 3,14. Nauczyciel polcił

mu powtórzyć pomiary w domu i skarcił za brak precyzji w doświadczeniach. Lecz w domu nadal

wychodziło.3,13, co zdenerwowało i zniechęciło syna. Postanowiłem mu pomóc.

UŜyliśmy blaszanej puszki po kawie i na nią nawijaliśmy cienki drut, którego długość mierzyliśmy po

rozprostowaniu. Pomiar średnicy puszki nie nastręczał trudności. Dokonaliśmy kolejnych obliczeń, nawijając

drut równieŜ wielokrotnie, tak by zmniejszyć błąd do minimum.

I proszę sobie wyobrazić moje zaskoczenie, gdy prawie za kaŜdym razem otrzymywaliśmy 3,13 ! Nie

potrafiłem tego zrozumieć. Najpierw sprawdziłem w tablicach i encyklopediach, a następnie zatelefonowałem

do mojego przyjaciela, fizyka z wykształcenia i zawodu. Obrócił on całą sprawę w Ŝart, naigrawając się

zwłaszcza z instrumentów, uŜywanych w doświadczeniu. Z pewną niechęcią i tylko po usilnych naleganiach

zgodził się na wspólny eksperyment w swoim laboratorium, aby dowieść niewzruszonej prawdy.

Nazajutrz wykonywaliśmy pomiary za pomocą o wiele precyzyjniejszej aparatury i

przeprowadziliśmy obliczenia z dokładnością aŜ do siedmiu miejsc po przecinku. Byłem niemalŜe dumny, gdy

wynik wynosił za kaŜdym razem 3,13 w zaokrągleniu do dwóch miejsc. Mój przyjaciel długo wyjaśniał, Ŝe

uŜyta aparatura nie została przystosowana do tego rodzaju badań, Ŝe drut i obręcze mogą kurczyć się i

rozszerzać wraz ze zmianami temperatury, miał teŜ wiele innych teorii, których nie zapamiętałem.

Wtedy coś zachwiało się w moim prostym i jednoznacznym obrazie świata. Dumny gmach nauki

wydał się mniejszy, na jego murach zarysowały się pęknięcia i szczeliny.

Odczułem wielką ulgę mojego przyjaciela, kiedy wreszcie odprowadził mnie do furtki i powiedział

»do widzenia«. Wolał nie zajmować się tą sprawą, która mieszała mu szyki i powodowała zamęt w głowie.

Tyle miał przecieŜ przed sobą wygodniejszych i jeszcze nie ruszanych dziedzin badawczych, gdzie nikt nie

odwaŜy się kwestionować wyników, ba, inni zacytują je w swoich pracach! Byłem przekonany, Ŝe nikomu nie

wspomni o eksperymentach przeprowadzonych tego wieczoru, chociaŜby z obawy przed naraŜeniem się na

mieszność.

Ja sam odpowiadam na waszą ankietę tylko dla spokoju własnego sumienia, poniewaŜ i tak nie wierzę,

aby niniejsza wypowiedź spoczęła w miejscu innym niŜ kosz na śmieci. Pragnę zakończyć swój list

optymistycznym akcentem, dodam więc, Ŝe wciąŜ ufam nauce, jednakŜe musi ona stopniowo dojrzewać do

wielu problemów, które juŜ od dawna, świadomie lub nie, obejmuje swoim zasięgiem".

Przekładałem grube teczki, pełne relacji i sprawozdań z całego świata. Dotyczyły niemal kaŜdej

dziedziny Ŝycia ludzkiego. W materiale, gromadzonym przez wiele lat, moŜna było znaleźć opisy zdarzeń

dziwnych, nieprawdopodobnych lub wprost zakrawających na fantazję. Odchylenia od precyzyjnie

obliczonych trajektorii rakiet i pocisków balistycznych, nieścisłości w sprawdzonych i uznanych równaniach,

sprzeczne dane na temat dawno wyliczonych i stabelaryzowanych wielkości, niewytłumaczalne cofanie się lub

rozprzestrzenianie róŜnych chorób, zmiany w aktywności drobnoustrojów, relacje o wypadkach i katastrofach,

które w zasadzie nie powinny mieć miejsca, nie stwierdzono bowiem Ŝadnej moŜliwej do przyjęcia ich

przyczyny - oto niektóre przykłady opracowań i doniesień. Spojrzałem ponad plikami zadrukowanych kartek,

z których kaŜda kryła swoją tajemnicę, na pustą salę konferencyjną z półkolistymi rzędami foteli. Za niespełna

godzinę przestronne pomieszczenie wypełni się ludźmi, naprzeciw mnie zajmą miejsca wybitni

przedstawiciele światowej nauki. Czy wytrzymam cięŜar ciekawych spojrzeń ludzi, zaproszonych na tę

zakonspirowaną konferencję z wszystkich kontynentów? I co będę miał im do powiedzenia? Czy truizmy o

wiecie pełnym sprzeczności, czy moŜe znaną prawdę, Ŝe w nauce kaŜda odpowiedź rodzi wiele nowych pytań

- nie wiedziałem. WciąŜ nie mogłem zdecydować się na przyjęcie planu swojego wystąpienia. Przedstawienie

luminarzom nauki hipotez podwaŜających, ich własne badania byłoby równie lekkomyślnym posunięciem, jak

przyznanie się do niewiedzy. Niewiedzy biorącej swój początek w Ŝałośnie skąpym strumieniu informacji,

odbieranych przez nas z otoczenia.

Sala wypełniała się powoli. KaŜda z tych dumnych postaci nauki, dostojnie zajmująca naleŜne jej

miejsce, byłaby moŜe skłonna zrewidować wiele hipotez i teorii, byle dostatecznie odległych od swojej

profesji, a zwłaszcza od własnego dorobku. I choć kładłem głowę pod topór, musiałem przedstawić

obserwacje, co do których znaczenia nie miałem Ŝadnych wątpliwości. Wnioski praktyczne naleŜało

wyciągnąć bezzwłocznie, zostawiając korekty światopoglądowe na później, chociaŜ nie na ostatek.

Tak, ale od czego tu zacząć?

Zacząłem od powitania szacownego grona, które było uprzejme przybyć z tak daleka. Następnie

rzuciłem dowcipną anegdotę, czym miałem nadzieję zyskać sobie przychylność audytorium. JednakŜe

towarzystwo naprzeciw mnie składało się ze starych bywalców seminariów, odczytów i konferencji, i wciąŜ

wyczuwałem pełną nieufności rezerwę, która niestety pogłębiała się w miarę toku wykładu. MoŜliwe, Ŝe

popełniłem błąd relacjonując na wstępie przypadki niezrozumiałe i niewyjaśnione, do których wielka nauka

zwykłą odwracać się tyłem, nie wiadomo, czy z obawy przed śmiesznością, czy z przeświadczenia o

niemoŜności ich interpretacji. Wybitnym uczonym słuchającym mojej prelekcji nie wypadało czynić niczego

innego, jak tylko uśmiechać się ironicznie lub wzruszać ramionami.

- Czy to zebranie sekty mistycznej? - spytał ktoś półgłosem. W sali narastały szmery i tłumiona

wesołość.

- Szanowni państwo - podniosłem nieco głos - nie zabierałbym wam cennego czasu na

pseudonaukowe spotkania. Wszystkie dane, które przed chwilą przytoczyłem jako pewnego rodzaju ilustrację

do tematu zasadniczego, pochodzą z wiarygodnych i w kaŜdej chwili sprawdzalnych źródeł. Istnieją

drobiazgowe opracowania i raporty odpowiedzialnych organów, nie są to więc historie zasłyszane od osób

trzecich.

Sala umilkła. Wszyscy czuli; Ŝe teraz powinienem odkryć karty.

- Chciałbym przedstawić państwu - kontynuowałem juŜ nieco spokojniej - swoją koncepcję, łączącą w

jedną całość przedstawione uprzednio oraz inne zagadkowe wydarzenia. Podkreślam z naciskiem, Ŝe jest to

jedynie koncepcja, nie pretendująca do miana spójnej teorii. Moja nadzieja w tym, Ŝe właśnie najznamienitsze

postacie dzisiejszej nauki - tu skłoniłem się kurtuazyjnie w stronę zebranych - krytycznie i twórczo

ustosunkują się do prezentowanych danych i wyciąganych wniosków, a moŜe nawet uzupełnią je swoim

doświadczeniem lub, w przyszłości, badaniami. Wspólne działanie z pewnością pozwoli nam rozwikłać te

problemy lub teŜ odrzucić je i uznać za niebyłe.

Teraz dopiero zacząłem pozyskiwać sobie audytorium. Siwi profesorowie powyciągali notesy.

- Materię - przeszedłem od razu do meritum sprawy, wykorzystując przychylne zainteresowanie sali -

dzielimy wygodnie pomiędzy mikro - i makrokosmos. My, z naszymi codziennymi problemami, znajdujemy

się gdzieś pośrodku. W kaŜdym z tych światów rządzą nieco odmienne prawa inaczej zachowują się cząstki

elementarne, inaczej gwiazdy. Jednak ogólna teoria pola pozwoliła nam zjednoczyć te, zdawałoby się zupełnie

róŜne jakościowo, obszary. Obecnie mikro - i makroświaty jawią się nam jako kontinuum, jako wielki ciąg

form istnienia materii wzdłuŜ osi wymiarów. Jego oba obszary brzegowe leŜą w mroku nieznanego, lecz

rozsuwają się w miarę wzrostu wiedzy. Odsłaniają wszakŜe wciąŜ nowe tajemnice.

Mamy więc kontinuum, dla którego obecnie jesteśmy w stanie ułoŜyć ogólne prawa. Wiemy duŜo o

ewolucji , makrokosmosu, o przemianach we wnętrzach gwiazd, gdzie z wodoru drogą reakcji jądrowych

powstają coraz cięŜsze pierwiastki. Czerwone olbrzymy, białe karły lub gigantyczne wybuchy supernowych to

nić innego, jak punkty przetwarzania, miejsca ewolucji materii. Wiemy sporo o tej ewolucji w odniesieniu do

mgławic, gwiazd i planet. Lecz ciągle jesteśmy skłonni uwaŜać atomy za maleńkie, w zwykłych warunkach

niepodzielne i niezmienne kuleczki, stanowiące podstawowy budulec materii. Jeśli mamy te same prawa dla

całego Wszechświata, to pora zrewidować ten pogląd, proszę państwa!

Po sali podniósł się szmer niedowierzania i dezaprobaty. Audytorium zaklasyfikowało w tym

momencie mój wykład do nieszkodliwych, lecz takŜe nienaukowych ciekawostek i - słuchało dalej.

- Moją pierwszą tezę moŜna ująć nieco pretensjonalnie, ale za to krótko: panta rei. Wszystkie formy

materii ulegają ewolucji, począwszy od cząstek elementarnych (bo te na razie znamy jako najmniejsze), a

skończywszy na skupiskach galaktyk. Przy czym, w przypadku na przykład atomów, nie jest to znana reakcja

rozpadu i tworzenie się nowych pierwiastków. Proszę państwa, Ŝelazo pozostaje Ŝelazem, a krzem krzemem,

lecz w sposób ciągły (lub swego rodzaju "kwantowy") zmieniają się ich właściwości! Oczywiście, po

dostatecznie długim czasie Ŝelazo moŜe ulec tak daleko idącej transformacji, Ŝe nie będzie przypominało juŜ

swojego pierwowzoru, a raczej poprzedniego etapu ewolucyjnego. W końcu cały układ okresowy moŜe

przesunąć się o jedno miejsce lub, kto wie, przemieścić się w zupełnie innym, trudnym do przewidzenia

kierunku...

Na sali wybuchła wrzawa. Jedni Ŝądali dowodów, inni okazywali swoje lekcewaŜenie, część opuściła

pomieszczenie; większość jednak chciała słuchać dalej i domagała się spokoju.

- Zmiany reaktywności poszczególnych pierwiastków, zwłaszcza metali - kontynuowałem -

stwierdzone w wielu laboratoriach, zdają się potwierdzać moje przypuszczenia.

I to jest pierwszy, waŜny powód zwołania tego seminarium mówiłem niezbyt głośno, lecz z

naciskiem. - NaleŜy przebadać i stale poddawać testom substancje i materiały uŜywane w technice.

Wprowadzanie ciągłych korekt jest wymogiem chwili, zwłaszcza wobec, jak mi się wydaje, przyspieszonej

ewolucji pierwiastków w ostatnim okresie. Inaczej nasza cywilizacja moŜe niebawem pogrąŜyć się w chaosie !

Głuchy szmer sali wyraŜał tym razem aprobatę. Propozycja była jasna i do przyjęcia: naleŜało wziąć

się do badań.

- Proszę państwa, jeśli przyjmiemy hipotezę o ewolucji materii za punkt odniesienia, następny

wniosek nasuwa się niejako sam. Poznane przez nas dotychczas prawa natury odnoszą się do materii, bez niej

nie mają racji bytu. Jeśli materia ewoluuje, zmieniają się równieŜ wynikające z jej właściwości prawa rządzące

zarówno mikro - jak i makrokosmosem. Wszystko jest zmienne ! Znajdujemy się wewnątrz wartkiego nurtu

istnienia i nie moŜemy zadowalać się chwilowym, statycznym obrazem świata. Osiągnęliśmy na to zbyt

wysoki poziom rozwoju!

Sala odpowiedziała głuchą ciszą. Nikt nie rozmawiał, nie zadawał pytań i nie komentował. Tą ciszą

audytorium domagało się dalszego ciągu.

- Stąd biorą się nieścisłości pewnych równań, które nie korygowane stracą po pewnym czasie swój

sens fizyczny. Stosunek obwodu koła do jego średnicy wynosi teraz juŜ tylko 3,13 i nadal maleje ! To jest

fakt, proszę państwa, a wytłumaczyć go moŜemy sobie w sposób najlepiej trafiający do naszych zmysłów. Na

przykład zakrzywianiem się przestrzeni, co powoduje wzrost średnicy, mierzonej po jakiejś hipotetycznej dla

nas powierzchni krzywej. Stąd stałe zwiększanie się liczby katastrof w najnowszym budownictwie, opartym

na fałszywych obliczeniach.

W nienaturalną ciszę sali buchnął czyjś nerwowy śmiech, lecz urwał się nagle, nie podchwycony przez

innych. Zainteresowanie osiągało punkt kulminacyjny.

- Dotychczas przedstawiałem państwu w zasadzie jedynie wnioski, wynikające bezpośrednio z

obserwowanych faktów. Teraz pora na kilka hipotez. Z moich kilkuletnich badań wynika, Ŝe prawa fizyczne

komplikują się i wzbogacają o nowe elementy, a pewne granice istnienia materii - ulegają ciągłemu

rozszerzaniu. Na przykład prędkość światła zdaje się rosnąć, a zero absolutne, według wszelkich danych, stale

obniŜa się na skali temperatury. Odkrywane w ostatnich czasach supercięŜkie pierwiastki z końca układu

okresowego dawniej po prostu nie istniały, dopiero teraz nastał ich czas. Tę koncepcję moŜna połączyć z

teorią big bangu, czyli ciągłego rozszerzania się Wszechświata od momentu hipotetycznego prawybuchu. W

miarę rozbiegania się przestrzeni materia komplikuje się coraz bardziej, rodzą się nowe formy jej istnienia, a

dawne ulegają permanentnej ewolucji. Zakładam, Ŝe w punkcie zerowym owego wybuchu temperatura była

nieskończenie wysoka i równała się jednocześnie chwilowemu zeru bezwzględnemu, prędkość światła

wynosiła zero (więc nikt nie byłby w stanie dokonać jakichkolwiek obserwacji), zaś materia istniała tylko w

jakiejś najprostszej, nieznanej obecnie postaci. Natomiast w hipotetycznej nieskończonej odległości od

centrum prędkość światła jest nieskończenie wielka, temperatura moŜe opadać bez ograniczeń, zmniejszając

stale wartości obecnie jeszcze nie istniejących cech materii, która występuje w niewyobraŜalnie wielkiej ilości

form. Tak, proszę państwa, ale to jedynie hipoteza. Zapewne moŜna tłumaczyć opisywane zjawiska na wiele

sposobów. Mam nadzieję, Ŝe zajmą się tym tęŜsze umysły niŜ mój.

Spojrzałem po sali. Wszyscy słuchali w skupieniu, choć napięcie opadło i poczęły pojawiać się

ironiczne uśmiechy. Głos zabrał specjalista od niskich temperatur, wysoki zasuszony profesor z uczelni o

wiatowej sławie.

- Na wstępie chciałem pana przeprosić. Byłem nietaktowny, a jedynym pocieszeniem jest fakt, Ŝe

zrobiłem to po cichu. Po prostu sądziłem, Ŝe cały ten wykład to jeden kosmiczny lub kosmogoniczny stek

bzdur, ale moją opinią zachwiała pańska uwaga o obniŜającym się zerze bezwzględnym. OtóŜ, szanowni

słuchacze, prowadziłem ostatnio eksperymenty około O°K, i wyobraźcie sobie, Ŝe udało mi się zejść o cały

stopień niŜej od wartości podręcznikowej! Jak zareagowałem? Natychmiast wyrzuciłem asystenta, który robił

eksperyment. Lecz kiedy drugiemu wyszło to samo, winę zwaliłem na niedokładność aparatury. Teraz widzę,

e moŜe być trzecie wyjaśnienie, i choć nieprawdopodobne, to najbardziej prawdopodobne z tych trzech!

Dziękuję.

Po sali przebiegła fala szeptów, ale nikt nie kwapił się do zabrania głosu. Postanowiłem więc

zakończyć spotkanie. - Tyle byłoby obserwacji, wniosków i hipotez, szanowni słuchacze. Co naleŜy robić

dalej? Mam pewność, Ŝe tak dostojne gremium wie to znacznie lepiej ode mnie. A jakie wnioski płyną stąd dla

wszystkich ludzi? Sądzę - zawahałem się - taak, naleŜy po prostu dostosowywać się do zmiennej

rzeczywistości, stale uaktualniać dane i zachowywać czujność... Wiele moŜe się zdarzyć, albowiem z moich

obserwacji wynika, Ŝe szybkość zmian wzrasta. Jeśli nikt nie wyraŜa chęci zabrania głosu, uwaŜam

sympozjum za zamknięte. Dziękuję państwu za przybycie i Ŝyczę miłego powrotu.

Kiedy zajmowałem miejsce w samochodzie, dogonił mnie jeden z uczestników konferencji, mój stary

znajomy.

- Słuchaj, znam cię zbyt dobrze na to, abyś robił takie uniki. Mnie nie nabierzesz.

- ..... ?

- Nie udawaj. Nie dokończyłeś wykładu. Z czegoś zrezygnowałeś w ostatniej chwili. Co to było?

- No; nic takiego istotnego...

- Stary, nie odgrywaj zbawiciela ludzkości, ale teŜ nie oszczędzaj nas zbytnio. Wszelka przesada nie

prowadzi do niczego dobrego.

- Jak chcesz. I tak rzecz wyjdzie na jaw, moŜe im prędzej, tym lepiej. Chciałem dodać coś o nas,

ludziach. Widzisz... my teŜ zmieniamy się. Ewolucja, mutacje. Myślisz, Ŝe to efekt promieniowania

kosmicznego?! Bzdury. Wszystko płynie. Planety starzeją się, spójrz na KsięŜyc.

A zmiany naszej świadomości? Są to rzeczy niepojęte, w zasadzie poza zasięgiem ludzkiego poznania.

Jednak jesteśmy w stanie badać prostsze problemy. Na przykład strukturę węgla, który jest podstawowym

budulcem naszego ciała. Pierwiastek ten występuje w organizmach głównie w stanie hybrydyzacji sp3. Ale

widzisz... ona zmienia się, powoli oczywiście, na sp2 Tak, dobrze, opiszę rzecz prościej. Oznacza to

kompletną zmianę właściwości chemicznych, która, według moich obliczeń, moŜe nastąpić juŜ za 300 - 500

lat! Nie ma mowy o przestrojeniu budowy i funkcji organizmu w tak krótkim czasie. JuŜ teraz mamy pierwsze

zwiastuny zmian: nowotwory. Zrozum, Ŝe dotychczas względną stabilność świat zawdzięczał ogromnej

róŜnicy w szybkości obu procesów: "starzenie się" materii było nieporównanie powolniejsze od uwijania się

takich mróweczek jak my. Teraz te pierwsze zjawiska zwiększyły swoją szybkość - dostaliśmy się, być moŜe,

w jakieś lokalne "zawirowanie przestrzeni". I co ty na to?

- Z tego, co mówisz... Czyli właściwie moŜemy być jeszcze świadkami agonii Ŝycia ziemskiego?

- To dosyć pesymistyczne stwierdzenie. Kto wie, moŜe dlatego właśnie stworzyliśmy cywilizację

techniczną, aby umoŜliwić sobie wyjście z podobnych sytuacji? Mam na myśli coś w rodzaju ewolucyjnej

przypadkowej celowości. Według tej hipotezy cała działalność ludzką w okresie nowoŜytnym byłaby jeszcze

jednym ogniwem ewolucji, końcowym etapem przystosowawczym Ŝycia ziemskiego. Etapem, który oby nie

zakończył się zbyt późno.

- Masz na myśli walkę z rakiem?

- Mój drogi, widocznie nie wyraŜam się dostatecznie jasno. Tu chodzi o rozwiązanie globalne, nie o

drobne środki leczące objawy. Rozwiązań moŜe być wiele; sądzę, Ŝe właściwą drogę odnajdziemy w

nadchodzących latach. Trudno o prognozy przy obecnym szaleńczym wyścigu cywilizacyjnym, ale jego cel

stał się obecnie dla mnie jasny: jest to kwestia przeŜycia. Wykładnicza krzywa rozwoju oznacza po prostu

morderczy bieg o przetrwanie.

WciąŜ patrzał na mnie pytająco, aŜ w końcu dałem za wygraną.

- Nie chcę bawić się w proroka, ale dam ci dwa przykłady dróg, jakimi mogłoby pójść dalej ziemskie

ycie. Temat przeniesienia świadomości ludzkiej do maszyn cyfrowych stanowi wdzięczną poŜywkę dla wielu

komiksowych opowieści, ale w rzeczywistości niebawem będzie to realna moŜliwość. Gdybyśmy zaś chcieli

pozostać przy obecnych formach białkowych, naleŜałoby zastosować nieznane dotychczas prawa fizyki, a w

efekcie zahamować lub nawet zawrócić lokalną ekspansję Przestrzeni. Odbyć jedyną realną podróŜ w czasie,

byle nie za daleko, bo odmienne cechy materii mogłyby znów rozstroić nasze organizmy. Być moŜe wtedy,

tak jak ci się marzy, odnieślibyśmy totalne zwycięstwo nad rakiem, Ŝelazo stałoby się nierdzewne, ale nie

sposób przewidzieć, co stałoby się z naszą świadomością.

Miał dosyć. PoŜegnał się pospiesznie i odszedł, a ja jechałem najpierw krótką cienistą aleją, aby po

chwili wydostać się na lśniącą lustrem gorąca drogę wśród ruchomych piasków.

Andrzej Zimniak

”O tym, który słyszał wo

nenufarów”

Pewnego dnia, który z pozoru niczym nie róŜnił się od innych w nieskończonym ich szeregu, Jan

zbudził się o bladym brzasku rześki i wypoczęty. I usłyszał wyraźnie, o czym sąsiedzi rozmawiają za ścianą

sennymi jeszcze głosami. Po pierwszym zdziwieniu ogarnęła go złość, bo czy naprawdę muszą wydzierać się

w taki sposób od samego rana? Ale zdziwienie znów wzięło górę, kiedy dobiegały doń równieŜ głosy z dołu i

z górnych pięter, nie mówiąc juŜ o chichotach na mansardzie. Skromna kawalerka Jana wypełniła się szmerem

wielu rozmów, chrapaniem tudzieŜ porannym brzękiem filiŜanek do kawy. Czuł, a właściwie słyszał Ŝycie

wszystkich mieszkańców budynku o tej wczesnej godzinie. Co to moŜe, u diabla, znaczyć? Czy ktoś robi mu

głupi kawał? A moŜe jakiś szef od badania opinii publicznej pomylił końcówki, dając mu do domu odbiornik

zamiast nadajnika? Ale Jan, mimo gwałtownych poszukiwań, nie znalazł ani śladu tego typu instalacji.

Tymczasem sytuacja uległa pogorszeniu: W pokoju, a raczej pod czaszką Jana rozbrzmiewały łagodne

głosy amatorów świeŜych bułeczek, czekających na otwarcie sklepu za rogiem, a takŜe pełne rubasznej treść

rozmowy taksówkarzy na pobliskim postoju. Prawda była oczywista, i wypłynęła z głębi świadomości Jana

niby tłusta plama oliwy na powierzchnię wody: słuch mu się poprawiał! Niestety, proces ów nie ustawał.

Nasz bohater okazał się nagle hojny - byłby skłonny scedować natychmiast nadwyŜkę czułości swego

nazbyt wyostrzonego zmysłu niedosłyszącym, głuchym, nasłuchowcom - komukolwiek, głowa jego bowiem

wypełniała się męczącym szumem. Lecz altruistyczne ciągoty przyszły w nieodpowiednim miejscu i czasie,

jak to często między ludźmi bywa, i pozostały niezaspokojone. Skąd się to wszystko wzięło? Wczoraj był w

drogerii, mógł więc coś powąchać. A moŜe to przez seanse spirytystyczne, w których ostatnio uczestniczył?

Mógł go jeszcze Bóg wynagrodzić lub diabeł ukarać (albo odwrotnie) za tę jego wieczna ciekawość

wszystkiego, co istnieje i co nie istnieje, zresztą powód zawsze się znajdzie, jeśli dobrze poszukać. Ale...

zaraz! Wczoraj przecieŜ uderzył się o szafkę, aŜ gwiazdy zatańczyły mu na tle brudnej ściany kuchennej.

Szansa leŜy w kuracji wstrząsowej ! Nie zwlekając, Jan zdjął z półki kilka opasłych tomów encyklopedii w

twardej oprawie. Wyrznął się nimi w ciemię, aŜ świat pociemniał, a rozmowy wokół teŜ przycichły. Uff..

Wtem usłyszał, jak jego ciotka Adelajda mówi po angielsku. Właściwie nic w tym dziwnego, wszak

juŜ dziesięć lat temu osiadła w Montrealu. W... Montrealu!!

Jan przyodział się naprędce i pognał do lekarza. Przed gabinetami laryngologa i neurologa były

kolejki, wpadł więc do psychiatry.

- Ja... - zająknął się - słyszę sąsiadów i innych...

- Wiem - przerwał mu lekarz przyjacielskim tonem niech się pan nie martwi. Poradzimy.

- Ale ja ich wszystkich słyszę. Ja słyszę... o wiele za duŜo!

- Rozumiem. Czopki, proszę.

- Do uszu?

- Nie. Normalnie, per rectum. Rano i wieczorem. Zobaczy pan, wszystko będzie po pańskiej myśli !

Jan powlókł się do domu i bezzwłocznie zaaplikował lek. Po chwilowym, lekkim podnieceniu,

wywołanym zapewne czynnikami pozafarmakologicznymi, odczuł muskanie słabych prądów oplatających

delikatną siatką całe ciało. Dziwne drŜenie przeniknęło mu członki. Zaraz potem usłyszał monotonny szum, w

którym wkrótce rozróŜnił wielość szmerów o róŜnej wysokości dźwięku i rozmaitym natęŜeniu, niby odgłos

dziesiątków górskich strumyków pod topniejącym wiosennym śniegiem. Był to dźwięk prądu elektrycznego.

Nagle usłyszał grzmot, jakby wodospad przynajmniej rozmiarów Niagary walił po kuchennej ścianie;

to sąsiad, dysponujący nowoczesnym sprzętem domowym, włączył kuchenkę elektryczną.

Jan uciekł. Po prostu wybiegł z domu tak, jak stał. Przechadzał się po parkach, ulicach, muzeach, a

wszędzie przestrzeń pełna była dziwnych głosów, których pochodzenia w większości przypadków nie mógł

ustalić. Był jednak absolutnie przekonany, Ŝe słyszał basowy krzyk drzew, którym przycinano gałęzie, iŜ woń

lilii wodnych i nenufarów miała przyjemny, ciepły dźwięk, a błękit nieba był nieznośnie piskliwy, natomiast

czerwony blask zachodu słońca stanowił prawdziwie kojącą symfonię.

Jan zmęczył się tym wszystkim, lecz obawiał się powrotu do domu ze względu na elektrotechniczny

sprzęt idącego z duchem czasu sąsiada. Wstąpił więc do znajomego.

Ten wytrzeszczył oczy zaraz na początku niesłychanej opowieści i przystąpił niezwłocznie do

rozczyniania wódki, co dla niektórych stanowiło wyjście z kaŜdej sytuacji. Spirytus mieszał się z wodą z tak

przenikliwym świstem, Ŝe Jan odruchowo zakrył uszy dłońmi; na nic się to jednak nie zdało. Gdy wreszcie

przykry odgłos ustał, napój był gotowy. Po pierwszym kieliszku poczuł błogie odpręŜenie. Złowrogie,

napierające zewsząd dźwięki jakby cofnęły się nieco, odpłynęły. Lecz po powtórnym przepiciu Jan stwierdził,

e jego kumpel... trzeszczy, trzeszczy jak stare krzesło, na którym bezustannie buja się niesforny dzieciak. Ów

dźwięk to przycichał, to wzmagał się niespodziewanie, i tak trwał, ciągły i charakterystyczny. Sąsiadka z

pierwszego piętra, jejmość będąca właścicielką bujnych kształtów i kilkunastu kanarków wydawała zajadłe

terkotanie, natomiast stróŜ z sutereny, człek o podejrzanej fizjonomii, szemrał niby brudna woda w dolnym

biegu zanieczyszczonej rzeki. Wszystkie te dźwięki były nie do pomylenia lub zamiany, a mówiły o swoich

właścicielach znacznie więcej niŜ kryminalny odcisk palca. Jan z przestrachem począł wsłuchiwać się w

siebie, ale wyczuł tylko bulgotanie. Był głodny.

PoniewaŜ kolega nie spieszył się z poczęstunkiem, udał się do naroŜnej knajpki. W czasie kiedy

spoŜywał zupę, bufetowa wydawała przenikliwy pisk niby stary i zuŜyty wagon kolejowy, a siedząca nie

opodal rozłoŜysta dziewczyna zanosiła się nieprzerwanym wewnętrznym chichotem, Ŝywo przypominającym

miech hieny w noc bezksięŜycową. Jan nie skończył posiłku i spiesznie oddalił się. Na ulicy wszystkie

dziewczyny spośród tych, które kląskały jak słowiki, miały pewną siebie asystę, przeto bliŜsze badanie owych

dosyć rzadkich fenomenów okazało się bezcelowe.

Jan w zasadzie nie był wierzący, lecz gdy zobaczył ciemną bryłę kościoła, grzmiącą dostojną powagą

na tle ciepłych dźwięków wieczornej zorzy, poczuł nieodpartą chęć spojrzenia w głąb własnej duszy pod

osłoną szacownych murów. Wszedł. Niezdarnie rozpoczął modlitwę, lecz zaraz otoczyły go jakieś szepty,

przytłumione głosy, piski... Myśli rozbiegały się, to znów schodziły jakby dziesiątkami poplątanych ścieŜek.

W głowie miał chaos. Przestraszony wybiegł na dwór. Słyszał - myśli innych ludzi! Tam, w kościele, były

naboŜne, uduchowione i trochę niesamowite, otaczały Jana jak duchy i zjawy nie z tej Ziemi (moŜe

rzeczywiście to były duchy?). Na ulicy natomiast nasz bohater czerwienił się i bladł na przemian, wstydził się

i ogarniało go przeraŜenie, gdy przeciskał się przez dystyngowany wieczorny tłum, a w uszach brzmiały mu

nagie, nieskrępowane rozmyślania przechodniów.

Jan posuwał się coraz dalej, pędził niby meteor, który nie moŜe się juŜ zatrzymać. Wiedział, Ŝe jego

zmysł słuchu osiąga nieosiągalne, bał się jakiejś bariery, której bliskość wyczuwał. Przemknął przez

niesamowite szepty podświadomości i osiągnął na koniec kres swojej wędrówki dotarł do siedliska duszy.

I otoczyła go cisza, albowiem dalekie tło odgłosów świata stało się niczym w tym sanktuarium. Wtem

- zagrzmiał karzący Głos, w którym jednakŜe pobrzmiewały nutki zdziwienia wobec bezczelności śmiałka:

- Ty nachalny natręcie, który nabrałeś niecnej chęci podsłuchiwania, czy dociera do ciebie moje słowo

w ciemnej otchłani twojego istnienia? Ty, co mącisz mi spokój, abyś zrozumiał, powiem ci uŜywając

dostępnych ci pojęć, Ŝe jesteś teraz niby zwierz, zanieczyszczający swoimi odchodami własną czystą źrenicę!

Wynocha z powrotem, do siebie!

I nagle Janowi wydało się, Ŝe spada przez kolejne przestrzenie, z których kaŜdą wypełniają inne,

dziwne dźwięki, a jego lot jest coraz szybszy, prędkość staje się zawrotna, Ŝe przebija za kaŜdym razem z

głuchym łomotem membranę jakiegoś gigantycznego bębna, aŜ wreszcie... ogłuchł zupełnie, i głuchy był jak

pień do końca swoich dni. Widocznie szybciej niŜ inni wyczerpał Ŝyciowy przydział wraŜeń na zmysł słuchu.

Po latach opowiadał wnukom, póki jeszcze byli mali, Ŝe w dawnych, dawnych czasach słyszał

upajający zapach nenufarów i lilii wodnych. Lecz na wspominanie o duszy byli najpierw za mali, a potem -

juŜ za mądrzy.

Andrzej Zimniak

”Tchnienie szale

stwa”

Samochód zatrzymał się z piskiem hamulców. Dwaj męŜczyźni, którzy opuścili szoferkę, udali się

wprost do Komendanta. Byli zmęczeni i pokryci kurzem drogi.

- O'Hara, Scoyt - przedstawili się małemu, śniademu krajowcowi, który zdawał się ginąć za swoim

masywnym biurkiem. Przyglądał się przybyszom przenikliwym, nieco drapieŜnym wzrokiem. Przemówił

dopiero po chwili :

- Dostałem telefonogram przed tygodniem. Do waszej dyspozycji jest chata trzcinowa, niestety,

niczego lepszego nie mogłem przygotować. Jedna z tutejszych dziewcząt będzie wam pomagać, nazywajcie ją

Baloo. Gdybyście potrzebowali czegoś, zwróćcie się bezpośrednio do mnie. Czy są jakieś pytania?

O'Harę uprzedzano o surowości obyczajów szczepu Baali i niechęci do obcych, lecz brak wszelkich

form grzecznościowych spowodował lekki szok. Poczuł wzbierający gniew, mruknął więc coś niewyraźnie i

skierował się ku wyjściu. Nie zamierzał zaczynać od sprzeczki. Lecz piskliwy głos Komendanta osadził go na

miejscu.

- Jeszcze chwileczkę. Chciałem udzielić wam pewnej rady, dla waszego bezpieczeństwa. Dopóki nie

będziecie niepokoić naszych ludzi, oni teŜ dadzą wam spokój. W przeciwnym wypadku... Po prostu, u nas

przetrwało wiele zwyczajów z dawnych czasów. Ci przybysze, którzy o tym pamiętali, zawsze opuszczali

osadę zadowoleni. I jeszcze jedno weźcie te amulety. To znak rozpoznawczy, Ŝe jesteście ze mną w zgodzie -

dodał wyjaśniająco.

Komendant osiedla czy zabobonny szaman? Oto do czego prowadzi polityka nieinterwencji -

pomyślał O'Hara z niesmakiem. Wziął jednak amulet i schował go do kieszeni.

Wyszli w duszny, tropikalny zmrok, który zapadł nagle, zdawałoby się, Ŝe jeszcze w trakcie trwania

pełnego dnia. DŜungla piętrzyła się groźnie wokół, waliła się jakby szarą, ogromną falą ze wszystkich stron na

rachityczne chaty osiedla. Dziki śpiew cykad zdawał się wprowadzać czaszkę w wibracje. O'Hara dopiero

teraz zrozumiał, dlaczego lasy północy, w których słychać tylko szum sosen, sprawiają wraŜenie uśpionych.

Jak spod ziemi wyrosła przed nimi drobna, naga dziewczyna, wskazała drogę do rozpadającej się

trzcinowej chaty, rozwiesiła hamaki i przyrządziła strawę. Potem znikła równie nagle, jak pojawiła się.

MęŜczyźni jeszcze długo w noc przenosili i ustawiali w chacie sprzęt i aparaturę. Wreszcie legli

zmęczeni w hamakach, lecz sen nie chciał przyjść. Otaczało ich nienaturalnie bujne, rozpasane Ŝycie tropików,

słyszeli, jak pulsuje tysiącami dźwięków, niemal czuli przewalanie się dziwnych stworów w lepkim błocie

między mangrowcami, ciche zbliŜanie się drapieŜników i śliski ruch węŜy pośród lian. Duszne powietrze

dławiło ich niby gęsta, podgrzana ciecz.

O'Hara oddychał płytko i z trudem. Nie mógł zasnąć, czuł dziwne podniecenie; zapadał jedynie w

krótkie drzemki, wypełnione koszmarnymi obrazami bagnistej dŜungli. Ubranie oblepiało spocone, rozgrzane

ciało.

Gdy nagły, tropikalny brzask wsączył się strumyczkami zamglonego światła przez szpary w

trzcinowych ścianach, męŜczyźni z ulgą zwlekli się z hamaków, przełknęli śniadanie i niezwłocznie rozpoczęli

pracę. Trzeba zrobić co naleŜy i wynosić się czym prędzej z tego nieprzyjaznego zakątka do cywilizowanych

okolic, gdzie moŜna wziąć prysznic i gdzie ludzie stwarzają pozory wzajemnej Ŝyczliwości.

O'Hara miał trudności z wyzerowaniem aparatu, pokrętła i przyciski wydawały mu się toporne, a

konstrukcja urządzenia zupełnie niepraktyczna. Czuł się nienormalnie podekscytowany, zupełnie jak po kilku

filiŜankach mocnej kawy.

Skinął na Baloo, która siedziała w kucki pod trzcinową ścianą. Gdy podeszła, sięgała mu zaledwie do

ramienia, a róŜnicę potęgowała jeszcze jej filigranowa budowa. O'Hara był męŜczyzną słusznego wzrostu i

wagi i wyglądał przy niej jak niedźwiedź. Dziewczyna zgodziła się na kilka elektronicznych pomiarów.

O'Hara musiał usiąść, aby umocować na głowie Baloo elektrody. Musnął przypadkowo łokciem jej

nagą, jędrną pierś i poczuł łagodny zapach kobiecego ciała. Dotychczas miał ją za dziecko jeszcze, za

podlotka. Poczuł wzmagające się podniecenie. Raptownie wstał, sięgnął do skrzyni i rzucił dziewczynie

prześcieradło. - Zakryj się tym - warknął.

Baloo pokazała w uśmiechu szereg białych zębów. O'Hara mógłby przysiąc, Ŝe wszyscy krajowcy

mają w twarzach coś drapieŜnego, niezaleŜnie od nastroju, w jakim się znajdują.

- Jak pan sobie Ŝyczy, sir.

- I noś to zawsze.

- Dobrze, sir.

Szybko dokonał pomiarów i odprawił dziewczynę, albowiem jej wdzięki, chociaŜ spowite teraz w

białą tunikę, stopniowo przesłaniały mu ekrany i wskaźniki. Co się ze mną dzieję! myślał. Ze statecznym

obywatelem, powaŜnym naukowcem, który nigdy nie uganiał się za spódniczkami! Przebadał jeszcze kilku

krajowców, lecz ciągle widział Baloo i czuł delikatny zapach jej skóry.

- Co tam u klimatologa? - rzucił w stronę Scoyta, aby odwrócić tok myśli. - Potwierdzasz czy obalasz

teorię?

- Do licha z teorią - burknął niegrzecznie Scoyt, lecz zaraz zreflektował się i dalej ciągnął juŜ

normalnym tonem. - Z danych odbiegających od przeciętnej warto zanotować podwyŜszony poziom

promieniowania jonizującego, a w glebie spore stęŜenie litu, cynku, no i duŜo kadmu. Poza tym nic

specjalnego.

- Czy gdzieś na świecie występuje podobna kombinacja?

- Owszem. W Norwegii i na Alasce - odczytywał Scoyt z ekranu komputera.

- A między zwrotnikami ?

- Zaraz... Są nieco podobne układy, ale zawsze któraś komponenta jest o wiele niŜsza. Tylko na

Florydzie mamy coś podobnego. Oczywiście biorę pod uwagę jedynie dane skatalogowane.

- Gdybyś podawał inne, byłbyś w najgorszym przypadku wróŜką - mruknął O'Hara, lecz Scoyt gładko

przeszedł nad zaczepką.

- A co u ciebie?

- U wszystkich osób, które przebadałem, stwierdziłem podwyŜszone ciśnienie krwi, podraŜnienie

centralnego ośrodka nerwowego, silne reakcje emocjonalne i cały zespół innych cech, charakteryzujący

osobniki w stanie stresu lub gotowości do konfrontacji. Jeśli dane pozostaną podobne w ciągu dłuŜszego

okresu, będą oznaczać tutejszy stan normalny. Stąd wniosek, Ŝe klimat i środowisko tego obszaru wywołuje

obserwowane przez nas niezwykłe objawy emocjonalne. A wtedy...

- Mówisz jak zwolennik teorii - przerwał Scoyt, a jego Ŝółte oczy zwęziły się.

- Mówię o faktach! - prawie krzyknął O'Hara i zacisnął wielkie pięści. Przez chwilę mierzyli się złym

wzrokiem. Pierwszy opadł na trzcinowy fotel Scoyt.

- Oto był dowód na wiarygodność twoich wyników. Kończmy szybko robotę i zwijajmy obóz, bo

będzie źle. MęŜczyźni wzięli się raźno do pracy i, choć niewyspani i rozdraŜnieni, nazajutrz zdołali

zgromadzić pokaźny materiał.

JednakŜe niewiele z niego wynikało.

- To tylko poszlaki, a nie dowody - O'Hara wstał zniechęcony i przeciągnął potęŜne ramiona, aŜ

zatrzeszczały stawy.

- Sporo jednak tych poszlak - Scoyt próbował być optymistą. - Zaczynam powaŜnie brać pod uwagę

moŜliwość ewentualnego rozwaŜenia...

- Nie próbuj być dowcipny - przerwał szorstko O'Hara. - Tak jest, szefie. Ale zauwaŜ, Ŝe w punktach o

podobnej charakterystyce geologicznej w innych miejscach kuli ziemskiej teŜ występują powaŜne zaburzenia

atmosferyczne. Morze Północne lub Ochockie, Trójkąt Bermudzki...

- Nigdzie tak silnie jak tutaj. Te niszczycielskie cyklony! - Ale teŜ ludzie Baali Ŝyją bardziej

gromadnie, całe plemię tworzy jakby jedną rodzinę. Wszyscy zajmują się i przejmują na raz tym samym.

- Myślałem juŜ na ten temat. Wszystko poszlaki, a nam potrzeba dowodów. Nic więcej tu nie

zdziałamy, jutro pakujemy sprzęt. A teraz idę rozerwać się trochę. Obejrzę grę w piłkę w wykonaniu

tubylczych reprezentacji, podobno ciekawe widowisko.

- Poczekaj, pójdę z tobą - Scoyt równieŜ miał juŜ dosyć jałowej pracy, polegającej na

kolekcjonowaniu danych. Obaj męŜczyźni ruszyli w duszny Ŝar tropikalnego popołudnia, czując palący cięŜar

promieni słonecznych na ramionach i plecach. Pot spływał im spod kapeluszy na . szyję i dalej kaŜda kropla

torowała sobie drogę po piersiach lub łopatkach.

Mimo potwornego upału napięcie wokół wyczuwalnie rosło; krajowcy biegali między chatami, a na

głównym placu pośrodku wioski zebrał się juŜ gwarny tłum. Gracze obu druŜyn, z naszej osady i sąsiedniej,

blisko połoŜonej wioski, rozgrzewali się juŜ, miotając na siebie obelgi. Tłumnie przybyli mieszkańcy obu

wiosek równieŜ nie Ŝałowali sobie, tak Ŝe harmider zagłuszał nawet odwieczne głosy dŜungli. Co tu będzie

działo się za chwilę - pomyślał O'Hara i nagle w olśnieniu spojrzał na Scoyta, lecz ten był zbyt zmęczony na

wszelkie dysputy. Dowlókł się do zacienionego miejsca i usiadł na piasku, skąd smętnie obserwował coraz

bardziej podnieconych krajowców.

Rozpoczął się mecz. Ogólnie gra polegała na waleniu małej piłeczki wielką pałką w taki sposób, aby

kauczukowa kulka spadła na pole przeciwnika. Zarówno gracze, jak i kibice krzyczeli ile sił w płucach,

wymachiwali rękami, tańczyli, niektórzy wpadali w ekstazę. Coraz częściej wybuchały bójki lub większe

awantury. O'Hara i Scoyt woleli wycofać się zawczasu, krajowcy byli bowiem coraz bardziej nieobliczalni i

niebezpieczni.

Tej nocy obydwaj męŜczyźni nie zmruŜyli oka. Czuwali, . łowiąc niecierpliwie odgłosy z zewnątrz.

To jeden, to drugi podnosił nagle głowę, aby lepiej ocenić jakieś słabe, ledwie uchwytne dźwięki. Lecz gdy

wreszcie ucichły chrapliwe nawoływania krajowców, którzy nie spieszyli się do swoich chat, zewsząd

dobiegało tylko granie milionów cykad. I nic ponadto.

Myśli O'Hary błądziły wciąŜ wokół tego samego tematu. Tak, teraz właśnie, jeszcze tej nocy wszystko

powinno się wyjaśnić. MoŜe nie będzie to rozwiązanie ostateczne, ale przynajmniej bardzo istotna przesłanka.

A wszystko zaczęło się tak niedawno, zaledwie kilka lat temu, kiedy Lemour wziął się do obliczania entropii

informacji i emocji. O'Hara pamiętał, jak łysy niby wygolone kolano, lecz za to brodaty Lemour przychodził

do niego i grzmiał: no, stary, mam problem akurat na nasze moŜliwości ! Jaka jest róŜnica w entropii między

tomem encyklopedii i ksiąŜką, w której hasła i litery tego tomu zostały wydrukowane chaotycznie? Albo jak

zmienia się entropia człowieka przeŜywającego silną, emocję? Hę? To przecieŜ proste - bierzesz całkę... Nie

było to proste, ale w końcu Lemour ułoŜył równania i rozwiązał je. Uznano wtedy, Ŝe jest nieszkodliwym

wariatem lub w najlepszym razie szarlatanem.

Wspomnienia O'Hary przerwał gwałtowny podmuch wiatru, który z furią uderzył w aŜurowe ściany

chaty. Obaj męŜczyźni jak na komendę zeskoczyli na ziemię i wybiegli w ciemność. Po niebie pędziły niskie,

wełniaste chmury, a pełna rozbudzonych krzyków dŜungla gięła się pod nagłymi ciosami wichury.

- Oto dowód! - Scoyt usiłował przekrzyczeć szum huraganu.

- Powiedzmy, Ŝe połowa dowodu - O'Hara był nieco ostroŜniejszy, lecz jego oblicze promieniało.

Nazajutrz obydwaj męŜczyźni wzięli się od rana do pracy; nie zauwaŜyli nawet, Ŝe Baloo przyszła

dopiero koło południa. Była naga, a włosy miała zaplecione w misterne warkoczyki.

- Dlaczego nie ubrałaś się? - spytał szorstko O'Hara. Dziewczyna spuściła oczy.

- Przyszłam... poŜegnać się.

- Co?

- Wczoraj urodziło się białe cielę. To znak.

- Do czego?

- Do składania ofiar Bogom. Ja będę... dawała ofiarę. Nie mogę potem wam słuŜyć.

- Dlaczego?

Nie odpowiedziała, schyliła tylko jeszcze bardziej głowę. O'Hara spojrzał na jej kształtne piersi i

wysokie sklepienie bioder i myślami był bardzo daleko od składania ofiar bogom ludu Baali.

- Jak wygląda takie składanie ofiar? - zainteresował się Scoyt.

- To bardzo dawny zwyczaj. Nie dla białych.

- Z tańcami, śpiewami?

- Tak, na początku.

- A później?

Znów nie odpowiedziała, tylko schyliła głowę i ciemna fala drobno splecionych włosów opadła na

delikatne ramiona, odsłaniając subtelny łuk pleców. O'Hara ledwie powstrzymał się, Ŝeby ich nie odgarnąć;

czuł, jak puls wali mu w skroniach, Otarł pot z czoła.

- Często odbywają się takie ceremonie? - badał dalej Scoyt.

- Nie - dziewczyna usiłowała sobie przypomnieć. Chyba... w tym roku dwa lub trzy razy.

Scoyt załoŜył jej kask, uruchomił baterie i wsunął w otwór kasetę synchronizującą.

- Spróbuj przypomnieć sobie, kiedy to było.

- Zaraz... na pewno trzeciego stycznia, potem chyba dziesiątego czy jedenastego kwietnia, no i w

maju, tak, piątego maja. Dokładnie piątego wieczorem. Wszyscy dorośli członkowie szczepu idą do lasu,

pozostają dzieci i starcy.

Lecz Scoyt juŜ nie słuchał, tylko wywoływał dane z komputera. Po chwili wydał triumfalny krzyk i

odczytał:

- Dwa cyklony, Daisy i Betty, i tajfun Cleopatra.

Z tego zbieŜność dwóch zupełnie niezła. Co ty na to? Nie czekając na odpowiedź zaskoczonego

O'Hary pytał dalej dziewczynę:

- A co z meczami, no, w piłkę? Kiedy były urządzane?

- Nie wiem, to nie dla kobiet - odrzekła jakby zawstydzona.

- Dobra - Scoyt zerwał się z miejsca - idę do Komendanta, on na pewno zna daty - i wybiegł na dwór.

- Co to jest? - Baloo wskazała na jeden z przyrządów. Co wy robicie?

- To za trudne dla ciebie, dziecko - roześmiał się O'Hara, ale widząc jej obraŜoną minę dodał:

- My, jakby to powiedzieć... próbujemy wyjaśnić, skąd biorą się wiatry. Widzisz, nam wydaje się, Ŝe

one nieraz zaczynają się w nas samych. Zresztą, poczekaj.

Pogrzebał chwilę w skrzyni i wyciągnął kasetę, którą wepchnął do drugiej szczeliny w kasku Baloo.

Dziewczyna zachwiała się lekko, lecz po chwili odzyskała równowagę i poczuła się normalnie.

- PoŜyczyłem ci taką biblioteczkę, z której twój mózg moŜe czerpać dane - zaśmiał się O'Hara. -

Będzie ci łatwiej zrozumieć.

- To jest... takie dziwne. Jakby jakaś ręka przeszukiwała moją głowę - wyszeptała dziewczyna i nagle

umilkła, przestraszona własnymi słowami.

- Nie zwracaj na to uwagi, tego typu odczucie występuje zawsze - O'Hara mówił nienaturalnym

głosem, nie mogąc oderwać wzroku od długich ud Baloo. Miał wraŜenie, Ŝe w Ŝyłach pulsuje mu stopiony,

łaskoczący metal.

A dziewczyna, doskonale wyczuwając jego zainteresowanie, jakby umyślnie eksponowała swoje

wdzięki. Bawi się kosztem starego durnia - pomyślał ze złością. Zaczął mówić, gwałtownie wyrzucając słowa

i usiłując stłumić wzbierające ciepłą falą poŜądanie.

- Znasz juŜ teraz pojęcie entropii, prawda? Przyjmijmy po prostu, Ŝe jest to miara chaosu. Bezład - to

maksimum entropii, zaś celowe organizowanie to jej zmniejszenie. Rozwijający się ludzie są jakby wysepkami

malejącej entropii w środowisku jej ogólnego wzrostu. ChociaŜ procesy samorzutne...

- To wiem. Mówi pan w sposób prosty o rzeczach ogólnie znanych - przerwała dzika, lecz

wyposaŜona w kasetkę dziewczyna z plemienia Baali.

- Przepraszam najmocniej - O'Hara nie mógł powstrzymać uśmiechu. - Wobec tego przechodzę do

sedna sprawy.

Jeden z moich przyjaciół, Lemour, przyjął, Ŝe entropia człowieka w stanie równowagi psychicznej jest

większa niŜ po doprowadzeniu go do silnego wzburzenia. Po prostu bezruch i stagnacja, charakteryzujące

spokój wewnętrzny, to stany poprzedzające działanie bodźca, który powoduje ukierunkowaną, a więc w

pewnym sensie uporządkowaną koncentrację reakcji psychofizjologicznych, czyli w końcowym efekcie po

prostu wzburzenie emocjonalne. Lemour nie poprzestał na spekulacji abstrakcyjno - filozoficznej, lecz...

Dlaczego ja to wszystko jej tłumaczę? PrzecieŜ tracę cenny czas... Nie, bo piersi tej dziewczyny są

niesamowite, takie ostre, jak wykute w kamieniu, chciałbym wziąć je w rękę chociaŜ na chwilę, nie dbam o

resztę, po co mi stanowisko uniwersyteckie...

- Czy wszystko jest w porządku? - w głosie dziewczyny dźwięczał niepokój. Poczuł raczej niŜ

zobaczył, Ŝe zbliŜyła się.

- Tak!! - rzucił przez zęby, odwracając się tyłem. Po chwili mówił dalej :

- Więc ten mój przyjaciel, zresztą stał się on wkrótce przyjacielem wielu osób, a nawet osobistości,

które przedtem raczyły zwykle nie zauwaŜać jego istnienia, tak więc Lemour obliczył swoją całkę. Wartość

entropii, a raczej wartość jej spadku w wyniku wzburzenia emocjonalnego, wyszła monstrualna,

nieprawdopodobnie wielka. Było jasne, Ŝe w rozumowaniu tkwił błąd lub Ŝe... MoŜna było załoŜyć, Ŝe w

otoczeniu jednocześnie zachodzi ogromny kompensujący wzrost entropii, i wtedy proces nie przeczył

podstawowym prawom termodynamiki. A wzrost entropii to ujednolicenie, uśrednienie. Jeśli w głębi ziemi

istniały napręŜenia, powinno w tym momencie lub niewiele później następować ich wyrównywanie. Na

przykład: intensywnie przeŜywane emocje grupy ludzi mogłyby, według jego hipotezy, spowodować

gwałtowne trzęsienie ziemi w rejonach sejsmicznych. Dalej - jeśli w atmosferze istniałaby róŜnica

potencjałów, to wedle teorii wyładowanie w postaci pioruna miałoby zostać zainicjowane w analogiczny

sposób. To samo przy róŜnicy ciśnień między dwoma obszarami, która powinna być niwelowana huraganem

lub tylko wiatrem, w zaleŜności od gradientu wielkości fizycznej i od mocy impulsu emocjonalnego. Stąd

burze i wiatry wiosenne, kiedy wszystko co Ŝywe dostaje gorączki rozmnaŜania, stąd teŜ straszliwe tajfuny i

cyklony w obszarach tropikalnych, bo ludzie są tu szaleni, a Ŝycie zwariowane w porównaniu z zimną

północą.

O'Hara gadał urywanymi zdaniami jak nakręcony, zupełnie jakby wypluwał z siebie ten najkrótszy w

yciu wykład.

W nerwowym podnieceniu zaciskał wielkie, spocone pięści. Pragnął wyrzucić stąd tę drobną

dziewczynę, i to jak najprędzej; tylko jeszcze choć raz spojrzy na jej smukłe plecy i wiotką talię.

- Jaka to piękna hipoteza - zawołała z podziwem, patrząc, zdumiona na O'Harę - i jaka naciągana!

PrzecieŜ...

- AleŜ oczywiście! - jednym szarpnięciem zerwał jej kask z głowy. Wiem, Ŝe są jeszcze tysiące innych

czynników! Lecz gniew zgasł w nim natychmiast, gdy ujrzał jej zalęknione oczy i skuloną postać. Poczuł się

paskudnie, jakby zabił noworodka.

- Zimno tutaj, sir. Czy ja... spałam?

- Nie, to jest... tak, przez chwilę.

- Przepraszam!

- To był eksperyment, pomiar - tłumaczył niezręcznie. Czuł, Ŝe dłuŜej nie zniesie widoku tej

dziewczyny, a raczej kobiety, podlotka czy wampa - wszystko jedno. Chciał wybiec, uciec, lecz wtedy ona

podeszła i dotknęła go. Zwyczajnie dotknęła, idąc za głosem naturalnego, pierwotnego odruchu. Zobaczył

wokół czerwień i juŜ nie czuł nic - tylko jej mokrą, rozgrzaną twarz i gibkie kocie ciało. Czas zatrzymał się i

pędził jednocześnie w obłędnym rytmie osuwającego się świata, a gorąca rozkosz napływała kumulującą się

aŜ do bólu falą.

Poczuł słony smak krwi. Dopiero drugie uderzenie dotarło do jego świadomości. Zwalił się cięŜko na

ziemię; między zębami zazgrzytał piach. Czyjaś twarda dłoń przewróciła go na plecy, spostrzegł nad sobą

czerwoną, wykrzywioną wściekłością twarz i Ŝółte ślepia Scoyta.

- Coś ty narobił, skończony idioto!

O'Hara podniósł się na łokciu. ZdąŜył jeszcze zobaczyć, jak Komendant i kilku krajowców

pospiesznie opuszcza chatę; pozostał sam ze Scoytem, który usiadł cięŜko i złapał się za głowę. Powoli

wracali do równowagi.

Powietrze było gęste od straszliwego, dusznego gorąca. Ubrania oblepiały dokładnie ciała obu

męŜczyzn. Na zewnątrz gardłowe wrzaski krajowców przybierały na sile.

- Odprawiają taniec wojenny. Trzeba uciekać - Scoyt mówił z trudem, po raz pierwszy jąkał się.

- A aparatura? - O'Hara dźwignął się z trudem i bezskutecznie usiłował doprowadzić ubranie do

porządku.

- Jaki ty jesteś głupi - wycedził Scoyt, a jego Ŝółte oczy zwęziły się do szparek. - Nawet jeśli oni nie

zdąŜą podziurawić nas swoimi włóczniami, nie domyślasz się, co stanie się za godzinę lub dwie?! - krzyczał z

bezradnym, trochę dziecinnym wyrazem twarzy. - Całe plemię, łącznie z kobietami i dziećmi, pała Ŝądzą

zemsty na tobie, teraz juŜ na nas obu. Powietrze aŜ drga od emocji. Uciekajmy! Wybiegli w cięŜki Ŝar

popołudnia. W szoferce nie było czym oddychać, a fotele parzyły niby rozgrzany piec. Silnik prychnął parę

razy i zgasł. Scoyt zaklął i spróbował ponownie - tym razem zapalił i zawył od razu na najwyŜszych obrotach,

lecz wóz zarzucił i zakopał się w piachu. Wszystkie dętki były przedziurawione.

O'Hara poczuł ucisk strachu na krtani. Rzucił się cięŜko w ślad za biegnącym Scoytem. Wkrótce

dotarli do podmokłej dŜungli, gdzie wpadali w głębokie błoto między korzeniami mangrowców, ostre kolce

boleśnie raniły skórę, a tysiące moskitów cisnęły się do ust i oczu. Lecz nawet tam doganiały ich krzyki

rozwścieczonych mieszkańców wioski - nie mogli ujść daleko. JuŜ po chwili zdali sobie sprawę z

beznadziejności sytuacji; nie mieli Ŝadnych szans. Wtedy dŜungla zamilkła. Zwierzęta jakby straciły głos i

wpełzły w najgłębsze zakamarki swoich kryjówek.

W złowrogiej ciszy nawet krajowcy zaprzestali nawoływań. Nagle uderzył huragan. Rozszalał się od

razu całą mocą, jakby chciał natychmiast wyładować długo gromadzoną wściekłość. DŜungla krzyknęła

strasznie jak rozdzierany i miaŜdŜony potwór i poddała się. Wielkie drzewa padały z łoskotem, a mangrowce

legły od razu niby trawa pod kosą. Powietrze wypełniły strzępy lian, liście i grudy ziemi; martwe ptaki

przypominały wirujące strzępy rozdmuchanego pierza.

O'Hara, który jako jedyny jakimś cudem ocalał z pogromu, czasami wspomina te wydarzenia jak

nierealny, zły sen, choć musi przyznać, Ŝe przez całe swoje spokojne Ŝycie nie doznał tylu wraŜeń, co w ciągu

owych kilku szalonych dni.

Natomiast teoria, jak to często bywa, nie została nigdy ani całkowicie obalona, ani dowiedziona ponad

wszelką wątpliwość; po prostu zastąpiono ją inną, lepszą i nowocześniejszą, co nie znaczy, Ŝe ostateczną, a

tym bardziej prawdziwą.

Andrzej Zimniak

”Szlaki istnienia”

Boja fascynowała mnie zawsze, ilekroć spoglądałem na jej smukłą, obłą sylwetkę, zawieszoną

nieruchomo na tle głębokiego seledynu przestrzeni. Z dala wydawała się szara, czarna niemal, lecz gdy

zbliŜałem się ukradkiem, z niewyjaśnionym lękiem ściskającym krtań łaskotliwą obręczą, na powierzchni

ciemnej bryły rozjarzały się delikatne ogniki i pląsały jak robaczki świętojańskie, a później cały elipsoidalny

kształt rozpalał się wiśniowym świeceniem. Wtedy zawsze cofałem się szybko, a uczuciu opuszczającego

mnie strachu, który uchodził raptem niby zimny płyn wypełniający uprzednio pierś, towarzyszył wzbierający

gniew i niechęć do samego siebie.

Często opowiadałem ludziom o boi. Zrazu, na samym początku, były to nieśmiałe zwierzenia,

wstydliwe szeptanie; potem mówiłem coraz głośniej, aŜ w końcu stałem się natarczywy. Niektórzy słuchali

mnie z przylepionym do warg uprzejmym uśmiechem, myśląc zupełnie o czym innym, byli teŜ tacy, którzy ze

zniecierpliwieniem wzruszali ramionami. Te drobne róŜnice w zachowaniu zaleŜały zapewne od nabytej w

młodości ogłady; wszyscy jednakŜe jednakowo uparcie biegli wyznaczonymi im ścieŜkami, zaś Ŝadna z ich

tras nawet nie zbliŜyła się do przestrzeni za boją. Tylko nieliczni spośród tych, którym opowiadałem o

straŜniku dziwnego obszaru, dali się skłonić do wspólnego rekonesansu; ich śmiechy i gesty były nawet pełne

zrozumienia, gdy wskazywałem na jajowatą plamę czerni z roztańczonym rojem świetlików. Lecz Ŝaden z

nich nie widział boi lub moŜe nie chciał jej widzieć - mogłem wskazywać dowolny kierunek w przestrzeni, a

oni wciąŜ byli pełni zrozumienia i aprobaty, po czym wymieniali uściski dłoni i z ulgą powracali na swoje

cieŜki.

Lecz ja potrzebowałem towarzysza. Czułem, Ŝe sam nie podołam lękom, nie przełamię bariery

strachu, którą wytwarzała we mnie złowroga wiśniowa poświata. Kiedyś ku mojej niezmiernej radości jeden z

uprzejmych słuchaczy zgodził się na wspólną eskapadę.

Ruszyłem przodem, czując się znacznie raźniej w towarzystwie i tłamsząc w sobie resztki strachu

przed pulsującym świeceniem. Gdy mijałem jajowaty, wiśniowy kształt, boja nagle zgasła i znikła. Po prostu

znikła, a ja zanurkowałem w tę zagadkową przestrzeń po drugiej stronie, w przestrzeń, która okazała się

wewnątrz błękitna jak sen. Otoczyła mnie niebieska mgiełka, w której płynnym ruchem przesuwały się niby w

rozbujanej toni oceanu jakieś zrazu nierozpoznawalne kształty.

- Jak tutaj inaczej - rzuciłem przez ramię i odwróciłem się, nie otrzymawszy odpowiedzi. Byłem

znowu sam, mój towarzysz znikł gdzieś, zapewne podąŜał od dawna ścieŜką swojej konieczności lub szlakiem

głębokiego przekonania o jej istnieniu.

Lecz nie bałem się juŜ. Miejsce lęku zajęła pełna podniecenia ciekawość. Przenikałem błękitną,

eteryczną toń, dąŜąc zdecydowanie na spotkanie niewyraźnych kształtów unoszących się gdzieś w lśniącej

mgle oddalenia.

Ogromne kule, jakby zacumowane w bladej, niebieskiej poświacie, wykonywały delikatny taniec

płynnych, powolnych wahnięć wokół punktów kotwiczenia. Ich powierzchnie, szare lub mlecznosine,

wydawały się nieruchome, dopóki nie wypełzły na nie pędzącymi wirami plątaniny finezyjnych linii, jaskrawe

pasy lub nakładające się pierścienie w rozszalałej feerii barw.

Było to tak piękne, Ŝe bezwiednie zbliŜyłem się do opalizującej ściany, gładkiej jak lustro.

Wyciągnąłem dłoń. Ręka pokonała ledwie wyczuwalny opór, nie większy niŜ przy zanurzaniu do wody, i

zagłębiła się w nieprzejrzystą zasłonę. W środku było ciepło. Cofnąłem się raptownie, a moje ramię, całe i

zdrowe, opuściło wnętrze kuli. Zachęcony powodzeniem spróbowałem zajrzeć do środka. Moja głowa i

ramiona gładko przeszły na drugą stronę. Było tam rzeczywiście znacznie cieplej niŜ w błękitnej przestrzeni

zewnętrznej ; widziałem wokół białą, rzedniejącą mgłę. Poczułem zawrót głowy - daleko w dole rozpłaszczył

się pomarszczoną powierzchnią bezmiar oceanu. Granatowoczarne rowy głębin biegły rozłamanym na

nieforemne człony szeregiem aŜ po zamglenie widnokręgu, a zielone i Ŝółte pierścienie. szelfowych płycizn

opasywały jasną wyspę, leŜącą wprost pode mną. Nalot roślinności delikatnie cieniował białe wzgórza, a tuŜ

nad osłoniętą, spokojną zatoką drobnymi, lecz foremnymi kamiennymi bryłami zabudowań rozsypało się

wzdłuŜ brzegu miasteczko. Wycofałem się i posuwałem wzdłuŜ rozigranej barwnym blaskiem ściany tak

długo, Ŝe powinienem osiągnąć poziom wewnętrznego morza. Istotnie tak było; gdy zajrzałem przez zasłonę,

leniwe fale przetaczały wały, zielonkawej, przejrzystej wody o parę metrów niŜej. Zdecydowanym ruchem

prześliznąłem się do środka i z pluskiem wskoczyłem do morza. Lustrzana powierzchnia fal zamknęła się nad

moją głową, a głębia w dole zdawała się ogniskować wszystkie promienie słoneczne w jednym punkcie

zielonej czeluści. Wynurzyłem się i popłynąłem do pobliskiego brzegu, na którym dostrzegłem rybaków

układających sieci. Wyszedłem na kamienistą plaŜę i pozdrowiłem ich przyjaznym skinieniem ręki;

odpowiedzieli mi, uchylając czapek. Byli to młodzi, zdrowi męŜczyźni. Poczułem się nieswojo, albowiem

widziałem wokół tylko uśmiechnięte twarze. Jakby wszyscy cieszyli się, Ŝe właśnie ja tutaj i teraz zawitałem.

Gdy po kamiennych stopniach wspiąłem się na wysoki brzeg, moje ubranie było juŜ suche. Niemal

dotykalna pieszczota promieni słonecznych i łagodne ciepło płynące od nagrzanych głazów stawały się

stopniowo uciąŜliwe, aŜ zamieniły się w duszny upał. Młody śmiech rybaków z plaŜy rozbrzmiewał coraz

rzadziej, aŜ ucichł zupełnie; widocznie i oni odczuli Ŝar, lejący się z bezchmurnego nieba. Chodziłem

uliczkami kamiennego miasteczka, szukając skrawka cienia, ale na próŜno: wszystko zalane było jasnym i

mocnym światłem słonecznym. Nawet drzewa o najgęstszych koronach nie dawały Ŝadnej osłony, a wnętrza

domów jaśniały równie intensywnym blaskiem, co środek ulicy.

Wszyscy napotkani ludzie byli młodzi i często widziałem uśmiechy na ich twarzach; nie spotkałem

nikogo zatroskanego lub płaczącego.

Gdy szedłem stromą uliczką, wypatrując źródła wody, zatrzymał mnie człowiek nieco starszy od

innych. Ten męŜczyzna nie uśmiechał się, a w głębi oczu miał smutek. - Przybyszu - zagadnął - pójdź za mną,

coś ci pokaŜę. Weszliśmy na mały rynek, okolony rzędem drzew oliwnych umieszczonych w kamiennych

donicach. Mój przewodnik wskazał na starą wieŜę, na której zegar wybijał właśnie południe.

- Zawsze wskazywał za kwadrans jedenastą. Wykonałem lekcewaŜący gest, lecz on ciągnął dalej

takim samym, bezbarwnym tonem.

- Nigdy nie było tak gorąco jak teraz. Nigdy nie miałem suchych warg.

MęŜczyzna podszedł do drzewa oliwkowego, tkwiącego w spękanej, spopielałej ziemi, i dotknął

więdnącej gałęzi, strącając kilka zwiniętych liści.

- Dlaczego u was nikt nie płacze? Nie cierpi? - pytałem gwałtownie, uchwyciwszy jego ramię. - Czy

kiedyś chorowałeś? Czy umarł ci ktoś bliski?

W widocznym wysiłku zmarszczył czoło.

- Umarł?

- Czy czujecie smak szczęścia? - rzuciłem pytanie, zdając sobie jednocześnie sprawę z jego bezsensu.

Szybko zbiegłem uliczką w kierunku morza. Na plaŜy rybacy siedzieli na kamieniach jak wielkie,

zmęczone kormorany, a pot pozlepiał im włosy w wilgotne kosmyki. Patrzyli obojętnie, jak dałem nura w

ciepłe fale. Modliłem się, aby stary zegar zatrzymał swój bieg jak najprędzej.

Znów przemierzałem wypełnioną wirującym lśnieniem przestrzeń, w której szybowały dziesiątki

baniek mydlanych o gigantycznych rozmiarach. Ciekawość pchała mnie coraz dalej i czyniła coraz śmielszym.

Kiedy wniknąłem do jednej z bladomlecznych kul, których wiele kołysało się leniwie w zbitej

gromadzie, ujrzałem nieprzeliczony tłum męŜczyzn, kobiet i dzieci, pędzący niby rzeka bez początku i końca.

Ów wezbrany potok ludzi omijał zielone pagórki na swojej drodze, tkwiące w ruchomej gromadzie niby

wyspy we wzburzonym nurcie skotłowanej wody. Zszedłem do biegnących, aby spytać, dokąd zdąŜają. Nikt

nie zwrócił na mnie najmniejszej uwagi, kiedy stanąłem w białym pyle drogi. Ludzie ci nie rozmawiali między

sobą; ich jedynym celem był sam bieg, zaś jedyną przyjemnością - wyprzedzanie innych. Rodzenie, rozwój,

umieranie - wszystko to odbywało się w trwającym bez przerw pędzie. Młodzi posuwali się lekkimi zrywami,

cięŜko kłusowały dostojne, rozbujałe matrony, nawet rachityczni staruszkowie kuśtykali zawzięcie, pokryci

wieloletnim pyłem drogi. Gdy ktoś zatrzymywał się lub padał, rozsypywał się natychmiast. w biały kurz.

Potrącany i popychany przez biegnących, postanowiłem odpocząć na jednej z zielonych wysp.

Spokojny gaj, pełen zapachu Ŝywicy i ciepłych podmuchów wiatru, dawał prawdziwe wytchnienie;

zastanawiałem się, dlaczego nikt z pędzącego tłumu nie zatrzymuje się tutaj, aby nabrać sił. Lecz wtedy

spostrzegłem kilkoro ludzi opodal świerków. ChociaŜ sprawiali wraŜenie wypoczętych, leŜeli wygodnie w

wysokiej trawie pełnej kwiatów polnych. Ta grupa najwyraźniej zrezygnowała z dalszej gonitwy.

Gdy postawiłem stopę na polanie, ich czas począł biec.

Wykazywali rosnące zaniepokojenie, spoglądali jedni na drugich, niektórzy wstali i zajęli się

zbieraniem owoców lub polowaniem, przy czym kaŜdy chciał uzbierać czy upolować więcej niŜ pozostali.

Rozpoczęło się gorączkowe poszukiwanie łupu; ci, którzy dotarli do krańców wyspy, włączali się w pędzącą

ludzką rzekę, nie mogli bowiem ścierpieć, Ŝe ktoś biegnie prędzej od nich.

Z tymi, którzy pozostali w trawie, działy się dziwne rzeczy: kurczyli się, schli w oczach, mięśnie im

wiotczały, a członki ulegały błyskawicznemu zanikowi lub zwyrodnieniu. Po chwili tylko rozłaŜąca się skóra

niby szary pergamin pokrywała nagie piszczele, czaszka miękła i zmniejszała się jak przekłuty balon, i

wreszcie zostawały tylko białe włosy, rozwłóczone po lesie przez wiatr nici babiego lata. Straciłem ochotę na

odwiedzanie innych - wysp i opuściłem tę smutną krainę.

wiat, w który wszedłem, otoczył mnie drgającym od gorąca. powietrzem, wonnym dymem i dziwnie

draŜniącą, choć cichą muzyką; zmierzch zachlapał połowę nieba róŜem, karminem i szkarłatem. Nie zdąŜyłem

jeszcze rozejrzeć się po okolicy, kiedy zamknęły się wokół mnie białe ramiona; w oczach, nosie i ustach

miałem pełno włosów, a na szyi czułem wargi i zęby. Zapach perfum i potu był tak ostry, Ŝe pasował do

gwałtowności zajścia - pomyślałem o tym bezwiednie, podczas gdy, obca dłoń usiłowała wepchnąć mi do ust

jakąś pigułkę, Tego było juŜ za wiele - po chwilowym szoku odzyskałem panowanie nad sobą i kilkoma

energicznymi ruchami zdołałem się wyswobodzić. Na twarzy kobiety, którą odepchnąłem, malowało się

zdziwienie tak wielkie, Ŝe graniczące ze strachem. Była to młoda dziewczyna, smukła i bardzo ładna, ubrana

jedynie w półprzejrzystą nocną koszulę; biała karnacja skóry wydawała się jeszcze delikatniejsza wobec

cięŜkich splotów kruczoczarnych włosów, opadających na szyję i wiotkie ramiona. Spomiędzy delikatnych

palców wypadła pastylka o cielistym zabarwieniu i potoczyła się po chodniku z gładkich kamieni wprost pod

nogi kilku męŜczyzn i kobiet, przyglądających się ze zdziwieniem całej scenie. Wszyscy nosili, podobnie jak

dziewczyna, przezroczyste i lekkie tuniki; moŜna było śmiało powiedzieć, Ŝe chodzili właściwie nago.

Zmieszany i przestraszony, spróbowałem oddalić się. śaden ze świadków zajścia mi nie przeszkodził,

tylko wodzili za mną zdumionym wzrokiem. Dopiero po dłuŜszej chwili, gdy straciłem ich z oczu, ochłonąłem

nieco, zebrałem myśli i rozejrzałem się po okolicy.

Wokół. piętrzyły się jakieś dziwne budowle, ni to szałasy, ni to gliniane chatki; uliczki, wyłoŜone

białym kamieniem, wygładzonym najpierw przez fale morskie, potem tysiącami stóp, meandrowały wśród

nich jak łoŜyska wyschniętych potoków. W świetle kolorowych lamp spacerował roześmiany tłum młodych

męŜczyzn i kobiet. WciąŜ wszyscy byli młodzi i roześmiani, choć wiedziałem, Ŝe swoim przybyciem

uruchomiłem niweczący ich kruche szczęście mechanizm, Ŝe czas począł płynąć i słodkie wino uchodziło juŜ

z pękniętego dzbana.

Co parę kroków widziałem przytulone pary. Ani kochankowie nie krępowali się, ani teŜ nikt z

przechodzących nie dziwił się w najmniejszym stopniu. Sięgali przy tym do ustawionych co parę kroków

kolumienek z zagłębieniami, pełnymi cielistych pigułek; zaŜycie specyfiku wyraźnie zwiększało ich

podniecenie. ZauwaŜyłem, Ŝe nikt nigdy nie odmawiał. Czym prędzej dałem nura w boczną uliczkę. Szedłem

jakimiś ciemnymi, zapomnianymi schodami, mając nad głową tylko wąski pasek szarostalowego juŜ teraz

nieba. Gdy ucichł wreszcie rozpasany gwar ulicy, ujrzałem przed sobą w świetle Ŝółtej latarni dwie postacie.

Dałbym głowę, Ŝe nikt nie nadchodził; jakby wyrosły nagle z kamiennej płyty. Stary, przygarbiony człowiek

trzymał za rękę dziecko o twarzy zastygłej w piękną maskę. Odeszli powoli, a ich kroki stukały głuchym

echem po kamiennych zaułkach.

Lekko, bez wysiłku przemierzałem rzadki woal mgły, spowijającej zawojem srebrzystego lśnienia

setki barwnych globów, planet, światów. Wiedziony nieprzepartą ciekawością, oglądałem wiele z nich po

drodze; widziałem miasta, góry, ogrody, nieprzebyte lasy i pasma nadmorskich plaŜ. Wszystko tam było

piękne, zarówno śmiałe konstrukcje niebotycznych osiedli przyszłości, jak i tchnące wiekową wilgocią

wnętrza gotyckich katedr; rośli męŜczyźni i powabne kobiety; zaczarowane kwiaty i tresowane zwierzęta. Nie

brakło równieŜ bytów odraŜających, pełnych okrucieństwa, sadyzmu i wyuzdania, choć stanowiły one

wyraźną mniejszość. Niektóre światy były proste, nawet prymitywne, jak scena w jakimś podrzędnym

teatrzyku, inne zadziwiały swoją złoŜonością, oryginalnością i swoistym pięknem, płynącym z harmonii.

AŜ kiedyś, w trakcie mojej długiej wędrówki, kiedy juŜ nieco znuŜony i zawiedziony zamierzałem

zaniechać dalszej podróŜy, ujrzałem przed sobą glob, który wydał mi się najwspanialszy ze wszystkich.

Półprzejrzysta powłoka mieniła się aŜurowymi, efemerycznymi postaciami, a wewnątrz przemykały

rozmazane cienie. Zdawało mi się, Ŝe juŜ kiedyś je widziałem, lecz z zawodnej pamięci nie mogłem wydobyć

niczego więcej. ZbliŜyłem się przeto i rozchyliłem pulsujące zasłony, aby obejrzeć jeszcze jeden spektakl.

Był tam świat podobny do wszystkich poprzednich: taki ładny, cukierkowy, trochę naiwny i

niedorobiony, i przesycony pięknem marzeń. Jednocześnie był jakby inny: głębokie niebo podcieniowane na

brzegach seledynem, strzeliste wieŜe i czerwone dachy z kępami mchu wczepionego między dachówki, ulice i

ogrody pełne słońca i świeŜego wiatru, ludzie cieszący się Ŝyciem i sobą nawzajem - to wszystko juŜ

widziałem i dobrze znałem. Tak, to był na pewno mój własny świat.

Często myślałem o nim w bezsenne noce, kiedy księŜyc rozlewał dziwaczne plamy bladej poświaty po

podłodze i zdawał się poruszać firanką, lub teŜ po prostu w korowodzie codziennych zdarzeń; próbując

poprawiać jakiś fragment rzeczywistości. Za kaŜdym razem dodawałem inną cegiełkę do rosnącej budowli.

Przekonałem się teraz, jak wiele z nich nie pasowało do siebie i jak znaczne luki widniały w konstrukcji.

Nie byłem zadowolony ze swego dzieła, postanowiłem przeto je poprawić. Poprawić w taki sposób,

aby nawet po uruchomieniu niszczycielskiego zegara mój świat mógł istnieć w szczęściu i spokoju, na przekór

kruchym światom innych marzeń.

Wziąłem się do pracy. Samą świadomością mogłem dowolnie kształtować tutejszą rzeczywistość; cóŜ

za potęga władzy absolutnej ! Jeden lekki dotyk myśli kreował ludzi lub ich unicestwiał, kazał miastom

rozkwitać lub obracać się w gruzy, wyciskał łzy lub rozjaśniał twarze uśmiechem. Lecz uśmiech ten nikł,

rozwiewał się w następnej sekundzie, likwidowany nieubłaganym ruchem wskazówek zegara.

Z uporem próbowałem zbudować dobry świat, który zarazem mógłby istnieć w wymiarze czasu. A

tyle było do zrobienia! Usiłowałem godzić miłość i poczucie toŜsamości, ofiarność i wolę przetrwania, dobroć

i biologiczne zasady rozwoju, mądrość filozofów i twarde drogi Ŝycia. Wiele systemów, często

przeciwstawnych, poddałem po prostu próbie czasu, albowiem były zbyt złoŜone, abym śmiał decydować

natychmiast. Szedłem wciąŜ na kompromisy, choć robiłem to z największą niechęcią i pod przymusem

konieczności. Szeroko wykorzystywałem wiedzę, nabytą przy poznawaniu innych bytów soliptycznych, w

czasie wędrówki po dziesiątkach szlaków istnienia; teraz, juŜ blisko celu, szlaki te schodziły się, zbiegały w

jeden wielki gościniec, którym pragnąłem dojść do doskonałości. Byłem tak pochłonięty konstruowaniem

swojego świata, świata najlepszego z moŜliwych, Ŝe nawet nie spostrzegłem, kiedy mój glob ruszył z miejsca.

Niewidzialne cumy puściły i owiana poświatą kula pędziła z rosnącą szybkością, zostawiając w tyle planety

utopii, których tęczowe kształty z oddalenia przypominały rój baniek mydlanych, wypuszczonych przez

rozbawione dzieci w pogodny błękit nieba.

Minąłem Ŝarzącą się wiśniowym blaskiem boję i wtedy moja bańka mydlana pękła i znikła nagle, lecz

wiat pozostał taki, jaki był. Niczego nie zauwaŜyłem, tak pochłaniała mnie praca; wciąŜ miałem mnóstwo

planów. Stwierdziłem tylko, Ŝe materia stała się duŜo bardziej oporna.

Andrzej Zimniak

”Ba

śń

o bł

dnych ognikach”

Łomot spiralnych ogni, kłębiących się rozwichrzonymi splotami wokół wirującego leja, sprawiał

władcy Toh prawdziwą rozkosz. ZbliŜała się pora przypływu i w rozbudzonym kraterze narastał róŜowy

pęcherz, prześwitujący od wewnątrz migotliwą Ŝółcienią cięŜkich jak ołów płomieni; juŜ wkrótce otoczą one

umęczone ciało króla kojącym bezmiarem; ukołyszą i niewaŜkie uniosą daleko w górę, aŜ do samego

Nwotemalf. A tam, pośród roztrzepanych karminew, wybiegnie na spotkanie jego najukochańsza córa,

księŜniczka Taeh, i złoŜy mu na czole płomienny pocałunek.

I juŜ nic nie zakłócałoby błogostanu ognistego włodarza, niesionego przez roziskrzony Ŝywioł,

którego ślepą potęgę umiał wykorzystać w sposób niemalŜe doskonały, gdyby nie mała acz dokuczliwa myśl,

krąŜąca zrazu daleko niby stado nachalnych Ŝółcierni, i osaczająca stopniowo umysł podobnie jak zgraja

napastliwych szarkai obiega pływaka piekielnego oceanu stopionego Ŝelaza. Król z łatwością odgonił

ółciernie i przepędził obrzydliwe szarkaje, jednakŜe nie mógł nijak poradzić sobie z upartą myślą, pastwiącą

się nad jego umysłem jak Ŝarłupnie nad wystyglakiem.

Skutkiem tego dotarł do Nwotemalf w tak złym nastroju, iŜ nawet płomienne powitanie przez

najdroŜszą księŜniczkę Taeh, najgorętsze z jego dzieci, nie sprawiało mu takiej przyjemności, jaką sprawić

powinno. Zrezygnował więc z wypoczynku w cieple domowego ogniska i udał się wprost do pałacu

Esuoherif, skąd rządził swoim królestwem przewaŜnie mądrze i zwykle sprawiedliwie. Bezzwłocznie zasiadł

na purpurowym tronie i kazał sprowadzić mędrca. Ów przybył natychmiast i widząc gniewnie zasępione

oblicze monarchy począł w trwodze pełzać wiernopoddańczym płomykiem tuŜ nad karminową posadzką,

albowiem król Toh znany był z bezwzględności, jak długa, szeroka i głęboka jest Kraina Ognia. Lecz władca

począł opowiadać, wpatrzony niewidzącym wzrokiem w rozpląsane ogliki, figlujące wokół nich róŜem swoich

gibkich języczków. Mówił o strasznej krainie rozpościerającej się gdzieś hen w górze, w mrocznych i skutych

wiecznym chłodem ostępach, i o jej agresywnych, odpornych na trudy i niewygody mieszkańcach łakomie

spozierających na cieplejsze, niŜej połoŜone tereny. Mówił o okropnej wojnie, która wydaje się zbliŜać

nieuchronnie, o miotaczach zimna niszczących piękne, roziskrzone miasta i o ich gospodarzach, gasnących

jeden po drugim w zabójczym chłodzie.

Gdy skończył, obydwaj milczeli długo, a ciszę zakłócało jedynie jednostajne buzowanie ozdobnych

kolumn królewskiej komnaty.

Wreszcie przemówił mędrzec: wszak musiał to zrobić, chcąc wyjść z Esuoherif cały i nie

przygaszony. Ba, jeśli jego rada przypadłaby do gustu królowi, mógł spodziewać się miechowania i, co za tym

idzie, podniesienia temperatury własnej przynajmniej o kilka stopni! To nie byle gratka. Opowiedział władcy,

starając się utrzymać mowę w tonie słuŜalczym, skwierczącym i przygasającym, Ŝe zwaśnione monarchie

najłatwiej pogodzić przez skoligacenie panujących. Król Looc, rządzący Krainą Chłodu, ma syna, królewicza

imieniem Relooc, więc moŜe by on i księŜniczka Taeh... JednakŜe na taką radę władca Toh rozgniewał się

wielce, aŜ sypnął wokół iskrami i strzelił ogniem Świętego Wita. PrzecieŜ Ŝeby małŜeństwo było waŜne, musi

się spełnić i wydąć potomstwo.

A jak ma się spełnić przy róŜnicy temperatur obu partnerów dochodzącej do tysiąca stopni?! Brr, moja

płomienna Taeh zgasłaby natychmiast, gdyby tylko dotknął ją taki przeraźliwy sopel wystyglaka ! Jeśli

wszystkie twoje rady, mędrcze, są takie...

Lecz mędrzec śmiał przerwać królowi w tym momencie, bał się bowiem nawet słuchania strasznych

gróźb, jakimi ponad wszelką wątpliwość zacząłby ziać włodarz Krainy Ognia. Przeto przerwał mu i

zakrzyknął, iŜ zna on sposób, a właściwie zna osobę, która ów sposób moŜe przedstawić ze szczegółami !

Władca uspokoił się nieco, tylko nosem wypłynął mu jeszcze niebieski gazowy płomień, i zaczął słuchać słów

mędrca, który opowiadał długo o Krainie Wiecznych Mrozów, tajemniczej otchłani, poza którą jest juŜ tylko

pustka, leŜącej gdzieś w niezmierzonej dali, jeszcze ponad kresami Krainy Chłodu. Potem snuł opowieść o

mędrcu nad mędrcami imieniem Nezorf, wielkim uczonym i czarowniku, rezydującym w tym dziwnym kraju

właśnie. Nie zdarzyło się jeszcze, by ten wielki umysł i geniusz pozostawił jakiś problem nie rozwiązany lub

by odmówił komuś pomocy. MoŜe więc pchnąć płomsłańca i nie dać mu popalić, aŜ przyniesie recepturę na

spełnienie małŜeńskie...

Na to władca złagodniał nieco, kazał mędrcowi zamilknąć i oświadczył, iŜ sam wyruszy do uczonego

Nezorf, albowiem musi upewnić się osobiście, Ŝe jego płomiennej Taeh nie będzie zagraŜał nawet cień

chłodnego niebezpieczeństwa.

Po czym rzucił zawiedzionemu mędrcowi parę groszy i zaczął gotować się do drogi. I nie minęły

nawet dwa przypływy od tej rozmowy, gdy juŜ gnał w górę swoim ognistym rydwanem, buchając

płomieniami i pozostawiając za sobą kurzawę drobnych szkarłatnych języczków. Podwójnie izolowane ściany

jego pojazdu napierały na warstwy coraz chłodniejszej materii, aŜ. w końcu na oknach pojawił się drobny

szron tytanowy, a z dachu zwieszały się dziwaczne sople krystalicznego Ŝelaza. Lecz władca Toh pozostał

nieustraszony równieŜ wobec tych nieznanych i przeraŜających zjawisk, zwłaszcza Ŝe wnętrze rydwanu

szczelnie wypełniało kłębowisko przyjaźnie falującego ognia. I choć król nie bał się wcale, gdzieś na dnie jego

zapiekłej duszy tliło się pragnienie rychłego dotarcia do mędrca Nezorf i marzenie o prędkim zakończeniu

całej wyprawy. Rydwan pędził przez puste, nie zamieszkane krainy purpurowych mórz toczących swoje

leniwe, przejmujące chłodem fale aŜ do zimnych brzegów, gdzie półpłynne skały budowały juŜ zręby

pierwotnej struktury krystalicznej, i gnał dalej wskroś skutych mroźnym gorsetem, lecz jeszcze miękkich

granitów i bazaltów, roztapiając je swoim potęŜnym tchnieniem i pozostawiając za sobą tunel rozhukanego

ognia. Często równieŜ przemykał przez tereny róŜnych dziwnych plemion i ludów, których król Toh nie znał

nawet ze słyszenia i których obawiał się, tak srogi i dziki mieli wygląd, a ciała ich musiały być jeszcze

zimniejsze od powłok wystyglaków. Brr... z kimś takim ma współŜyć jego ukochana Taeh, biedne dziecko

racji stanu złoŜone w ofierze! I zaciął się w sobie władca Toh, aŜ sypnął snopami iskier, i pognał swój rydwan

jeszcze szybciej przez skute śmiertelnym mrozem krainy, których mieszkańcy ustępowali mu drogi, czy to z

szacunku dla monarszego majestatu, czy po prostu ze strachu przed pędzącą poŜogą. Wreszcie temperatura na

zewnątrz osiągnęła tak niewyobraŜalnie niskie wartości, Ŝe pojazd zaczął, o zgrozo ! - stygnąć. Rydwan parł

teraz przez skały zestalone w kruche struktury, które jednakŜe były tak lekkie jak pajęczyna, choć tysiąckroć

od niej chłodniejsze.

I wreszcie, tak jak przepowiadał mędrzec, pojazd wypadł w nicość, w próŜnię niemal doskonałą.

Trzymając się delikatnej, iluzorycznej powierzchni pajęczynowych skał, poza którą rozciągała się juŜ tylko

niepojęta pustka, władca Toh pełzł naprzód niby ognisty smok z czeluści piekielnych rodem, i wciąŜ

poszukiwał mistrza Nezorf. Kiedy juŜ prawie stracił nadzieję, a jego płomień czerwieniał z wolna i przygasał,

i kiedy sposobił juŜ swój rydwan do zjazdu w dół, wtedy dopiero tuŜ nad nim, obok niego, w nim. - rozległ się

Głos. Król oniemiał, a Głos mówił, Ŝeby zatrzymał się i nie ruszał nigdzie, bo jest juŜ na miejscu. I Ŝeby pytał,

a odpowiedź będzie mu udzielona.

Władca Krainy Ognia zająknął się, przygasł i nie zdołał wykrzesać z siebie Ŝadnej rozsądnej myśli; ba,

zapomniał nawet, po co tu przybył. Dopiero gdy Głos uspokoił go łagodnymi słowy, tak Ŝe mógł znów

rozniecić pamięć i odczuć kojącą siłę swoich cięŜkich płomieni, począł mówić, a gdy upewnił się, Ŝe słuchano

go z uwagą, wyłoŜył cały swój problem jasno i dobitnie, bez upiększeń i zbędnych opisów, tak jak zwykł

zawsze to czynić. Po czym zamilkł i czekał, drŜąc niecierpliwie w swoim ognistym puklerzu, zawieszonym

wśród pozornie martwych, przeraźliwie zimnych i efemerycznie zwiewnych, a jednak myślących struktur.

Minęła długa chwila, dla porywczego władcy niemal granicząca z wiecznością, zanim Głos odezwał się

znowu, uspokajający, dobrotliwy, przyjazny Głos, który trwał wokół niego jednostajnym monologiem,

wyraŜającym zastanowienie i chłodne myśli. Królem Toh, oczekującym recepty na szczęście zawartej w kilku

prostych zdaniach, wstrząsnęły gniewne erupcje, lecz później wciągnął go ów traktat, bo tak moŜna by nazwać

skierowaną do niego wypowiedź. Wciągnął go i przygasił jednocześnie, wszystko bowiem komplikowało się i

gmatwało jeszcze bardziej, tak Ŝe po posępnym obliczu władcy zaczęły pełzać błędne ogniki zagubienia. Głos

zaś mówił, Ŝe rzeczywiście teoretycznie moŜliwe jest zbliŜenie się obszarów dwóch cywilizacji podąŜających

w głąb stygnącej Ziemi w ślad za swoimi biostrefami termicznymi, lecz jest to zdarzenie mało

prawdopodobne. A to z tego względu, Ŝe odstępy między nimi są zwykle zbyt wielkie, albowiem po

wniknięciu jednego gatunku uchodzącego przed wrogim mrozem kosmosu w głąb rodzinnego globu, następny

przystosowuje się i dojrzewa do takiego kroku przez wiele milionów lat.

Głos w końcu zaproponował królowi Toh, aby ten, jako władca absolutny swojej Krainy Ognia,

przyspieszył i tak nieprzerwanie trwający pochód jej mieszkańców w dół, w cieplejsze regiony. Dzięki temu

jego królestwo oddaliłoby się od terytorium włodarza Looc i niebezpieczeństwo bezpośredniego konfliktu

zostałoby zaŜegnane.

Lecz ognisty monarcha, który w końcu niewiele z tej całej mowy rozumiał, a słuchał tylko po to, aby

dotrwać do końcowych praktycznych rad, strzelił gniewnie jęzorami złych płomieni. PotęŜny fajerwerk, z

pewnością dorównujący mocą najstraszliwszym erupcjom wulkanicznym, musiał zrobić nie byle jakie

wraŜenie na mędrcu Nezorf, Głos przystąpił bowiem niemal natychmiast do wspomnianej uprzednio przez

króla sprawy mariaŜu księŜniczki Taeh i Księcia Relooc, porzucając dotychczasowe jałowe wywody

filozoficzne i nieprzydatne rozwaŜania ogólne.

Władca - pielgrzym znów zapłonął róŜową nadzieją.

A mędrzec mówił dalej, Ŝe kwestie formalne moŜna zawsze wynegocjować przy dobrych chęciach

obu stron, mających wspólny interes, nawet jeśli te strony reprezentowane są przez ogień i wodę; gorzej jest

natomiast z czynnikami fizycznymi, które nie dają się dostosować do wymogów chwili. Lecz na wszystko

znajdzie się rada: aby małŜeństwo córki króla Toh i syna władcy Looc mogło się spełnić, a moŜe nawet wydać

potomstwo, naleŜy bezwzględnie zrównać temperatury obojga partnerów, przynajmniej w punkcie zetknięcia i

na czas obcowania. W przypadku niezrealizowania tego warunku następstwa choćby tylko próby współŜycia

mogą okazać się katastrofalne, przed czym lojalnie ostrzega on, mistrz Nezorf. Ale, wracając do współŜycia -

istnieje wiele pomocnych w tym przypadku instrumentów, jak wszelkiego rodzaju przedłuŜacze, reduktory

gorąca itd., choć powszechnie wiadomo, Ŝe środki mechaniczne są nieprzyjemne i niezdrowe. On, mędrzec z

Krainy Mrozu, radzi co innego: naleŜy przez koncentrację psychofizjologiczną, w wyniku odpowiednio

długiej gry przygotowawczej, wytworzyć u obu stron przeciwny gradient temperatury w taki sposób, aby w

punkcie zetknięcia ciepłota była jednakowa! Da się to osiągnąć po specjalnym treningu obojga partnerów,

który to trening on, mistrz Nezorf, gotów jest poprowadzić dla młodej pary zamiast prezentu ślubnego. Muszą

tylko uwaŜać, aby nigdy nie weszli w kontakt bezpośredni niczym innym, niŜ organami przeznaczonymi do

podtrzymywania gatunku.

W przeciwnym przypadku grozi katastrofa o nie dających się przewidzieć następstwach.

Te rady król Toh zrozumiał w pełni i przedstawione sposoby zadowoliły go tak dalece, Ŝe zagrzmiał

potęŜnym słupem dziękczynno - radosnego ognia w czarną otchłań nicości nad sobą, a potem poderwał swój

rydwan i pognał w dół poprzez kruche, pryskające nawet pod spojrzeniem siatki zmroŜonych skał, przez

róŜowe bagna półpłynnych mas, wśród mórz gorejącej lawy, aŜ do Krainy Ognia, aby zakomunikować córce,

księŜniczce Taeh, radosną nowinę. Pędził jak burza tektoniczna, jak dzikie podziemne tąpnięcie, a ławice

zdumionych szarkai kłębiły się w rozhuśtanej poŜodze znaczącej szlak rydwanu. Wreszcie dotarł szczęśliwie

do Nwotemalf i wziął swoją ognistą córę w ramiona, a ona posłuszna woli rodzica zgodziła się na wszystko,

co zaplanował. Wnet pchnięto płomsłańca do władcy Krainy Chłodu, króla Looc, i nie minęły cztery

przypływy ognistego morza, jak młoda para kandydatów na mieszane ciepłozimne małŜeństwo udała się na

kurs przygotowawczy do mistrza Nezorf. Wkrótce odbyło się huczne i ogniste weselisko, a niedługo potem

płomienna Taeh spłodziła dwoje czarujących dzieci, które mogły wedle potrzeby z łatwością zmieniać ciepłotę

ciała od temperatury matki do temperatury ojca. I wszyscy byli szczęśliwi: król Toh, bo spokój panował na

górnych rubieŜach, księŜniczka Taeh, bo jej ojciec był zadowolony, dzieci - bo mama uśmiechała się i

opowiadała bajki o lodowych smokach ziejących śniegiem, no i ksiąŜę Relooc, który... właściwie nie był tak

zupełnie szczęśliwy. Gdy rozpoczynali grę miłosną; stał naprzeciwko swojej małŜonki pełen rosnącego

napięcia, a ona jawiła się w bezpiecznej od niego odległości jako efemeryczna postać owiana splątanymi

smugami pełgających płomieni. Potem zbliŜali się z wolna do siebie i Ŝar ognia kładł mu się na piersiach

łaskotliwym cięŜarem. W drŜącym uniesieniu miłosnym musiał być niezwykle precyzyjny. JuŜ po wzlocie

namiętności, ogarniał tęsknym spojrzeniem wciąŜ pałającą ogniem figurę Ŝony i kochanki i marzył, aby

dotknąć ją i pieścić, aby czuć ją całym ciałem, aby wesprzeć się czołem o jej czoło i wiedzieć wszystko, co

myśli... Marzenia Relooca, odpychane zawsze piekącym tchnieniem Ŝaru, powracały wciąŜ uparcie i zmieniły

się wkrótce w obsesję. Męczył się w czasie przypływu i odpływu, nawet we śnie tulił płomienne ciało Ŝony.

Przenikał do jej myśli, czując parzący dotyk jasnego czoła na swojej skroni, był nią, a ona nim, stanowili parę,

lecz takŜe wspaniałą jedność.

Nazajutrz, po jednym z takich marzeń sennych, ksiąŜę Relooc, jako Ŝe był młody i porywczy, popełnił

głupstwo na skalę iście kosmiczną, głupstwo, które było jednakŜe nieubłaganą prawidłowością, albowiem jeśli

nie on, to kto inny popełniłby je niebawem. Bo po prostu nadszedł czas, czas odpowiedni i konieczny, Ziemia

minęła następny słup milowy.

Zaraz po zbliŜeniu ze swoją płomienną małŜonką, która rozpoczęła juŜ, jak zwykle, powolne

wycofywanie się, ksiąŜę Relooc, ogarnięty gwałtownym przypływem uczucia miłości, ciekawości tudzieŜ

innymi pragnieniami wyŜszego rzędu pulsującymi gwałtownie w jego piersi, schylił się niespodziewanie i,

pogwałciwszy wszystkie zakazy mistrza Nezorf, dotknął swoim chłodnym czołem skroni księŜniczki Taeh.

Nagle ujrzał wszystko. Cała jej dusza stała się przezroczysta, wyrosła przed nim niby szklany posąg w

obcej, trywialnej masce. Miał wraŜenie, Ŝe dotarł do przeraźliwie pustego końca tajemniczej drogi, którą

dotychczas podąŜał. Chciał cofnąć się, uciec, lecz było juŜ za późno. Nastąpiła nieunikniona katastrofa - i

wszystko znikło w oślepiającym rozbłysku iluminacji.

Pod musującym jak czerwony szampan niebem, na pienistych, falujących zmiennym rytmem

cięŜkiego oddechu bryłach tkwiących w zwalistych objęciach oceanu, wylegiwały się w świetle gwiazd

galaretowate, lepkie stwory. Wyglądałyby jak szlam czy piana morska, gdyby nie delikatne rozbłyski

międzytkankowe przenoszące się bezgłośnymi impulsami rozmowy pomiędzy poszczególnymi osobnikami,

rozlanymi na Ŝywych wyspach. Pośród amarantu niespokojnego nieba lśniła dostojnym blaskiem supernowa.

- Co to? - spytała mała kupka galarety.

- Gwiazda olśnienia - odrzekła większa. - Mieszkańcy pewnej dalekiej planety dokonali odkrycia.

- A u nas? PrzecieŜ ciągle...

- To musi być bardzo wielkie odkrycie. U nas było pięć takich wybuchów, dopiero po ostatnim

przybraliśmy obecną postać. Dawniej byliśmy naprawdę piękni ! Ostatnia eksplozja nastąpiła natychmiast po

odkryciu, Ŝe najprzyjemniej jest wylegiwać się w świetle gwiazd.

- A... oni ?

- Są w początkowym stadium rozwoju. Odkryli dopiero pierwszą swoją prawdę, przypadkowo zresztą,

tak jak i my niegdyś.

- Jaką prawdę?

- Ich prawdy są wyłącznie dla nich, mój mały. Sami je zdobywają i sami muszą się z nimi uporać, nam

nic do tego. Poza tym nie odczuwam nawet cienia zainteresowania, naprawdę dosyć mam juŜ kolejnych

eksplozji olśnienia.

Pora na odpoczynek - czyŜ nie wspaniale jest dawać się pieścić delikatnym promykom gwiazd?

Tymczasem wściekły impet wybuchu supernowej nieco zelŜał, tak Ŝe błąkające się w rozhukanym

morzu ognia dusze mogły rozpocząć poszukiwania swoich nowych wcieleń.

Andrzej Zimniak

”Korona

ycia”

Trwał przez chwilę w gęstej atmosferze planety, analizując jej niezwykłą biosferę. Zewsząd docierały

promienie Ŝycia z przemieszczających się warstwowo prostych mieszanin gazowych, z nieregularnie

rozczłonkowanych, elastycznie odkształcających się konstrukcji i z cięŜkich powłok skorupy globu.

Intensywność świecenia była zróŜnicowana najsłabsza, podstawowa radiacja dobiegała od kłębów materii

unoszonej w gazach, zaś najsilniej promieniowały twory poruszające się powoli po powierzchni planety. Ich

widmo okazało się bogate i złoŜone.

Wtem jeden z promieni zatrzepotał i przygasł, aby rozbłysnąć za chwilę niepokojącym, ostatnim

blaskiem. Tam kończyło się Ŝycie. Tam naleŜało dotrzeć. Natychmiast.

Po gasnącym promieniu opuścił się poprzez gęstą, płynącą nieregularnymi spiętrzeniami atmosferę,

przeniknął zwartą, lecz nietrudną do sforsowania przeszkodę i wreszcie znalazł się u celu akurat wtedy, kiedy

radiacja znikła ostatecznie. Lecz wiedział dokładnie, gdzie znajdowało się jej źródło, wszelka pomyłka nie

wchodziła przeto w rachubę.

Przez krótką jak błysk chwilę przygotował się do wykonania zadania, a potem szybko wniknął w

obiekt. Trwał w nim rozbieganym splotem impulsów, aŜ w końcu skupił się w punktach o największym

powinowactwie i stamtąd prowadził dalszą akcję.. A musiał się spieszyć, procesy destrukcyjne przebiegały

bowiem coraz szybciej. Natychmiast otoczył ogniska lokalnie rosnącej entropii i spowodował jej spadek,

odwracając reakcje degeneracji. Czynił przy tym ciekawe spostrzeŜenia, obserwując przebieg zjawisk na

poziomie molekularnym. Gdy promieniowanie Ŝycia znów rozjarzyło się pełnym blaskiem, rozpłynął się

równomiernie po całym obiekcie, bo wciąŜ nie wiedział, jak najlepiej będzie nim zawładnąć.

Skoncentrował się w najwyŜszym stopniu w momencie, w którym człowiek otworzył oczy.

Spodziewał się odmiennej percepcji, lecz pierwsze wraŜenie daleko prześcignęło wszelkie przewidywania.

Wielu zjawisk nie rozumiał, chociaŜ czuł je za pośrednictwem mózgu ludzkiego, którego składnik wszak juŜ

stanowił. Oślepiający, niespotykanej mocy potok światła słonecznego wlewał się przez otwarte okno i

wzbudzał dziesiątki barw w surowym szałasie z Ŝywicznych sosnowych bali. Zimne górskie powietrze

nasycone było zapachem świerków.

Nie mógł wytrzymać takiej dawki inności. Wdarł się siłą do tętniących Ŝyciem splotów nerwowych,

przemocą spowolnił falujący bieg impulsów, narzucił im swój własny rytm.

Wściekła gra barw przygasła, w szarej atmosferze planety znów widział gęste chmury molekuł azotu i

tlenu, szałas stanowił nieistotną, łatwą do sforsowania przeszkodę składającą się ze zmartwiałej tkanki.

Nijakość półprzejrzystych zasłon gazowych i niestabilnych, bezkształtnych konstrukcji rozjaśniały roje iskier

ycia, Ŝycia, którego tak pragnął.

Lecz człowiek ponownie umierał. Jego promień gasł w ostatnich, rozpaczliwych rozbłyskach.

NaleŜało natychmiast powrócić do biernej obserwacji, odblokować przepusty ludzkich impulsów i dać się

ponownie znarkotyzować feerią nierealnych doznań tego dziwnego świata, w którym nie ma rzeczy i zjawisk,

tylko wysublimowane ich wraŜenie. Nie mógł wybierać, jeśli chciał mieć swoje Ŝycie.

Osłosłonił dłonią oczy - ostry słoneczny blask wciskał się siłą pod powieki, kłując aŜ do bólu. Wypełzł

przed chwilą z ciemnej jamy, wyczołgał się z lepkiej cuchnącej mazi, która zalewała mu usta, dusiła,

napełniała płuca stęchlizną. Tam w głębi była śmierć, wiedział to. Więc... Ŝyje?!

Sięgnął niepewnie do boku i namacał grube, swędzące blizny. Zdarł koszulę i zobaczył róŜowe pręgi

wieŜych zrostów. Wyszedł z tego! śyje! Jednym susem był na podłodze, uderzył barkiem w bierwionową

cianę, aŜ szałas zatrzeszczał pod potęŜnym ciosem. Szybko wciągnął ubranie, narzucił futrzaną kurtę i

wybiegł w skrzypiący pod butami śnieg, pomiędzy świerki tańczące w szebrnym woalu na tle przepastnego

błękitu. Wpadł w biały puch i śmiał się do łez jak dziecko.

To było na granicy wytrzymałości. Dziki potok subiektywnych wraŜeń, które zmuszony był przez

siebie przepuścić, stanowił coś na kształt irracjonalnie silnego wzmocnienia nieistotnego szumu, wywołanego

niewielką zmianą konstelacji molekuł. Czy ten biedny człowiek naprawdę nie jest w stanie pojąć istoty rzeczy,

dostrzec procesów podstawowych? Największym wysiłkiem powstrzymywał się przed ucieczką, gdy Orz

poruszał się zbyt blisko niebezpiecznej skorupy planety. Wniknięcie w nią groziło dezintegracją. Lecz w

promieniach Ŝycia było mu tak dobrze, Ŝe zaryzykował i pozostał.

Poprzez kopny śnieg Otr dobrnął do wioski, której chaty przypominały wielkie białe kopce. Wiatr

unosił delikatny zapach dymu i strawy; z daleka jękliwie przywoływał czysty dźwięk dzwonów. Na widok

przybysza ludzie przystawali zaskoczeni, aby zą chwilę przyłączyć się do niego, obejmując i klepiąc

przyjaźnie po plecach. W karczmie było ciepło i ciemno, na kominku trzaskały w ogniu sosnowe szczapy, woń

ywicy mieszała się z zapachem pieczeni. Dziewczęta roznosiły mocne piwo w drewnianych kuflach. Było

przytulnie i bezpiecznie; po paru tęgich łykach przybyszowi zaszumiało w głowie. Wygłodniały, rzucił się na

dymiące mięsiwo.

Nie próbował nawet zapanować nad układem. Rozlokował się w ośrodkach nerwowych nie ingerując

w ich czynności i pił z czystego zdroju Ŝycia. Wewnętrzny głos wciąŜ ostrzegał go przed bezkrytycznym

otwarciem na obcy sposób percepcji, lecz jednocześnie odczuwał niepokojąco draŜniącą przyjemność. Obawa

przed nieznanym spychana była na dalszy plan przez leniwe i zniewalające doznania zapachów, smaków,

barw, głodu i pragnienia. Wiedział, Ŝe mógłby natychmiast określić genezę owych wraŜeń, ukazać prawdziwe

ich przyczyny na poziomie submolekularnym i odpowiednio posterować całym procesem, lecz nie zdobył się

na to. PrzecieŜ i tak ostateczny wynik wszystkich reakcji ma przed sobą, w sobie, jest tym wielkim płowym

męŜczyzną, połykającym pachnące kęsy pieczeni.

Wtem miękkie białe ramiona zamknęły się wokół niego, w złotym strumieniu włosów, wśród zapachu

młodego kobiecego ciała szukał jej ust. Wyszli splecieni w uścisku. Miał Ŝar w piersi, nie dbał o nic, była

tylko ona i jeszcze raz ona. Kiedy przytulał ją z całych sił, wiedział, Ŝe to właśnie jest wszystko: Ŝycie i śmierć

tańczyły razem w dzikim rytmie, spięte klamrą szaleństwa. Gdy potem leŜał bez tchu, nie wiedział, gdzie jest,

choć świat powoli powracał na swoje miejsce.

Nie wiedział, gdzie jest i kim jest. Czy sobą - przybyszem z daleka, czy juŜ stał się człowiekiem - tym

młodym męŜczyzną, szalonym kochankiem. Przez chwilę rozwaŜał natychmiastowe podjęcie badań, lecz

zrezygnował i poddał się całkowicie ludzkiej psychice. O ile to było przyjemniejsze! Nie dbać o podstawowe

przyczyny, nie budować gradientów entropii, nie analizować interakcji cząstek elementarnych. Tutaj to

wszystko działo się samo, poza wiedzą ludzi bez potrzeby ich ingerencji. I jak przekonał się, działało

doskonale! On sam niczego podobnego skonstruować nie byłby w stanie, nawet przy krańcowej koncentracji i

w najlepszych warunkach. Jeszcze nie osiągnął tak wysokiego stopnia rozwoju, choć moŜe jego ewolucja ku

temu właśnie zmierzała. A tutaj, na Ziemi, po prostu przeskoczył ów etap, zdołał dołączyć do wspaniałej

cywilizacji tubylców! Naprawdę, miał w tym wszystkim wiele szczęścia. Przybył, aby poŜywić się nieco

prostym promieniowaniem Ŝycia, a wyŜszy wymiar istnienia stał się równieŜ jego udziałem !

Uniósł Ane z łoŜa, ciepłą i rozmarzoną, i przycisnął tak, Ŝe aŜ oboje stracili oddech. Potem z

tkliwością gładził niewidoczny puch na gładkiej skórze jej pleców.. Wyszli w fioletowy zmierzch, w

skrzypiący wieczornym mrozem śnieg.

Czuł obecność resztek niechcianych juŜ teraz myśli. Czy wysłać wiadomość? Oni... i tak nie znajdą

tutaj tego, czego szukali. Ale znaleźliby więcej... Lepiej juŜ milczeć.

Gdzieś za ściętą mrozem szybą, w migotliwym świetle oliwnej lampy, starzec pochylał się nad

księgami, ustawiał instrumenty. Orz poczuł dla niego współczucie. Oto człowiek próbujący opuścić swój świat

zmysłowej ułudy, człowiek szukający prawdziwego kształtu zdarzeń, obiektywnej prawdy. Ludzkość patrząca

wstecz na własne ślady, cofająca się w lukę po poprzednim etapie, którego nie było. Który szczęśliwie

ominęła.

Na dalekim niebie obcym blaskiem lśniły gwiazdy. Mocno objął drŜące ciało Ane i poszli przez

zeszklony mrozem śnieg, pod cięŜkimi Ŝywicznymi gałęziami, poprzez granatowy wieczór, zapatrzeni i

zasłuchani w siebie nawzajem i w cały swój wielki świat. W świątyni zapalono juŜ świece, a ciepła woń

kadzideł ścieliła się nisko między świerkami.

Andrzej Zimniak

”Numen”

W otchłani przestrzeni, dokąd nie dociera nawet najsłabsze echo dalekiego Ŝycia gwiazd, gdzie w

niemal zupełnej pustce pojęcie czasu zatraca swój sens, pojawił się szept. Szept odległego Istnienia, płynący

od gorejącego jądra Galaktyki. Nie był to jeszcze impuls, lecz jego siła sprawcza, nie sygnał - lecz jego

zwiastun. Dopiero gdy zagłębił się w gęstniejących zwojach pól, spowijających ziarna pyłu kosmicznego, gdy

począł wchłaniać niezbędną mu energię, wytworzył pierwsze elementy materialnej struktury. JuŜ jako dobrze

zorganizowana wiązka fal mijał młode słońca, rozdęte i dogasające gwiazdy i wystygłe, wirujące w

ciemnościach globy. Ostrym promieniem załamał się w atmosferze gorącej pustynnej planety, przemknął

ponad rozpełzającą się na wszystkie strony równiną i wniknął w jedno z piaszczystych wzniesień. Tam

dostroił się do warunków zewnętrznych i niezwłocznie rozpoczął pracę. Czerpiąc do woli energię z gorącego

wnętrza planety, Numen jął przebudowywać materię, tworzyć zręby złoŜonych struktur, wzbogacać je i

modelować w sposób odpowiedni do zastanej rzeczywistości. Po raz ostatni skorelował swój projekt z

parametrami planetarnymi, wprowadził drobne poprawki i odcisnął gotową - matrycę w gliniastym zboczu

wzgórza.

MęŜczyzna zmruŜył oczy w ostrym blasku słonecznym i powstał ocięŜale. U stóp wzniesienia

rozciągał się nierówny, kamienny płaskowyŜ, a poza nim falowała w gorących smugach powietrza biała

pustynia. W bladej mgle oddalenia rozsiadły się szare skaliste wzgórza otulone trenami rozwianego piasku,

lecz to wszystko nie interesowało go w najmniejszym nawet stopniu. Zszedł z pagórka i posuwał się

niespiesznie wzdłuŜ szeregu potęŜnych maszyn błyszczących niklowanymi powierzchniami metalowych

konstrukcji i urządzeń świecących jaskrawym lakierem. Bez zastanowienia wspiął się po drabince

pomalowanego na Ŝółto kolosa i zajął miejsce w wysokiej przeszklonej kabinie, skąd doskonale widział cały

płaskowyŜ. Przerzucił dźwignie i mechaniczny potwór oŜył, w jego trzewiach zbudził się ruch, a cielsko

zadrŜało od głębokiego głuchego dudnienia. Z jazgotem gąsienic machina powoli ruszyła i z impetem wbiła

stalowe kły w zbocze wzniesienia. Szczęki zwarły się, wyrywając kawał gliny, a podajniki przetransportowały

materię dalej, do wnętrza, gdzie pod ogromnym ciśnieniem i w temperaturze mięknięcia substancji uformował

się płaski równoległościan. Po godzinie pracy maszyna wyrzuciła z siebie kilkadziesiąt gładkich bloków

skalnych. MęŜczyzna obojętnie spoglądał na swoje dzieło. Potem przesiadł się do innej maszyny. Zniwelował

teren i rozpoczął spajanie wytworzonych wcześniej bloków. Słońce zachodzące za blade mgły pustynne

wycieniowało ciepłą czerwienią gotowy dom z płyt skalnych. MęŜczyzna spoczął na progu i czekał.

Kobieta przyszła tuŜ po zachodzie słońca. Widział ją juŜ wcześniej, zanim szary mrok wypełzł z

pustyni i objął cały płaskowyŜ. Oderwała się od czerwonej ściany wzniesienia i szła prosto ku niemu, wysoka

i złotowłosa, a jej jasne ciało miało odcień róŜu. Gdy przyszła, pomógł jej otrzepać się z gliny i oboje zasiedli

bez słowa przy kamiennym stole, na którym parowały misy ze strawą. Po posiłku udali się na spoczynek,

układając się wprost na miękkim piasku.

Jak tylko tarcza słońca wynurzyła się z porannego zamglenia i pastelowym blaskiem zalała płaskowyŜ

z szeregiem gotowych do akcji maszyn, oboje wstali i udali się do pracy. MęŜczyzna znów atakował zbocze

wzniesienia, składał i spajał płyty, polerował wieŜe, wycinał i ustawiał obeliski. Kobieta zajmowała się

wykańczaniem wnętrz powstających budowli lub wytyczaniem i układaniem ulic. O zmroku na pociemniałym

niebie zawisła sina i ospowata twarz księŜyca, lecz ludzie niczego nie zauwaŜyli. Odstawili maszyny, wrócili

do domu i zasiedli nad parującymi misami ze strawą.

W ciągu pięciu dni zbudowali całą dzielnicę Miasta. Nad płaskowyŜem wznosiły się coraz wyŜsze i

mielsze konstrukcje, a ponad dachami domów górowały strzeliste wieŜe. Kamienny las budowli był szary,

ponury i dostojny. Szóstego dnia zajęli się konserwacją maszyn. UŜywając innych mechanizmów sprawdzali

układy sterujące, czyścili silniki, smarowali łoŜyska.

Siódmego dnia nie poszli do pracy. MęŜczyzna wylegiwał się na swoim posłaniu lub wygrzewał na

słońcu. Raz otarł się przypadkiem o Kobietę, przyciągnął ją ku sobie i odczuł krótką, ostro szarpiącą trzewia

przyjemność. Puścił ją bez słowa.

Następnego dnia rozpoczęli budowę drugiej dzielnicy. Pracowali w zapamiętaniu wiedząc dobrze, co

mają robić. Praca była ich Ŝywiołem, kamienne Miasto - celem. Niczego innego nie potrzebowali ani nie

chcieli. Myśleli tylko o budowaniu, a takŜe o ulepszaniu maszyn, które na drugi dzień znajdowali zawsze

przestrojone zgodnie ze swoimi Ŝyczeniami. Przyjmowali to obojętnie i brali się w milczeniu do roboty.

W ten sposób powstawały coraz to nowe dzielnice, rozrastał się i gęstniał szary kamienny labirynt.

Kiedyś MęŜczyzna skierował jedną z maszyn pionowo w dół i wrył się pod ziemię, gdzie rozpoczął budowę

drugiego Miasta. Kobieta podąŜyła za nim. Tak budowali i budowali w dzikiej pasji zwielokrotniania.

AŜ nadszedł kiedyś wieczór pełen niepokoju i napięcia. Powietrze co chwila rozjaśniały dalekie

stłumione błyski, a na ostrych szczytach najwyŜszych wieŜ paliły się blade ognie. Wtedy Kobieta po raz

pierwszy spojrzała w niebo. Na tle głębokiego granatu gwiazdy rozsypały się srebrnym pyłem. MęŜczyzna

powędrował czujnym wzrokiem za spojrzeniem Kobiety, lecz nie dostrzegł niczego. Wzruszył ramionami i nie

czekając na swoją towarzyszkę ruszył przed siebie szeroką ulicą, wyłoŜoną gładkimi kamiennymi płytami,

spoglądając z dumą na wzniesione ostatnio budowle.

Lecz pewnego wieczora i on dostrzegł gwiazdy. Odstawił właśnie swoją Ŝółtą maszynę, którą

posługiwał się najczęściej, na parking pod wzgórzem, odwrócił się ku Miastu i wtedy ujrzał je. W trójkątnym

wycinku czarnoniebieskiego nieba, pozostawionym między spadzistymi dachami, zawisły wielkie,

nieruchome, jasnobłękitne. Wieczorne zamglenie starło z firmamentu drobny pył dalekich słońc, tak Ŝe

pozostały tylko te płonące najsilniejszym blaskiem.

- One tam są - odezwał się powoli po raz pierwszy, niezgrabnie wymawiając słowa.

- Tak - dodała cicho towarzysząca mu Kobieta. Pracowali potem cięŜko przez wiele dni, jakby chcąc

za wszelką cenę wymazać z pamięci to, co zaszło. Lecz kiedyś o pogodnym zmierzchu wpatrywali się jak

urzeczeni w głębokie, pełne odległych i niedostępnych światów niebo. MęŜczyzna poczuł, Ŝe w jego cięŜką,

stwardniałą dłoń wsuwają się smukłe palce Kobiety. Nie odepchnął jej.

Nie wstydzili się juŜ teraz spoglądania w niebo. Codziennie o zmierzchu, po powrocie z pracy,

przystawali przed progiem swojego domu i długo patrzyli. Pełna surowego uroku, starczo pomarszczona twarz

księŜyca była dla nich następnym odkryciem.

Tymczasem miasto rosło i potęŜniało. Prawie cały płaskowyŜ zapełniały zwaliste szare budowle.

Kiedyś Kobieta poczęła ozdabiać ścianę świeŜo ukończonego domu prostym reliefem. MęŜczyzna opuścił

swój pojazd i podszedł aby jej przeszkodzić w tej bezuŜytecznej pracy, lecz przystanął zdumiony - prosty,

surowy gmach stał się jakby lŜejszy, zgrabniejszy, wyróŜniał się spośród innych cięŜkich konstrukcji. I wtedy

dostrzegł teŜ, Ŝe Kobieta jest piękna : jej nogi były długie i smukłe, kształtne biodra sklepione wysoko, a

wąskie plecy pełne Ŝycia pod miedzianozłotą skórą, gdy z pasją pracowała nad kamienną rzeźbą. Podniósł ją z

klęczek i przytulił, i po raz pierwszy poczuł ciepło tak dobrze znanego ciała, a w jej wielkich oczach pełnych

teraz złotych iskier ujrzał kuszące odbicie nie znanego mu świata. Nadal pracowali całymi dniami, lecz teraz

więcej piękna usiłowali zawrzeć we wznoszonych budowlach. Pod ścianami pojawiły się zadumane posągi,

powierzchnie placów stroiły się w barwne mozaiki, a gmachy odznaczały się śmiałą i lekką konstrukcją.

Z wysokości swojej oszklonej kabiny dyspozycyjnej MęŜczyzna coraz częściej spoglądał ponad

najeŜonym wieŜami i dachami płaskowyŜem na morze ruchomych piasków, omywające ciemne kurhany skał.

Gromady kamiennych wzgórz, które majaczyły dawniej we mgłach widnokręgu, zbliŜały się teraz do Miasta,

stały niemalŜe na wyciągnięcie ręki. Ich otchłanne pieczary kusiły, szerokie granitowe tarasy zapraszały, a

pustynny wicher wyśpiewywał w skalnych szczelinach melodię tak bardzo nęcącą w swojej inności.

Gdy wieczorem przytuleni wracali pod granatowym niebem, na którym tak nisko jak nigdy zawisły

gwiazdy podobne do wielkich kropli rtęci, MęŜczyzna postanowił powiedzieć swojej towarzyszce o skałach na

zewnątrz, poza Miastem. Rozmawiali rzadko, zwykle wystarczały gesty. Lecz gdy weszli do domu, Kobieta

przemówiła pierwsza.

- Co to jest za strawa, która daje nam Ŝycie? - pytała jak zwykle powoli, pochylając się nad parującą

misą. MęŜczyzna milczał. Myślami był daleko, pośród ciemnych zastępów skalnych postaci.

- Po co... - Kobieta przerwała, czując ucisk w gardle po co budujemy Miasto?

Nastało długie milczenie. Później, gdy leŜeli koło siebie na piaskowym posłaniu, takŜe nie odezwali

się ani słowem.

Trzymając się za ręce spędzili bezsenną noc; oboje czuli, Ŝe wkrótce wydarzy się coś waŜnego. MoŜe

juŜ jutro.

Kolejny siódmy dzień wstał pośród mgieł, które snuły się powłóczystymi pasmami między wieŜycami

kamiennego Miasta. Potoki ostrego światła rozpędziły wkrótce nocne zjawy i nagromadzenie masywnych

budowli ukazało się w całym swoim przytłaczającym majestacie, poza nim zaś, tuŜ za krawędzią płaskowyŜu,

zastygła jasnymi jęzorami piasku pustynia, nie zmącona jeszcze falami gorącego wiatru.

Oboje stali tuŜ przy krawędzi i patrzyli. Miasto otaczały ciasnymi pierścieniami potęŜne bastiony,

zamki, pałace z szarej lub czarnej skały, rzeźbione w fantastyczne kruŜganki, korytarze, prześwity, obeliski i

tarasy. KaŜdy z nich wypiętrzał się znacznie wyŜej niŜ nąjwynioślejsze wieŜe Miasta i wpierał się dumnie w

blady błękit nieba. Nie spostrzegł nawet, kiedy to zrobiła. Puściła jego rękę, lekko podbiegła do urwiska i

skoczyła. PłaskowyŜ wznosił się ponad pustynią nieznacznie tylko, na wysokość człowieka. Kobieta znikła.

Znikła, zanim dotknęła stopami białej wydmy pustynnego piasku.

MęŜczyzna poczuł ostre ukłucie w sercu, Ŝelazna dłoń chwyciła go za krtań. Lecz po chwili odetchnął

głęboko i wyprostował przygarbione plecy. Spojrzał na groźny swoją tajemnicą labirynt czarnych skał, a w

jego wzroku było wyznanie. Zdawał się rosnąć i potęŜnieć, ponad własne ciało i moŜliwości.

"Muszę tam pójść. Dotknąć czarno opalizujących skał, postawić stopę na gładzi gorących tarasów.

wesprzeć czoło o rosnące kolumny i wsłuchać się w ich wewnętrzny rytm. Czy fakt, Ŝe tutaj powstałem, ma

oznaczać, Ŝe takŜe tutaj obrócę się w pył? śe jeśli naleŜę do Miasta, nie mogę przekroczyć jego granicy?"

Mając w oczach błękit dalekiego nieba, skoczył w ślad za Kobietą. I czuć przestał, zanim zaczął

rozumieć.

Numen przestroił swoje wewnętrzne struktury w bazaltowym rdzeniu wzniesienia, gdzie był się

niegdyś zainstalował, i jeszcze raz sprawdził wszystkie grupy danych, zwłaszcza zapis czasu początku i końca

ycia. Za kaŜdym razem, w tysiącach przypadków, wyglądało to podobnie. Tyle razy i w tylu zakątkach

przestrzeni był potęgą bóstwa dla wskrzeszanego przez siebie rozumnego istnienia, i zawsze dojrzały juŜ

intelekt odrywał się od własnego podłoŜa. Tak widocznie juŜ musi być.

Ostry jak błyskawica promień wytrysnął z rozkopanego wzniesienia, świetlistą iskrą przemknął nad

martwym Miastem, białym oceanem pustyni i dalekimi kurhanami kruchych szarych skał, za którymi lotny

piasek i gorący wiatr usypywały długie treny, i ognistą iskrą przebił się przez szare zamglenie atmosfery.

Oddalał się szybko od planety, w sposób ciągły dostrajając swoją strukturę do warunków lotu i procesów

wewnętrznych.

"śycie planetarne, które tak lubi, stanowi obszerny, lecz juŜ zamknięty okres egzystencji. Będzie teraz

wypełniał inne zadania, które wyłonią się z kompozycji istnień: jego twórców i jego własnego. Kim oni

właściwie są? I po co go stworzyli?

Kim jest on sam? Dlaczego musi wskrzeszać inne Ŝycia?" W otchłani przestrzeni. dokąd nie dociera

nawet najsłabsze echo dalekiego Ŝycia gwiazd, szept odległego Istnienia wyzwolił się z ostatnich elementów

dawnej struktury. Wokół niego zapłonął potęŜnym blaskiem inny Wszechświat, lecz on sam przestał istnieć,

zanim zaczął rozumieć.

Andrzej Zimniak

”Schronisko”

Nick otworzył okno i pokój napełniło chłodne górskie powietrze. Las wspinał się korowodem

strzelistej zieleni świerków na stromiznę, która zdawała się walić ogromem skalnego masywu wprost na wątłą

cianę budynku.

W szczotce igliwia uwięzły kłęby mgły, ziemia i drzewa parowały po niedawnym deszczu. Z gałęzi

opadały duŜe krople. zabielone refleksem mlecznoszarego nieba. Nick wychylił się, wsparłszy łokcie na

wilgotnym parapecie. Odetchnął głęboko i poczuł ostrą woń lasu: igliwia, mokrego mchu, zbutwiałego

drewna. Jak to wszystko trzyma się na takiej pochyłości? - pomyślał machinalnie, obserwując kurczowo

wrzepione w ziemię drzewa. obnaŜające splątane ścięgna korzeni. Pomiędzy stojącymi dumnie jak kolumny

prostymi olbrzymami świerków lekko przysiadły barwne drzewka jarzębiny. Kiedyś Nick porównywał je do

płomieni strzelających pośród szarozielunej masy leśnej. Dziś nie mógł zdobyć się na takie skojarzenia widział

tylko na wpół martwe liście, ledwie trzymające się gałęzi. Pewnie dlatego, Ŝe przyjechał zbyt późno: ostatnie

dni października to w górach juŜ początek zimy. Tylko patrzeć, jak któregoś ranka szyby zawiane będą

niegiem, a białe czapy przygniotą gałęzie do ziemi. Tak, i tym razem spóźnił się. Często spóźniał się, czasem

o lata, czasem o minuty - efekt bywał podobny.

Po prawej nodze przebiegła mrówka. łaskocząca, nieznośna. Strzepnął dłonią, jakby chciał pozbyć się

natręta; zawsze tak robił i zawsze potem śmiał się krótko, chrapliwie, bez cienia radości. Mięśnie poczynały

palić i drętwieć, zdawały się dzielić na dziesiątki małych kłębków napiętych do granic ostatecznej

wytrzymałości materii. Wtedy musiał połoŜyć się. PołoŜyć i myśleć, myśleć za wszelką cenę!

,,Sucha, pustynna planeta pod bladoróŜową kopułą nieba. Kruche skały zalegają szkliwem spękanych

odłamków jej nierówną powierzchnię, spod hałd błyszczących odprysków wyrastają czarne kominy

podskórnych złóŜ, w których głębi trwają nieodgadnione procesy, przemieszczają się masy materii w

konwulsyjnych drganiach trzewi globu. Planeta matka, sucha, surowa, wyniosła. Tu ona wydała Ŝycie, swoje

ukochane dziecię, wypieszczone, jedyne. Miast oszałamiać świat paletą spłowiałych barw - wielością lichych

form, rozmaitością kiepskiego intelektu, zrodziła pośród pustynnych, jałowych wzgórz jedną jedyną -

doskonałość".

Nick poczuł sztywność zaciśniętych aŜ do bólu szczęk i delikatne mrowienie wokół warg. WraŜenia te

dobiegały go zza ochronnej powłoki, wytworzonej koncentracją myśli i zdawały się nie dotyczyć jego, lecz

jakiegoś innego, obcego ciała. Przez lata choroby, wobec której medycyna była bezradna, wyrobił sobie

przedziwny odruch obronny: osiągał niemal pełne oderwanie od rzeczywistości, a więc i od chwilowego

cierpienia, przez niezwykle intensywne skupienie myśli. Czy myśli? Sam tego nie wiedział. Na pewno

nośnikami owego transu były równieŜ zwielokrotnione uczucia tęsknoty i wiary, wiary w coś innego lepszego.

Drętwota warg powoli nikła i równocześnie ochronny nierealny świat odpływał, rozwiewał się jak

mgiełka snu. Gmatwanina białych i brązowych plam z trudem ukonstytuowała się w nieostry jeszcze obraz

pokoju z wyciętym jasnym prostokątem okna.

Ach tak - pomyślał - jestem w górskim schronisku, przyjechałem tutaj dzisiaj rano. Świadomość

miejsca i czasu powracała powoli jak skotłowana fala przyboju, zalewający odsłonięty przed chwilą lśniący

wilgocią piasek.

Unosząc się lekko na łokciu ostroŜnie poruszył prawą nogą. Była jeszcze jak z drewna, lecz spełniała

swoje funkcje. Wstał i przeszedł się po izbie, kaŜdym stąpnięciem wyduszając z rozeschłych desek podłoga

przeciągłe, podobne do skargi skrzypienie.

Znów powędrował myślą pomiędzy odległe światy, aŜ do wyśnionej planety, zasypanej szkliwem

spękanych skał. Wiedział, Ŝe według dostępnych danych prawdopodobieństwo jej istnienia jest właściwie

równe zeru, lecz wierzył, Ŝe gdzieś musiała jednak być, zawieszona pośród obcych słońc w bezkresie

przestrzeni, utoczona róŜowym obłokiem atmosfery. Dlaczego w końcu nie?' Jeśli nie ma jej w pobliŜu Ziemi,

to znajduje się gdzieś dalej, a jeŜeli nie tam, to jeszcze dalej. Przestrzeń jest nieskończona... A jeśli nie jest

róŜowa to moŜe Ŝółta czy czarna. Co za róŜnica? Nie to jest waŜne.

Nick odzyskał juŜ pełna sprawność. Nic wiedział, kiedy przyjdzie kolejny atak; następowały coraz

częściej, choć zawsze trwały krótko. Wciągnął cięŜkie górskie buty. narzucił brezentową kurtkę i wyszedł.

Wieczorny las parował i szeleścił tysiącami kropel spadających z cięŜkich wilgocią gałęzi. Deszcz

ustał zupełnie nawet mlecznobure niebo jakby nieco pojaśniało, u cięŜka warstwa chmur przybrała Ŝółty

odcień zachodu. Nick szedł szybko wysiłek sprawiał mu teraz wyraźną przyjemność. Krew pulsowała w

przyspieszonym rytmie, ciało słuchało kaŜdego rozkazu myśli i było znów młode, las prędko umykał do tyłu.

Wilgotne powietrze pachniało świeŜym igliwiem i mchem.

Kiedyś, dwadzieścia, a moŜe trzydzieści lat temu; było tu mnóstwo jagód. Najwięcej tam, gdzie

kończył się juŜ las świerków i zaczynała kocówka. Całe łąki granatowo - złote. od jagód i wrześniowych liści

ich krzewów. Jeszcze wyŜej, na wypalonych słońcem stokach. rdzaworude jagodziny rodziły wielkie owoce

nabrzmiałe sokiem pod pokryty białym nalotem skórką. A najwyŜej, wprost nad głową. jaśniał głęboki błękit

nieba. przykrywającego wklęsłą misą cały ten świat. pełen zapachu, wiatru, słońca i radosnego wysiłku

wspinaczki.

Nick poczuł zmęczenie akurat w chwili, gdy doszedł do potoku. WzdłuŜ jego brzegów rosły kępy

anemicznych jagodzin, pewnie miały jeszcze owoce. Ale komu chciałoby się ich szukać w mokrym gąszczu

łodyg, w deszczu kropel spadających za kołnierz?

Gdy zatrzymał się tuŜ nad brzegiem. zmęczenie rozbiegło się po mięśniach nóg łaskotliwymi językami

odrętwienia. Potok toczył wodę szklistymi zwałami po obłych kamieniach pośród szpalerów krzewów i

paproci. Tu i ówdzie nurt przedostawał się do rozległych, jasnozielonych niecek, na których dnie utrzymywał

się piasek kuszący błyszczącymi kryształkami miki. Woda zdawała się tam zatrzymywać w pędzie. dając

przybyszowi czas na kąpiel w doskonale wypolerowanej, naturalnej wannie.

To było wciąŜ piękne, takŜe wśród szarzejącego leśnego zmierzchu. choć nawet nie w części tak

szokujące doskonałą harmonią i dynamiką jak wtedy, nie tak dawno przecieŜ...

Wrócił na ścieŜkę, lecz zatrzymał się w pół kroku. Nogi obejmowało wzmagające się drętwienie,

wigor sprzed chwili zniknął bez śladu. Las szarzał, za ciemnym zakrętem drogi czaił się głęboki ponury cień.

Tak, ale uszedł od schroniska zaledwie dwieście metrów! Solidna wycieczka...

Zatrzymał się niezdecydowany. A moŜe oni są tam, na polanie pozostałej po ostatnim wyrębie, zaraz

za zakrętem? Zaśmiał się cicho i oparł przedramieniem o mokry świerkowy pień.

Niezdecydowanie... Zawsze taki był, od dzieciństwa. Zwykle przeszkadzało w działaniu, lecz nieraz

tłumiło nierozwaŜne odruchy i dawało czas na zastanowienie. Zbyt duŜo czasu. Kiedyś niezdecydowanie

uratowało mu Ŝycie. Miał wtedy sześć, moŜe siedem lat. W spiął się aŜ do nisko biegnących przewodów

elektrycznych. Rówieśnicy zachęcali go z dołu. aby ich dotknął. KaŜdy zapewniał, Ŝe on sam robił to juŜ wiele

razy. ł tak stał na oparciu ławki pełen strachu i zaciekawienia; kilkakrotnie wyciągał i cofał rękę, pot ściekał

mu struŜkami po plecach. Bał się dotknąć i jednocześnie ogarniał go wstyd przed poraŜką.

W końcu jednak strach zwycięŜył. Właściwie wtedy to był chyba czysty strach, niezdecydowanie

przyszło później, wraz ze sceptycyzmem, z nawykiem wątpienia.

Nick odepchnął wilgotny pień i zawrócił w stronę schroniska. MoŜe oni rzeczywiście są juŜ tutaj,

zupełnie blisko, zaraz na polanie za ciemnym zakrętem drogi'? Opuścili się na ziemię w miejscu, gdzie

wyrąbany las odsłonił rosochate, ledwie przyprószone zielenią zbocze. Ich pojazd wypączkował galeriami,

owalnymi i prostopadłościennymi konstrukcjami, w których otworzyły się wejścia podświetlone fioletowym

blaskiem. Całość sprawiała wraŜenie bajecznego zamku wykutego w szarobłękitnej stali. w którym okna

jarzyły się niebieskim światłem, tylko trochę jaśniejszym od granatu wieczornego nieba. Wokół budowli

tłoczyli się juŜ ludzie: trzęsący się starcy i młodzieńcy, których gładkie twarze mokre były od potu; dojrzałe

kobiety o oczach powleczonych szarym smutkiem i męŜczyźni, śmiesznie bezradni przy całej swojej samczej

arogancji; dzieci, jeszcze nie rozumiejące, lecz juŜ z piętnem strachu odciśniętym na zbyt duŜych, powaŜnych

twarzach. KaŜdy z nich potrzebował czego innego, lecz wszyscy chcieli tego samego.

W gęstniejącym mroku Nick dojrzał wreszcie prześwitujące między drzewami Ŝółte plamy świateł

schroniska. Przyspieszył kroku i potknął się o ukryty w ciemności korzeń. Z trudem odzyskał równowagę,

okupując ją ostrym bólem naciągniętych mięśni. Klnąc pod nosem dowlókł się do kamiennych schodów,

wiodących ku wejściu.

Oddać ciało do remontu, najlepiej generalnego - śmiał się z własnej nieudolności, wspinając się

powoli na górę. Tak, oczywiście terminy są krótkie. Zrobimy pana do piątej, ciało najlepiej postawić tam. na

końcu trzeciego szeregu. Proszę się nie martwić, wymienimy wszystko co trzeba, a co się da - zregenerujemy.

Duszyczkę zaraz odwieziemy do domu, tam moŜe spokojnie zaczekać: chyba Ŝe ma pan coś do załatwienia.

wtedy moŜe pan wziąć na parę godzin ciało zastępcze. Tam, pod ścianą, mamy troje rezerwowych: dwie

kobiety i męŜczyznę. Wszyscy w średnim wieku mało zuŜyci, z niewielkim przebiegiem... Nie trzeba?

Dobrze, o piątej przyślemy kogoś po pana. Oczywiście, dajemy roczną gwarancję!

Tak, poczucie humoru było obok niedorzecznej i upartej nadziei jego najsilniejszym atutem.

Pozwoliło mu przetrwać niejeden kryzys.

W sali jadalnej ciemne, dębowe stoły rozkraczały się pod naporem ludzi, którzy w hałaśliwych

grupach łapczywie spoŜywali kolację. Migały kraciaste koszule męŜczyzn niosących talerze ze strawą, znad

parujących kubków podnosiły się roześmiane twarze chłopców i dziewcząt, na rozłoŜonych na gładkich

blatach serwetkach kobiety układały posmarowane masłem grube pajdy chleba. W kącie ktoś cicho brzdąkał

na gitarze.

Nick wszedł w tłum, wgłębił się weń jak w gąszcz szeleszczących łodyg, pokrytych pączkami,

kwiatami i owadami, lecz takŜe cierniami z trującym śluzem, w gąszcz pełen basowego brzęczenia polujących

owadów i nerwowego trzepotania motyli. W tej chwili gorąco pragnął odnaleźć się w jego wnętrzu, być tam

razem z nimi, być jednym z nich. Lecz ślizgał się stale po powierzchni szklanego klosza, a gdy posuwał się do

przodu, niewidzialne płaszczyzny rozpychały przed nim ten skłębiony świat, jak burty okrętu prującego

wzburzone fale, i był ciągle sam. Sam pośród niewaŜnych zdarzeń, bezsensownej krzątaniny, morza niechęci i

wrogości, w którym tak rzadko i jakby nieśmiało zapalał się tylko na chwilę błędny ognik miłości. Zdawało

mu się, Ŝe przechadza się bez celu między kiepskimi dekoracjami do jakiegoś chaotycznego przedstawienia

pomylonego reŜysera. Z mieszaniną niechęci i podziwu graniczącego z zazdrością patrzał na grupę młodych

ludzi, którzy nie zdąŜyli jeszcze strzepnąć z butów kurzu dalekiej wędrówki, zmęczonych. Lecz jakŜe

szczęśliwych. Cieszyli się z kaŜdego drobiazgu, błahego słowa, a właściwie - to szczęście było juŜ w nich

wewnątrz, oni mieli je ze sobą na co dzień, i wystarczyło cokolwiek, aby wypłynęło radosną falą istnienia.

I wtedy Nick zrozumiał swój błąd. Przyjechał właśnie po chwilę szczęśliwej beztroski. Był tu niegdyś,

przecieŜ nie tak bardzo dawno, przy tym samym stole otwierał noŜem puszkę konserw wśród śmiechu wesołej

kompanii. Teraz Ŝądał od tej sali, tych gór i lasów, aby wykrzesały w jego wystygłym wnętrzu nową iskrę.

Pragnął, Ŝeby szczęście przyszło doń z zewnątrz, dałby wiele za jedną jego chwilę, bo przybył tu pusty.

Zamówił cokolwiek i usiadł przy wielkim, zgiełkliwym stole. Pora była późna, kolejka przy bufecie

zmniejszyła się wyraźnie. Wśród kilku oczekujących osób zauwaŜył dziewczynę niezwykłej urody. Była

bardzo młoda, o twarzy prawie dziecięcej, lecz juŜ całkowicie ukształtowane kobiece ciało, długie nogi,

wysoko sklepione biodra i sterczące jędrne piersi, Ŝyjące jakby własnym Ŝyciem pod napiętym materiałem

bluzki, zadawały kłam niewinności oczu. Rozmawiała z o wiele od siebie starszym męŜczyzną. który mógł

być jej ojcem, a moŜe - był kochankiem? Facet w widoczny sposób dbał o młodzieńczy wygląd: nosił się z

zamierzoną niedbałością, w młodzieŜowym stylu, poruszał się szybko i energicznie, choć sprawiało mu to

nieraz wyraźną trudność. Śmieszne, ostatnie podrygi - pomyślał Nick, stwierdzając z satysfakcją zaprawioną

odrobiną Ŝalu, Ŝe on sam je sobie darował. Spojrzał jeszcze raz na dziewczynę, teraz juŜ z pewną niechęcią.

Była na pewno dość ładna, ale zbyt potęŜna: wysoka, szeroka w plecach. miała trochę za grube nogi. Z

wiekiem roztyje się jak krowa - mruknął niechętnie. Gdy przechodziła obok niego niosąc parujące talerze,

spostrzegł, jak bardzo była młoda. To chyba jednak ojciec - pomyślał - albo wyjątkowy smakosz. W czasach

kiedy zatrzymałem się tu po raz ostatni, nie byłaś jeszcze planowana, moja mała. Więcej - twoi rodzice pewnie

nie znali się nawet, nie mieli pojęcia o swoim istnieniu oraz o przeznaczeniu, jakim było spłodzenie ciebie.

Jaka była szansa, Ŝe właśnie ich dwoje spotka się w tym określonym celu wśród miliardowej masy ludzkiej?

Pewnie podobna do prawdopodobieństwa istnienia jednej jedynej, określonej planety w niezmierzalnym

morzu światów...

Nick wstał i wyszedł z jadalni, pragnąc jakoś przerwać ten ciąg bezsensownych skojarzeń. Poza tym

powinien juŜ być sam - w kaŜdej chwili mógł przyjść następny atak.

Pokój pełen był rześkiego, nocnego powietrza. Nick zamknął okno i wyciągnął się na skrzypiącym

łóŜku, z przyjemnością rozluźniając zmęczone mięśnie. Lubił ten moment, kiedy gasło światło, a pod plecami

wyczuwał śliską gładź pościeli, kiedy członki wypełniały się cięŜkim, rozkosznym bezruchem.

Na szyi dziewczyny widział złoty łańcuszek z krzyŜem. CzyŜby była wierząca? A moŜe nosi krzyŜyk

z przyzwyczajenia, dla fasonu, lub po to, aby sprawić przyjemność rodzicom? Na pewno jest jej dobrze z

wiarą. Trzeba w coś wierzyć, w coś, co nie poddaje się ocenie zmysłów, gdyŜ sam świat materialny nie daje

adnej szansy, nie daje nawet nadziei. Pewien filozof napisał, Ŝe gdyby Ŝycie nie było tylko przejściem,

byłoby nieznośne. Coraz częściej myślę, Ŝe mógł mieć rację. Właściwie chciałbym wierzyć w Boga - dalej

snuł senne rozwaŜania - lecz doszedłem do tego za późno. Światopogląd w ogromnej mierze zaleŜy od

wychowania, znacznie mniej od wykształcenia. Wiara leŜy poza wiedzą, daleko poza nią. PrzecieŜ aby być

wierzącym, nie trzeba ślepo wierzyć w dogmaty...

Czy ta dziewczyna jest szczęśliwa? - zastanawiał się. Wiara na pewno nie jest jej potrzebna do

osiągnięcia szczęścia, najwyŜej towarzyszy smutkom i Ŝywiołowym radościom. którymi jest wypełniony jej

kaŜdy dzień. Wiara potrzebna jest ludziom zamiast namiętności, aby zapełnić pustkę i dać nadzieję.

JuŜ zasypiał, gdy nagle zbudził go ostrzegawczy skurcz mięśni. Po prawej nodze przebiegło tchnienie

aru, niewidzialny płomień jął lizać pękającą skórę, wŜerać się w miąŜsz mięśni i ścięgien, wysuszać i palić

kości. Z winy półsennych rozwaŜań Nick nie zdąŜył na czas, lecz teraz, zwarłszy szczęki z całych sił, z

największym trudem wyswobodził spętaną oszalałym bólem myśl i skierował ją ku swojej własnej nadziei.

"RóŜowe, zawsze pogodne niebo ugięło się łagodnie i spłynęło miękkim lejem w kierunku otwartego

na spotkanie wzgórza, które wyłoniło się spod szkliwa pobruŜdŜonej powierzchni planety. W miejscu

zetknięcia działo się coś dziwnego, zachodziły niezrozumiałe procesy tworzenia, materia przeobraŜała się w

struktury wyŜszego rzędu, stawała się powolna Istnieniu, które kształtowało ją wedle swojej chwilowej

potrzeby. Lśniący, pełen pylistych zawirowań obłok, który powstał w tym procesie, uniósł się błyskawicznie

w róŜowy przestwór nieba i połączył z nim tysiącem świetlnych wypustek. Ogromna antena, zakończona

ywymi receptorami, odczuwała najodległejszą skargę Wszechświata, wyławiała z dalekich zakątków

Galaktyki kaŜdy szept czułości, spazm rozkoszy, lecz przede wszystkim krzyk bólu i płacz duszy. A potem

wirujący obłok podzielił się na setki świecących punktów, które rozjarzając się do białości pędziły coraz

szybciej przez kosmiczną pustkę, pogrąŜając się w końcu w nurtach ponadświetlnych wiatrów kosmicznych,

aby zdąŜyć na czas i być tam, gdzie być powinny i gdzie były potrzebne. Aby ukoić ból i zapełnić nadzieją

puste dusze".

Nick obudził się, gdy słońce stało juŜ wysoko. Słońce! Jakaś radosna struna nieśmiało zadrgała w jego

piersi. Koniec słoty i deszczu. MoŜe na krótko, więc trzeba to wykorzystać. Po wczorajszym niezwykle silnym

ataku odczuwał wciąŜ osłabienie. Ubierał się więc powołi, mimowiednie rozmyślając o RóŜowej Planecie.

MoŜe ona naprawdę istnieje? Bzdury ~ Ale przecieŜ wystarczy mocno uwierzyć... Lecz i na to nie .mógł się

zdecydować. Znów sceptycyzm i niezdecydowanie! Nie był w stanie ani wyrzec się tej wiary ani przyjąć jej

bez zastrzeŜeń.

I wtedy stało się coś dziwnego, nastąpiło jedno z tych rzadkich zdarzeń, których wpływ nie ogranicza

się tylko do chwilowego oddziaływania na zmysły. W słoneczną przestrzeń za otwartym oknem popłynął

dźwięczny, dziecięcy śpiew. ruty znanej melodii, w którą ten świeŜy głos, a moŜe i górskie hale. i wesoły

blask słońca tchnęły nową. wspaniałą treść. Nick podszedł wzruszony do okna. Hale rozśpiewały się tysiącem

srebrnych dzwonków, zupełnie tak, jakby wskrzeszone nieznaną mocą młode pędy traw i pękające pąki