1 

IGNACY KRASICKI ,,MYSZEIDOS PIEŚNI X” 

 
 
 
Pieśń I: 
Poeta zwraca się z inwokacją do autorów wielkich epopei, aby pozwolili mu chwalić w swej 

pieśni czyny nie rycerzy, ale myszy. Nad Gopłem , w stolicy monarchów Kruszwicy , pośrodku 
jeziora stoi wieża , w niej mieszka i rządzi  Popiel. Był on słabym władcą, zniewieściałym, nie 
cenił  cnoty  rycerskiej,  jego  dwór  był  miejscem  intryg.  Popiel  był  niestały,  miał  różne 
zachcianki,  często  zmieniał  zdanie.  Początkowo  myszom  dobrze  było  na  jego  dworze  ,  bo 
należały  do  jego  faworytów.  Potem  mu  się  odmieniło.  Dowiedział  się  o  świetnym  kocie 
Mruczysławie  i  ten  został    faworytem.  Myszy  musiały  uciekać  z  pałacu,  kuchni,  dworów. 
Nastały dla nich złe czasy. Wiele z nich zginęło, wydano dekret o zabijaniu myszy i szczurów. 
Los mysiego narodu był przesądzony. 

Pieśń II: 
Myszy skupiły się w Gnieźnie wokół swojego władcy i jego świty. Król mysz to Gryzomir. 

Tu w Gnieźnie odbywają się obrady dostojników myszy, delegatów szczurów. Król Gryzomir 
rozpoczyna obrady :  prosi  o dobre rady, co mają zrobić  oraz o to,  aby się nie kłócić. Na sali 
powstaje  ogromny  zgiełk,  gdyż  myszy  i  szczury  nie  mogą  dojść  do  porozumienia,  kto  ma 
pierwszy mówić. Kłótnia, wrzawa i zgiełk doprowadzają do rozpadu obrad senatu. Nie udaje się 
nic uzgodnić. 

Pieśń III: 
Autor  snuje  refleksje  natury  filozoficzno-moralnej(od  Elmirki:  straszne  nudy).  Król  myszy 

wysyła swoich posłów do innych władców myszy.. Zwołuje pospolite ruszenie na wojnę. Także 
król  kotów  Mruczysław  zwołuje  dworzan,  rozsyła  posłów,  szykuje  posiłki.  Trwają 
przygotowania  do  bitwy  :  myszy  i  szczury  przeciw  kotom.  Hetmanem    kotów  jest  : 
Rominagrobis-  szwagier  Mruczysława  ,  a  myszy  Gryzosław-  młodszy  brat    króla  myszy. 
Rozpoczyna się bitwa, w czasie której dochodzi do pojedynku hetmanów kota Rominagrobisa i 
szczura Gryzosława. Kot zabija szczura. Wojsko myszy , widząc zabitego hetmana, wpada w 
panikę, armia się rozsypuje, wszyscy uciekają z pola walki, także król Gryzomir. 

Pieśń IV: 
Jędza  niezgody  cieszy  się  z  bitwy  .  Do  stolicy  Popiela  dochodzą  wieści  o  bitwie  kotów  i 

myszy.  Okazuje  się  ,  że  zginął  Filuś-  kotek  księżniczki  Duchny.  Wybucha  płacz  i  lament  w 
całej Kruszwicy. Odbywa się uroczysty pogrzeb ze wszystkimi kotami, sztandarami, rzeczami 
Filusia(  jego  obroża  cętkowana,  kołderka,  czarka,  grzebień)  .  Są  kadzidła  i  trumna.  Ciało 
bohatera spalono na stosie. Mruczysław odprawia pacierze , śpiewy pochwalne na cześć Filusia. 
Prochy zostają zebrane do puszki i złożone w grobie. Wyryto nawet napis na marmurze. Córka 
Popiela  Duchna  prosi  ojca  o  zemstę  na  myszach,  co  zostaje  podsumowane  tak:  Mimo  płci 
naszej tak wielkie zalety , My rządzim światem, a nami kobiety. 

Pieśń V:  
Autor  snuje  refleksje  na  temat  literatury,  jej  oceny,  roli  bajki  i  przypowieści.  Król  mysz 

Gryzomir ucieka z pola walki, znajduje domek i w nim  się chroni. Wpada jednak w pułapkę . 
Okazuje się , że trafił do domu czarownicy . Prosi ją o litość, opowiada o nieszczęściu swoim i 
narodu  myszy.  Czarownica  obiecuje  pomóc,  bierze  miotłę  i  razem  z  Gryzomirem  wylatuje 
kominem.  Tymczasem  w  Kruszwicy  lekarze  leczą  króla  Mruczysława,  który  został  rany  w 
czasie bitwy. Zdenerwowany kot wyrzuca spierających się medyków i postanawia wyleczyć się 
sam. 

Pieśń VI: 
Mysz leci z czarownicą na miotle (siedzi za nią). Król się boi, bo jest noc , lecą wysoko i nic 

nie widać, wchodzi więc do latarni  i tu się chowa . Gdy mysz ugryzła z ciekawości świecę , ta 

 

2 

zgasła  ,  a  czarownica,  niewiedząc  ,  że  w  latarni  jest  mysz,  wyrzuciła  ją.  Tymczasem  władca 
szczurów  Gryzander  zwołuje  rozproszone  po  bitwie  wojsko.  Wygłasza  mowę,  o  tym,  że 
należy  umrzeć  za  ojczyznę  i  wolność.  Władca  gromadzi  siły  i  zatrzymuje  armię    w  pewnym 
magazynie.  Tymczasem  Duchna  płacze  nad  grobem  kota.  Popiel  słucha  płaczów  córki  i 
postanawia zwołać dworzan na naradę, czy wypowiadać myszom wojnę, czy nie? 

Pieśń VII: 
Gryzomir  spada  na  głowę  kantora,  który  śpiewa  nad  grobem  kota.  Łapie  go  księżniczka  , 

szczęśliwa,  że  będzie  mogła  się  zemścić  na  mordercy  Filusia.  Tymczasem    czarownica 
spostrzegła,  że  mysz  gdzieś  zniknęła.  Odprawia  czary  i  dowiaduje  się,  co  się  stało  z  królem 
Gryzomirem i , że ma się odbyć jego egzekucja przez spalenie na stosie. Czarownica rozpyla 
jednak w powietrzu  proszek, od którego wszyscy kichają. Przestraszeni ludzie biorą to za znak 
bogów  i  wypuszczają  króla  myszy,  który  umyka  z  czarownicą.  Tymczasem  Gryzander 
gromadzi armię, a szpiedzy donoszą mu, co się stało z królem myszy Gryzomirem. 

Pieśń VIII: 
Narada u Popiela. Przemawia tu dużo pochlebców. Wypowiada się kanclerz, podskarbi, inni 

kłócą się i wadzą. Nic nie zostaje postanowione. Król ma robić to, co zechce. Zostaje ogłoszone 
przymierze  ludzi  i  kotów.  Wypowiedziano  wojnę  myszom.  Mruczysław  zbiera  siły. 
Tymczasem baba z myszą trafiają na zjazd szczurów nad brzegami Renu. Baba wygłasza przed 
królem  mowę  o  losie  króla  polskich  myszy  .  Król  myszy  znad  Renu  –  Syrowind-  obiecuje 
pomoc. Baba odlatuje a Gryzomir rozpoczyna wędrówkę do kraju. 

Pieśń IX: 
Znad  Renu  ruszają  oddziały  (Święta  miłości  kochanej  ojczyzny…)  z  Gryzomirem  i 

Syrowindem na czele. Gryzomir dociera do magazynu ze swoimi oddziałami. Myszy cieszą się 
z powrotu władcy. Oddziały Popiela nie chcą się mieszać do tej śmiesznej wojny . Popiel mówi 
o tym kotom i ucieka na swoją wyspę. Tu się ukrywa. Wódz kotów Mruczysław rozkłada obóz 
nad  Gopłem.  Rozpoczyna  się  bitwa.    Oddziały  Syrowinda  i  Gryzandera  walczą  z  kotami. 
Najbardziej  zaciekły  pojedynek  toczą  (niczym  Hektor  i  Achilles)  Mruczysław  i  Gryzomir. 
Ginie kot. 

Pieśń X: 
Strwożony  Popiel  upił  się  i  zasnął.  Zobaczył  wizję  szeregu  następców  Piasta,  którzy  będą 

rządzić  w  kraju(  Bolesław,  Mieszko,    Bolesław  Śmiały,  Przemysław,  Kazimierz,  Olbracht, 
Władysław,  August-  wszyscy  oni  zginęli  przez  alkohol,  np.:  w  czasie  uczty,  burdy  pijackiej, 
choroby alkoholowej). Król budzi się przerażony, wszyscy go opuścili. Widzi łódź z myszami, 
która płynie do wyspy. Popielowi usiłuje pomóc senator, który niegdyś utracił jego łaski , bo 
nie był pochlebcą. Wsiadają do łodzi i chcą uciekać. Dogania ich łódź Swrowinda, przewracają 
się i myszy zagryzają obu. 

                                                             *** 
Apostrofa do Kadłubka, który opisał legendę o Popielu i o myszach. Prosi go, o wybaczenie 

jeżeli zbyt humorystycznie potraktował jego podanie. Morał: wielcy niesłusznie gardzą małymi. 

 
                                                THE END