Poziom rozszerzony
Modele odpowiedzi do przyk∏adowego arkusza
egzaminacyjnego z biologii
1
Nr
zad.
Poprawna odpowiedê
Maksymalna punktacja
za zadania
1.
Za prawid∏owe podanie nazwy RE – 1 pkt.
Za wyt∏umaczenie wyst´powania tego rodzaju RE w komórkach o zwi´kszonej syn-
tezie bia∏ek – 1 pkt.
Jest to retikulum endoplazmatyczne szorstkie. Jest ono bardzo dobrze rozwini´te
w komórkach, w których wyst´puje zwi´kszona synteza bia∏ek (zawiera rybosomy,
które sà miejscem syntezy bia∏ek).
2
2.
Za podanie ka˝dej nazwy – po 1 pkt. Schemat przedstawia profaz´ I. Zilustrowany
proces to tworzenie si´ biwalentów.
2
3.
Za prawid∏owe podanie nazw pierwiastków oraz okreÊlenie przynale˝noÊci do odpo-
wiedniej grupy – po 1 pkt.
3
4.
Za prawid∏owe napisanie wszystkich substratów i produktów reakcji – 1 pkt.
Za prawid∏owo dobrane wspó∏czynniki reakcji – 1 pkt.
Zapis reakcji:
12 H
2
S + 6 CO
2
+ ENERGIA ÂWIETLNA
$
C
6
H
12
O
6
+ 12 S + 6 H
2
O
2
6.
Za prawid∏owe wskazanie dwóch smaków podstawowych – 1 pkt.
Za prawid∏owe wskazanie trzech smaków podstawowych – 2 pkt.
Za prawid∏owe wskazanie czterech smaków podstawowych – 3 pkt.
A – smak gorzki, B – smak s∏ony, C – smak kwaÊny, D – smak s∏odki
3
7.
Za prawid∏owe podanie funkcji – po 1 pkt.
W jelicie grubym zachodzi proces wch∏aniania wody, niektórych jonów, witamin.
Formowany jest ka∏, który wydalany jest przez odbyt.
Produkowana jest witamina K oraz niektóre witaminy z grupy B przez wyst´pujàce
w jelicie grubym bakterie symbiotyczne.
2
8.
Za prawid∏owe podanie nazwy sk∏adnika pokarmu – 1 pkt.
Za prawid∏owe podanie jednego argumentu – 1 pkt.
Sk∏adnikiem pokarmu, który móg∏by zmniejszyç dolegliwoÊci zwiàzane
z zaparciami jest b∏onnik.
B∏onnik wp∏ywa na zwi´kszenie perystaltyki jelita.
2
9.
Za prawid∏owe podanie nazwy narzàdu – 1 pkt.
Za okreÊlenie roli w rozwoju prenatalnym cz∏owieka – 1 pkt.
Narzàdem ˝eƒskim oznaczonym literà A jest macica.
W macicy nast´puje zagnie˝d˝enie si´ i rozwój zarodka w jej Êcianie, a nast´pnie p∏odu.
2
5.
Za uzupe∏nienie dwóch wierszy – 1 pkt.
Za uzupe∏nienie trzech wierszy – 2 pkt.
Za uzupe∏nienie czterech wierszy – 3 pkt.
3
w w w. o p e r o n . p l
Lp.
Nazwa pierwiastka
Nazwa grupy
pierwiastków
Objawy niedoboru
pierwiastka w organizmie
1.
wapƒ
makroelementy
∏amliwoÊç koÊci, choroby
z´bów, krzywica
2.
magnez
makroelementy
zwi´kszenie pobudliwoÊci
nerwowo-mi´Êniowej
3.
˝elazo
mikroelementy
anemia, os∏abienie, arytmia
serca, zak∏ócenie oddychania
P∏at
OÊrodek
ciemieniowy
dotyku, smaku
skroniowe
s∏uchowe
potyliczny
wzroku
czo∏owy
ruchowe, kojarzeniowe
LBD8-CD-Odpowiedzi arkusz II P 7/24/07 12:08 PM Page 1
■
B I O L O G I A – P O Z I O M R O Z S Z E R Z O N Y
Nr
zad.
Poprawna odpowiedê
Maksymalna punktacja
za zadania
12.
Za prawid∏owe wskazanie strefy korzeniowej – 1 pkt.
Za uzasadnienie wyboru – 1 pkt.
G∏ównà rol´ w pobieraniu wody i substancji mineralnych odgrywa strefa w∏oÊnikowa.
Strefa ta posiada wyrostki komórek skórki korzenia, które zwi´kszajà dwudziesto-
krotnie powierzchni´ ch∏onnà korzenia.
2
11.
Za prawid∏owe podanie nazwy narzàdu – 1 pkt.
Za wymienienie jednej funkcji – 1 pkt.
Narzàdem oznaczonym literà A jest krtaƒ.
Krtaƒ jest narzàdem g∏osu, odpowiada za wydawanie dêwi´ków.
2
13.
Za schematyczny zapis reakcji – po 1 pkt.
glukoza
$
alkohol etylowy + dwutlenek w´gla + energia
glukoza + tlen
$
dwutlenek w´gla + woda + energia
2
14.
Za prawid∏owe podanie jednego argumentu – 1 pkt.
Sposób barwienia si´ bakterii zale˝y od budowy Êciany komórkowej: (G +) majà gru-
bà Êcian´ mureinowà, natomiast G majà cienkà Êcian´, ale podwójnà b∏on´ komór-
kowà.
1
15.
Za prawid∏owe podanie nazwy sposobu pobierania pokarmu przez protisty – 1 pkt.
Za prawid∏owe wymienienie dwóch cech charakterystycznych dla tego sposobu
– po 1 pkt za ka˝dà cech´.
Sposobem pobierania pokarmu przez protisty jest fagocytoza.
Fagocytoz´ charakteryzuje pobieranie ca∏ych mikroorganizmów, b∏ona komórkowa
wodniczki pokarmowej nie zostaje strawiona, tylko jej zawartoÊç, niestrawione
resztki sà usuwane przez w∏àczenie si´ wodniczki w b∏on´ komórkowà.
3
16.
Za prawid∏owe podanie nazwy elementu oraz funkcji przez niego pe∏nionej – po 1 pkt.
Jest to cz∏on rurki sitowej, która transportuje asymilaty z liÊci w kierunku korzeni.
2
17.
Za prawid∏owe podanie cechy ró˝niàcej oraz wspólnej przedstawionych cykli rozwo-
jowych – po 1 pkt.
W cyklu rozwojowym mchu p∏onnika widoczna jest dominacja gametofitu nad spo-
rofitem, natomiast u narecznicy samczej – dominacja sporofitu nad gametofitem.
Zarówno u mchu p∏onnika, jak i u narecznicy samczej gametofit jest pokoleniem ha-
ploidalnym a sporofit – diploidalnym.
2
18.
Za ka˝dà z dwóch prawid∏owo podanych ró˝nic mi´dzy budowà pierwotnà korzenia
a ∏odygi – po 1 pkt.
Uk∏ad wiàzek przewodzàcych w walcu osiowym korzenia jest naprzemienny, w ∏ody-
dze zaÊ wyst´pujà wiàzki ∏yko-drzewne u∏o˝one koncentrycznie w walcu osiowym.
Walec osiowy w korzeniu oddzielony jest od kory pierwotnej warstwà komórek zwa-
nà perycyklem, która nie wyst´puje w budowie pierwotnej ∏odygi.
2
19.
Za objaÊnienie, na czym polega podwójne zap∏odnienie, przy uwzgl´dnieniu ka˝dego
z dwóch plemników, komórki jajowej oraz jàdra diploidalnego – 2 pkt.
W procesie podwójnego zap∏odnienia uczestniczà dwie komórki plemnikowe, z któ-
rych jedna ∏àczy si´ z komórkà jajowà, tworzàc zygot´ (1 pkt), natomiast druga ∏à-
czy si´ z diploidalnym jàdrem centralnym i powstaje jàdro triploidalne (1 pkt).
2
20.
Za podanie, ˝e zreplikowana niç sk∏ada si´ z nowej nici DNA – 1 pkt oraz starej nici
– 1 pkt.
Replikacja (kopiowanie) semikonserwatywna polega na powstaniu z jednej czàstecz-
ki dwóch takich samych jak wyjÊciowa, przy czym po∏owa nowej czàsteczki pochodzi
ze starej DNA, a druga po∏owa jest dobudowywana – nowa.
3
21.
Za prawid∏owy zapis kolejnoÊci nukleotydów w komplementarnej nici DNA – 1 pkt.
1
22.
Za podanie ka˝dej z trzech cech kodu oraz ich wyjaÊnienie – po 1 pkt.
Zapisane cechy kodu: trójkowy, bezprzecinkowy, zdegenerowany, jednoznaczny.
3
10.
Za prawid∏owe podanie nazwy – 1 pkt.
Za podanie jednej cechy budowy nefronu – 1 pkt.
Elementem oznaczonym literà A jest kanalik nerkowy.
Kanalik nerkowy tworzy nab∏onek jednowarstwowy szeÊcienny, którego komórki sà
przystosowane do aktywnego transportu jonów, ale sà s∏abo przepuszczalne dla
mocznika.
2
2
w w w. o p e r o n . p l
LBD8-CD-Odpowiedzi arkusz II P 7/24/07 12:08 PM Page 2
Nr
zad.
Poprawna odpowiedê
Maksymalna punktacja
za zadania
24.
Za przyporzàdkowanie krzywych do organizmów –1 pkt.
Za podanie dwóch argumentów – 2 pkt.
Krzywa 1 – s∏oƒ, krzywa 2 – motyl.
S∏onie nale˝à do zwierzàt o znacznych rozmiarach, które du˝o energii zu˝ywajà
na opiek´ nad potomstwem. W takich populacjach ÊmiertelnoÊç jest niewielka we
wczesnym okresie ˝ycia, potem spada prawie do zera i dopiero roÊnie u osobników
starych, co obrazuje krzywa 1.
Prze˝ywalnoÊç motyli zmienia si´ w zale˝noÊci od stadium ˝yciowego co obrazuje
krzywa 2. ÂmiertelnoÊç jest bardzo du˝a w fazie z∏o˝onych jaj oraz w czasie linieƒ
i u osobników doros∏ych. W stadiach m∏odocianych ÊmiertelnoÊç maleje.
3
25.
Za prawid∏owe podanie dwóch nazw – 1 pkt.
Za prawid∏owe podanie trzech nazw – 2 pkt.
Za prawid∏owe podanie czterech nazw – 3 pkt.
A – producenci, B – konsumenci I rz´du (roÊlino˝ercy), C konsumenci II rz´du (mi´-
so˝ercy), D – destruenci.
3
26.
Za prawid∏owe podanie nazwy choroby – 1 pkt.
Za okreÊlenie rodzaju mutacji, która spowodowa∏a chorob´ – 1 pkt.
Omawianà chorobà jest zespó∏ Downa.
Choroba ta jest spowodowana mutacjà chromosomowà.
2
27.
Za prawid∏owe podanie ka˝dej z dwóch nazw – po 1 pkt.
A – inwersja, B – translokacja.
2
23.
Za prawid∏owe podanie dwóch ró˝nic – po 1 pkt.
DNA – cukier deoksyryboza, RNA – cukier ryboza.
DNA – zasady adenina, guanina, cytozyna, tymina.
RNA – zasady adenina, guanina, cytozyna, uracyl.
DNA – dwa ∏aƒcuchy polinukleotydowe, RNA – jeden ∏aƒcuch polinukleotydowy.
2
3
w w w. o p e r o n . p l
■
B I O L O G I A – P O Z I O M R O Z S Z E R Z O N Y
LBD8-CD-Odpowiedzi arkusz II P 7/24/07 12:08 PM Page 3