Auguste Comte 
 

Za twórcę socjologii uważa się francuskiego myśliciela- Augusta Comte’a . 
Uważał, że socjologia powinna być nauką ścisłą. Stworzył własny system- „filozofię 
pozytywną” po to, aby zwalczać negatywną (wg. niego) filozofię oświecenia. 
Comte stworzył system, który wywarł wpływ na wielu pierwszych socjologów.  
System ten nazwał „Fizyką społeczną”, a od 1839 r.- socjologią. 
Socjologia miała być jedyna nauka społeczną. Niemożliwe jest badanie społeczeństwa jeżeli 
dzieli je się na części każdą z tych części bada się osobno. Z tą sama zasadą holistyczną 
łączyła się osobliwość socjologii i było  to traktowanie każdego stanu społecznego jako 
nierozerwalnie związanego z określonym stanem wcześniejszymi określonym stanem 
późniejszym. Comte’a interesowały zmiany w systemie , a nie zmiany systemu. 
Głównym punktem doktryny Comte’a było skojarzenie w nierozłączna parę  
pojęć: postępu i porządku. 
Pierwsze było wynalazkiem Oświecenia , drugie- konserwatywnych krytyków. 
Dla Comte’a ta nowa dyscyplina miała stać się najważniejszą z nauk. Zajmowała się 
istniejącymi strukturami społecznymi (statyką) i zmianami (dynamiką). 
Statystyka społeczna  zajmuję się badaniem porządku społecznego. 
Na jej pierwszym planie znalazła się problematyka  rodziny , własności , podziału pracy, 
państwa i religii. 
Rodzina była dla niego najważniejszym składnikiem społeczeństwa. Rodzina dla Comte’a 
była najtrwalszym elementem społeczeństwa. 
Drugim czynnikiem łączenia się ludzi ( nawiązując do Arystotelesa) był podział pracy. 
Jako konieczny warunek istnienia organizmu społecznego i czynnik rozwoju ludzkich 
uzdolnień i uczuć moralnych. 
Więzy wynikające z podziału pracy wydawały się Comtowi  nie wystarczające –sadził, że 
niezbędna jest również religia.  
Z punktu widzenia społecznych funkcji religii ważna jest wiara a nie jej przedmiot. 
Wiara jest ważna , ponieważ bez niej społeczeństwo ulega rozkładowi. 
Drugim założeniem była dynamika , czyli teoria postępu. 
 Dynamika – ewolucja ma charakter prawidłowy ,  
- prawo trzech stadiów rozwoju świadomości ,  
- historia będzie realizacją doskonałego ładu społecznego ,  
- podmiotem dziejów jest ludzkość jako całość  
- przemiana świadomości  
- korelacja między przemianami świadomości i przeobrażenia w system społeczny  
- świadomość teologiczna  
- świadomość naukowa 
 
Sformułował „Prawo trzech stadiów”. Podstawą jego teorii był ewolucjonizm. 
 Według tej teorii świat przechodzi w swoich dziejach przez  
3  stadia rozwoju intelektualnego: 
 -teologiczny  
-metafizyczny 
- pozytywny ,czyli naukowy. 
 
 Stadium teologiczne- wierzono, że podstawą wszystkiego są moce nadprzyrodzone. Świat 
społeczny i materialny uważano za wytwór Boga. 
Stadium metafizyczne -charakteryzowała wiara we wszechmoc sił abstrakcyjnych, takich jak 
przyroda.  

Stadium pozytywne- cechuje wiara w naukę. 
 
 W swojej teorii rozwoju świata Comte skupił się na czynnikach intelektualnych. Przyczyną 
nieładu społecznego jest nieporządek w sferze myśli, który ma swoje źródła we 
wcześniejszych systemach filozoficznych. 
Wg. A. Comte’a socjologia może uporządkować świat społeczny. Niewątpliwą zasługą 
Comte’a jest stwierdzenie, że możliwa jest nauka o społeczeństwie, kierująca się takimi 
samymi regułami, jak wszystkie nauki.Konstruując jednolity, piętrowo zbudowany system 
nauk, na którego szczycie umieścił socjologię . 
Głównym zadaniem było  
• Badać fakty i tylko fakty 
• Szukać między nimi związków i ustalać prawa. 
W ten sposób wyraźnie oddzielił to, co jest opisem naukowym, od tego, co jest oceną nauki 
wykrywającej prawa.. 
Głównym przedmiotem zainteresowania Comte’a nie jest jednostka, ale większe grupy, np.: 
rodzina. Zachęcał socjologów do obserwacji, eksperymentowania, oraz stosowania 
porównawczej analizy historycznej. Był przekonany, że socjologia stanie się nauką 
dominującą. 
Comte zapoczątkował socjologię pozytywistyczną.  
Według Comte’a, pozytywny znaczy realny, nie odbiegający od rzeczywistości. Pozytywizm 
był nastawiony na badanie przez filozofów człowieka jako części społeczeństwa. Pozytywizm 
opierał się na zaufaniu do nauki, na empirycznym poznawaniu świata, a co za tym idzie, 
sprzeciwiał się metafizyce. 
Naturalizm – inaczej przyrodoznactwo jako nauka wzorcowa.  
Pozytywizm podkreśla znaczenie wiedzy empirycznej, naukowości, odrzuca metafizykę, 
nieuprawnioną spekulację, wiedzę mistyczną. 
 
 Pozytywizm naukowy Comte'a zakładał zaprzestanie pytań o pierwszą przyczynę 
("dlaczego?"), ograniczając wszelką wiedzę do (pozytywnego) opisu praw natury ("jak?") 
wyrażonych językiem matematycznym. Uważano, że w ten sposób teoria naukowa jest 
pozytywnie zweryfikowana. 
Główne cechy ideologii pozytywistycznej:  
Pozytywizm wywodził się z nurtu filozoficznego oświecenia, który przeciwstawiał się 
metafizyce, a więc wszelkim teoriom idealistycznym, nienaukowym, trudno przyswajalnym 
przez umysł ludzki, a budował wiedzę o świecie na badaniu faktów dostępnych rozumowi i 
sprawdzalnych empirycznie.  
Rozwój pozytywizmu w Europie przypada na lata czterdzieste - siedemdziesiąte XIX w. Są to 
czasy gwałtownego rozwoju nauk i techniki, który to rozwój pozwala człowiekowi wierzyć w 
niemal nieograniczone możliwości rozumu ludzkiego w wykrywaniu praw rządzących 
przyrodą, życiem jednostek i grup społecznych.  
Pozytywiści widzą społeczeństwo jako wytwór przyrody, w którym rządzą takie same prawa 
jak w świecie zwierzęcym lub jakimkolwiek organizmie żyjącym. Drogę ku postępowi, ku 
szczęściu społeczeństw, widzą w rozwoju nauki, która jest w stanie zmienić los jednostek, jak 
i wnieść na wyższy stopień rozwoju całe społeczności i państwa 
 
Nowe idee i koncepcje:  
Głoszono hasła: 
-  pracy organicznej (wszechstronnego rozwoju ekonomicznego i kulturalnego, przy czasowej 
rezygnacji z dążeń niepodległościowych)  

-  pracy u podstaw (m.in. działalności oświatowej, mającej doprowadzić do rozwoju i awansu 
cywilizacyjnego warstw upośledzonych społecznie, głównie chłopstwa) oraz emancypacji 
kobiet i asymilacji Żydów. 
 
Pozytywizm wspierał industrializację, urbanizację, modernizację różnych dziedzin życia z 
rolnictwem na czele, upatrując głównego realizatora owych idei w inteligencji i 
mieszczaństwie, a także w sferach przemysłowych. 
 
Comte znalazł się w opozycji do wszystkich głównych kierunków ówczesnej myśli społecznej 
i to zdecydowało o jego izolacji , nawet odwróciło się od niego wielu pozytywistów.