background image

Klasyfikacja gruntów pod względem rodzaju i uziarnienia 

 

Wymiar ziarna 

Wymiar ziarna jest podstawowym kryterium oznaczania gruntów mineralnych, gdy wykorzystuje się frakcje do oceny mechanicznego 
zachowania gruntu. Tabela 1 zawiera terminy, których powinno się używać do nazywania poszczególnych frakcji gruntu oraz ich podfrakcji, 
wraz z odpowiadającymi im przedziałami wymiarów ziaren. 

 

Gruntami podstawowymi są grunty o jednolitym uziarnieniu (tj. grunty składające się z cząstek tylko jednej frakcji) jak to pokazano w Tabeli 
1 (np. żwir Gr, piasek drobny FSa, pył gruby CSi). Pierwsza litera skrótu nazwy frakcji gruntu pisana jest dużą literą. 

 

Tabela 1 – Frakcje, wymiary cząstek 

Frakcje gruntu 

Podfrakcje 

Symbole 

Wymiary cząstek 

mm 

Duże głazy (Large boulder

LBo 

> 630 

Głazy (Boulder) Bo 

> 200 – 630 

Bardzo gruboziarniste 

Kamienie (Cobble

Co 

> 63 – 200 

Żwir (Gravel

Żwir gruby (Coarse gravel

Żwir średni (Medium gravel

Żwir drobny (Fine gravel

Gr 

CGr 

MGr 

FGr 

> 2,0 – 63 

> 20 – 63 

> 6,3 – 20 

> 2,0 – 6,3 

Gruboziarniste 

Piasek (Sand

Piasek gruby (Coarse sand

Piasek średni (Medium sand

Piasek drobny (Fine sand

Sa 

CSa 

MSa 

FSa 

> 0,063 – 2,0 

> 0,63 – 2,0 

> 0,2 – 0,63 

> 0,063 – 0,2 

Pył (Silt

Pył gruby (Coarse silt) 

Pył średni (Medium silt

Pył drobny (Fine silt

Si 

CSi 

MSi 

FSi 

> 0,002 – 0,063 

> 0,02 – 0,063 

> 0,0063 – 0,02 

> 0,002 – 0,0063 

Drobnoziarniste 

Ił (Clay) Cl 

≤ 0,002 

 

 

 

Wyniki przesiewania i sedymentacji przedstawia się jako krzywą uziarnienia. 

Gdy wydzielamy frakcje grube, można wskazać czy jest to rozkład dobrze uziarniony, słabo uziarniony 
lub źle uziarniony. Pomocne są wskaźnik krzywiej uziarnienia (C

C

) i wskaźnik uziarnienia (C

U

pozwalające na ilościowy opis kształtu krzywej uziarnienia. Jeżeli brakuje pewnego wymiaru cząstek, 
grunt klasyfikuje się jako źle uziarniony. Do określania kształtu rozkładu uziarnienia można stosować 
również średnicę miarodajną krzywej uziarnienia d

50

, wraz z C

U

 i C

C

  (zobacz Tablica 2). 

background image

 

Frakcje gruntowe 

Nazwa frakcji 

Przedział wymiarów ziaren d [mm] 

Kamienista (f

k

63,0 ÷ 630 

Żwirowa (f

ż

2,0 ÷ 63,0 

Piaskowa (f

p

0,063 ÷2,0 

Pyłowa (f

π

) 0,002 

÷ 0.063 

Iłowa (f

I

≤ 0.002 

10 

11 
12 
13 
14 

15 

16 

 

17 

Pył ilasto-piaszczysty 

Ił pylasto-piaszczysty 

background image

 

Tablica 2 – Kształt krzywej uziarnienia 

Kształt krzywej uziarnienia 

C

U

 

C

C

 

Bardzo różnoziarniste > 

15  1< 

C

C

 <3 

Różnoziarniste 

6 do15 

< 1 

Równoziarniste 

< 6 

< 1 

Źle uziarnione 

Przeważnie wysoki 

Różnie (przeważnie < 0,5) 

 

 Przykłady klasyfikowania gruntów na podstawie uziarnienia 

Legenda: 

1 zawartość ziaren żwiru (2 mm do 

63 mm) 

2 zawartość ziaren piasku (0,063 mm 

do 2 mm) 

3 zawartość ziaren drobnych (< 0,063 

mm) 

4 zawartość iłu w % masy frakcji 

grubych i drobnych (wymiar ziaren < 
63 mm) 

5  grunty drobnoziarniste (pyły i iły) 

6  grunty o mieszanym uziarnieniu 

(pylaste lub ilaste żwiry i piaski) 

7  grunty gruboziarniste (żwiry i piaski) 

S grunt 

Patrz również w tablicy A.1. 

 

 

 

background image

Gruboziarnistość gruntów 

Średnice zastępcze ziaren 

drobnoziarniste   d

90

 < 0,063mm 

gruboziarniste d

90

 ≥ 0,063mm 

d

50

 < 63mm 

bardzo gruboziarniste 

d

50

 ≥ 63mm 

 

 

 

Nazwa gruntu 

Symbol 

Zakres uziarnienia 

Piasek gruby 

CSa 

d

50

 > 0,63mm 

Piasek średni MSa 

0,63mm 

≥ d

50

 > 0,2mm 

Piasek drobny 

FSa 

d

50

 ≤ 0,2mm 

 

Tablica B.1 – Wartości wiodące do podziału gruntów mineralnych na podstawie zawartości poszczególnych frakcji 

Nazwa gruntu 

Frakcja 

Zawartość frakcji wt 

w % materiału 

≤ 63 mm 

Zawartość frakcji wt 

w % materiału 

≤ 0,063 mm 

modyfikowana podstawowa 

Żwir 

20 do 40 

> 40 

 

żwirowy 

żwir 

Piasek 

20 do 40 

> 40 

 

piaszczysty 

piasek 

Pył + Ił 
(grunty 
drobnoziarniste) 

5 do 15 

 

15 do 40 

 

> 40 

< 20 

≥ 20 

< 20 

≥ 20 

< 10 

10 do20 

20 do 40 

>40 

nieco pylasty 

nieco ilasty 

pylasty 

ilasty 

 

ilasty 

pylasty 

 

 

 

 

 

pył 

pył 

ił 

ił