Uniwersytet Adama Mickiewicza
Wydział Teologiczny
w Kazimierzu Biskupim
Paweł Piotr Błasiak
MSF
Święta Rodzina jako wzór komunii personalnej
w świetle nauczania ks. Jana Berthiera.
Praca proseminaryjna
pisana pod kierunkiem
ks. dr Adam Bajorskiego
Kazimierz Biskupi
2008
2
SPIS TREŚCI
Wstęp
1.
Ś
więta Rodzina jako wzór oddania się Bogu
a.
Cnota Wiary w Świętej Rodzinie
b.
Cnoty Nadziei i Miłości w Świętej Rodzinie
c.
Posłuszeństwo Bogu i wypełnianie przepisów Prawa w Świętej
Rodzinie
2.
Ś
więta Rodzina jako wzór doskonałej miłości bliźniego
a.
Posłuszeństwo w Świętej Rodzinie
b.
Wzajemna miłość w Świętej Rodzinie
c.
Łagodność w Świętej Rodziny
3.
Ś
więta Rodzina jako wzór doskonałej komunii małŜeńskiej
a.
Ukryte Ŝycie Świętej Rodziny
b.
Ubóstwo Świętej Rodziny
c.
Szczęście Ŝycia rodzinnego w Świętej Rodzinie
Zakończenie
Bibliografia
3
WSTĘP
Poznawanie Ŝycia i cnót Świętej Rodziny jest zadaniem bardzo
pouczającym i niezwykle pasjonującym. Ks. Jan Berthier poświęcił niemałą
cześć swego kapłańskiego Ŝycia na poznawanie i opisywanie Świętej Rodziny
właśnie poprzez zgłębianie jej cnót. Podał Świętą Rodzinę jako wzór dla
załoŜonego przez siebie zgromadzenia zakonnego: Misjonarzy Świętej
Rodziny, uwaŜał, Ŝe Święta Rodzina jest wspaniałym i doskonałym
przykładem do naśladowania. Jego oddanie i umiłowanie Świętej Rodziny
towarzyszyło mu i kierowało jego myśli ku niebu. Przyglądając się jego Ŝyciu
oraz wsłuchując się w jego nauczanie odkrywamy jakŜe interesujące
dziedzictwo nam pozostawił.
Impuls dla obrania Świętej Rodziną na patronkę nadał ks. Janowi
Berthier
dokument
Ojca
Ś
więtego
Leona
XIII:
Neminem
fugi
z 14. 06. 1892 r w którym papieŜ ogłosił Święta Rodzinę patronką i wzorem
rodziny chrześcijańskiej. Wychodząc z tych zrealizowanych juŜ zamierzeń
ks. Berthier’a i z perspektywy przeszło stu lat od początków działalności
załoŜonego przez niego zgromadzenia, moŜemy równieŜ dzisiaj ukazywać
Ś
więtą Rodzinę jako doskonały wzór komunii interpersonalnej, jaka powinna
realizować
się
w
małŜeństwie,
które
jest
obrazem
miłości
i wzajemnego zjednoczenia.
Patrząc uwaŜnie na współczesny świat, w którym coraz częściej
i wyraźniej mówi się o kryzysie rodziny, w którym nieustannie poszukuje się
wzorców i autorytetów przedstawienie Świętej Rodziny jako wzorca
doskonałej komunii interpersonalnej dla relacji między ludźmi w rodzinach.
Dla osób poszukujących bardziej lub mniej świadomie oparcia do budowania
ich wzajemnych więzi i relacji. Przedstawienie Świętej Rodziny wydaje się
aktem najlepszym z moŜliwych. Szczere przyjęcie modelu Świętej Rodziny
jako wzoru do naśladowania i wierne odtwarzanie go w Ŝyciu mogłoby
okazać się panaceum dla wielu. Aby przybliŜyć ten model naleŜy go przede
4
wszystkim poznać. Temu zadaniu słuŜy niniejsza praca, która pragnie
opierając się na źródle, jakim są pisma ks. Jana, Berthiera, głównie jego
ostatnia ksiąŜka „Kult i naśladowanie Świętej Rodziny” przede wszystkim
opisać i przedstawić Świętą Rodzinę jako wzór tej najdoskonalszej
ze wspólnot, jaką powinna być rodzina.
W niniejszej pracy opisanie Świętej Rodziny, idąc za nauczaniem
ks. Jana opiera się na przedstawieniu jej cnót. Zakładamy, Ŝe udane
i doskonałe Ŝycie, które pragniemy przybliŜyć wynika przede wszystkim
z podobania się Panu Bogu i z pełnienia Jego woli i Jego przykazań, dlatego
pierwszy rozdział niniejszej pracy przedstawia Świętą Rodzinę jako wzór
doskonałego oddania się Bogu, poprzez rozwinięciu cnót Boskich: Wiary,
Nadziei i Miłości oraz doskonałym poznaniu i wypełnianiu woli BoŜej.
Poszczególne paragrafy będą poświęcone tym zagadnieniom.
Drugi rozdział ma na celu opisanie Świętej Rodziny jako doskonałego
przykłady miłości bliźniego, poprzez przedstawienie tylko trzech cnót z całej
ich palety, jaką podaje nam nauka ks. Berthiera a tymi cnotami
są posłuszeństwo, wzajemna miłość i i łagodność.
Trzeci rozdział przybliŜy nam Świętą Rodzinę jako wzór doskonałej
komunii małŜeńskiej, dzięki przybliŜeniu ich ubóstwa, ukrytego Ŝycia oraz
próbę opisania szczęścia, jakie panowało w Świętej Rodzinie.
W niniejszej pracy poprzez pryzmat tylko niektórych wybranych cnót
najbardziej charakterystycznych dla Świętej Rodziny postaramy się przyjrzeć,
jak ks. Jan Berthier widział i przedstawiał jej piękne Ŝycie.
Realizowanie się miłości w małŜeństwie nie jest łatwe. Podobnie
pełnienie Woli BoŜej kosztuje bardzo wiele wyrzeczeń i wysiłku. Świętej
Rodzinie te trudy nie zostały oszczędzone. Ich wspólne Ŝycie nie było łatwe,
ale pomimo to dzięki swojej wierności i cnotom, ich przykład nadal świeci
jasnym promieniem. Dla współczesnego człowieka moŜe on być niezwykłym
drogowskazem jak Ŝyć, aby podobać się Bogu.
5
ROZDZIAŁ I
Święta Rodzina jako wzór oddania się Bogu
1.1. Cnota Wiary w Świętej Rodzinie
Ksiądz Jan Berthier dla lepszego zobrazowania relacji, jakie zachodziły
w Świętej Rodzinie porównuje Pana Jezusa do słońca, a świętego Józefa
i Najświętszą Maryje Pannę do księŜyca i planet, które swoje światło
zawdzięczają właśnie oświecającemu je słońcu. Jezus jest Bogiem
i najprawdziwszą światłością, która oświeca kaŜdego człowieka, który na ten
ś
wiat przychodzi. Jego światło nie pochodzi od nikogo, to on sam jest jego
ź
ródłem
1
.
Wiara, która jest cnotą Boską była udziałem Świętej Rodziny
a dotyczyła ona Maryi i Józefa, Bóg dzięki ich wierze dokonuję tego, co
zamierzył. Oni dzięki wierze w Boga są gotowi poświecić siebie i przyjąć
powierzone im zadanie. Wiara jest poręką tych dóbr, których nie widzimy
a których się spodziewamy. Najświętsza Maryja Panna i św. Józef tylko przez
wiarę mogli poznawać Boga. Są oni spadkobiercami patriarchów i królów
judzkich, są teŜ spadkobiercami ich wiary. JuŜ za swojego ziemskiego Ŝycia
doszli oboje do wysokiego stopnia świętości, a to właśnie dzięki wierze. Mieli
oni to szczęście juŜ tu na ziemi oglądać chwałę BoŜą w osobie ich Syna
Jezusa Chrystusa, było to niewątpliwie wielkie wyróŜnienie i nagroda za ich
wiarę jak i pomoc w umocnienieniu tejŜe wiary
2
.
Sobór Watykański II uczy „Bogu objawiającemu naleŜy okazać
«posłuszeństwo wiary... przez które człowiek z wolnej woli powierza się
1
J. Berthier, Kult i naśladowanie Świętej Rodziny, Ciechocinek 2003, s. 112.
2
TamŜe, s. 113.
6
Bogu, okazując «pełną uległość rozumu i woli wobec Boga objawiającego»
i dobrowolnie uznając objawienie przez niego dane. By móc okazać taką
wiarę, trzeba mieć łaskę BoŜą uprzedzająca i wspomagającą oraz pomoce
wewnętrzne Ducha Świętego...” Słowa te odnoszą się w całości zarówno do
Najświętszej Maryi Panny jak i do św. Józefa, gdyŜ oni właśnie okazali Bogu
swoją wiarę posłuszeństwo i uległość
3
.
Ś
więta Rodzina, jak pisze ks. Jan Berthier nie Ŝyła dla ziemi, lecz Ŝyła
dla nieba. Pan Jezus czynił wszystko, aby podobać się swojemu Ojcu
w niebie, od swego poczęcia był On światłością, radością, był doskonałością.
W Nim połączyły się dwie natury, natura Boska i natura ludzka
4
.
Wiara jak pisze ks. Jan Berthier jest darem łaski Boga udzielanym
z racji zasługi Pana Jezusa Chrystusa, jest to dar nadprzyrodzony. Wiara jest
podstawą wszelkiej świętości a to, Ŝe Święta Rodzina miała wielką i piękną
wiarę sprawiło, Ŝe ich Ŝycie podobało się Panu Bogu i było święte
5
.
Wiara w Świętej Rodzinie była działaniem Boga, była wspaniała, była
cudem wszechmocy BoŜej. Cnota wiary osiągnęła w Świętej Rodzinie
najwyŜszy moŜliwy do osiągnięcia stopień doskonałości. Wiara jest cnotą,
która Pan Bóg udzielił ludziom po to, aby bez przeszkód, jakie im stawia
ś
miertelne ciało potrafili dzięki niej i poprzez nią nabywać niezawodną,
pewną, nieomylną oraz prawdziwą znajomość Boga, jego tajemnic,
cudownych dzieł, aby jak gdyby na podobieństwo aniołów oglądali Boga
twarzą w twarz. To, co aniołowie widzą jasno ludzie poznają jakby przez
zasłonę, przez wiarę
6
.
Jezus Chrystus od chwili swego poczęcia był samą doskonałością, samą
prawdą, był światłością dla świata. Od początku czynił On wszystko, aby
podobać się Ojcu, w miarę wzrastania w Świętej Rodzinie jego Boskie cechy
ujawniały się stopniowo. Najświętsza Maryja Panna i Święty Józef Ŝyli
3
Konstytucja dogmatyczna o Objawieniu BoŜym, Dei verbum, Wrocław, 1986, s. 34 – 35.
4
J. Berthier, Dzieło cytowane, s. 113.
5
J. Berthier, Dzieło cytowane, s. 112.
6
Maria z Agredy, Mistyczne miasto BoŜe, Warszawa, 2000, s. 69.
7
w blasku Pana Jezusa, dzięki temu Jego Boskie Światło opromieniało ich,
a oni pozwalali się prowadzić tym promieniom. Dlatego teŜ w ich duszach nie
było Ŝadnej ciemności, w ich sercach nie gościły Ŝadne uprzedzenia, ani
nieuporządkowane przywiązania.
Święta
Rodzina
zmierzała
pełna
wiary,
swobodnie
drogą
sprawiedliwości poprzez cnoty wzrastając w świętości, jak pisze,
ks. J. Berthier: „Podobnie do gwiazdy porannej, która opromieniając
i złocąc najpierw szczyty gór a następnie stopniowo, w miarę upływy dnia
opromienia i oświeca wysyłając coraz jaśniejsze światło i promienie resztę
ziemi tak w Świętej Rodzinie wzrastała wiara i poznawanie Boga w osobie
i poprzez osobę Jezusa Chrystusa”
7
.
Czytamy w Pieśni Zachariasza:
„Dzięki serdecznej litości naszego Boga,
z jaką nas nawiedzi z wysoka Wschodzące Słonce.
By oświecić tych, co w mroku i śmierci mieszkają
Aby nasze kroki skierować na drogę zbawienia.”
Pan Jezus jest właśnie Wschodzącym Słońcem.
Najświętsza Maryja Panna Matka Boga i Oblubienica Ducha Świętego
była i nadal jest wzorem i przykładem wspaniałej wiary. Pierwsza w porządku
łaski umiłowana córka Boga, Pokorna słuŜebnica Pana jest Matką całego
Kościoła w wierze w czasie swego Ŝycia w małŜeństwie ze, Św. Józefem
osiągnęła wysoki stopień świętości, zawdzięczała to właśnie swej wierze
8
.
Z kolei jak pisze Jan Paweł II w adchortacji Redemptoris Custos:
„Święty Józef jest tym, który pierwszy uczestniczy w wierze Bogarodzicy.
Uczestnicząc, wspiera swą Oblubienicę w wierze BoŜego zwiastowania. Józef
jest teŜ pierwszym, którego Bóg postawił na drodze tego „pielgrzymowania
7
J. Berthier, Dzieło cytowane, s. 113.
8
J. Berthier, Dzieło cytowane, s. 113.
8
przez wiarę”, w którym Maryja — zwłaszcza od czasu Kalwarii
i Pięćdziesiątnicy — będzie „najdoskonalej przodować”
9
.
Tak, więc cnota wiary jest pierwszą z cnót, które są tak
charakterystyczne dla ludzi oddanych Bogu. W przypadku Świętej Rodziny
cnota ta ukazała się w całej pełni poprzez posłuszeństwo Bogu i pełne Jemu
zaufanie. Pan Bóg nie pozostał „dłuŜny” i obdarował w sposób cudowny
swoich wyznawców. Najświętsza Maryja Panna została Matką Odkupiciela.
Ś
więty Józef został wybrany na opiekuna Matki BoŜej i Pana Jezusa. Święta
Rodzina jest, więc pięknym przykładem i wzorem wiary naleŜnej
objawiającemu się Bogu
10
.
1.2. Cnoty Nadziei i Miłości w Świętej Rodzinie
Nadzieja jak pisze ks. Jan Berthier jest filarem, na którym opiera
się gmach naszego zbawienia. Fundamentem tej budowli jest wiara, filarem
nadzieja. Święta Rodzina równieŜ i pod tym względem jest naszym wzorem.
Pan Jezus nie mógł w prawdzie spodziewać się tego, co juŜ posiadał gdyŜ
On juŜ cieszył się udziałem w najwyŜszym dobru spodziewał się jednak
chwały dla swojego ciała oraz wsławienia swego imienia na całej ziemi.
Najświętsza Maryja Panna i Święty Józef tu na ziemi cieszyli się chwałą
oglądania Pana Jezusa w Jego ludzkiej naturze. Niewątpliwie ich serca
rozbudzało pragnienie oglądania Boga twarzą w twarz w niebie. Pan Jezus
obiecał im niebo gdyŜ kochał swoich rodziców, więc na pewno szczególnie
pragnął nieba dla swoich ziemskich rodziców. Obietnice Pana Jezusa
potwierdzają obietnice dane przez Boga pierwszym rodzicom, patriarchom,
9
Adhortacja Apostolska Redemptoris Custos Ojca Świętego Jana Pawła II O Świętym
Józefie i Jego posłannictwie w Ŝyciu Chrystusa i kościoła w: Adchortacji Apostolskie Ojca
Ś
więtego Jana Pawła II Tom I 1979 -1995, Kraków 2006, s. 498.
10
J. Berthier, Dzieło cytowane, s. 113.
9
prorokom. Obietnice te dawały Maryi i Józefowi niezachwianą nadzieję
wśród ziemskich doświadczeń. Wszystkie Ŝyciowe przygody i doświadczenia,
jakie ich spotkały, wygnanie, tułaczka ucieczka do Egiptu, trudy codziennego
ubogiego Ŝycia w Nazarecie, nie zdołały zniechęcić ich i załamać. Jezus,
Maryją i Józef nie uskarŜali się na swój los, a te doświadczenia nie zdołały
zmącić spokoju ich dusz. Jak pisze ks. Jan Berthier zasypiali spokojnie
i odpoczywali w Bogu w pokoju serca
11
.
Wyjątkowa podniosłość cnoty nadziei polega na tym, Ŝe wskazuje ona
na Boga jako na nasze dobro ostateczne i najwyŜsze. Nadzieja dzięki
zasługom Jezusa Chrystusa pozwala nam uwaŜać to Dobro za cel moŜliwy
do osiągnięcia pomocą ku temu mają być równieŜ nasze dobre uczynki. Akty
i czynności związane z cnotą nadziei wiąŜą się ze światłem wiary w Boga
i ze szczególną mądrością, poprzez która i dzięki której nieomylne obietnice
BoŜe moŜemy odnieść do nas samych. Nadzieja pozwala człowiekowi
uwaŜać za rzecz pewną i wierzyć, Ŝe Bóg nie odmówi mu tego, co obiecał
wszystkim
12
.
NajwaŜniejszą i najwznioślejszą rzeczą w Ŝyciu kaŜdego stworzenia,
zwieńczeniem kaŜdego prawa, przykazaniem i najwyŜsza powinnością jest
jak pisze ks. Jan Berthier miłość do Boga, NajwaŜniejszym przykazaniem jest
przykazanie miłości: „Będziesz miłował Pana Boga swojego z całego swego
serca, z całej swojej duszy i ze wszystkich swoich sił”
13
. Wypełnianie tego
przykazania staje się arcydziełem w Ŝyciu kaŜdej istoty obdarzonej rozumem.
NajwyŜszy poziom miłość do Boga osiągnęła w Ŝyciu Świętej Rodziny
14
.
Miłość Boga jest wtedy prawdziwa i doskonała i spełnia wolę Boga,
jeŜeli pociąga za sobą pełnienie przykazań BoŜych. Pełnienie woli BoŜej
11
J. Berthier, Dzieło cytowane, s. 128.
12
Maria z Agredy, Dzieło cytowane, s. 74.
13
Pwt. 6,5.
14
J. Berthier, Dzieło cytowane, s. 132.
10
z miłości do Niego staje się aktem najdoskonalszej miłości i taka właśnie
miłość była udziałem Świętej Rodziny
15
.
Ś
więta Rodzina z miłości do Boga wykazywała ufność w BoŜą
Opatrzność, była gotowa znosić przeróŜne trudności i przeciwności
poświęcając się dla Boga i pełnienia jego świętej woli. Członkowie Świętej
Rodziny byli gotowi złoŜyć ofiarę ze swego Ŝycia dla Pana Boga i złoŜyli
ją wyrzekając się samych siebie. Pełnienie BoŜej woli, przestrzeganie
przykazań BoŜych było dla Świętej Rodziny największą radością,
odpoczynkiem i szczęściem, to był wyraz wielkiej miłości do Boga, jaka była
ich udziałem. Ich rozkoszą było wypełniać najsłodszą, najłaskawszą
najbardziej godną uwielbienia BoŜą wolę
16
.
Pan Jezus, Syn BoŜy miłował swojego Ojca doskonałą wieczną ofiarną
miłością. Sam wielokrotnie mówił o tym: „ Moim pokarmem jest pełnić wolę
Tego, który mnie posłał”
17
. Jezus Chrystus najdoskonalej poznał Boga a Bóg
jest miłością
18
. Jak wspaniałe musiało być Ŝycie Świętej Rodziny, w której
narodził się i rozwinął się ten najwspanialszy owoc BoŜej miłości?
19
Najświętsza Maryja Panna była tą osoba, która po Panu Jezusie równieŜ
poznała Boga i kochała Go doskonale, kochała Boga równieŜ w osobie
swojego Syna
20
. Poprzez Niepokalane Poczęcie Bóg ją wybrał. Maryja była
obdarzona Jego wielką łaską. Dzięki Nawiedzeniu i poczęciu z Ducha
Ś
więtego jako wybrana Oblubienica Ducha Świętego jej miłość do Boga była
i jest niewiędnąca, wspaniała i cudowna. Poddana próbie Nazaretu i Golgoty
okazała
się
wypróbowana.
W
Wniebowzięciu
Bóg
ją
przyjął
do nieba. W Ukoronowaniu otoczył ją chwałą. Tak na niej spełniają się
wspaniałe obietnice i nagrody, jakie Bóg przygotowuje dla tych, którzy Boga
kochają i są Jemu wierni i posłuszni gdyŜ jak pisze Św. Paweł: „ Ani oko nie
15
TamŜe, s. 136.
16
J. Berthier, Dzieło cytowane, s. 136.
17
J. 4, 34.
18
J. 4, 8.
19
J. Berthier, Dzieło cytowane, s. 136.
20
TamŜe, s. 132.
11
widziało, ani ucho nie słyszało jak wielkie rzeczy przewidział Bóg dla tych,
którzy go miłują”
21
.
Serce Maryi jest płomieniem miłości, który swoje spełnienie i radość
odnajduje w obecności w jej Ŝyciu Pana Jezusa. Jej Ŝycie jest ofiarą i aktem
wspaniałej miłości do Boga, umiłowania Jego woli i gotowości
do poświęcenia. Święty Józef w Nazarecie przebywał w obecności Jezusa
i Maryi, pisze ks. Jan Berthier. On potomek królewski z Rodu Dawida, syn
narodu wybranego, maź sprawiedliwy niósł w sercu swoim płomień miłości
do Boga. Bóg nagrodził go za tę miłość powierzając mu Świętą Rodzinę jako
opiekunowi
22
.
Ś
więty Józef, człowiek rozmiłowany w Piśmie Świętym był
człowiekiem ofiarnej pracy, przyjął na siebie trud codziennej pracy i troski
o zapewnienie utrzymania Jezusa i Maryi. Był to człowiek ofiary i jałmuŜny
ś
wiadczy to o jego miłości do Boga, miłości do pełnienia Jego woli
i gotowości przestrzegania BoŜych przykazań, oraz o miłości do człowieka,
która wypływa z miłości BoŜej
23
.
1.3. Posłuszeństwo Bogu i wypełnianie przepisów Prawa
w Świętej Rodzinie
Ze szczerego umiłowania Boga w przypadku Świętej Rodziny
wypłynęło
pragnienie
pełnienia
i
umiłowanie
woli
BoŜej
oraz
podporządkowanie się tej woli. Takie pełnienie woli BoŜej jest jednocześnie
rezygnacją z pełnienia woli własnej i tak było właśnie w przypadku Świętej
Rodziny, gdyŜ konsekwencją miłości do Boga jest pełnienie Jego woli
21
Kor 2, 9.
22
J. Berthier, Dzieło cytowane, s. 132.
23
T. S. Kapusta, Święty Józef mistrzem naszej modlitwy, Kraków 1986, s. 12.
12
i posłuszeństwo względem Boga. Kiedy miłość jest szczera pragnie
wypełniać wolę tego, kogo kocha, wypełnienie woli umiłowanej osoby staje
się radością i nawet jeŜeli wymaga trudów i poświęcenia daje poczucie
szczęścia, zwłaszcza wtedy kiedy spełnia się wolę Boga
24
. Wiele takich
przykładów moŜemy odnaleźć zarówno opowieściach Starego Testamentu jak
i w historii Kościoła. Pisma ks. Jana Berthier są poparte przykładami osób
ś
więtych w szczególny sposób wyróŜniających się bądź niezwykłymi
cnotami, bądź heroicznym zachowaniem się w momencie, gdy ich Ŝycie
zostało poddane próbie. Święta Rodzina w tym wszystkim moŜe i powinna
być dla nas przykładem i wzorem. Jej miłość i poddanie się woli BoŜej jest
bardzo pięknym przykładem dla wszystkich ludzi
25
.
Ś
więta Rodzina przestrzegał wszystkich przykazań Prawa BoŜego
i czyniła to z miłością i zaangaŜowaniem. Święty Józef jest nazwany męŜem
sprawiedliwym oznacza to między innymi, Ŝe doskonale znał i wypełniał
Prawo BoŜe, zwyczaje izraelskie jak równieŜ to, Ŝe był potomkiem
królewskiego rodu Dawida
26
.
Sprawiedliwość
jego
względem
Boga
pozwoliła
mu
być
wtajemniczonym we wspaniały zamysł i plan zbawienia ludzkości, jaki Bóg
przygotował dla swoich stworzeń. Święty Józef dostąpił udziału
i uczestnictwa w wielkiej tajemnicy orędzia BoŜego, jakim jest Zwiastowanie
i dziewicze poczęcie za sprawą Ducha Świętego Syna BoŜego Jezusa
Chrystusa. Jest on bezpośrednim i pierwszym świadkiem narodzenia BoŜego
Syna. Co więcej to jemu przypadł wielki zaszczyt i godność być nazwanym
ziemskim ojcem Boga. Jest on potomkiem rodu Dawida i wpisuje
się w jego dziedzictwo, na którym Bóg obiecał wypełnienie swoich obietnic
zbawczych
27
.
24
J. Berthier, Dzieło cytowane, s. 136.
25
J. Berthier, Dzieło cytowane, s. 136.
26
TamŜe, s. 136.
27
13
Ś
więty Józef był to równieŜ mąŜ modlitwy, wiernie wypełniał prawo
MojŜeszowe, co podkreśla Święty Mateusz w Ewangelii. Był On równieŜ
poddany prawu państwowemu gdyŜ, kiedy wyszło rozporządzenie Cezara
Augusta podporządkował się rozkazowi cezara, chociaŜ wymagało
to od niego i jego najbliŜszych znoszenia trudów dalekiej podróŜy
28
.
Posłuszeństwo woli BoŜej pod kaŜdym względem jest, więc aktem
miłości i posłuszeństwo takie staje się aktem i wyrazem najdoskonalszej
miłości. W ten właśnie sposób była posłuszna Bogu Święta Rodzina, była
posłuszna ze względu na miłość do Boga, umiłowanie Jego przykazań, miłość
do BoŜego zamiaru i planu zbawienia ludzkości. Miłość BoŜa, która
towarzyszy ludzkości w całej jej historii od momentu stworzenia aŜ do dnia
dzisiejszego w Świętej Rodzinie osiągnęła stopień najdoskonalszy gdyŜ tutaj
spotkały się ze sobą natura BoŜa i natura ludzka, cnoty Boskie i cnoty
ludzkie: pokora, miłość małŜeńska, posłuszeństwo woli BoŜej, wierność Bogu
i człowiekowi. W Świętej Rodzinie doskonale spotykają się ze sobą
sprawiedliwość i wierność.
29
Tak teŜ Święta Rodzina jest i na zawsze
pozostanie najdoskonalszym przykładem i wzorem dla wszystkich pokoleń.
A ci, którzy ją naśladują, naśladując jej wierność Bogu i posłuszeństwo Jego
woli i przykazaniom nie zbłądzą na drogach Ŝycia
30
.
Pan Jezus mógł wypełnić doskonale wolę Ojca gdyŜ tę wolę poznał.
Poznał ją w sposób doskonały jako Syn BoŜy, poznawał ją równieŜ poprzez
staranne wychowanie według przepisów prawa mojŜeszowego, jakie otrzymał
wychowując się przy boku Najświętszej Maryi Panny i Świętego Józefa
31
.
Najświętsza Maryja Panna i jej oblubieniec Święty Józef zapatrzeni
w Jezusa Chrystusa, rozpaleni przez Niego miłością do Boga z wielką
starannością i całym sercem przestrzegają wszystkich przepisów Prawa
BoŜego. Poddają Pana Jezusa obrzezaniu, ofiarowują go w świątyni. Uczą
28
Mt.!,19.
29
Ps 85 (84), 11.
30
J. Berthier, Dzieło cytowane, s. 137.
31
Por. J. Berthier, Dzieło cytowane, s. 136.
14
Go Prawa i rozumienia Pisma, uczą Go zwyczajów i w tym wszystkim
są nienaganni. Najświętsza Maryja Panna pierwszy Doktor Kościoła sama
wychowana w świątyni BoŜej jest najlepszą nauczycielką Pana Jezusa.
W Świętej Rodzinie posłuszeństwo Bogu nie ogranicza się tylko i wyłącznie
do posłuszeństwa przepisom i prawu, lecz było ono równieŜ rozumiane jako
posłuszeństwo wszelkim natchnieniom BoŜym i oczekiwanie na ukazywanie
się Jego woli. Poprzez koleje ich Ŝycia: PodróŜ do Betlejem, ucieczka
do Egiptu, ukryte Ŝycie w Nazarecie, ich miłość i wierność jest poddana
próbie i nabiera realnych wymiarów. Ich serca są zjednoczone z Bogiem
i z sobą nawzajem
32
.
Najdoskonalsze posłuszeństwo okazał sam Bóg, Jezus Chrystus
przyjmując na siebie dobrowolnie wyrok śmierci krzyŜowej. Uczynił to, aby
zgładzić zapis dłuŜny całej ludzkości względem Boga. On niewinny Baranek
został zabity, zgładzony z ziemi Ŝyjących, aby przez swoją męczeńską śmierć
krzyŜową wyjednać ludziom zbawienie i otworzyć im Bramy Raju. Zrobił On
wszystko to z miłości do swego Ojca niebieskiego
33
.
32
J. Berthier, Dzieło cytowane, s. 136.
33
J. Berthier, Dzieło cytowane, s. 136.
15
ROZDZIAŁ II
Święta Rodzina jako wzór doskonałej miłości
bliźniego
2.1.
O wzajemnym miłosnym zjednoczeniu u Świętej Rodziny
Zjednoczenie obojga małŜonków w małŜeństwie jest najdoskonalszą
więzią międzyludzka, jaką Bóg uczynił i przewidział dla człowieka.
Im to zjednoczenie jest lepsze, czystsze, szlachetniejsze tym jest trwalsze,
przeciwnie im jest więcej w tych relacjach zła, zepsucia, tym taka więź jest
słabsza, bardziej krucha pisze ks. Jan Berthier
34
.
Najdoskonalsza i najczystsza miłość małŜonków zrealizowała
się w Świętej Rodzinie. Miłość ich była doskonała, niebiańska, cały jej Ŝar
zdąŜał do zachowania dziewictwa. Miłość Świętego Józefa do Najświętszej
Maryi Panny była jak pisze dalej ks. Jan Berthier skierowana ku jej
wewnętrznej piękności, czystości i nieskazitelności. Święty Józef kochając
czystość w Maryi pragnął tę czystość, piękność i dziewiczość ustrzec
i zachować. Sam z kolei przez zjednoczenie serc pragnął równieŜ dla siebie
podobnej czystości w ten sposób wzajemna czysta miłość rozlała się na tych
dwoje małŜonków
35
.
Ś
więty Józef był opiekunem Świętej Rodziny, zadanie to otrzymał jako
dar z nieba. Pragnął, więc jak najlepiej wykonać powierzone mu przez Boga
zadanie. Był on dla Najświętszej Maryi Panny, oparciem, towarzyszył jej
w przeróŜnych doświadczeniach Ŝyciowych przez całe ich wspólne Ŝycie. Był
jej troskliwym opiekunem podczas drogi do Betlejem, podczas ucieczki
do Egiptu przed gniewem Heroda, podczas drogi do Nazaretu i podczas
34
J. Berthier, Dzieło cytowane, s. 166.
35
TamŜe, s. 167.
16
wspólnego ukrytego Ŝycia w Nazarecie poświęconego wychowaniu Pana
Jezusa
36
.
Ś
więty Józef był dla Maryi pociechą, oparciem w przeróŜnych
doświadczeniach wspólnego małŜeńskiego i rodzinnego Ŝycia, w radościach
i troskach, pomyślności i smutku, był obrońca godności i czci oraz dobrego
imienia Najświętszej Maryi Panny. Matka BoŜa ze swojej strony w sposób
doskonały wypełniała swoje obowiązki względem małŜonka, kochała
Ś
więtego Józefa była mu oddana i okazywała jemu szacunek zaś Święty Józef
był całkowicie jej godny, to niebo dało jej go za opiekuna. Najświętsza
Maryja Panna rozumiała to. Święty Józef jako jej małŜonek w zachowywaniu
dziewictwa był jej bratem. Dzielił wszystkie jej uczucia i był uczestnikiem jej
cnót, na co dzień mógł przebywać w ich blasku w zjednoczeniu serc.
Najświętsza Maryja Panna okrywała go płaszczem swojej małŜeńskiej miłości
on zaś okazywał jej kaŜdego dnia dowody oddania i wierności. W rodzinie tej
panowała wzajemna miłość szacunek, oddanie i zrozumienie. Najświętsza
Maryja Panna okazywała ze swojej strony Świętemu Józefowi dowody
oddania, wdzięczności i miłości małŜeńskiej. Takie było Ŝycie Świętej
Rodziny
37
.
2.2.
O czystości i łagodności w Świętej Rodzinie
Czystość zwyczajna polega na wyrzeczeniu się wszelkich grzesznych
przyjemności. Czystość nadzwyczajna polega na wyrzeczeniu się wszystkich
seksualnych przyjemności, które w zwykłych warunkach są dozwolone
38
.
Dziewictwo Najświętszej Maryi Panny jest cnotą anielską, wyniosło
ono Maryję ponad sferę cielesną i wysublimowało ponad jej ciało gdyŜ przez
36
TamŜe, s. 167.
37
TamŜe, s. 167.
38
TamŜe, s. 216.
17
uczestnictwo w dziewictwie samo ciało nabiera nowych cech i upodabnia
je do ducha
39
.
Ś
więty Józef według zamysłu Boga został stróŜem dziewictwa Maryi.
Bóg powierzył w ręce tego potomka Dawida odpowiedzialność i troskę
o bezpieczeństwo wychowania i zapewnienia utrzymania Świętej Rodziny.
Ś
więty Józef był jednocześnie świadkiem i stróŜem dziewictwa Maryi
40
.
Pan Bóg w swojej wielkiej opatrzności upatrzył i przygotował
Ś
więtego Józefa na opiekuna Świętej Rodziny. Matka BoŜa była dziewicą
gdyŜ złoŜyła ślub pozostania na zawsze dziewicą. Święty Józef równieŜ Ŝył
w stanie dziewiczym i takŜe pragnął ten stan zachować. MałŜonkowie ci są
jak najbardziej odpowiedni i godni samych siebie. Ich czyste piękne serca
spotkały się w cudownym związku. Ich węzeł małŜeński i zjednoczenie
małŜeńskie nie przeszkadzały im wypełnieniu ich postanowień a wręcz były
pomocą w ich dochowaniu gdyŜ jedno mogło liczyć na drugie i jedno dla
drugiego było umocnieniem i wsparciem. Oboje są sobie wzajemnie oddani,
przekazują prawa do siebie sobie nawzajem. Ich związek małŜeński jest
doskonały
41
.
W Świętej Rodzinie moŜemy ponadto odnaleźć wzór doskonałego
wypełnienia pięknej cnoty, jaką jest łagodność. Sam Pan Jezus poucza nas
w Kazaniu na górze: „Uczcie się ode mnie, bo jestem cichy i pokorny
sercem”
42
.
Najświętsza Maryja Panna była uosobieniem cnoty łagodności nigdy
nikt nie mógł w niej naleźć czegokolwiek, co przeciwstawiałoby się tej
cnocie. Łagodność jest zawsze bliska miłości, tam gdzie panuje miłość tam
teŜ jest i łagodność. Pan Jezus wychowany w domu, Maryi i Józefa był cichy
39
TamŜe, s. 217
40
TamŜe, s. 217.
41
TamŜe, s. 217.
42
Mt 11, 29.
18
i łagodny. Jest on prawdziwym BoŜym Barankiem, który swoją łagodnością
i pokorą gładzi grzechy świata
43
.
Ś
więty Józef to maŜ sprawiedliwy i poboŜny, w którego usposobieniu
nie moŜna znaleźć nic gorzkiego, nic surowego nie odnajdziemy u niego
niecierpliwości, gwałtowności, wręcz przeciwnie Święty Józef jako opiekun
Ś
więtej Rodziny i obecnie opiekun kościoła jest człowiekiem pełnym
spokoju,
zrównowaŜenia,
łagodności
w
słowach,
delikatności
w postępowaniu, uprzejmości w zachowaniu. Święty Józef w Świętej
Rodzinie zajmował miejsce głowy rodziny, a więc przez Boga był
wyznaczony na miejsce tego, który zajmuje pierwsze miejsce po Bogu
w swojej rodzinie
44
.
2.3.
Posłuszeństwo w Świętej Rodzinie
Ks. Jan Berthier stwierdza, Ŝe nie jest trudno z miłości
podporządkować swoją wolę osobie, którą się kocha. Potrzeba do tego
miłości, szacunku i zaufania. Kiedy te wszystkie cechy wystąpią razem tak
jak to było w Świętej Rodzinie to pojmiemy Ŝe posłuszeństwo było tam
doskonałe. W Świętej Rodzinie spełniały się słowa Pisma Świętego:
„ Synowie Mądrości są zgromadzeniem sprawiedliwych, lud, który kształtują
jest samym posłuszeństwem i miłością”
45
.
Pan Jezus wielokrotnie dał przykład posłuszeństwa. MoŜemy się o tym
przekonać czytając Ewangelię. W momencie chrztu w Jordanie mówi do św.
Jana: „Ustąp teraz, aby się wypełniła cała sprawiedliwość”
46
. Dowodzi
to bardzo duŜego wyczucia i roztropności Jezusa na sprawy BoŜe
i posłuszeństwo. Święty Paweł w następujący sposób opisuje posłuszeństwo
Jezusa Chrystusa: „On istniejąc w postaci BoŜej, nie skorzystał
43
J. 1, 36.
44
J. Berthier, Dzieło cytowane, s. 199.
45
TamŜe, s. 186.
46
Mt. 3, 15.
19
ze sposobności, aby na równi być z Bogiem, lecz ogołocił samego siebie
przyjąwszy postać sługi i stał się podobnym do ludzi. A w tym,
co zewnętrzne uznany za człowieka uniŜył samego siebie, stając się
posłusznym aŜ do śmierci i to śmierci krzyŜowej”. Przez swoje posłuszeństwo
woli BoŜej przyjmuje dobrowolnie śmierć na krzyŜu, aby przez
posłuszeństwo zgładzić grzechy świata. Posłuszeństwo jest znamienną cechą
Jezusa Chrystusa, To posłuszeństwo w przypadku Syna BoŜego zastanawia,
bo nie jest ono spowodowane Ŝadną inną koniecznością jak tylko
dobrowolnym pragnieniem wypełnienia woli Ojca. Od niego płynął wzór,
który przyświecał Najświętszej Maryi Pannie i Świętemu Józefowi,
a następnie całym rzeszom naśladowców i uczniów
47
.
Ś
więty Józef jako głowa rodziny był jednocześnie tym, który rozkazuje
jak i tym, który jest posłuszny jako przedstawiciel Boga rozkazywał po to,
aby spełnił się plan Opatrzności oraz wola BoŜa, którą jest zbawienie rodzaju
ludzkiego. To właśnie z woli BoŜej Święty Józef był opiekunem Świętej
Rodziny, pragnął On teŜ słuchać Jezusa Chrystusa, który będąc Jego Synem,
był jednocześnie Synem BoŜym i Bogiem. JednakŜe to właśnie on, Święty
Józef był wyznaczony na głowę Świętej Rodziny i jemu przypadł zaszczytny
obowiązek i przywilej rządzenia, oraz ogromna odpowiedzialność, która
z tego zadania wypływała. Był on w tym zadaniu przedstawicielem samego
Pana Boga
48
.
Najświętsza Maryja Panna była posłuszna swojemu męŜowi,
wypełniała wszystkie obowiązki z miłością, szacunkiem i oddaniem. Matka
BoŜa, Królowa Aniołów i ludzi Ŝyła i cieszyła się Ŝyciem rodzinnym Ŝyjąc
w posłuszeństwie do swojego męŜa. Co więcej Święty Józef i Maryja
rozkazywali Panu Jezusowi, a On był im posłuszny, moŜemy o tym
przeczytać w Ewangelii Św. Łukasza: „Wrócił z Nimi do Nazaretu i był im
47
Por. Flp.2, 6- 8.
48
TamŜe, s. 186.
20
posłuszny”
49
. Cała Święta Rodzina była posłuszna zarządzeniom cezara
Augusta, chociaŜ kosztowało ich to posłuszeństwo bardzo wiele trudu
i cierpienia. Jak to podsumowuje ks. Jan Berthier
50
. Posłuszeństwo, więc nie
jest rzeczą łatwą a wypełnianie go wymaga często rezygnacji z własnego
zdania. Pan Jezus powiedział jednak:, „Kto chce iść za mną niech zaprze się
samego siebie”
51
.
Wierność ta, którą Święta Rodzina, nam ukazuje, która dotyczyła
posłuszeństwa i poszanowaniu zwyczajów, świąt, pielgrzymek, przepisów,
jakie poboŜni Ŝydzi w tamtych czasach przestrzegali jest dla nas
współczesnych przykładem jak pisze ks. J. Berthier, który naleŜy w obecnych
czasach naśladować przede wszystkim przez zachowanie posłuszeństwa
przykazaniom BoŜym i kościelnym
52
.
Przykład posłuszeństwa Świętej Rodziny jest potępieniem buntu
człowieka przeciwko Bogu. Swoją pokorą, posłuszeństwem cichym Ŝyciem
dają oni doskonały wzór i przykład jak naleŜy podporządkować się przede
wszystkim Bogu, ale równieŜ, prawowitej władzy i drugiemu człowiekowi
53
.
Duch buntu jak pisze ks. Jan Berthier jest to duch nieporządku,
niepokoju, przyczyna wszelkich rozłamów, które Ŝycie czynią przykrym
i utrudniają je. Przeciwnie posłuszeństwo Ŝony względem męŜa, dzieci
względem rodziców i najistotniejsze człowieka wobec Boga jest źródłem
radości, pokoju i szczęścia. Pan Bóg w swojej nieskończonej mądrości
ustanowił takie zasady po to, aby ludzie mieli nad sobą autorytet rządzących
i byli im posłuszni Bóg wie, Ŝe ludzie potrzebują takiego hamulca, który
będzie ich ochraniał przed wpadnięciem w przepaść. Święta Rodzina jest
właśnie przykładem doskonałego posłuszeństwa, po pierwsze Bogu, poprzez
spełnianie woli i jego przykazań. Po drugie sobie nawzajem w posłuszeństwie
49
Łk. 2, 51.
50
J. Berthier, Dzieło cytowane, s.186.
51
Mk. 10,24.
52
J. Berthier, Dzieło cytowane, s. 186.
53
TamŜe, s. 187.
21
wypływającym z miłości. Po trzecie prawowitej władzy, której źródłem jest
Opatrzność BoŜa
54
.
54
TamŜe, s. 187.
22
ROZDZIAŁ III
Święta Rodzina jako wzór doskonałej komunii
małŜeńskiej
3.1. Ukryte Ŝycie Świętej Rodziny
ś
ycie Świętej Rodziny w Nazarecie było niezwykle niedostrzegalne
i niepozorne pisze ks. Jan Berthier. Wzór takiego Ŝycia jest przekreśleniem
i przeciwstawieniem się ludzkiej pysze. Pragnieniem Świętej Rodziny było to,
aby podobać się Bogu i tylko Jemu. Nie chcieli oni przypodobać się światu
ani innym ludziom
55
.
ś
ycie takie, które polega tylko na Bogu i skierowane jest na Niego, jest
Ŝ
yciem wielkim. Jesteśmy tylko tym, czym jesteśmy przed obliczem Boga,
pisze ks. Jan Berthier. Cała ludzka doskonałość i nasze Ŝycie nadprzyrodzone
jest umieszczone w głębi ludzkiej duszy. To, co najwaŜniejsze jest
niedostępne dla oczu
56
.
Jezus Chrystus jest wciąŜ ukryty, Bóg jest równieŜ ukryty, jest
dostępny tylko dla człowieka wierzącego w Niego. Jezus Chrystus mówił:
„Błogosławieni czystego serca albowiem oni Boga oglądać będą”
57
. Święta
Rodzina daje przykład takiej cnoty czystości serca. Dzięki pięknym, czystym
sercom mieli przy sobie prawdziwego Boga kaŜdego dnia w swoim własnym
domu, Ŝyli z Nim we wspólnocie rodzinnej. Dlatego teŜ przypuszczalnie nie
tęsknili za światem. W ich szczęściu świat nie był im potrzebny chyba tylko
z miłości do Boga jako jego Stwórcy i troski o stworzenie. Dobrze wiedzieli,
co jest na świecie. Ich skromne ukryte Ŝycie musiało być Ŝyciem pięknym
w swej skromności i zaufaniu do Boga.
55
J. Berthier, Dzieło cytowane, s. 204.
56
TamŜe, 205.
57
Mt 5, 8.
23
Jednak Święta Rodzina, pomimo Ŝe Ŝyła w doskonałej harmonii,
miłosnym zjednoczeniu serc i w ukryciu nie zajmowała się tylko sama sobą,
lecz chętnie dzieliła się swoim szczęściem z innymi. Miłość bliźniego nie jest
samolubna pisze ks. Jan Berthier, miłość bliźniego jako córka Boga dąŜy do
udzielania się i dzielenia. Święta Rodzina w swoim środowisku starała się
czynić ludziom dobrze
58
.
Wspólne Ŝycie Świętej Rodziny w Nazarecie było naznaczone pracą,
Ks. Jan Berthier podkreśla, Ŝe w ten sposób Pan Jezus jako Syn BoŜy chciał
pokazać rangę i znaczenie ludzkiej pracy. Święta Rodzina swoim przykładem
pracowitego Ŝycia uszlachetnia pracę. śycie ciche, pracowite, skromne
i oddane Bogu, jakie prowadziła Święta Rodzina jest pięknym przykładem
i wzorem wspólnego Ŝycia rodzinnego
59
.
Księga Mądrości Syracha poucza: „W trzech rzeczach upodobałem
sobie, które są przyjemne Panu i ludziom: zgoda wśród braci, przyjaźń
między sąsiadami oraz mąŜ i Ŝona dobrze zgadzający się ze sobą”. Święta
Rodzina bez wątpienia równieŜ w tych cnotach była doskonała
60
.
Ukryte Ŝycie Świętej Rodziny zadziwia tym bardziej, Ŝe dotyczy tak
wspaniałych postaci. Jezus Chrystus, BoŜy Syn, oczekiwany Mesjasz,
prawdziwy prorok, Baranek ofiarny złoŜony za grzechy całego świata.
Najświętsza Maryja Panna, Królowa Aniołów, Oblubienica Ducha Świętego,
Arka Nowego Przymierza. Święty Józef, mąŜ sprawiedliwy, dzięki łasce
przewyŜszający godnością swego prarodzica, Króla Dawida. To tylko kilka
określeń przypominających nam, kim są osoby zjednoczone wzajemną
miłością w Świętej Rodzinie. Jednak plan BoŜy i BoŜe zamysły są róŜne od
ludzkich:, „Bo moje myśli nie są myślami waszymi, a wasze drogi, moimi
drogami”
61
, mówi prorok w imieniu Boga, dlatego moŜe zadziwiać nas
sposób postępowania Świętej Rodziny, która całym sercem pragnęła spełniać
58
J. Berthier, Dzieło cytowane, s.190.
59
TamŜe, 230.
60
Syr. 25, 1.
61
IŜ, 55,8.
24
przede wszystkim BoŜe natchnienia i BoŜą wolę, Ŝyjąc dla Niego w ukryciu
przed światem w ubóstwie i posłuszeństwie.
62
.
3.2. Ubóstwo Świętej Rodziny
Jest bardzo wiele rzeczy na świecie, które człowieka próbują omamić,
łudząc go, jakoby miały zapewnić mu szczęście. śadna jednak z tych rzeczy
nie jest w stanie dać mu tego prawdziwego szczęścia. Święta Rodzina,
pomimo swego ubogiego Ŝycia a moŜe właśnie dzięki niemu i w nim,
odnalazła swoje najprawdziwsze szczęście. śycie w bliskości Boga, pełniąc
Jego wolę i w Jego obecności. Ona na zawsze juŜ przejdzie do ludzkiej
pamięci jako wzór doskonałości, przykład pięknej miłości i wzór wszelkich
cnót.
Ubóstwo jest cnotą wyjątkową jest działaniem wbrew światu jest
wyróŜnieniem i jednocześnie jest próbą dla człowieka. Ubóstwo moŜe być
trudnym doświadczeniem, lecz przeŜyte wraz z Bogiem moŜe okazać się
ź
ródłem radości i błogosławieństwa. Bóg troszczy się o ubogich. Zawsze byli
oni w centrum jego zainteresowania w wielu przysłowiach Starego
Testamentu i przypowieściach, Bóg zdecydowanie staje w obronie ludzi
ubogich, sam troszczy się o nich gdyŜ ludzie ubodzy w całej swojej biedzie
tylko Boga mają za obrońcę i opiekuna. „Błogosławieni ubodzy albowiem do
nich naleŜy Królestwo Niebieskie”. Obiecuje Pan Jezus w Kazaniu na górze.
Ś
wiadczy to o jego wraŜliwości na kaŜdą ludzką biedę, o poczuciu
zatroskania o kaŜdego człowieka, o los wszystkich ludzi i poczucie
sprawiedliwości
63
.
W przypadku jednak Świętej Rodziny ubóstwo jest aktem heroicznej
dobrowolnej rezygnacji z naleŜnej im godności i przywilejów na rzecz
umiłowania wypełniania BoŜej woli, pisze ks. Jan Berthier. Ubóstwo Świętej
62
J. Berthier, Dzieło cytowane, s. 204.
63
Por. Łk 6, 20.
25
Rodziny jest pięknym dowartościowaniem ludzkiego ubóstwa, są oni wzorem
i przykładem pięknego biednego Ŝycia, przez które Jezus Chrystus stał się
Odkupicielem. Przyniósł ukojenie na rany ludzkiej natury, które przywiązują
ludzi do ziemi, odrywając ich oczy i myśli od nieba i tego, co jest w niebie.
Najświętsza Maryja Panna i Święty Józef byli uczestnikami ubóstwa
ze względu na Syna BoŜego, na BoŜe Dzieciątko towarzysząc Bogu –
człowiekowi w Jego przygotowywaniu się do najwaŜniejszej misji
i wydarzenia dla ludzkości, jakim jest jej odkupienie. Narodzenie Pana Jezusa
w grocie betlejemskiej jest czytelnym znakiem i manifestacją dla tego świata,
jest wyrazem BoŜej woli i przez wszystkie pokolenia będzie znakiem dla
kaŜdego człowieka jak piękne i owocne moŜe być przywiązanie się człowieka
do miłości, do Boga, który jest miłością gardząc przepychem
i bogactwem
64
.
„Nie gromadźcie sobie skarbów na ziemi, gdzie mól i rdza niszczą
i złodzieje włamują się i kradną. Gromadźcie sobie skarby w niebie, gdzie ani
mol ani rdza nie niszczą i gdzie złodzieje nie włamują się i nie kradną, bo
gdzie jest twój skarb, tam będzie i serce twoje”, poucza Pan Jezus
w Kazaniu na górze. Te piękne niezwykle pouczające BoŜe słowa, dzięki
doświadczeniu jego ubogiego Ŝycia, a przede wszystkim dzięki swojej
boskości brzmią niezwykle autentycznie. On – Bóg wie, co jest najlepsze dla
człowieka
65
.
Jednak Ŝycie Pana Jezusa, oprócz ubóstwa, naznaczone było jeszcze
prześladowaniami. Od chwili przyjścia na świat, Herod zamierzał go zabić.
Ś
więta Rodzina doświadczyła, zatem, poza ubóstwem, juŜ na samym
początku wspólnego Ŝycia tego, czym jest prześladowanie, ucieczka z własnej
ojczyzny, trud tułaczki i Ŝycia na wygnaniu. Wszystko to maluje nam obraz
pełen dramatyzmu ludzkiego losu na tej ziemi. Ale jednocześnie zatroskania
Boga o los człowieka, który jest mu drogi. Oraz chęć towarzyszenia Boga w
64
J. Berthier, Dzieło cytowane, s. 233.
65
Por. Mt. 6, 10-21.
26
kaŜdych doświadczeniach człowieka zwłaszcza tego który jest mu miły
i szuka Boga swym sercem
66
.
3.3. Szczęście Ŝycia rodzinnego w Świętej Rodzinie
„Człowiek został stworzony do szczęścia i do Ŝycia w rodzinie”, pisze,
ks. J. Berthier. Wzorem takiego pięknego rodzinnego szczęścia jest Święta
Rodzina, która ukazuje nam, Ŝe prawdziwe szczęście nie zaleŜy od bogactwa,
popularności, władzy, ale leŜy w posłuszeństwie woli BoŜej jedności serc,
wzajemnej miłości, Święta Rodzina prowadziła Ŝycie ukryte przed światem,
w ludzkim rozumieniu moŜna powiedzieć Ŝycie cięŜkie i w uciskach, a jednak
pokój i szczęście, jakie tam panowały, radość, która była owocem Ducha
Ś
więtego, przewyŜszała wszelkie inne ziemskie pociechy
67
.
Ks. Jan Berthier uwaŜa, Ŝe pokój, jaki panował w Świętej Rodzinie jest
przez Boga zaplanowany i przewidziany dla wszystkich ludzi w ich Ŝyciu
rodzinnym. Bóg, ustanawiając rodzinę, chciał Ŝeby człowiek od momentu
przyjścia na świat, odnajdował w niej oparcie, odpoczynek, miłości, troskę
o drugiego człowieka. To w rodzinie człowiek doświadczą miłości, poczucia
bezpieczeństwa, jest otoczony czułą miłością rodziców i dziadków
68
.
JuŜ na samym początku stworzenia Bóg uczynił męŜczyznę i kobietę,
umieszczając ich w Raju. W ten sposób Bóg wykonał swe dzieło. Pismo
ś
więte mówi: „ Tak stworzył Bóg człowieka na swój obraz, na obraz BoŜy go
stworzył, stworzył męŜczyznę i niewiastę”
69
. Pan Bóg, więc zaplanował Ŝycie
i szczęście człowieka w Ŝyciu w komunii, w jedności. Podstawową i naturalną
komunią, w jakiej Ŝyje człowiek jestrodzina. W innym miejscu Pismo Święte
mówi:, „Dlatego to męŜczyzna opuszcza ojca swego i matkę swoją
66
J. Berthier, Dzieło cytowane, s. 234.
67
TamŜe, s. 284.
68
69
Rdz 1, 27.
27
i łączy się ze swoją Ŝoną tak ściśle, Ŝe stają się jednym ciałem”. W Świętej
Rodzinie ten zamysł BoŜy zrealizował się doskonale, to tutaj w ich wzajemnej
miłości małŜeńskiej Bóg był obecny w Ŝywej postaci, w osobie ich syna
Jezusa Chrystusa, który jednocześnie jest Synem BoŜym
70
.
Ś
więta Rodzina, Ŝyjąc skromnie w domku w Nazarecie, poświęcając się
codziennym obowiązkom, wychowywała Syna BoŜego - Pana Jezusa
- w codziennej trosce o pracę, chleb we wzajemnym zjednoczeniu. Była
rodziną szczęśliwa a podstawa tego szczęścia płynęła jak pisze ks. Jan
Berthier, z głębokiego zjednoczenie z Bogiem. Bogiem, który jest dobrem
przewyŜszającym wszystkie inne dobra, a największym nieszczęściem jest
być pozbawionym tego najwyŜszego dobra. Bycie z Nim zjednoczonym
w wieczności będzie sama istotą niebiańskiego szczęścia. Ci, którzy juŜ tu na
ziemi są z Bogiem zjednoczeni, są uświęcani, uszlachetniani osiągają
prawdziwą ludzką doskonałość. Święta Rodzina, poprzez miłość, tę
najdoskonalszą więź, zbliŜała się do Boga i złączyła się z Nim stając się
z Nim jednym w Duchu
71
.
Biskup Van der Ven z Hertogenbosch powiedział: „JeŜeli kiedykolwiek
była na świecie jakaś szczęśliwa rodzina, była to bez wątpienia Święta
Rodzina z Nazaretu”. To właśnie dzięki świętości tych osób, z których się
składała gdyŜ najszczęśliwszym jest człowiek święty – pisze ks. Jan Berthier.
Nikt nie zaprzeczy, Ŝe Święta Rodzina, z którą nie moŜna porównać Ŝadnej
innej pod względem świętości jest ze wszystkich innych najszczęśliwsza
72
.
Bogactwem
Ś
więtej
Rodziny
nie
były
dobra
ziemskie
i nie im zawdzięczała ona swe szczęście. Prawdziwe dobra, które Święta
Rodzina posiadała w obfitości, to były dobra duchowe. Bogactwem Świętej
Rodziny był Syn BoŜy, ich chwałą były cnoty, w których wzrastali; zaś
miłość Boga była jej szczęściem i rozkoszą. W Świętej Rodzinie odnajdujemy
70
Rdz 2, 24.
71
TamŜe, s. 245.
72
TamŜe, s. 245.
28
najdoskonalsze posłuszeństwo oraz szacunek da prawdziwego autorytetu.
Panowała tam zgoda, miłość oraz wzajemne oddanie
73
.
Ś
więta Rodzina ukazuje nam piękno i prostotę Ŝycia w bliskości Boga.
Nie jest to Ŝycie dąŜące do sławy. Nie jest to wzór Ŝycia wyniosłego. Nie ma
w ich Ŝyciu przepychu i zgiełku świata. Nie odnajdziemy u Nich kłótni,
sporów. Nie dopominali się o naleŜną im cześć i pozycję. Ich Ŝycie było
napełnione radością z poznania prawdy i bliskością Boga. śycie, jakie wiedli
było cierpliwe, pokorne i gotowe znosić trudy. śycie w zaufaniu
i wzajemnym zjednoczeniu serc, a pomimo trudności wiedli Ŝycie szczęśliwe,
ś
więte, miłe Bogu
74
.
Szczęście Świętej Rodziny jest niezwykle trudne do opisania, gdyŜ jest
to szczęście nadprzyrodzone, szczęście, którego źródłem jest bliskość Boga
i pełnienie Jego świętej woli. JakŜe posłuszni i wraŜliwi musieli być Jezus
Maryja i Józef na wszelkie natchnienia Ducha Świętego. JakŜe musieli być
doskonali i umiłowani przez Boga. Bóg obdarzył ich swoim zaufaniem
i niezwykłym wyróŜnieniem. JakŜe musieli być wraŜliwi na siebie nawzajem,
wyrozumiali, doskonali. Święta Rodzina Ŝyjąc na świecie nie była z tego
ś
wiata
75
.
73
TamŜe, s. 245.
74
TamŜe, s. 245.
75
TamŜe, s. 254.
29
ZAKOŃCZENIE
Ś
więta Rodzina równieŜ w obecnych czasach moŜe być ukazana jako
wzór doskonałości i jedności. Przyglądając się Świętej Rodzinie poprzez
pryzmat nauczania ks. Jana Berthiera dostrzegamy ich niezwykłe cnoty:
Wiarę, Nadzieję, Miłość, posłuszeństwo i poszanowanie woli BoŜej.
Widzimy takie cechy jak wzajemna miłość i łagodność. W jej codziennym
Ŝ
yciu moŜemy zaobserwować, Ŝe byli oni ubodzy, Ŝyli bardzo skromnie
utrzymując się z pracy własnych rak.
Tak jak wiele rodzin na całym świecie Ŝyli podobnie ubogo,
niedostrzegalnie dla świata. To, Ŝe nie pragnęli oni niczego innego jak tylko
spełniać wolę BoŜą sprawiło, Ŝe pomimo tych braków i trudów, jakie ich
w Ŝyciu spotkały są oni nadzwyczajnym przykładem tak bliskim
i jednocześnie tak pięknym tego, Ŝe wspólne Ŝycie w miłości i zjednoczeniu
z Bogiem moŜe być niezwykle owocne.
Komunia personalna jest jednością, jaką Bóg przewidział dla człowieka
w małŜeństwie. Komunia personalna w Świętej Rodzinie była doskonała,
oparta na szacunku, miłości, poszanowaniu boŜych praw. Przepełniona
wzajemnym zrozumieniem, patrzeniem w jedną stronę. A właściwie
wpatrywaniem się w osobę Jezusa Chrystusa. Troska o zapewnienie
podstawowych potrzeb, jakie właśnie moŜe zapewnić tylko rodzina.
Ś
więta Rodzina urzeka swoją prostotą i niezwykłością. śyjąc skromnie
w Nazarecie zostawia niezwykły wzór i daje światło dla całej ludzkości.
W ich pięknym Ŝyciu realizuje się doskonałe człowieczeństwo, Ich serca
napełnione miłością i ufnością pokazują kaŜdemu człowiekowi, Ŝe nie
bogactwo, ale poszanowanie Boga i miłość do Niego nadaję Ŝyciu
prawdziwy sens i piękno.
30
BIBLIOGRAFIA:
Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu, Poznań – Warszawa 1971.
Dokumenty Stolicy
Apostolskiej
Jan Paweł II
Adhortacja Apostolska Redemptoris
Custos
Ojca
Ś
więtego
Jana
Pawła II: O Świętym Józefie i Jego
posłannictwie w Ŝyciu Chrystusa
i kościoła w: Adchortacji Apostolskie
Ojca
Ś
więtego
Jana
Pawła
II
Tom I 1979 -1995, Kraków 2006.
Konstytucja dogmatyczna
o Objawieniu BoŜym, Dei verbum,
Wrocław, 1986.
Źródła
J. Berthier
Kult i naśladowanie Świętej Rodziny,
Ciechocinek, 2003.
Literatura pomocnicza
Maria z Agredy
Mistyczne miasto BoŜe, Warszawa,
2000.
T. S. Kapusta
Ś
więty Józef mistrzem naszej
modlitwy, Kraków 1986
,