2009-12-21

1

PSYCHOTERAPIA 

SYSTEMOWA

mgr Anna Skuzińska

Początki psychoterapii systemowej

• USA, po II wojnie światowej, napływ imigrantów, 

trudności adaptacyjne  wymagają  pomocy 
psychologicznej

• Z jednostki na interakcje społeczne
• 1940 początek  psychoterapii  rodzinnej: diada matka-

dziecko,  diada małżeńska

• Lata 60-te rozkwit psychoterapii  systemowej, 

wzajemne oddziaływanie  na siebie wszystkich 
członków rodziny

• Teoria systemów L.von Bertalanffy: „systemem jest 

układ wyższego  rzędu, składający  się ze zbioru 
oddziałujących  wzajemnie na siebie elementów.” 

Grzesiuk, 2005, s.190

System…

• Oddziaływania cyrkularne (sprzężenie 

zwrotne dodatnie i ujemne)

• Dynamizm
• Zdolność do homeostazy

• Człowiek jako element systemu 

rodzinnego

Wzajemne oddziaływanie – za 

pomocą komunikacji

Członek 

rodziny

Członek 

rodziny

Członek 

rodziny

Członek 

rodziny

Członek 

rodziny

2009-12-21

2

• Człowiek nieodłączny od swojego 

kontekstu społecznego

• Główne zainteresowanie: KOMUNIKACJA 

między ludźmi oraz zasady porządkujące 
wzajemne RELACJE w systemie

• Psychoterapia skupia się na aktualnych, 

obserwowalnych zachowaniach i ich 
konsekwencjach

• Patologia jest w kontekście a nie w 

jednostce

Psychoterapia systemowa…

• Dyrektywna (konsultacyjna)
• Krótkoterminowa (aktualny problem)
• Cel: zmiana systemu a nie jednostki której 

przypisywana jest ‘etykieta’ zaburzonej

• 2 szkoły:

a. Komunikacyjna: 

Gregory Bateson, Janet Beavin, 

Don Jackson, John Weakland, Jay Haley, Paul 
Watzlawick, Mara Selvini-Palazzoli

b. Strukturalna: 

Salvador  Minuchin

SZKOŁA PALO ALTO

I SZKOŁA MEDIOLAŃSKA

Podejście komunikacyjne

Główne aksjomaty komunikacji

1.

Każde zachowanie to komunikat (objawy 
choroby są komunikatem)

2.

Dwa poziomy w każdym komunikacie

3.

Sekwencja zdarzeń jest nieprzerwana

4.

Zachowania komunikacyjne są 
symetryczne lub komplementarne

2009-12-21

3

Cel psychoterapii:

• Zmiana patogennych wzorów 

porozumiewania się

• Interwencje paradoksalne –

„przypisywanie symptomu”

• Wprowadzanie nowych reguł 

komunikowania w systemie np. w 
przypadku inwersji znaczenia „tak-nie”

• Język performatywny zamiast opisowego

Metoda psychoterapii:

SALVADOR MINUCHIN

Psychoterapia strukturalna

Główne założenia:

• Życie psychiczne człowieka zależy  od środowiska 

społecznego  w jakim żyje

• Najważniejszą  grupą społeczną  dla człowieka jest 

rodzina. Zmiany w strukturze rodziny wywołują zmiany 
w jednostce

• Gdy terapeuta pracuje z pacjentem lub jego rodziną to 

jego zachowanie jest częścią kontekstu społecznego. 
Terapeuta i rodzina tworzą nowy system 
terapeutyczny,  który wyznacza  zachowania swoich 
członków.

• Zaburzenia u 1 członka rodziny przejawem 

zaburzenia CAŁEGO systemu

• Etykieta ‘zaburzonego’ pozwala utrzymać 

sztywną, nieadekwatną strukturę 
systemu:

a.Niezmienne wzorce transakcji 

komunikacyjnych….

b.

Brak lub sztywne granice między 
podsystemami…..

2009-12-21

4

Cel:

• Zmiana struktury rodzinnej: tj. pozycji jaką 

zajmują w niej poszczególni członkowie

• Wyznaczanie granic między 

podsystemami kiedy są słabo zaznaczone 
lub ich otwieranie jeśli są sztywne

Etapy terapii

• Terapeuta włącza się do rodziny z pozycji 

lidera

• Terapeuta ocenia strukturę rodziny
• Terapeuta tworzy warunki pozwalające na 

przekształcenie tej struktury.

• Terapia dyrektywna