Wieki Ciemne 

Wieki Ciemne: 

  Epoka Ciemna to okres po serii zniszczeń, od ok. 1100/1150 do ok. 750, gdy zajdą ważne zmiany w all 

przejawach życia; dzielimy je na 3 podokresy wg dekoracji ceramiki: 

  protogeometryczny (do ok. 1000) 
  geometryczny (X-IX w.) 
  geometryczny dojrzały, dipyloński (pierwsza poł. VIII w.) 

  nazywany „ciemnym”, bo: 

  mamy skromny zasób źródeł do tej epoki, większość jest z grobów, co nas ogranicza, brakuje źródeł 

pisanych 

  I ich faza to okres wyraźnego załamania: 

o  Grecja ulega wyludnieniu i zubożeniu (wskutek przyp. wojen, konfl. społ., wzrostu obojów z 

destabilizacji, głodu, epidemii) i dopiero w VIII w. mamy eksplozję demokr. 

o  zanika okazała arch. kamienna (wyjątek: Naksos i Jolkos w Tesalii), mniej rozedm. 

metalowych w grobach 

o  ale w X i IX w. mamy polepszenie, nowe typy naczyń i ich dekorowanie, dość jednolite kult. 

  wiodącym ośrodkiem w tej epoce była Attyka, bo wg tradycji tu Dorowie nie najechali i tu chronili się inni, 

mamy ciągłość osadnictwa; b. ważne znaleziska z dzielnicy Garncarzy (Keramejkos) 

  drugi ważny obszar – Argolida, no i Kreta ważna też 
  migracja jońska – migracja nie tylko Jonów, ale też innych, początek ok. 1000r. u zach. wybrz. AM; wg 

tradycji wyprawa ruszyła z Aten na czele członków rodu król. 

  zmiany w tej epoce: 

  ogran. kontaktów Greków ze św. zew. 

Początki żelaza w Grecji: 

  koniec Myken uważa się za koniec epoki żelaza, niesłusznie – wcześniej już mamy sporadycznie rzeczy z 

żelaza, a powszechnie w VIII-VII w. 

  proces wprow. żelaza był długi i skomplikowany (A. M. Snodgrass zrobił pojęcie „workin iron” – żelazo 

pracujące, czyli w jego właśc.. funkc. techn., czyli robiący rzeczy do cięcia czy kucia) 

  w oparciu o working iron, proces upowsz. dzielimy na 3 fazy: 

  I faza: rzeczy żelazne nie są rzadkością, ale jeszcze to nie working iron, robią ozdoby i rzeczy 

prestiżowe 

  II faza: obecne jest już workin iron, ale częściej robią rzeczy z brązu 
  III faza: żelaza częściej używają niż brązu, ale nie wypiera go, jak jest lepsze do wyrobu ni żelazo 
  dopiero całkowite wyparcie brązu to nastanie epoki żelaza, wcześniej (wg terminologii etnografa G. 

Przeworskiego) mamy okres chalkosyderyczny – w Grecji od ok. 1050 do ok. 700 

  proces był powolny, bo ciężko robić żelazo o odpow. właśc. i ciężko uzyskać wysokie temp. do wytopu, nie 

umiano wtedy odlewać żelaza, i all robienie to długi okres eksperymentów gł. w ośrodkach robiących miedź i 
brąz 

  czemu zaczęli z miedzi i brązu się przestawiać na  żelazo, skoro techn. niekoniecznie było lepsze – względy 

ekon., bo ciężko było zdobyć dość miedzi i cyny wobec ogran. kontaktów ze św. zew., a żelazo było w wielu 
miejscach 

  ośrodkami tej innowacji już na skalę przemysłową są pn-wsch krainy AM i Cypr (Nie było hetyckiego 

monopolu na żelazo!)