background image

16 grudnia 2010, 12:33

Autor: Tomasz Waryszak
czytano: 13341 razy

Fotografia od A do Z: Czułość materiału światłoczułego

Przedstawiamy słownik terminów fotograficznych:
Fotografia   od   A   do   Z.   Słownik   przeprowadzi
Czytelników przez najważniejsze pojęcia, pozwoli
poznać   i   uzupełnić   wiedzę   z   zakresu   fotografii
oraz jej praktyczne wykorzystania.

Dziś   hasło:   Czułość   materiału   światłoczułego.
Zapraszamy do lektury.

Czułość materiału światłoczułego – parametr, który określa wrażliwość matrycy lub filmu na światło.
Współcześnie wyrażana jest w skali ISO.

Czułość,   obok   przysłony   i   czasu   naświetlania,   jest   jedną   z   trzech   zmiennych   odpowiadających   za
właściwą ekspozycję zdjęcia.

Obecnie w odniesieniu do matryc światłoczułych stosuje się miarę czułości znormalizowaną przez ISO
(International  Organization   for  Standardization).  Jest   to  skala liniowa,  co oznacza,  że  dwukrotnemu
zwiększeniu czułości w aparacie odpowiada dwa razy większa wartość ISO. Za podstawową w tej skali
uznaje się wartość równą 100, która umożliwia prawidłowe naświetlenie zdjęcia przy natężeniu światła
0,1 luksa padającego na przetwornik w czasie jednej sekundy.

W   aparatach   cyfrowych   najczęściej   można   się   spotkać   z   możliwością   regulacji   tego   parametru   w
zakresie 100–1600 ISO w stałych wartościach, z których każda stanowi dwukrotność poprzedniej (100,
200, 400, 800, 1600). Niekiedy, zwłaszcza w modelach z matrycami typu CCD, dostępne bywają także
niższe wartości ISO (50, 80). Wiele spośród nowszych aparatów, a w szczególności lustrzanek, oferuje
jeszcze wyższe od wymienionych wcześniej czułości – w ekstremalnych przypadkach nawet 102400 ISO
(w Nikonie D3s i  Canonie EOS 1D Mark IV). Zaawansowane modele aparatów cyfrowych umożliwiają
również stosowanie pośrednich wartości ISO – odpowiadających zmianie wartości naświetlania o 1/3 EV
np. 250, 320.

W przeszłości, przed ujednoliceniem skali ISO, istniało wiele norm stopniowania czułości. Najważniejsze
z nich to:

ASA   –   pierwowzór   dzisiejszego   ISO,   opracowany   przez   American   Standards   Association.
Wartości ASA i ISO są identyczne.

DIN   –   wywodzi   się   z   Niemiec,   a   jej   nazwa   to   skrót   od   Deutsches   Institut   für   Normung.
Stosowana była w Europie od lat pięćdziesiątych, gdzie zyskała sporą popularność. System ten
oparty jest na skali logarytmicznej, co sprawia, że różnicy trzech jednostek (stopni) odpowiada
dwukrotna zmiana czułości materiału światłoczułego.

GOST   (Gousudarstviennyj   Standard)   –   liniowa   skala  używana  w   dawnym   ZSRR.   Początkowo
różniła  się   od   ASA   mniejszymi   wartościami   (wynoszącymi   0,9   wartości   ASA),  jednak   w   roku
1987 została ujednolicona z ASA.

ISO/ASA

DIN

GOST

25

15

22

50

18

45

64

19

57

Fotografia od A do Z: Czułość materiału światłoczułego

http://www.swiatobrazu.pl/fotografia-od-a-do-z-czulosc-materialu-swia...

1 z 4

2015-08-15 16:02

background image

100

21

90

160

23

144

200

24

180

400

27

360

800

30

720

1600

33

1440

3200

36

2880

W odniesieniu do filmów fotograficznych norma ISO przewidywała (wg norm z 1987, 1993 i 2003 roku)
podawanie czułości  w dwóch wartościach: właściwej  ISO (dawnej ASA)  oraz DIN  np.:  ISO 200/24°.
Obecnie można spotkać się jednak z filmami o czułości wyrażonej jedynie w pierwszej z tych wartości.
W ostatnich latach dominacji fotografii analogowej najpopularniejsze były filmy o czułości ISO 100, 200
i  400, a do zastosowań reporterskich można było znaleźć również materiały o wartościach  ISO 800,
1600 i 3200. Niektóre z nich wciąż można kupić u specjalistycznych sprzedawców. Warto dodać, że za
pomocą   specjalnych   technik   wywoływania,   możliwe   jest   forsowanie   filmu   do   innej   czułości   niż
standardowa przewidziana przez producenta.

Istnieje   związek   pomiędzy   czułością   elementu   światłoczułego,   a   jakością   uzyskiwanych   zdjęć.   W
fotografii   analogowej   filmy   o   wyższym   ISO   (zwłaszcza   powyżej   400)   charakteryzują   się   znacznym
ziarnem, które obniża ilość szczegółów rejestrowanych na zdjęciu. W fotografii  cyfrowej  podniesienie
czułości w aparacie skutkuje z kolei większym stosunkiem szumu do sygnału, a w efekcie obniżeniem
jakości zdjęcia. O ile ziarno na filmach analogowych często bywa w pewnych przypadkach doceniane w
charakterze elementu nadającego szczególny, artystyczny wyraz fotografiom, o tyle szum w aparatach
cyfrowych odbierany jest na ogół jako czynnik nieestetyczny i degradujący obraz.

[converttable start="1" end="0" type="vertical"]

Porównanie wycinków (100% kadru) ze zdjęć

wykonanych na różnych ustawieniach czułościach ISO w

aparacie cyfrowym (

Canon Ixus SX130 IS

):

ISO 100

Fotografia od A do Z: Czułość materiału światłoczułego

http://www.swiatobrazu.pl/fotografia-od-a-do-z-czulosc-materialu-swia...

2 z 4

2015-08-15 16:02

background image

ISO 200

ISO 400

ISO 800

Fotografia od A do Z: Czułość materiału światłoczułego

http://www.swiatobrazu.pl/fotografia-od-a-do-z-czulosc-materialu-swia...

3 z 4

2015-08-15 16:02

background image

ISO 1600

[converttable]

www.swiatobrazu.pl

Fotografia od A do Z: Czułość materiału światłoczułego

http://www.swiatobrazu.pl/fotografia-od-a-do-z-czulosc-materialu-swia...

4 z 4

2015-08-15 16:02