BIOS od A do Z

BIOS od A do Z

Poznaj od A do Z ustawienia i parametry swojego BIOS-u. Dowiedz si

, jak podkr

sprz

t, nie wydaj

c ani grosza, a tak

e jak poprawi

bezpiecze

stwo swojego peceta.

BIOS-ie, otwórz si

! - zazwyczaj wystarcza naci

cie jednego klawisza podanego w dole

ekranu startowego, aby znale

źć

w centrali konfiguracyjnej peceta. Jednak w tym miejscu

zaczyna si

szcz pyta

i zagadek... Które opcje zagwarantuj

stabiln

prac

systemu, a

które parametry pozwol

wyci

ąć

z komputera jeszcze wi

ksz

wydajno

ść

? Poni

szy

materiał pomo

e ci rozszyfrowa

kszo

ść

hieroglifów i skonfigurowa

BIOS na miar

własnych potrzeb. Przedstawiamy ponad 50 najwa

niejszych parametrów BIOS-u.

Lokalizacj

danego pola w strukturze menu podaje opis danego segmentu. Zauwa

zale

nie od wersji BIOS-u okre

lony parametr mo

e znajdowa

nie tylko w innym

miejscu, lecz mie

na dodatek inn

nazw

, któr

podajemy na ko

cu opisu ka

dego pola.

Domy

lna konfiguracja BIOS-u przedkłada stabilno

ść

nad wydajno

ść

systemu. Je

li jednak

dko

ść

ma dla ciebie najwy

szy priorytet, mo

esz przetaktowa

podzespoły peceta (patrz

punkty 2 - 4, 8 i 9). Pami

taj o nale

ytej ostro

ci - notuj ka

zmian

ustawie

gruntownie testuj działanie komputera, zanim zako

czysz majsterkowanie w BIOS-ie. W

razie problemów przywró

cznie poprzedni

konfiguracj

lub wczytaj standardow

pomoc

polecenia Load BIOS Setup Defaults.

Pami

ęć

operacyjna

Nominalne cz

stotliwo

ci taktowania pami

ci operacyjnej podane przez producenta BIOS

odczytuje bezpo

rednio z modułów RAM. W ten sposób zapewnia stabilne działanie układów

pami

ciowych. W poszukiwaniu wi

kszej wydajno

ci mo

esz przetaktowa

pami

ęć

, jednak

nie próbuj podkr

kilku parametrów naraz. Ustawienia RAM znajduj

zazwyczaj w

menu Advanced Chipset Features. W niektórych BIOS-ach trzeba przywoła

podmenu, np.

Advanced DRAM Control czy DRAM Timing Control.

1. Configure S(DRAM) Timing by

Zadanie Steruje dost

pem do pami

ci.

Zalecane ustawienie SPD

Fabryczne ustawienia BIOS-u s

dobrane tak, aby zapewni

stabilne funkcjonowanie całego

systemu. Dla pami

ci RAM oznacza to,

e BIOS odczytuje cz

stotliwo

ci zalecane przez

producenta z układu SPD (Serial Presence Detect). Gdy zechcesz przetaktowa

pami

ęć

musisz zast

domy

lne ustawienie SPD opcj

User lub Manual. W ten sposób wył

czysz

automatyczne konfigurowanie pami

ci i odblokujesz dost

p do parametru Dram Timing

Selectable.

2. CAS Latency Time

Menu pami

ci RAM scala wszystkie parametry modułów pami

ciowych w jednym oknie

(punkty 2-4).

Zadanie Steruje dost

pem do pami

ci.

Zalecane ustawienie Domy

lne

eli zale

y ci na stabilnej pracy systemu, pozosta

przy cz

stotliwo

ci, któr

BIOS

odczytuje z modułu SDRAM. Jest zale

na od typu układu pami

ciowego i widnieje na

naklejce umieszczonej na wierzchu układów scalonych. Je

li naklejka podaje PC2700U-

2533, masz do czynienia z modułem PC2700 (zwanym równie

DDR 333), którego czas

oczekiwania CAS Latency wynosi 2,5 cyklu (wskazuj

na to dwie pierwsze cyfry za

lnikiem). Je

li chcesz wydoby

ksz

wydajno

ść

z pami

ci RAM, zmniejsz warto

ść

tym polu (zazwyczaj powinna le

w przedziale 2-3) o jeden. Na przykład w przypadku

modułów PC3200 (DDR 400) ustaw warto

ść

2,5, w przypadku PC2700 (DDR 333) b

dzie to

2,0, a w przypadku PC2100 (DDR 266) - 1,5, je

li BIOS przewiduje takie ustawienie. W

niektórych BIOS-ach przedstawiony parametr nosi nazw

(S)DRAM CAS Latency.

3. (S)DRAM RAS# to CAS# Delay

Zadanie Steruje dost

pem do pami

Zalecane ustawienie Domy

lne

Praca bez zawiesze

systemu jest mo

liwa, gdy równie

w tym polu jest domy

lne

ustawienie BIOS-u. Je

li jednak chcesz uzyska

ksz

dko

ść

odczytu i zapisu w

pami

ci RAM, zmniejsz o jeden warto

ść

proponowan

przez BIOS. W przypadku modułów

PC3200 (DDR 400), PC2700 (DDR 333) i PC2100 (DDR 266) ustaw warto

ść

2,5. W ten

sposób zmniejszysz liczb

taktów, podczas których chipset oczekuje od momentu podania

adresu wiersza (RAS, Row Address Strobe) do podania adresu kolumny (CAS, Column
Address Strobe). Zalecana warto

ść

tego parametru znajduje si

na module RAM. Na

przykład w modułach PC2700U-2533 wynosi 3 cykle (trzecia cyfra po my

lniku). Zale

nie od

typu modułów pami

ciowych omawiany parametr mo

e nosi

nazw

SDRAM RAS# to CAS#

Delay, DRAM RAS# to CAS# Delay lub po prostu RAS to CAS Delay.

4. (S)DRAM RAS# Precharge

Zadanie Steruje dost

pem do pami

ci.

Zalecane ustawienie Domy

lne

li chcesz, aby twój system działał stabilnie, nie zmieniaj domy

lnego ustawienia w tym

polu. Stawiaj

c na wi

ksz

wydajno

ść

, zmniejsz o jeden poziom warto

ść

proponowan

przez

BIOS. Dysponuj

c modułami PC3200 (DDR 400), PC2700 (DDR 333) lub PC2100 (DDR

266), ustaw warto

ść

2,5. W ten sposób skrócisz czas oczekiwania pomi

dzy odczytaniem

warto

ci komórki i jej ponownym zapisaniem. Równie

ten parametr jest umieszczany na

układach RAM. Na przykład w module PC2700U-2533 wynosi 3 cykle (czwarta cyfra po
my

lniku).

Uruchamianie systemu

Wolisz, aby system uruchamiał si

liwie szybko, czy za ka

dym razem udost

pniał

wszystkie wymienne no

niki danych? Stosowne ustawienia znajdziesz w menu Advanced

BIOS Features, Advanced BIOS Features | Boot Seq & Floppy Setup, Advanced | Advanced
BIOS Features lub Boot.

5. First (Second,...)

Boot Sequence
Zadanie Przyspiesza uruchamianie systemu.
Zalecane ustawienie HDD-0

W tych polach ustawia si

kolejno

ść

sprawdzania nap

dów w poszukiwaniu uruchamialnego

systemu operacyjnego. Je

li nie chcesz traci

ani chwili podczas rozruchu komputera,

funkcj

pierwszego sprawdzanego nap

du przydziel twardemu dyskowi, na którym jest

zainstalowany system. W wi

kszo

ci przypadków jest to dysk nadrz

dny (master) na

pierwszym kanale kontrolera. Wówczas nale

y wybra

opcj

HDD-0. HDD-1 symbolizuje

nap

d podrz

dny (slave) na pierwszym kanale, za

HDD-2 i HDD-3 nap

dy master i slave na

drugim kanale kontrolera. Je

li zdarza ci si

czasami wczytywa

system z płyty CD-ROM lub

dyskietki startowej, ustaw opcje Floppy i CD-ROM w polach First Boot Sequence i Second
Boot Sequence. Twardy dysk (opcja HDD-0) przesunie si

na ostatni

pozycj

listy - znajdzie

w polu Third Boot Device. Niektóre BIOS-y oferuj

parametr

Fourth Boot Device. Dzi

ki niej mo

na umie

na li

cie jeszcze jeden nap

d (jako trzeci,

przemieszczaj

c twardy dysk na sam koniec). Je

li w powy

szych polach brakuje opcji

wczytywania systemu z przeno

nego dysku USB, sprawd

, czy twoja wersja BIOS-u nie

przewiduje oddzielnego parametru dla nap

dów tego rodzaju. Zauwa

e niektóre BIOS-y

nie podaj

konkretnych nap

dów, lecz jedynie typ urz

dze

(np. Hard Disk lub Removable).

Aby wł

czy

uruchamianie z okre

lonego nap

du, trzeba dokona

ustawie

w dodatkowych

polach. Dost

pne s

równie

opcje 1st Boot, 2nd Boot i 3rd Boot.

6. Other Boot Device

Zadanie Steruje uruchamianiem systemu.
Zalecane ustawienie Enabled

To pole to cz

sta alternatywa parametru Fourth Boot Device (patrz punkt 5). Udost

pnia

tylko dwie opcje - Enabled i Disabled. W niektórych BIOS-ach ustawienie Disabled blokuje
uruchamianie ze wszystkich no

ników poza pierwszym nap

dem z listy (First Boot Device),

Enabled dopuszcza wczytywanie systemu z dowolnego nap

du, który został podany

przez u

ytkownika (first, second itd.). Inne wersje BIOS-u sprawdzaj

przy ustawieniu

Enabled nie tylko dyski wymienione w punkcie 5, lecz równie

wszystkie pozostałe nap

podł

czone do komputera. Je

li wybierzesz tu opcj

Disabled, BIOS b

dzie szuka

systemu

tylko w nap

dach od First Boot Device do Fourth Boot Device. W niektórych BIOS-ach

opisywany parametr nosi nazw

Boot other Device.

7. USB Boot

Zadanie Umo

liwia uruchamianie z nap

dów USB.

Zalecane ustawienie Enabled

li podł

czony do komputera przeno

ny lub kieszonkowy dysk USB nie figuruje w opcjach

pola, o którym mowa w punkcie 5, musisz ustawi

ten parametr na Enabled. Je

li nadal

brakuje nap

dów USB na li

cie, wyjd

z BIOS-u, zapisuj

c bie

żą

ce ustawienia, a nast

pnie

zrestartuj system.

Procesor

Równie

w przypadku procesora BIOS stara si

trzyma

stotliwo

ci taktowania zalecanej

przez producentów. Zazwyczaj mo

na jednak obej

ść

blokad

i wycisn

ąć

z układu wi

ksz

wydajno

ść

. Podkr

cenie ma wpływ na magistral

AGP i PCI, wi

c wy

stotliwo

ść

winny zaakceptowa

równie

wszystkie podzespoły korzystaj

ce z tych szyn. Ustawienia

dotycz

ce procesora s

zgromadzone zazwyczaj w menu Advanced, Advanced |

Frequency/Voltage lub Frequency/Voltage Control.

8. CPU Host Frequency

li zale

y ci na stabilnym działaniu komputera, zdecyduj si

na automatyczne wykrywanie

stotliwo

ci procesora (punkt 8).

Zadanie Okre

la cz

stotliwo

ść

zewn

trzn

Zalecane ustawienie Auto

Stabilne działanie systemu zapewnia ustawienie Auto. Chc

c podkr

system, najwi

kszy

wzrost wydajno

ci uzyskasz, podnosz

c cz

stotliwo

ść

FSB. Szyna FSB (Front Side Bus)

stanowi poł

czenie procesora z chipsetem. Jej cz

stotliwo

ść

nie okre

la wył

cznie tempa

pracy procesora. Przekłada si

równie

na cz

stotliwo

ść

magistral AGP i PCI. Podkr

cenie

stotliwo

ci FSB wymaga szybszej pracy od kart podł

czonych do PCI i AGP - działaj

wówczas poza granicami tolerancji wyznaczonymi przez producenta. Je

li jeste

zdecydowany zwi

kszy

taktowanie magistrali FSB, podkr

caj j

stopniowo i o mo

liwie

niskie warto

ci. Bardzo cz

sto przyczyn

nieudanej próby przetaktowania jest np. karta

graficzna, która nie radzi sobie z podwy

szonym taktowaniem szyny AGP i zawiesza system.

Zanim b

dziesz mógł zmienia

stotliwo

ść

FSB, musisz j

odblokowa

. Wi

kszo

ść

BIOS-

ów oferuje parametr o nazwie CPU Internal Frequency, Auto Detect CPU and DRAM
Frequency lub podobnej. Zale

nie od wersji BIOS-u ustaw opcj

Manual lub Disabled.

Opisywany parametr mo

e nazywa

: CPU External Frequency, CPU Frequency, FSB

Frequency lub CPU External Freq. (MHz).

9. CPU Frequency Multiple

Zadanie Okre

la cz

stotliwo

ść

procesora.

Zalecane ustawienie Auto

Najpewniejsza jest opcja Auto. Ustaw inn

, gdy chcesz przetaktowa

tylko procesor.

stotliwo

ść

procesora stanowi iloczyn cz

stotliwo

ci FSB (patrz punkt 8) i wewn

trznego

mno

nika. Na przykład mno

nik układu Pentium 4 3,0 GHz z cz

stotliwo

FSB na

poziomie 800 MHz (4 x 200 MHz) wynosi 15 (15 razy 200 MHz daje 3 GHz). Bie

żą

procesory Intela i AMD s

wyposa

one w stały mno

nik cz

stotliwo

ci i ignoruj

ustawienia w

BIOS-ie.

Stacja dysków

kszo

ść

ustawie

dotycz

cych leciwego nap

du znajdziesz w menu Advanced | Advanced

BIOS Features, Advanced | Boot Seq & Floppy Setup, Advanced | Floppy Configuration,
Boot, Main lub Standard CMOS Features.

10. Legacy Diskette A

Zadanie Konfiguruje stacj

dyskietek.

Zalecane ustawienie 1.44 MB, 3 1/2 lub 1.44 M, 3.5 in.

W tym polu ustawia si

typ stacji dyskietek. W niektórych BIOS-ach mo

na znale

źć

podobny

parametr dla drugiej stacji - Legacy Diskette B. Ustaw opcj

Disabled, chyba

e dysponujesz

dwoma stacjami dyskietek. Inne nazwy parametru to Floppy A i Drive A.

11. Swap Floppy Drive

Zadanie Zamienia litery nap

dów.

Zalecane ustawienie Disabled

Ten parametr pozwala zamienia

litery stacji dyskietek - z A: na B: i odwrotnie. W niektórych

BIOS-ach nosi nazw

Onboard FDC Swap A & B (a opcje Swap i No swap).

12. Boot Up Floppy Seek

Zadanie Przyspiesza uruchamianie systemu.
Zalecane ustawienie Disabled

Gdy ustawisz opcj

Disabled, zaoszcz

dzisz troch

czasu podczas uruchamiania komputera.

Przy ustawieniu Enabled BIOS sprawdza za ka

dym razem wła

ciwo

ci stacji dyskietek (40

lub 80

cie

ek). Od około 20 lat stosuje si

prawie wył

cznie nap

dy 80-

cie

kowe. Ten typ

stacji dyskietek BIOS wybierze automatycznie, je

li zaznaczysz opcj

Disabled.

Alternatywna nazwa parametru to Seek Floppy.

13. Diskette Write Protect

Zadanie Blokuje zapis dyskietek.
Zalecane ustawienie Disabled

Ustawienie Enabled dopuszcza wył

cznie odczyt dyskietki, uniemo

liwiaj

c jej zapisywanie.

Stosuj je, je

li bardzo zale

y ci na bezpiecze

stwie zawarto

ci dyskietek. Ponadto zdefiniuj

hasło dost

pu do BIOS-u. W przeciwnym razie nieupowa

niony u

ytkownik mo

e cofn

ąć

blokad

zapisu. Alternatywna nazwa parametru to Floppy Disk Access Control. Opcja R/W

dopuszcza zapis i odczyt, a Read only tylko odczyt.

Zarz

dzanie energi

Aby zapobiec marnotrawstwu pr

du, dokonaj ustawie

w menu Power, Power Management

Setup i Power Management Features.

14. ACPI Suspend Type

Zadanie Wł

cza tryb energooszcz

dny.

Zalecane ustawienie S3/STR

li masz Windows 2000 lub XP i odpowiedni

płyt

główn

, mo

esz korzysta

standardu zarz

dzania energi

ACPI (Advanced Configuration and Power Interface). W

gał

zi Komputer Mened

era urz

dze

powinien widnie

napis Komputer PC z interfejsem

ACPI. Ustawienia w Panelu sterowania systemu Windows decyduj

o trybie

energooszcz

dnym. BIOS ma piecz

tylko nad stanami wstrzymywania. Zazwyczaj oferuje

dwa stany - S1, który zatrzymuje procesor i wył

cza monitor i dyski, a tak

e S3, który

hibernuje system, zachowuj

c bie

żą

cy stan w pami

ci operacyjnej komputera. Inne nazwy

parametru to Sleep State i ACPI Standby State.

Twarde dyski

esz podł

czy

nowy dysk do kontrolera IDE, wł

czy

komputer i rozpocz

ąć

ytkowanie

twardziela. Je

li poprawisz konfiguracj

dysku, to przyspieszysz uruchamianie systemu i

zwi

kszysz bezpiecze

stwo zapisanych danych. Stosowne parametry znajdziesz w menu

Advanced | IDE Configuration, Advanced | Drive Configuration, Main | Standard CMOS
Features, Integrated Peripherals lub Integrated Peripherals | OnChip IDE Device.

15. Translation Mode

Zadanie Konfiguruje twardy dysk.
Zalecane ustawienie Auto lub LBA

W tym polu ustawisz sposób adresowania sektorów dysku. Je

li wybrałe

automatyczne

wykrywanie dysku (patrz punkt 26), BIOS sam zaproponuje zalecane ustawienie Auto lub
LBA. Inne nazwy parametru to Mode i Translation Method.

16. Block Mode

Zadanie Przyspiesza uruchamianie systemu.
Zalecane ustawienie Auto lub Enabled

Scalanie operacji odczytu lub zapisu na dysku w bloki umo

liwia szybsze wczytywanie

systemu operacyjnego. Ten parametr mo

e wyst

powa

pod nazw

Block Transfer.

17. SMART

Zadanie Ostrzega przed awari

dysku.

Zalecane ustawienie Auto lub Enabled

System SMART (Self Monitoring Analysis and Reporting) potrafi analizowa

twardy dysk i

zgłasza

ewentualne bł

dy. Dzi

ki temu ostrze

e ci

, zanim stracisz cenne zasoby

zgromadzone na dysku. Inne nazwy parametru to S.M.A.R.T. Protection i SMART
Monitoring.

Karta graficzna

Optymalna wydajno

ść

graficzna cieszy nie tylko amatorów gier. Zyskuj

na niej nawet zwykłe

aplikacje. Wi

kszo

ść

parametrów BIOS-u dotycz

cych grafiki mie

ci si

w menu Advanced

Chipset Features, Advanced | Chip Configuration i Advanced Bios Features.

18. Graphics Aperture Size

Parametr AGP Aperture pozwala zwi

kszy

obszar pami

ci graficznej, wydzielaj

c na ten cel

okre

lony fragment pami

ci RAM na płycie głównej (punkt 18).

Zadanie Poprawia szybko

ść

i stabilno

ść

gier.

Zalecane ustawienie 128 MB lub 256 MB

Ten parametr pozwala uzyska

ksz

wydajno

ść

, rezerwuj

c okre

lony obszar RAM na

potrzeby karty graficznej. Optymalny rozmiar tego obszaru zale

y od pojemno

ci pami

roboczej i pami

ci na karcie graficznej. Zazwyczaj zaleca si

ustawi

128 lub 256 MB.

Warto

ść

poni

ej 32 MB mo

e powodowa

zawieszenia, a powy

ej 512 MB nie przyniesie

wzrostu wydajno

ci. Alternatywna nazwa to AGP Aperture Size.

19. AGP Mode

Zadanie Okre

la wydajno

ść

szyny AGP.

Zalecane ustawienie 8x lub Enabled

Maksymaln

wydajno

ść

karta graficzna uzyskuje tylko w najszybszym trybie AGP. Od blisko

dwóch lat standardem jest AGP 8x. Bie

żą

cy tryb karty ustalisz za pomoc

shareware'owego

programu PowerStrip ( http://www.entechtai-wan.com ). Oprócz tego tryb AGP 8x musi by

obsługiwany przez chipset (sprawd

w instrukcji płyty głównej). Je

li komputer zawiesza si

podczas grania, ustaw wolniejszy tryb AGP (przedtem warto zainstalowa

ew. łaty do gry, a

tak

e najnowsze sterowniki karty graficznej i chipsetu).

Alternatywna nazwa parametru to AGP Capability.

Hiperw

tkowo

ść

Technologia hiperw

tkowo

ci daje wzrost wydajno

ci w niektórych aplikacjach. Powinna by

obsługiwana przez system operacyjny, procesor i płyt

główn

. Odpowiedni parametr

znajdziesz w menu Advanced Bios Features lub Advanced | Configure Advanced CPU
Settings.

20. Hyper-Threading Technology

Zadanie Przyspiesza aplikacje.
Zalecane ustawienie Enabled

W komputerze obsługuj

cym hiperw

tkowo

ść

warto wł

czy

jeszcze przed instalowaniem

systemu operacyjnego. Dzi

ki temu system dobierze odpowiednie sterowniki. W

zainstalowanym Windows mo

na doinstalowa

hiperw

tkowo

ść

, je

li wpis w gał

zi Komputer

Mened

era urz

dze

wskazuje na jedno- lub wieloprocesorowy komputer PC. Inne nazwy

parametru to CPU Hyper Threading i Hyper Threading Function.

Informacje o systemie

BIOS słu

y nie tylko do konfigurowania peceta. Oferuje cenne informacje systemowe.

Znajdziesz je w menu Power | Hardware Monitor, Main, Main | Additional System
Information, Advanced | Hardware Monitoring, Hardware Monitor, HW Monitor i PC Health.

21. CPU Temperature

Zadanie Podaje temperatur

procesora.

Zalecane ustawienie brak

Wła

ciwa temperatura zale

y od modelu procesora. Zasadniczo nie powinna przekracza

stopni Celsjusza. Optymalny poziom le

y w zakresie od 60 do 65 stopni. Przy zbytnim

nagrzewaniu si

układu nale

y zadba

o lepsze chłodzenie, aby zapewni

stabiln

prac

systemu i nie zmniejsza

ywotno

ci procesora.

22. System Temperature

W razie cz

stych zawiesze

przyda ci si

liwo

ść

kontrolowania bie

żą

cej temperatury i

innych parametrów roboczych procesora (punkt 22).

Zadanie Podaje temperatur

komputera.

Zalecane ustawienie brak

W tym polu znajdziesz temperatur

panuj

wewn

trz obudowy peceta. Nie powinna

przekracza

40 stopni. Inne nazwy parametru to MP Temperature i Zone 1/2 Temperature.

Zworki

Niektóre opcje BIOS-ów (zale

nie od wersji) oferuj

parametry dost

pne dopiero po

przestawieniu okre

lonej zworki. Szczegółowe informacje znajdziesz w instrukcji obsługi płyty

głównej.

23. Clear All Passwords

Zadanie Usuwa hasła.
Zalecane ustawienie Cancel

Skorzystaj z tej funkcji, gdy zapomnisz hasła BIOS-u. Znajdziesz j

w menu Maintenance,

które odblokowuje si

, przestawiaj

c zwork

BIOS Setup Configurations Settings z pozycji

Normal (styki 1-2) na pozycj

Configure (styki 2-3) - sprawd

w instrukcji płyty.

Chłodzenie

W menu PC Health Status lub Power | Hardware Monitor znajdziesz funkcje informuj

ce o

przegrzaniu komputera.

24. CPU Warning Temperature

Zadanie Ostrzega przed przegrzaniem.
Zalecane ustawienie 60 do 65 stopni

Ustaw dopuszczaln

temperatur

procesora. O jej przekroczeniu BIOS ostrze

e ci

sygnałem akustycznym.

25. CPU Fan Fail Warning

Zadanie Ostrzega przed przegrzaniem
Zalecane ustawienie Enabled

kszo

ci procesorów szkodz

nawet krótkie przerwy w działaniu wentylatora. Tylko

Pentium 4 i Athlon 64 redukuj

swoj

stotliwo

ść

w razie nadmiernego nagrzania. Je

wł

czysz t

funkcj

, BIOS zakomunikuje ewentualn

awari

sygnałem akustycznym. W

przypadku wolno obracaj

cych si

wentylatorów nale

y ustawi

opcj

Disabled, aby zapobiec

fałszywym alarmom.

Dyski i nap

Konfiguracja nap

dów znajduje si

zazwyczaj w menu Advanced | IDE Configuration,

Advanced | Drive Configuration, Standard CMOS Features, Integrated Peripherals,
Integrated Peripherals | OnChip IDE Device lub Main.

26. Primary Master

Zadanie Konfiguruje nap

Zalecane ustawienie Auto

To pole okre

la typ nap

du (twardy dysk, nap

d CD-ROM lub ZIP) podł

czonego jako

nadrz

dny do głównego kanału IDE. W niektórych BIOS-ach trzeba przej

ść

do podmenu i

wybra

nap

d w polu Type. Warto pozosta

przy automatycznym wykrywaniu parametrów.

Pola dla pozostałych kanałów nosz

nazwy Primary Slave, Secondary Master i Secondary

Slave. Je

li do danego kanału nie jest podł

czony

aden nap

d, ustaw w nim opcj

None, a

skrócisz czas uruchamiania systemu.

27. Primary Master UDMA

Zadanie Przyspiesza dysk.
Zalecane ustawienie Enabled lub Auto

Tym parametrem umo

liwisz twardemu dyskowi prac

w szybkim trybie Ultra-DMA.

Analogicznych ustawie

na dokona

dla wszystkich podł

czonych dysków. Inne nazwy

parametru to Primary Master DMA Mode i Primary Master Ultra DMA.

28. Primary Master UDMA

Zadanie Konfiguruje nap

Zalecane ustawienie Enhanced lub Native

li płyta główna oferuje interfejs Serial ATA i korzystasz z Windows 2000 lub XP, mo

esz

podł

czy

cej ni

cztery nap

dy. Wybierz w tym celu opcj

Enhanced lub Native. W

Windows 95/98/Me/NT4 nale

y ustawi

opcj

Compatible lub Legacy. Wyboru kanałów

dokonasz w polu o nazwie Legacy IDE Channels, IDE Port Settings lub podobnej.

29. Primary IDE

Zadanie Konfiguruje nap

dy.

Zalecane ustawienie Enabled

Pozostaw opcj

zalecan

przez BIOS. Główny kanał EIDE musi by

aktywny, bo jest

podł

czony do niego twardy dysk z partycj

C:.

Wieloprocesorowo

ść

Dysponuj

c komputerem z wi

cej ni

jednym procesorem, musisz dokona

ustawie

w menu

Bios Features Setup lub Power.

30. MPS Version

Zadanie Koordynuje procesory.
Zalecane ustawienie 1.4

Parametr ten słu

y w starszych płytach wieloprocesorowych do wybierania wersji standardu,

za pomoc

którego system operacyjny zarz

dza procesorami. Wybierz opcj

1.4, a w razie

problemów z uruchamianiem Windows NT4 opcj

1.1. Alternatywna nazwa parametru to

MPS Revision.

Sieci

kszo

ść

nowych płyt głównych dysponuje gniazdem sieciowym. Skonfiguruj je w menu

Advanced | Chipset i Integrated Peripherals (funkcja wybudzania ze stanu spoczynku w
menu Power lub Power Management Setup).

31. Onboard LAN

Zadanie Wł

cza kontroler sieciowy.

Zalecane ustawienie Enabled

Opcj

Disabled ustaw, je

li masz oddzieln

kart

sieciow

PCI i nie chcesz korzysta

wewn

trznego kontrolera w postaci układu na płycie głównej. Po ustawieniu opcji Enabled

pojawia si

zazwyczaj kolejna - Onboard LAN Boot ROM. Pozwala zdalnie uruchamia

system za po

rednictwem sieci.

32. Wake on LAN

Zadanie Przywraca system ze stanu wstrzymania.
Zalecane ustawienie Disabled

kszo

ść

ytkowników nie pracuje w sieci, wi

c niepotrzebna im funkcja do przywracania

systemu ze stanu oczekiwania. Starsze karty wymagaj

specjalnego kabla Wake-on-LAN,

który ł

czy je z płyt

główn

. Nowsze, działaj

ce zgodnie ze specyfikacj

2.2 lub nowsz

, nie

potrzebuj

dodatkowego kabla. W ich przypadku stosowny parametr BIOS-u to Wake Up on

PME lub Wake-Up by PCI Card.

Płyta główna

Wewn

trzne podzespoły na płycie głównej, takie jak układy modemowe i d

kowe, a tak

kontrolery sieciowe czy FireWire, konfiguruje si

w menu Advanced | Chip Configuration,

Advanced I/O Device Configuration, Integrated Peripherals lub Integrated Peripherals | Set
Super I/O.

33. Onboard PCI IDE

Zadanie Zwalnia przerwania.
Zalecane ustawienie Disabled w niepotrzebnym kanale

li dysponujesz tylko dwoma nap

dami, które s

podł

czone jako nadrz

dny i podrz

dny

do pierwszego kanału IDE, mo

esz wył

czy

drugi kanał (zazwyczaj nazywa si

Secondary

IDE).

Dzi

ki temu zwolnisz przerwanie IRQ 15 i nie b

dziesz musiał boryka

współdzieleniem przerwa

34. AC97 Audio, AC97 Modem

Wiele płyt głównych dysponuje modemem i układem d

kowym. Je

li masz je w postaci

kart PCI, wył

cz wewn

trzne rozwi

zanie (punkt 34).

Zadanie Steruj

układem modemowym i d

kowym.

Zalecane ustawienie Auto

Prawie wszystkie płyty główne z kontrolerem AC97 dysponuj

funkcjami karty d

kowej i

modemu. Je

li nie s

ci potrzebne, ustaw opcj

Disabled.

Przy zalecanej opcji Auto BIOS sprawdza, czy komputer jest wyposa

ony w oddzielny

modem czy kart

kow

PCI. Inne nazwy parametru to Onboard Audio i Onboard

Modem.

Magistrala PCI

Karty d

kowe, telewizyjne i sieciowe dokonuj

transmisji danych poprzez szyn

PCI. Aby

zapobiec zatorom, musz

trzyma

okre

lonych reguł. Niektóre z nich definiuje si

menu Advanced | PCI Configuration i PnP/PCI Configuration.

35. PCI Latency Timer

Zadanie Zwi

ksza wydajno

ść

szyny PCI.

Zalecane ustawienie Domy

lne

Zegar Latency Timer okre

la, jak długo karta PCI mo

e zajmowa

szyn

. Wy

sza warto

ść

poprawia przepustowo

ść

karty, która w danej chwili przesyła dane, lecz oznacza dłu

sze

oczekiwanie dla pozostałych kart. W razie niepo

żą

danych przerw podczas odtwarzania

materiału d

kowego lub filmów DVD ustaw wy

warto

ść

od domy

lnej. Inne nazwy

parametru to Onboard Audio i Onboard Modem.

36. Delayed Transaction

Zadanie Zwalnia szyn

PCI.

Zalecane ustawienie Enabled

Podczas komunikowania si

karty z wolniejszym podzespołem szyna PCI jest zablokowana

dla innych urz

dze

. Je

li ustawisz opcj

Enabled, chipset b

dzie buforowa

dane

przeznaczone do transmisji, aby szybciej zwalnia

magistral

. W przypadku płyt z mostkiem

południowym VIA 686 B musisz wybra

opcj

Disabled. W przeciwnym razie bł

d w

chipsecie mo

e doprowadza

do utraty danych.

Szybki start

Aby uruchamia

system szybciej, mo

esz pomin

ąć

gruntowne testowanie pami

ci roboczej.

Stosown

opcj

znajdziesz w menu Boot lub Advanced Bios Features.

37. Quick Boot

Zadanie Przyspiesza uruchamianie systemu.
Zalecane ustawienie Enabled

Gruntowne testy pami

ci zaleca si

dokonywa

tylko w przypadku zainstalowania nowych

modułów RAM. Na co dzie

wystarcza pobie

ny test uaktywniany opcj

Enabled.

Alternatywna nazwa parametru to Quick Power on Self Test.

Zasoby

Podziału zasobów (przerwa

IRQ czy kanałów DMA) dokonuje si

w menu PNP/PCI

Configuration, Advanced | PCI Configuration lub Advanced Bios Features.

38. APIC Mode

Zadanie Zarz

dza zasobami.

Zalecane ustawienie Enabled

Podzespoły sprz

towe zgłaszaj

systemowi operacyjnemu sw

aktywno

ść

za po

rednictwem

przerwa

. Zwykły moduł PIC (Programmable Interrupt Controller) zarz

dza maksymalnie 15

liniami, a nowszy APIC (Advanced PIC) 24 liniami przerwa

. Zmiany powy

szego ustawienia

dokonuje si

wył

cznie przed instalowaniem systemu operacyjnego. W przeciwnym razie

system musi wymienia

liczne sterowniki, co bywa przyczyn

niepotrzebnych problemów.

Alternatywna nazwa parametru to Interrupt Mode (opcja nazywa si

APIC).

39. PCI Slot 1 IRQ

Zadanie Rozwi

zuje konflikty zasobów.

Zalecane ustawienie Auto

Zazwyczaj nie ma problemów ze współdzieleniem przerwania przez dwa podzespoły PCI.
Gdy zaistnieje taka sytuacja, trzeba przydzieli

okre

lonym gniazdom (slotom) stałe

przerwania. Nie jest to mo

liwe w komputerach ze standardem ACPI (patrz punkt 14), gdzie

kontrol

nad przerwaniami przejmuje Windows. Ponadto gniazda nie mog

poł

czone

lini

INT (sprawd

w instrukcji). Alternatywna nazwa parametru to Slot 1 IRQ.

40. Set IRQ to PCI or ISA

Zadanie Przypisuje przerwanie karcie ISA.
Zalecane ustawienie Auto

Karty ISA nie potrafi

współdzieli

przerwa

. W tym polu przypisuje im si

stałe przerwanie.

Alternatywna nazwa parametru to IRQ 1 Reserved.

Porty

Za po

rednictwem portów dane trafiaj

do urz

dze

peryferyjnych takich, jak klawiatura,

monitor, drukarka, skaner i modem. Niewła

ciwie skonfigurowane mog

zmniejsza

wydajno

ść

transmisji danych. Dlatego zadbaj o poprawny dobór opcji w menu Integrated

Peripherals lub Chipset Features.

41. Serial Port 1/2

Zadanie Wył

czaj

porty szeregowe.

Zalecane ustawienie Disabled

Obecnie rzadko spotyka si

podzespoły podł

czane do portu szeregowego. Je

li nie masz

urz

dze

tego typu, wył

cz porty, aby zwolni

przerwania (IRQ 4 w porcie COM 1 i IRQ 3 w

COM 2). Gdy b

potrzebne, przydziel ponownie te same adresy (3FG dla COM 1 i 2FG

dla COM 2).

42. UART Mode

Zadanie Wył

cza transmisj

podczerwon

Zalecane ustawienie Disabled

To pole pojawia si

zazwyczaj po uaktywnieniu portu COM 2 (patrz punkt 41). Je

li chcesz

korzysta

z transmisji podczerwonej, ustaw tu pr

dko

ść

transmisji (sprawd

w instrukcji).

eli chcesz u

ywa

interfejsu COM 2 do transmisji szeregowej, wybierz opcj

Disabled. W

niektórych BIOS-ach pole to nosi nazw

UART2, w innych transmisji podczerwonej jest

przydzielony oddzielny parametr.

43. Parallel Port

Zadanie Wył

cza port równoległy.

Zalecane ustawienie Disabled

od trzech lat wi

kszo

ść

drukarek podł

cza si

przez port USB. Je

li masz taki model,

wył

cz port równoległy (opcja Disabled). W przeciwnym razie wybierz Auto i ustaw tryb

transmisji w podmenu Port Mode.

Do wyboru jest EPP (ok. 3 MB/s), ECP (uzyskuje podobn

wydajno

ść

, lecz zajmuje

przerwanie) i SPP (120 KB/s). Alternatywna nazwa parametru to Onboard Parallel Port.

Klawiatura

kszo

ść

klawiatur podł

cza si

do gniazda PS/2, które BIOS wykrywa automatycznie.

Tylko modele USB wymagaj

skonfigurowania (menu Integrated Peripherals).

44. USB Keyboard Support

Zadanie Uaktywnia klawiatur

USB.

Zalecane ustawienie Enabled

Chc

c korzysta

z klawiatury USB, musisz ustawi

opcj

Enabled w polu USB-Controller lub

w powy

szym.

USB

USB (Universal Serial Bus) stał si

popularnym interfejsem do podł

czania urz

dze

peryferyjnych. Ustawienia USB znajdziesz w menu Integrated Peripherals lub Advanced.

45. OnChip USB Controller

Zadanie Wł

cza porty USB.

Zalecane ustawienie Enabled

Ustaw opcj

Enabled, aby korzysta

ze sprz

tu USB. W przeciwnym razie po podł

czeniu

urz

dzenie nie zostanie wykryte i obarczysz win

przypuszczalnie kabel, sterownik lub sam

sprz

t. Alternatywna nazwa parametru to USB Controller.

46. USB Legacy Support

eli chcesz korzysta

z klawiatury i myszy USB w DOS-ie, musisz ustawi

opcj

Enabledw

stosownym polu (punkt 46).

Zadanie Wł

cza porty USB w DOS-ie.

Zalecane ustawienie Enabled

li podł

czyłe

do peceta mysz lub klawiatur

USB, ustaw opcj

Enabled, aby korzysta

nich w DOS-ie (i w BIOS-ie). Alternatywna nazwa parametru to Legacy USB Support.

47. USB Mouse/Storage Support

Zadanie Wł

cza porty USB w DOS-ie.

Zalecane ustawienie Enabled

Wybierz opcj

Enabled, aby mie

dost

p do myszy i dysków USB równie

rodowisku

DOS. Korzystaj

c wył

cznie z Windows, mo

esz ustawi

opcj

Disabled.

Ochrona antywirusowa

Zabezpieczenie antywirusowe z poziomu BIOS-u jest dobrym uzupełnieniem skutecznego
programu antywirusowego. Znajdziesz je w menu Advanced BIOS Setup, Advanced BIOS
Features lub Standard CMOS Features.

48. Boot Sector Virus Protection

Zadanie Chroni przed wirusami.
Zalecane ustawienie Enabled

Wł

czaj

c t

funkcj

, zablokujesz wirusy próbuj

ce manipulowa

sektorem startowym i

tablic

partycji twardego dysku. Aby unikn

ąć

problemów z zainstalowaniem Windows,

uaktywnij j

dopiero po zako

czeniu czynno

ci instalacyjnych. Inne nazwy parametru to

Antivirus Protection i Virus Warning.

Stan wstrzymania

Karty sieciowe, nadchodz

ca poczta i faksy mog

przeł

cza

pecet ze stanu wstrzymania w

stan pełnej gotowo

ci. Wystarczy dokona

ustawie

w menu Power, Power Management

Features, Integrated Peripherals lub Power Management Setup.

49. USB Device Wakeup From S3

Zadanie Przywraca system ze stanu wstrzymania.
Zalecane ustawienie Enabled

Ustaw opcj

Enabled, aby powraca

ze stanu wstrzymania (S3, Suspend to RAM) do pełnej

gotowo

ci za pomoc

urz

dzenia USB (np. myszy). Niektóre BIOS-y oferuj

porównywaln

funkcj

wył

cznie dla klawiatury - USB KB Wake-Up S3.

50. Set Wakeup Events

Zadanie Przywraca system ze stanu wstrzymania.
Zalecane ustawienie Zale

nie od potrzeb

Wci

nij [Enter], aby przywoła

podmenu z wyborem funkcji - Resume on Mouse

(przywracanie mysz

), Resume on Modem (przywracanie modemem) lub Resume on KBC

(przywracanie klawiatur

). Ustaw Enabled przy wybranym urz

dzeniu. W przypadku

klawiatury mo

esz poda

klawisze (pole Wake-Up Key) lub hasło (pole Wake-Up Password),

które posłu

y do uruchamiania systemu.

W niektórych BIOS-ach ten parametr nosi nazw

POWER ON Function i zawiera podmenu

Hot Key Power ON lub KB Power On Password. Przy modemie jest dost

pna funkcja Power

On by Ring.

51. Resume By Alarm

Zadanie Przywraca system ze stanu wstrzymania.
Zalecane ustawienie Zale

nie od potrzeb

Ten parametr pozwala uruchamia

system w okre

lonym dniu i godzinie. Gdy ustawisz opcj

Enabled, pojawi si

podmenu - podaj w nim

żą

dan

dat

i godzin