WIĘZIENNICTWO
Trzy fazy w życiu więźniów długoterminowych:
- bezczynne spędzanie czasu
- zapominanie przeszłości
- prizonizacja
Zasady postępowania ze skazanymi, Rezolucja (76):
1. Karanie sprawców tylko kiedy jest to konieczne
2. Promowanie oddziaływania resocjalizacyjnego wobec więźniów długoterminowych
3. Nadzwyczajne środki stosowane tylko w miejscach, w których przebywają więźniowie
4. Możliwość pracy odpłatnej
5. Zachęcanie do edukowania się
6.
7. - 8. Umożliwienie utrzymywania osobistego kontaktu ze światem zewnętrznym
9-10. Warunkowe zwolnienie więźniów długoterminowych
11-12. Stosowanie zasad odnoszących się do więźniów długoterminowych również do osób odbywających
karę dożywocia – ubieganie się o warunkowe zwolnienie po 8-14 lat pobytu w zakładzie
13. Doskonalenie programów szkoleń dla personelu pracującego z więźniami długoterminowymi i
dożywotnimi
14. Podjęcie i kontynuowanie interdyscyplinarnych badań naukowych procesu wykonywania kary
pozbawienia wolności worz więźniów długoterminowych a także samych więźniów; badania dot. relacji z
rodziną, sfery zachowań seksualnych, uczenia się bezradności, sposobu gospodarowania czasu wolnego itp.
15. Umożliwianie opinii publicznej zapoznanie i zrozumienie problemu więźniów długoterminowych
Polski Kodeks Prawny:
- do 1997 kara śmierci
- skazanego na 25 lat kary pozbawienia wolności można warunkowo zwolnić po odbyciu 15 latach kary,
natomiast dożywotniego po 25 latach
- okres próby trwa 5 lat przy długoterminowych a 15 lat przy dożywotnich
- nie można skazać na dożywocie tych, którzy nie ukończyli 18. roku życia
- skazanego na dożywocie osadza się w zakładzie typu zamkniętego, ale może awansować do zakładu
półotwartego a nawet otwartego
- więźniowie 25 lat mogą zacząć karę w zamkniętym lub półotwartym zakładzie
- awans do półotwartego dopiero po odbyciu 5 lat kary (wtedy możliwość przepustek)
- 3 systemy oddziaływania penitencjarnego: zwykły, programowy i terapeutyczny
Za jakie przestępstwa dostaje się dożywocie?
- wojna napastnicza
- ludobójstwo
- środki masowej zagłady
- zabójstwo osób chronionych prawem międzynarodowym, rannych, chorych, rozbitków, personelu
medycznego, osób duchownych itd.
- zamach stanu
- zamach na życie prezydenta
- zabójstwo zwykłe
Cechy charakterystyczne sprawcy zabójstw:
- niski poziom wykształcenia
- z rodzin o niskim statusie społecznym
- posiadają „deficyty wychowawcze” inaczej „zręczności życiowe”
- nie mają poczucia winy
- szukają uzasadnienia swojego czynu
- często osobo socjo- i psychopatyczne, uzależnione
- znaczny poziom demoralizacji
- brak skłonności do zadośćuczynienia rodzinom ofiar
- sprawcy innych przestępstw
Trzy fazy pobytu w zakładzie karnym:
- faza buntu – reakcje dezadaptacyjne, poczucie krzywdy, niechęć do nawiązywania kontaktów
interpersonalnych, mechanizmy obronne
- faza przystosowania się – lepszy stosunek do regulaminu, wzrost respektu wobec personelu, ubieganie się o
nagrody, podejmowanie pracy i nauki, utrzymywanie kontaktów z rodziną; próby zbliżenia się do personelu a
nawet wpływania na ich decyzje
- faza przygotowania się do wolności
Możliwości resocjalizacji:
- większość w systemie programowym i terapeutycznym, ci którzy odrzucają pomoc – w zwykłym
- więźniowie powinni być zatrudnieni odpłatnie, mieć możliwość nauki także poza więzieniem, powinni
aktywnie uczestniczyć w pracach kulturalno-oświatowych i zajęciach sportowych (dowartościowanie się,
zachowanie właściwości niezbędnych do readaptacji, poczucie odpowiedzialności, samokontrola)
- niektórzy skazani odizolowani od pozostałych więźniów: osobne kąpiele, spacery; poczucie bezpieczeństwa
jest podstawą procesu korekcyjnego
- więźniowie powinni utrzymywać kontakt z bliskimi
- w Czechach kara dożywocia bazuje głównie na izolacji, więźniowie nie mają bezpośredniego kontaktu z
rodziną, nie mają przepustek, warunkowo mogą wyjść po 20 latach, dyscyplina co do czystości, w ciągu dnia
nie można położyć się na łóżku
Czynniki ograniczające wpływ korekcyjny: niezaspokojenie seksualne, słaby kontakt z rodziną, brak środków
finansowych, poczucie bezradności i rezygnacji
Czynniki korzystne: profesjonalne działania personelu, przepustki, dobry poziom higieny psychicznej, nadzieja
na uzyskanie warunkowego zwolnienia
Więźniowie niebezpieczni
Rekomendacja zaleca:
- stosować wobec WN regulamin więzienny obowiązujący wszystkich więźniów
- stosować środki bezpieczeństwa tylko gdy to konieczne
- stosować te środki nie naruszając godności i praw człowieka
- przeciwdziałać negatywnym skutkom takich środków
- poświęcić uwagę problemom zdrowotnym
- realizować programy edukacyjne
- system regularnej kontroli
- odpowiednia liczba personelu, miejsc i infrastruktury
- szkolenia udoskonalające personel
W sprawach skarg więźniów na złe traktowanie – Europejska Komisja Praw Człowieka i Europejskiego
Trybunału Praw Człowieka:
- izolacja – akceptowana
- zupełna izolacja w ramach bezpieczeństwa – akceptowana
- użycie siły w celu przywrócenia porządku – akceptowane
- ingerencja cenzury więziennej w prywatną korespondencję zawierającej krytykę personelu – nieakceptowane
- odmowa intymnych spotkań z partnerem – akceptowane
- domaganie się posiadania przedmiotów kultu religijnego – nieakceptowane
- odmowa opuszczenia więzienia w celu zawarcia małżeństwa – akceptowane
Wielka Brytania
- traktowanie więźniów niebezpiecznych w 3 kategoriach: zagrożenia ucieczki z więzienia, utrzymanie porządku
w więzieniach, rzeczywiste zagrożenie nie tylko dla instytucji ale dla porządku publicznego
- klasyfikacja więźniów przez pryzmat ucieczki (Cornwell)
Kategoria A: ucieczka stanowiłaby ogromne zagrożenie dla społeczeństwa, policji, państwa; ucieczka mało
prawdopodobna
Kategoria B: nie trzeba stosować najwyższych środków bezpieczeństwa, ucieczka trudna do zrealizowania
Kategoria C: nie można ufać bez dozoru, ale którzy nie mają środków czy chęci do ucieczki
Kategoria D: można do pewnego stopnia ufać w warunkach zakładu otwartego
O podziale więźniów kategorii A (zwykłe, wysokie i wyjątkowe ryzyko ucieczki) decydują 4 kryteria:
- wspólnicy i środki
- dostęp do środków i skłonność do ich stosowania
- status dla organizacji przestępczej
- zagrożenie dla ludzkości
Więźniowie niebezpieczni: przestępcy seksualni, podpalacze, handlarze narkotyków
Przywiązywanie ogromnej wagi do rozpoznania osobowości więźniów: zbieranie informacji z kartotek
dokumentacji sądowej, wywiad bezpośredni przez specjalistów, testy psychologiczne.
Oddziały specjalne dla nieposłusznych, za czyny:
- przemoc wobec funkcjonariusza, więźniów
- niszczenie mienia
- branie zakładników
- usiłowanie samobójstwa
- notoryczne łamanie regulaminu
Niemcy
Brak pojęcia „więźniowie niebezpieczni”, lecz do tej kategorii zaliczają się więźniowie, których stan psychiczny
i zachowanie:
- zagraża bezpieczeństwu w zakładzie
- ucieczki
- niebezpieczeństwo użycia przemocy
- szkodliwy wpływ na innych więźniów
Dodatkowe ograniczenia:
- pozbawienie przedmiotów
- obserwacja w nocy
- izolacja
- ograniczenie pobytu na dworze
- kajdany
Szkolenie personelu: samoobrona, niepoddawanie się stresom, nieokazywanie strachu, opanowanie się
Hiszpania
Więźniowie niebezpieczni:
- członkowie grupy przestępczej
- inicjatorzy agresji wobec personelu lub więźniów
- łamanie przepisów
- sprawcy poważnego przestępstwa
Polska
Więźniowie niebezpieczni:
a) Popełnił przestępstwo o znacznym stopniu szkodliwości:
- zamach stanu, na prezydenta
- ze szczególnym okrucieństwem
- zakładnik
- uprowadzenie statku podwodnego lub powietrznego
- broń palna, materiały wybuchowe
b) Stwarzał zagrożenie dla bezpieczeństwa zakładu karnego:
- uczestnik wystąpienia zbiorowego
- napaść na funkcjonariusza
- gwałt
- próba ucieczki
Okoliczności określające właściwości skazanego:
Wiek, charakter, poziom inteligencji, warunki osobiste, sposób zachowywania się w zakładzie, stopień
demoralizacji, motywacja, zachowanie się podczas popełnienia przestępstwa
SENS I BEZ SENSU
PRZESTĘPCZOŚĆ ZORGANIZOWANA
4 właściwości:
- efekt organizacyjny: podział zadań, obowiązków)
- efekt ochronny: zabezpieczenie sprawców przestępstw przed wykryciem
- efekt demoralizacji: przyswajanie przestępczego stylu życia
- efekt korupcji
Kategorie przestępstw zdaniem polskiej policji:
- obrót narkotykami
- fałszerstwa pieniędzy
- pranie brudnych pieniędzy
- korupcja
- nielegalny hazard
- nielegalny handel bronią
Rodzaje przestępstw zdaniem Z. Raua:
- organizacja przerzutów za granicę ludzi
- wykorzystywanie rynku prostytucji
- nielegalna produkcja i handel bronią
- hazard
- przestępczość komputerowa
- przestępczość samochodowa
PORYWACZE DLA OKUPU
Najczęściej uprowadzane są osoby związane z legalnym biznesem, dzieci bogatych rodziców, drobni biznesmeni
i handlowcy dłużni grupom przestępczym
Cechy porywaczy:
- brak empatii
- podejmowanie ryzyka
- brutalność
- bezwzględność wobec ofiar
- brak wrażliwości na ból sprawiany ofierze
ZABÓJCY ZAWODOWI I NA ZLECENIE
Zabójcy zawodowi:
- „zawodowość zabijania” – poczucie wykonywanej pracy
- opanowanie, precyzja
- brak poszanowania dla życia drugiego człowieka
- duży deficyt wrażliwości
Zabójcy na zlecenie:
- brak bariery emocjonalnej powstrzymującej od zabicia
- „chłodne” planowanie zabójstwa
- „zimne” wykonanie zlecenia
- perfekcyjność aktu zabójstwa
- brak skrupułów i wyrzutów sumienia
PRZESTĘPCY SEKSUALNI
4 czynniki wg Pospiszyl:
- fizjologiczne czynniki podniecenia seksualnego
- wypaczenie oceny
- brak kontroli emocji
- problemy osobowościowe
4 typy agresji seksualnej
- fizjologiczny – agresja, impulsywność, seks jako sposób zaspokojenia potrzeby
- kognitywny – planowanie, nie ujawnianie agresji
- afektywny – zmienność, okrutność, wzbudzanie litości, uwodzenie
- niedojrzały – niedojrzałe zachowania, akty przemocy przy niemocy uwodzenia
Pedofil fiksacyjny – od najwcześniejszych lat leciał na dzieci
Pedofil regresyjny – kiedy nie może się z babką poruchać
Pedofil inwariantywny – soł intu de bojs
Pedofil pseudoneutotyczny – soł intu de girls
6 typów przestępców seksualnych:
- antyspołeczne i psychopatyczne zachowania
- narcystyczne i egoistyczne zachowania
- schizoidalni
- osobowość borderline
- pasywna agresja
- dyssocjalni (wyłączeni ze świadomości z bieżącej rzeczywistości)
7 głównych elementów terapii:
- uświadomienie przestępstwa
- identyfikacja cyklu przestępstwa seksualnego
- restrukturyzacja systemów poznawczych
- zrozumienie ofiary
- kontrola pobudzenia
- nauka umiejętności społecznych
- zmiana stylu życia
MŁODOCIANI
2 bloki tematyczne w resocjalizacji młodocianych:
- przysposobienie do życia w rodzinie: problemy rozwoju jednostki ludzkiej, odpowiedzialność w życiu
erotycznym, rodzina w życiu człowieka
- autokorekcja oraz funkcjonowanie w grupie, a także perspektywa społeczna po zwolnieniu: zmienianie i
doskonalenie siebie, współżycie i współdziałanie w zespole, adaptacja społeczna
3 powody zachowań samo agresywnych:
- chęć wyrządzenia sobie krzywdy ze względu na lęk i niepokój (autodestrukcja emocjonalna)
- chęć dokuczenia komuś, gdy nie można zrobić tego inaczej (samoagresja agresywna)
- chęć wymuszenia na kimś czegoś
RECYDYWIŚCI
Recydywiści kodeksowi mogą się ubiegać o warunkowe zwolnienie po odbyciu 2/3 kary, a recydywiści
wielokrotni po odbyciu ¾ kary. Trzeba stale analizować jakość więzi rodzinnych i analizowanie racjonalności
planów życiowych po zwolnieniu. No i tyle.
KOBIETY
Czynniki wpływające na niską liczbę przestępstw popełnianych przez kobiety: konserwatywne struktury
rodzinna, większa kontrola rodzinna, ich funkcjonowanie ściśle wiąże się z wykonywaniem roli społecznej.
Przyczyny przestępstw: trudna sytuacja rodzinna, samotne matki , nieplanowana ciąża
Resocjalizacja – uczenie ich umiejętności przeciwstawiania się przemocy, uzależnieniom, uczenie zdrowego
stylu życia, aktywności ruchowej i twórczej, , podstawowych funkcji życiowych.