Gluten
– dlaczego coraz więcej osób go
nie toleruje?
Szanowny Czytelniku,
wystarczy wspomnieć o problemie z tolerancją glutenu podczas obiadu u znajomych,
a na pewno zaraz znajdzie się ktoś, kto powie, że jest to „modna choroba”, która
istnieje tylko dlatego, że się o niej mówi.Jednakże badanie przeprowadzone z
wykorzystaniem próbek krwi pobranych od lotników z armii amerykańskiej wykazało,
że nietolerancja glutenu występuje znacznie częściej w dzisiejszych czasach niż
pi
ęćdziesiąt lat temu
1
.
To nie jest wcale problem „psychologiczny” – po prostu Ty lub ktoś z Twojego
najbliższego otoczenia cierpi na chorobę, na którą nie chorowano w czasach Twoich
pradziadków.
Celiakia
Nietolerancja glutenu jest znana również jako celiakia. Choroba rozpoczyna się w
momencie, kiedy organizm przestaje trawić gluten, czyli białko znajdujące się w
pszenicy, życie, jęczmieniu, orkiszu oraz owsie (ten ostatni jako czysty owies
wprawdzie nie zawiera glutenu, ale jego uprawy, a późnej i ziarno zwykle są
zanieczyszczone
ziarnami pszenicy i żyta). A w dodatku celiakia rozwija się
niezależnie od tego, czy zboża te spożywasz w postaci wysoko przetworzonej (czyli
rafinowane) czy jako zboża ciemne; w obu przypadkach Twój układ pokarmowy nie
trawi glute
nu (nazywanego tak od słowa glue, czyli klej).
Gluten zamienia się w układzie pokarmowym w gliadynę, która podczas
przechodzenia przez ściany jelita osób nietolerujących glutenu prowadzi do
powstania stanu zapalnego powodującego niszczenie części komórek jelita, zwanych
mikrokosmkami jelitowymi. To z kolei wywołuje różne problemy jelitowe (biegunkę,
gazy, problemy z wypróżnianiem).
Oprócz tego stan zapalny pogorsza wchłanianie składników odżywczych, co z kolei
prowadzi do niedoborów wapnia, żelaza, witaminy B12 oraz kwasu foliowego
(witaminy B9). W związku z tym wzrasta ryzyko zachorowania i śmierci z powodu
chorób autoimmunologicznych. Ryzyko to zwiększa się dziesięciokrotnie przy
zdiagnozowaniu celiakii w wieku 20 lat (z 3,5% do 34%).
Nieleczona celiakia m
oże prowadzić do wycieńczenia organizmu, osteoporozy
powiązanej z niedoborem wapnia, niedokrwistości (z powodu niedoboru żelaza),
depresji oraz dermatoz (problemów skórnych). U małych dzieci można
zaobserwować wychudzenie, wzdęte policzki i brzuch, zaburzenia wzrostu, a czasem
autyzm.
Uszkodzenie kosmków jelitowych może prowadzić do zespołu przeciekającego
(nieszczelnego) jelita (ang. leaky gut
). Oznacza to, że do krwiobiegu będą
przedostawać się niestrawione fragmenty pokarmów, powodując stany zapalne i
reakcje układu odpornościowego, które mogą wpływać negatywnie na stawy.
Czytelnicy Poczty Zdrowia wiedzą już, że czynniki te mogą doprowadzić do
powstania artrozy.
Dobra i zła wiadomość
Zacznę od złej wiadomości: jak wspomniałem wcześniej, nietolerancja glutenu nie
jest problemem psychologicznym ani modą, chociaż obserwuje się, że cierpi na nią
coraz więcej osób. Wiąże się ona z tym, że zboża, które znajdują się w naszej diecie,
znacząco różnią się od tych, które jedli nasi przodkowie.
Aż do XIX w.pszenica była niemal zawsze mieszana z innymi zbożami, a także z
grochem i orzechami. To, co nazywano chlebem, nie było wtedy miękkim i puszystym
pieczywem, które wysycha w kilka godzin i pleśnieje po kilku dniach. Chleb był
czarną zbitą masą zawierającą pokruszone ziarna i można go było przechowywać
tygodniami, a nawet miesiącami, chociaż pod koniec tego okresu trzeba go było
maczać w zupie, aby nie połamać sobie zębów.
Biały chleb, który obecnie jemy najczęściej, był rzadkością. To jednak nie wszystko:
same zboża, tak jak i wszystko dokoła, zmieniły się znacząco w ciągu ostatnich lat.
Winę za to ponosimy my sami...
Współcześni piekarze widzą, że ich klienci (czyli ja i Ty) wolą bardziej puszyste i
chrupiące chleby, rogaliki i bułeczki; krótko mówiąc – pieczywo, które wygląda
apetycznie. Ciasto rośnie tym lepiej, im więcej glutenu jest w mące. Piekarze
poszukują więc mąki bogatej w gluten, dzięki której mogą piec „piękne” chleby;
młynarze natomiast wywierają nacisk na rolników, każąc im wybierać zboża bogate w
glute
n oraz tworzyć hybrydy w celu zwiększenia zawartości glutenu! W rezultacie
większość uprawianych obecnie zbóż zawiera „supergluten”.
Jednakże nikt nie zwraca uwagi na fakt, że nasze ciało nie lubi glutenu. Jedna osoba
na sto (czyli około 600 000 osób we Francji, a w Polsce około 380 000
2
) w ogóle nie
toleruje glutenu. Takie osoby chorują na celiakię. Niestety 90–95% z nich nie jest
świadomych swojej choroby. Po zaobserwowaniu objawów wspomnianych wcześniej
chorób (artrozy, osteoporozy, depresji, dermatoz itp.) próbują one leczyć każdą z
nich z osobna, nie widząc niestety ich wspólnej przyczyny.
Szkoda, ale oto dobra nowina: 95% osób cierpiących na celiakię może całkowicie
pozbyć się objawów choroby, stosując odpowiednią dietę.
Próba eliminacyjna / prowokacja glutenem
Jeżeli podejrzewasz u siebie nietolerancję glutenu, możesz wykonać badanie krwi.
Badanie to polega na oznaczeniu liczby przeciwciał w klasie IgA: przeciwko
endomysium mięśni gładkich (EmA), przeciwko transglutaminazie tkankowej (tTG) i
przeciwko deamidowanej gliadynie. Badanie to jest niezwykle wiarygodne.
Zanim jednak udasz się do lekarza, możesz spróbować wyeliminować ze swojej diety
pokarmy zawierające gluten na dwa tygodnie, a następnie wprowadzić je z
powrotem. Jeśli objawy znikną, ale pojawią się gwałtownie po ponownym
wprowadzeniu glutenu do diety, będzie to oznaczać, że jesteś na dobrej drodze do
zdrowia. Taką próbę nazywamy próbą eliminacyjną / prowokacją glutenem. Uwaga:
aby lekarz mógł postawić diagnozę w oparciu o badanie krwi, powinieneś mu
powiedzieć o stosowaniu diety bezglutenowej, ponieważ badanie może nie wykazać
w tym wypadku braku tolerancji glutenu.
Zwalcz celiakię
Dobrą nowiną jest wspomniany już fakt, że w 95% przypadków celiakię można
wyleczyć. Aby pozbyć się tej choroby na zawsze, należy stosować ścisłą dietę
bezglutenową.
Wyeliminowanie gluteny z diety jest skomplikowane... i kosztowne. Może ono być tak
kosztowne, że w Kanadzie osoby z nietolerancją glutenu mogą odliczać koszty takiej
diety od podatku.
Gluten znajduje się dosłownie w każdym produkcie spożywczym: w chlebie, ciastach,
ciastkach, płatkach śniadaniowych, ale także w wielu sosach, zupach, gotowych
daniach, jogurtach owocowych i innych deserach, w których skrobia jest środkiem
zagęszczającym. Można go także znaleźć w wielu lekach i szminkach. Na liście
składników ukrywa się pod wieloma nazwami. Mogą to być: słód, skrobia (z pszenicy,
żyta itp.), hydrolizowane białko roślinne oraz upostaciowane białko roślinne.
Jednakże największym problemem jest to, że nawet śladowe ilości glutenu mogą
spowodować nawrót objawów u osób cierpiących na nietolerancję glutenu.
Należy więc starannie wybierać produkty spożywcze.
Jakie produkty należy wybierać?
Oprócz wiedzy o tym, jakich produktów nie powinieneś jeść, musisz także wiedzieć,
jak dobrze odżywiać się bez glutenu. Jedz:
– warzywa i owoce,
– mięso, ryby i drób bez panierki i marynat,
– rośliny strączkowe i soję,
– niektóre zboża: ryż, grykę, proso i quinoa,
– niektóre mąki: ryżową, kukurydzianą, ziemniaczaną, cieciorkową, sojową,
– większość nabiału – jednak osoby, które źle tolerują nabiał, powinny usunąć go
całkowicie ze swojej diety na kilka miesięcy.
Aby jednak dieta ta na dłuższą metę Ci się nie znudziła, najlepiej umów się na
spotkanie z dietetykiem lub udaj się do specjalisty, np. z organizacji zrzeszających
osoby z nietolerancją glutenu (w Polsce jest to Polskie Stowarzyszenie Osób z
Celiakią i na Diecie Bezglutenowej
3
).
Kilka dodatkowych wskazówek:
– jedzenie dokładnie przeżuwaj, ponieważ pomaga to we wchłanianiu składników
odżywczych,
– jedz jogurty lub kefiry z probiotykami, dzięki czemu poprawisz jakość swojej flory
jelitowej i zdrowie jelit,
– przed wyjściem do restauracji upewnij się, że otrzymasz potrawy bez glutenu (do
wielu sosów dodaje się składniki przygotowane ze zbóż zawierających gluten).
Na zdrowie!
Jean-Marc Dupuis
PS: Dziś opublikowaliśmy kolejny raport z serii Dossier Naturalnych Terapii - tym
razem poświęcony problemom z przerostem prostaty: Przejmij kontrolę nad swoją
prostatą. Postępuj zgodnie z tymi wskazówkami, a przestaniesz wstawać w nocy.
Jeśli jeszcze nie jesteś prenumeratorem tej serii raportów,
kliknij ten link
, a dowiesz
się, co zrobić, aby otrzymać to i inne opracowania, przedstawiające w
usystematyzowany sposób najnowsze odkrycia medycyny naturalnej, których
skuteczność jest dowiedziona badaniami naukowymi.
Źródła:
(1) Green PH, Neugut AI, Naiyer AJ, Edwards ZC, Gabinelle S, Chinburapa V.
Economic benefits of increased diagnosis of celiac disease in a national managed
care population in the United States. J Insur Med. 2008;40(3-4):218-28.
(2) www.celiakia.pl/celiakia
(3) www.celiakia.pl