Uniwersalny slownik POL-WLO.indb

ISBN: 978-83-7544-392-9

Podstaw

y gramat

yki włosk

iej

– zawier

ają m.in

zasady u

życia za

imków o

sobowych

, przyim

ków,

rzeczow

ników, p

rzymiot

ników i i

ch stopn

iowania

Przedstaw

iają rów

nież szy

k wyraz

ów w zd

aniach,

sposób

ich two

rzenia, l

iczebnik

i porządkowe

oraz głów

ne, itp.

Czasy i czas

owniki w

łoskie

– preze

ntują nie

zbędne

informacje

dotyczą

ce pods

tawowy

ch rodzaj

ów

czasów

, typów c

zasown

ików, ic

h zastos

owanie

i odmian

ę; ta część

zawiera t

akże sp

is czaso

wników

posiłko

wych, m

odalnych i n

ieregula

rnych.

Słownik p

olsko-w

łoski i w

łosko-p

olski

– składa

się

z około 2

0.000 a

rtykułów

hasłow

ych, pre

zentujący

słownict

wo z zak

resu róż

nych dzi

edzin życi

a i sfer

działalno

ści człow

ieka.

Włosko

-polski s

łownik te

matyczn

– zawier

49 kate

gorii tema

tycznych

. Hasła p

ogrupow

ano

według n

ajważni

ejszych dzi

edzin życi

a, a nast

ępnie

podzielo

no na k

ategorie b

ardziej sz

czegółowe.

Na przy

kład w k

ategorii

Casa mo

żna zna

leźć:

edificio,

tipi di abita

zione, locali

, ammobiliame

nto,

illumina

zione, bagno

, cucina

, ropost

iglio, lavor

domest

ici.

Idiomy w

łoskie

– zawier

ają oko

ło 3.000

najczęś

ciej

stosowa

nych i naj

bardziej p

opularn

ych wyr

ażeń

idiomat

ycznych w

raz z ich p

olskimi o

dpowied

nikami

oraz prz

ydatne pr

zysłowi

a i powi

edzenia

www.rea-sj.pl

Cena: 24,90 zł

dla początkujących
i średniozaawansowanych (A1–B1)

dla
poc

tku

ją

cy
c

i ś

rednio

awansowan

ch
(A
1–

B1)

OSK

WŁOSKI

dla

poc

tku

ją

i ś

rednio

awansowan

1–

B1)

GRAMA

TYKA

Czasy i c

zasown

iki

SŁOWNIK

polsko-w

łoski i w

łosko-p

olski

Włosko

-polski s

łownik te

matyczn

IDIOMY

Wloski OKLADKA.indd 1

26-01-12 9:51:59

WSTĘP

Niniejsza publikacja, dzięki szczególnej formie, stanowi doskonałą pomoc

nie tylko dla uczących się języka włoskiego (na poziomie podstawowym

i średniozaawansowanym) czy wyjeżdżających za granicę, ale także dla tych, którzy

po prostu interesują się tym językiem.

Można z niej korzystać na każdym etapie nauki, kiedy dopiero zaczynamy poznawać

język, ale również kiedy chcemy usystematyzować swoje wiadomości. Dzięki niej

poznajemy system języka włoskiego: zarówno gramatykę, jak i leksykę.

Przejrzysta forma tablic, w których zaprezentowano Podstawy gramatyki włoskiej oraz

Czasy i czasowniki włoskie, na pewno ułatwi przyswojenie materiału podczas nauki

i pomoże w praktycznym stosowaniu języka, np. w korespondencji.

W jednym tomie, podzielonym na 6 odrębnych części, zamieszczono:

Podstawy gramatyki włoskiej

Czasy i czasowniki włoskie

Słownik polsko-włoski

Słownik włosko-polski

Włosko-polski słownik tematyczny

Idiomy

włoskie

• Podstawy gramatyki włoskiej – zawierają m.in.: zasady użycia zaimków osobowych,

przyimków, rzeczowników, przymiotników i ich stopniowania. Przedstawiają

również szyk wyrazów w zdaniach, sposób ich tworzenia, liczebniki porządkowe

oraz główne, itp.

• Czasy i czasowniki włoskie – prezentują niezbędne informacje dotyczące

podstawowych rodzajów czasów, typów czasowników, ich zastosowanie

i odmianę; ta część zawiera także spis czasowników posiłkowych, modalnych

i nieregularnych.

• Słownik polsko-włoski i włosko-polski – składa się z około 20.000 artykułów

hasłowych, prezentujących słownictwo z zakresu różnych dziedzin życia i sfer

działalności człowieka.

• Włosko-polski słownik tematyczny – zawiera 49 kategorii tematycznych. Hasła

pogrupowano według najważniejszych dziedzin życia, a następnie podzielono

na kategorie bardziej szczegółowe. Na przykład w kategorii Casa można znaleźć:

edificio, tipi di abitazione, locali, ammobiliamento, illuminazione, bagno, cucina,

ropostiglio, lavori domestici.

• Idiomy włoskie – zawierają około 3.000 najczęściej stosowanych i najbardziej

popularnych wyrażeń idiomatycznych wraz z ich polskimi odpowiednikami oraz

przydatne przysłowia i powiedzenia.

Uniwersalny slownik POL-WLO.indb 3

3-01-12 12:51:12

ALFABET WŁOSKI

[a:]

[akka]

[ku:]

[bi:]

[i:]

[erre]

[czi:]

[elle]

[esse]

[di:]

[emme]

[ti:]

[e:]

[enne]

[u:]

[effe]

[o:]

[wu:, wi:]

[dżi:]

[pi:]

[dze:ta]

UWAGA

W wyrazach obcego pochodzenia występują:

[i lungo],

[kappa],

[vu doppjo],

[iks],

[ipsilon].

RODZAJNIKI

RODZAJ MĘSKI

liczba pojedyncza

liczba mnoga

użycie rodzajnika

RODZAJNIK
NIEOKREŚLONY
articolo
indeterminativo

un ragazzo

(jakiś) chłopiec

uno straniero

(jakiś)

obcokrajowiec

un amico

(jakiś) przyjaciel

ragazzi

(jacyś) chłopcy

stranieri

(jacyś)

obcokrajowcy

amici

(jacyś) przyjaciele

– przed spółgłoską

– przed s + spółgłoska

(s impura) lub przed z

– przed samogłoską

RODZAJNIK
OKREŚLONY
articolo
determinativo

il ragazzo

(ten) chłopiec

lo straniero

(ten) obcokrajowiec

l’ amico

(ten) przyjaciel

i ragazzi

(ci) chłopcy

gli stranieri

(ci) cudzoziemcy

gli* amici

(ci) przyjaciele

– przed spółgłoską

– przed s + spółgłoska

(s impura) lub przed z
– przed samogłoską

RODZAJNIK
CZĄSTKOWY
articolo
partitivo

del pane

chleb

dello zucchero

cukier

dell’ olio

olej

dei dolci

ciastka

scherzi

żarty

degli amici

przyjaciele

– przed spółgłoską

– przed s + spółgłoska

(s impura) lub przed z
– przed samogłoską

Uniwersalny slownik POL-WLO.indb 6

3-01-12 12:51:12

RODZAJ ŻEŃSKI

liczba pojedyncza

liczba mnoga

użycie rodzajnika

RODZAJNIK
NIEOKREŚLONY

una ragazza

(jakaś) dziewczyna

una strada

(jakaś) droga

un’ amica

(jakaś) przyjaciółka

ragazze

(jakieś) dziewczyny

strade

(jakieś) drogi

amiche

(jakieś) przyjaciółki

– przed spółgłoską

– przed samogłoską

RODZAJNIK
OKREŚLONY

la ragazza

(ta) dziewczyna

la strada

(ta) droga

l’ amica

(ta) przyjaciółka

le ragazze

(te) dziewczyny

le strade

(te) drogi

le amiche

(te) przyjaciółki

– przed spółgłoską

– przed samogłoską

RODZAJNIK
CZĄSTKOWY

della carne

mięso

della zuppa

zupa

dell’ acqua

woda

delle mele

jabłka

delle spine

kolce

delle arance

pomarańcze

– przed spółgłoską

– przed samogłoską

* Przed wyrazem, który rozpoczyna się od samogłoski i , możemy skrócić rodzajnik gli: gl’italiani.

OPUSZCZANIE RODZAJNIKA

Nazwy, napisy, oznaczenia

Ascensore (winda), Direzione (dyrekcja)

Imiona własne miast i osób

Giorgio,

Pisa

Wołacz

Signora!

(proszę pani!)

Przed zaimkami wskazującymi,

questo libro (ta oto książka); che ore sono

pytającymi, a w większości

(która jest godzina?); ogni ragazzo

przypadków również i przed

(każdy chłopiec)

nieokreślonymi
Stałe połączenia wyrazowe

aver fame, aver sete (być głodnym, chcieć pić)

W grupach wielosłownych

il mal di testa (ból głowy)

przed drugim rzeczownikiem

W konstrukcjach:

fare da

(pracować jako),

comportasi da

(zachowywać się jak),

vivere da

(żyć jak)

Uniwersalny slownik POL-WLO.indb 7

3-01-12 12:51:12

RODZAJ RZECZOWNIKÓW

rodzaj męski (maschile)

rodzaj żeński (femminile)

-o

mur

, gatt

-e

cortil

, can

-a

poet

, problem

-e

bas

, mogli

-a

ros

, parol

-o

virag

, aut

Niektóre rzeczowniki zakończone na

-a

mogą określać osoby rodzaju męskiego jak też rodzaju żeńskiego,

np.: poeta = poeta, poetka).
Nazwy miast są zawsze

rodzaju żeńskiego.

LICZBA MNOGA RZECZOWNIKÓW

rodzaj męski

rodzaj żeński

liczba pojedyncza

-o

(campo)

-co

(parco)

-go

(fungo)

-go

(psicologo)

-a

(artista)

-ca, -ga

(monarca,

collega)

-e

(genere)

liczba mnoga

-i

(campi)

-chi

(parchi)

-ghi

(funghi)

-gi

(psicologi)

-i

(artisti)

-chi, -ghi

(monarchi,

colleghi)

-i

(generi)

liczba pojedyncza

-a

(ragazza)

-ca

(pesca)

-ga

(delega)

-cia, -gia

(scia, bugia)

-cia, -gia

(provincia,

pioggia)

-e

(botte)

-o

(mano)

liczba mnoga

-e

(ragazze)

-che

(pesche)

-ghe

(deleghe)

-cie, -gie

(scie, bugie)

-ce, -ge

(province,

piogge)

-i

(botti)

-i

(mani)

LICZBA MNOGA PRZYMIOTNIKÓW

1. Z ODMIENNYM ZAKOŃCZENIEM W RODZAJU MĘSKIM I ŻEŃSKIM

liczba pojedyncza

liczba mnoga

RODZAJ MĘSKI

-o

(nuovo)

-i

(nuovi)

RODZAJ ŻEŃSKI

-a

(nuova)

-i

(nuovi)

Uniwersalny slownik POL-WLO.indb 8

3-01-12 12:51:12

a) przymiotniki z końcówką

-co chi

(fresco) (fres

chi

)

b) przymiotniki z końcówką

-ico -ci

(pratico) (pratici)

2. Z JEDNAKOWYM ZAKOŃCZENIEM W RODZAJU MĘSKIM I ŻEŃSKIM

liczba pojedyncza

liczba mnoga

RODZAJ MĘSKI

-e

(verde)

-i

(verdi)

RODZAJ ŻEŃSKI

3. PRZYMIOTNIKI NIEODMIENNE

– mają jednakową formę w obu rodzajach i liczbach

pari

(równy; parzysty) + wyrazy pochodne:

dispari

impari

(nierówny;

nieparzysty)

blu

(niebieski)

avvenire

(następny, przyszły) – występuje również w roli

rzeczownika (= przyszłość)

składające się z przyimka i przysłówka

dappoco

(małowartościowy),

dabbene

(rzetelny, poczciwy)

STOPNIOWANIE PRZYMIOTNIKÓW

STOPIEŃ

równy

wyższy

najwyższy

rodzaj męski

bello

piękny

più bello

piękniejszy

meno bello

mniej piękny

il più bello

najpiękniejszy

il meno bello

najmniej piękny

rodzaj żeński

bella

piękna

più bella

piękniejsza

meno bella

mniej piękna

la più bella

najpiękniejsza

la meno bella

najmniej piękna

Uniwersalny slownik POL-WLO.indb 9

3-01-12 12:51:13

PRZYMIOTNIKI NIEREGULARNE

1. stopień

2. stopień

3. stopień

względny

bezwzględny

buono

cattivo

grande

piccolo

alto

basso

migliore

peggiore

maggiore

minore

superiore

inferiore

il migliore

il peggiore

il maggiore

il minore

–

ottimo

pessimo

massimo

minimo

su premo,

sommo

infimo

dobry

niedobry, zły

wielki

mały

wysoki

niski

STOPNIOWANIE PRZYSŁÓWKÓW

1. stopień

2. stopień

3. stopień

spesso

często

più spesso

częściej

meno spesso

mniej często

il più spesso

najczęściej

il meno spesso

najmniej często

PRZYSŁÓWKI NIEREGULARNE

1. stopień

2. stopień

3. stopień (bezwzględny)

bene

male

molto

poco

meglio

peggio

più

meno

benissimo

(ottimamente)

pessimamente

moltissimo

minimamente

dobrze

źle

dużo

mało

ZAIMKI OSOBOWE –

PRONOMI

PERSONALI

NIEAKCENTOWANE

liczba pojedyncza

liczba mnoga

mianownik io

lui, egli, esso

lei, ella, essa

ona

Lei

pan,

pani

noi

voi

loro, essi

oni

loro,esse

one

Loro

państwo

Uniwersalny slownik POL-WLO.indb 10

3-01-12 12:51:13

celownik

mi,

mnie

ci, tobie

gli

mu,

jemu

jej

panu,

pani

nam

wam

loro (gli)

(m*)

loro (gli)

im (f*)

Loro

państwu

biernik

mnie

ciebie

go, jego

ją

pana,

panią

nas

was

ich

panów

panie

* m – maschile (rodzaj męski), f – temminile (rodzaj żeński)

AKCENTOWANE

liczba pojedyncza

liczba mnoga

mianownik me

è come me

non sono te

lui

ne sai quanto lui

lei

beata

lei!

Lei

canta come Lei

noi

poveri

noi!

voi

felici come voi

loro

contenti

loro!

loro

ecco

loro

Loro

bravi come Loro

celownik

a me

a me non piace

a te

porto fiori a te

a lui

passi il libro a lui

a lei

lo dico a lei

a Le

do retta a Lei

a noi

scrivete a noi

a voi

telefona a voi

a loro

rispondo a loro

a loro

simpatico a loro

a Loro

credo a Loro

biernik

vieni con me

vedo

lui

ha salutato lui

lei

ha sgridato lei

Lei

vedo

Lei

noi

senza di noi

voi

dopo di voi

loro

guarda

loro

loro

prego

loro

Loro

ricordo

Loro

KOMBINACJE ZAIMKÓW OSOBOWYCH

me lo

te lo

glielo

se lo

ce lo

ve lo

me la

te la

gliela

se la

ce la

ve la

me li

te li

glieli

se li

ce li

ve li

me le

te le

gliele

se le

ce le

ve le

me ne te ne

gliene se ne

ce ne

ve ne

Uniwersalny slownik POL-WLO.indb 11

3-01-12 12:51:13

PARTYKUŁA ZAIMKOWA ne

me ne

parlerà

–

porozmawia ze mną o tym

te ne

parlerà

–

porozmawia z tobą o tym

gliene

parlerà

–

porozmawia z nim (nią) o tym

ce ne

parlerà

–

porozmawia z nami o tym

ve ne

parlerà

–

porozmawia z wami o tym

Ha parlato

di lui

ha parlato.

E innamorato

di lei

è innamorato.

Siamo contenti

di loro

siamo contenti.

Fu conquistata

da lui

fu conquistata.

Riceve aiuto da

loro

riceve aiuto.

ZAIMKI ZWROTNE –

PRONOMI

RIFLESSIVI

liczba pojedyncza

liczba mnoga

rodzaj żeński

rodzaj męski

rodzaj żeński

osoby

ZAIMKI DZIERŻAWCZE –

PRONOMI

POSSESSIVI

liczba pojedyncza

liczba mnoga

rodzaj męski

rodzaj żeński

rodzaj męski

rodzaj żeński

il mio

mój

il tuo

twój

il suo

jego,

jej

il Suo

* pana/

pani/pański (pies

– cane)

il nostro

nasz

il vostro

wasz

il loro

ich

il Loro

* panów/

pań/państwa (kot

– gatto)

la mia

moja

la tua

twoja

la sua

jego,

jej

la Sua

* pana/

pani/pańska (teczka

– servietta)

la nostra

nasza

la vostra

wasza

la loro

ich

la Loro

* panów/

pań/państwa

(dom – casa)

i miei

moi

i tuoi

twoi

i suoi

jego,

jej

i Suoi

* pana/pani/

pańscy/pańskie

(pracownicy

– dipendenti)

i nostri

nasi

i vostri

wasi

i loro

ich

i Loro

* panów/

pań/państwa

(problemy

– problemi)

le mie

moje

le tue

twoje

le sue

jego,

jej

le Sue

* pana/

pani/pańskie

(córki – figlie)

le nostre

nasze

le vostre

wasze

le loro

ich

le Loro

* panów/

pań/państwa

(domy – case)

* formy grzecznościowe

Uniwersalny slownik POL-WLO.indb 12

3-01-12 12:51:13

ZAIMKI WSKAZUJĄCE –

PRONOMI

AGGETTIVI

DIMOSTRATIVI

1. Zaimki, które mogą stać albo z rzeczownikiem, albo samodzielnie

rodzaj męski

rodzaj żeński

l. poj.

l. mn.

l. poj.

l. mn.

questo

codesto

quello

(ten oto)

(ten tam)

(tamten, ów)

questi

codesti

quelli,quegli, quei

questa

codesta

quella

queste

codeste

quelle

2. Zaimki, które mogą stać tylko samodzielnie

rodzaj męski

rodzaj żeński

l. poj.

l. mn.

l. poj.

l. mn.

costui (ten)

colui (tamten)

costoro

coloro

costei

colei

costoro

coloro

ZAIMKI WZGLĘDNE –

PRONOMI

RELATIVI

che

(jaki, który) – ma niezmienną formę w rodzaju i liczbie

Sono i libri che hanno reso lo scrittore

famoso.

Są to książki, które rozsławiły

pisarza.

cui

(którego, której, których) - ma niezmienną formę w rodzaju i liczbie

– przeważnie stoi dopiero za przyimkiem

Sono gli scultori, di cui le statue mi

piacciono.

Są to rzeźbiarze, których

posągi mi się podobają.

chi

(ten kto; ten który) – ma niezmienną formę

– może stać z przyimkiem lub bez niego

Chi infrange la legge verrà punito.

Kto łamie prawo, będzie

ukarany.

quanto

(to co; wszystko to co) – jest zaimkiem względnym tylko w tym

znaczeniu

Quanto guadagna, lo spende subito.

To, co zarobi, zaraz wyda.

Uniwersalny slownik POL-WLO.indb 13

3-01-12 12:51:13

ZAIMKI PYTAJĄCE –

PRONOMI

INTERROGATIVI

chi?

(kto?)

che? che cosa?

(co?)

che? quale?

(jaki? który?)

quanto?

(ile?)

Chi c'è qui?

Che cosa è?

Quale vestito prendi?

Quanto costa?

Kto jest tutaj?

Co to jest?

Jaką sukienkę włożysz?

Ile to kosztuje?

ZAIMKI NIEOKREŚLONE

ZAIMKI NIEOKREŚLONE

RZECZOWNE

pronomi indefi niti

PRZYMIOTNE

aggettivi indefi niti

WYSTĘPUJĄCE

W OBU FUNKCJACH

ognuno, -a

(każdy)

qualcuno, -a

(ktoś,

jakiś, któryś)

qualcosa

qualche cosa

(coś)

uno

(ktoś, człowiek)

certuni, -e

(niektórzy,

niektóre)

chiunque

(ktokolwiek)

altri

(ktoś inny, inny)

niente, nulla

(nic)

ogni

(każdy)

qualche

(któryś, jakiś,

pewien)

certo, -a, -i, -e

(pewien,

jakiś, któryś)

qualunque, qualsiasi,

(

którykolwiek, jakikolwiek)

qualsisia, qualsivoglia

(jaki bądź)

ciascuno, -a

(każdy)

alcuno, -a, -i, -e

(ktoś,

niektórzy, niektóre)

tale, -i

(jakiś, pewien; ktoś)

altro, -a, -i, -e

(inny, drugi;

coś innego)

taluno, -a, -i, -e

(jakiś,

pewien; ktoś, niejeden)

nessuno, -a

(nikt, żaden)

PRZYIMKI –

PREPOSIZIONI

przyczyna

odległość

dzielenie

cel

określenie

narzędzie

sposób

smutek

rodzaj

cel

(nie)korzyść

con

przypadek

towarzystwo

ograniczenie

sposób

cecha

stosunek

połączenie

w, do, na

svegliarsi a un rumore (obudzić się z powodu hałasu)

la casa è a due chilometri (dom jest 2 km stąd)

due volte al giorno (dwa razy dziennie)

andare a caccia (iść na polowanie)

coraggioso a parole (odważny w słowach)

mulino a vento (wiatrak)

pagare a rate (płacić ratami), andare a piedi (iść pieszo), andare a

casa (iść do domu)

condanna all'esilio (skazanie na wygnanie)

gonna a quadretti (suknia w kratę)

scrivere a un amico (pisać do przyjaciela)

parlare a loro favore/sfavore (mówić na ich korzyść/

mówić na ich niekorzyść)

z, o, w

uscire con la pioggia (wyjść w deszcz)

passeggiare con Marta (spacerować z Martą)

con la salute va meglio (jest lepiej ze zdrowiem)

trattare con familiarità (traktować poufale)

un uomo col cuore d’oro (człowiek o złotym sercu)

litigare con tutti (kłócić się ze wszystkimi)

andar fuori con l’ombrello (wyjść z parasolem)

Uniwersalny slownik POL-WLO.indb 14

3-01-12 12:51:13

sprawca

odłączenie

powód,

przyczyna

przeznaczenie

ograniczenie

wymiar

sposób

miejsce

rodzaj

cena

okres

pochodzenie

obfitość

odłączenie

opinia

przyczyna

wina

nazwa

dystrybucja

wiek

cel

ograniczenie

materiał

wymiar

sposób

pochodzenie

porównanie

wysiłek

cecha

okres

fra/tra

powód

towarzystwo

odległość

dzielenie

miejsce

podział

stan

okres

do, z, od, przez, u, na

essere visitato dal dottore (być zbadanym przez lekarza)

uscire dal tracciato (wylecieć z trasy)

tremare dal freddo (trząść się z zimna)

sala da pranzo (pokój jadalny)

cieco da un occhio (ślepy na jedno oko)

una lampadina da cento candele (świecznik na sto świec)

vita da cani (pieskie życie)

andare dall'avvocato (iść do adwokata), uscire dal

negozio (wyjść ze sklepu), incontrarsi dal notaio

(spotkać się u notariusza)

una ragazza dai capelli biondi (dziewczyna o blond włosach)

un francobollo da due euro (znaczek za dwa euro)

l'aspetta da un mese (czeka na nią od miesiąca)

santa Caterina da Siena (Święta Katarzyna ze Sieny)

z, w, o

una zona ricca d’acqua (rejon bogaty w wodę)

andare via di casa (odejść z domu)

discutere di politica (dyskutować o polityce)

scoppiare di caldo (pęknąć na skutek gorąca)

reo di tradimento (winny zdrady)

il paese di Cuccagna (wieś Cuccagna)

di due in due (co dwa)

una ragazza di quindici anni (piętnastoletnia dziewczyna)

segnale d’allarme (znak ostrzegawczy; hamulec bezpieczeństwa)

tardo d’ingegno (ciężko myślący)

campana di bronzo (dzwon z brązu)

un pacco di dieci chili (paczka dziesięciokilogramowa)

andare di corsa (iść szybko, biec)

essere di Bari (być z Bari)

più bella di una regina (piękniejsza niż królowa)

multare di un milione (nałożyć karę jednego miliona)

un giovane d’ingegno (utalentowany młodzieniec)

un’attesa di due anni (dwuletnie czekanie)

wśród, między, przez, za, w

fra tutti gli impegni non ha mai tempo (z powodu licznych

obowiązków nie ma nigdy czasu)

trovarsi fra amici (znajdować się wśród przyjaciół)

la piazza è fra cento metri (plac jest 100 metrów stąd)

dividere fra molti (podzielić między wielu)

passare tra la folla (przejść przez tłum)

chi vorrà tra voi? (kogo z was zechce?)

avere un oggetto fra le mani (mieć jakiś przedmiot w rękach)

ci vedremo fra una settimana (zobaczymy się za tydzień)

Uniwersalny slownik POL-WLO.indb 15

3-01-12 12:51:13

cel

określenie

powód

sposób

kierunek

miejsce

okres

per

przyczyna

podział

cel

określenie

wymiar

miejsce

orzecznik

cena

czas

(nie)korzyść

ruch

środek

temat

miara

sposób

miejsce

położenie

okres

w, z, na, do

accorrere in aiuto (przybiec z pomocą/na pomoc)

bravo in matematica (dobry w matematyce)

tormentarsi nel dubbio (gnębić się wątpliwościami)

ascoltare in silenzio (słuchać w ciszy)

entrare in porto (wpłynąć do portu)

abitare in città (mieszkać w mieście)

finire in un mese (skończyć w ciągu miesiąca)

dla, przez, po, za, do, na

gridare per il dolore (krzyczeć z bólu)

in fila per tre (w szeregu po trzech)

lottare per la sopravvivenza (walczyć o przeżycie)

uguali per età (równi wiekiem)

correre per cinque chilometri (biec 5 kilometrów)

partire per la campagna (wyjechać na wieś)

passare per pazzo (uchodzić za wariata)

vendere per dieci euro (sprzedawać po/za 10 euro)

parlare per due ore (rozmawiać przez 2 godziny)

simpatia per qualcuno (sympatia do kogoś)

aggirarsi per la casa (kręcić się po domu),

vagabondare per la città (włóczyć sie po mieście),

partire per Roma (wyjechać do Rzymu)

mandare per posta (wysłać pocztą)

na, o, około, chyba

un libro sugli animali (książka o zwierzętach)

alto sui due metri (wysoki chyba na dwa metry)

vestito su misura (ubranie na miarę)

salire su un albero (wdrapać się na drzewo)

una terrazza sul mare (taras z widokiem na morze)

impiegare sulle due ore (zająć jakieś 2 godziny),

arrivare sulla mezzanotte (dotrzeć około północny)

PRZYIMKI Z RODZAJNIKIEM

przyimki

rodzajnik

określony

gli

alla

all'

allo

alle

agli

dal

dalla

dall'

dallo

dai

dalle

dagli

del

della

dell'

dello

dei

delle

degli

nel

nella

nell'

nello

nei

nelle

negli

sul

sulla

sull'

sullo

sui

sulle

sugli

Uniwersalny slownik POL-WLO.indb 16

3-01-12 12:51:13

PODSTAWOWY PODZIAŁ SPÓJNIKÓW

spójniki współrzędne

(congiunzioni coordinative)

– łączą zdania współrzędne

zdanie główne spójnik zdanie główne

Mama jest w domu, a ja idę do szkoły.

spójniki podrzędne

(congiunzioni subordinative)

– podporządkowują zdanie podrzędne zdaniu głównemu

zdanie główne

spójnik zdanie podrzędne

Zostanę tutaj, aż przestanie padać.

SPÓJNIKI WSPÓŁRZĘDNE

allora

cioè

come ... così

dunque

e (ed)

e ... e

eppure

infatti

né

neanche, nemmeno,

neppure

nondimeno

o ... o

oppure, ossia

perciò

però

tuttavia

więc, zatem, w takim razie

to jest

jak/jeżeli... to

więc

a, i

a ... a, i ... i

a przecież, a jednak

mianowicie, bowiem

ale

ani

(nawet) nie, ani nawet

tym niemniej, jednak(że), (po)mimo to

albo, lub

albo ... albo

albo, lub też

dlatego

jednak(że), lecz, ale

tym niemniej, jednak(że) a jednak

La mamma è a casa

io vado a scuola.

Rimango qui

finché

smetta di piovere.

Uniwersalny slownik POL-WLO.indb 17

3-01-12 12:51:13

SPÓJNIKI PODRZĘDNE

acciocché

affinché

allorché, allorquando

al punto che

ancorché

a patto che

appena

benché

che

come

come se

comunque

con tutto che

cosicché

così ... che

dacché

dal momento che

dato che

di guisa che

di modo che

finché

fino a quando

giacché

mentre

nonostante che

ogni volta che

ove

perché

per quanto

poiché, ché

purché

qualora

quando

quantunque

quasi

quasi che

salvo che

sebbene

senza che

siccome

sí che

talché

tanto ... che

tosto che

tranne che

visto che

żeby, aby

kiedy, gdy, jak tylko

do takiego stopnia że

chociaż, jakkolwiek

pod warunkiem że

jak tylko

chociaż, mimo że

że, żeby

jak

jak gdyby

jakkolwiek, a jednak, pomimo że

pomimo że, chociaż

tak żeby; toteż

tak ... że

ponieważ; skoro

z racji tego; że z racji tego że

ze względu na to; że, ponieważ

w taki sposób że

w taki sposób że, tak że

dopóki, póki

dopiero kiedy

jako że, ponieważ, skoro

podczas gdy; natomiast

mimo że, chociaż

zawsze kiedy, ilekroć

jeżeli tylko, o ile

żeby, dlatego że, ponieważ

jakkolwiek, chociaż

ponieważ, bo; gdy

o ile, pod warunkiem że

w wypadku gdyby

kiedy, gdy

aczkolwiek, chociaż, mimo że

prawie, jakby, niemal

tak jakby, jak gdyby

oprócz, z wyjątkiem tego że

jeżeli, gdyby; o ile

aczkolwiek, chociaż

(i) nie, nawet, i nawet

ponieważ, bowiem

a niemniej jednak, przecież, tak że

tak że

tak ... że

natychmiast kiedy, jak tylko

chyba że, o ile nie

ze względu na to, że, biorąc pod uwagę że,

ponieważ

Uniwersalny slownik POL-WLO.indb 18

3-01-12 12:51:13

PODSTAWOWE CZASY W ZDANIACH

zdanie

oznajmuj

ące

teraźniejszość

Oggi sono a casa. Dzisiaj jestem w domu.

przeszłość

Ieri sono stato a casa. Wczoraj byłem w domu.

przyszłość

Domani sarò a casa. Jutro będę w domu.

pytanie

teraźniejszość

Sei oggi a casa? Jesteś dzisiaj w domu?

przeszłość

Ieri sei stato a casa? Byłeś wczoraj w domu?

przyszłość

Sarai domani a casa? Będziesz jutro w domu?

przeczenie

teraźniejszość

Oggi non sono a casa. Dzisiaj mnie nie ma w domu.

przeszłość

Ieri non sono stato a casa. Wczoraj nie byłem w domu.

przyszłość

Dmani non sarò a casa. Jutro nie będę w domu.

ZDANIA POJEDYNCZE

OZNAJMUJĄCE:

Le vie sono piene di macchine. Ulice

są pełne samochodów.

Piove!

Pada!

PYTAJĄCE:

– pytania intonacyjne

Szyk wyrazów jest taki sam, jak w zdaniu oznajmującym; odróżnia się od niego

tonem pytającym i znakiem zapytania na końcu:

C’è anche il bar nell’albergo?

Jest w hotelu także bar?

Mi aiutate?

Pomożecie mi?

Sono a scuola i bambini?

Są dzieci w szkole?

Siete arrivati bene?

Dojechaliście dobrze?

– pytania uzupełniające

Na początku tych zdań znajdują się zaimki pytające:

Quanti giorni ci restano?

Ile pozostaje nam dni?

Di chi è la macchina?

Czyj to samochód?

WYRAŻAJĄCE ŻYCZENIE:

Siate un poco tolleranti!

Bądźcie trochę tolerancyjni!

Uniwersalny slownik POL-WLO.indb 19

3-01-12 12:51:13

ROZKAZUJĄCE:

– 2. osoba liczby pojedynczej czasowników I grupy

– parla!

– czasowniki grupy II i III

- forma jest zgodna z drugą osobą liczby

pojedynczej trybu oznajmującego – vendi!, senti!

– 1. i 2. osoba liczby mnogiej

– formy we wszystkich grupach

czasownikowych są zgodne z formami trybu oznajmującego

– 3. osoba liczby pojedynczej i mnogiej

– stosuje się formy trybu łączącego

teraźniejszego

Oggi finisci prima. Skończ dzisiaj wcześniej.

Prenda l’ombrello. Niech

pan/pani

weźmie parasol.

WYKRZYKNIKOWE:

Imaginati che tranquilità!

Wyobraź sobie ten spokój!

Che bella notte!

Jaka

piękna noc!

ZDANIA ZŁOŻONE

WSPÓŁRZĘDNE – ZŁOŻONE SĄ CO NAJMNIEJ Z DWU ZDAŃ GŁÓWNYCH

łączne

– e (ed), neanche, né, neppure, nemmeno

Suonavo il pianoforte e lui leggeva.

Grałem na fortepianie a on czytał.

przeciwstawne

– ma, però, mentre, tuttavia, nondimeno, eppure

Vorrei andare al cinema, però lui non vuole.

Chciałbym pójść do kina, ale on nie chce.

rozłączne

– o, oppure, ovvero, ossia

Vieni con me oppure resti dal tuo amico?

Pójdziesz ze mną czy zostaniesz u swojego przyjaciela?

wynikowe

– dunque, quindi, ebbene, e, perciò, per la qual cosa

Si faceva buio quindi tornavamo a casa.

Zmierzchało się, a więc wracaliśmy do domu.

PODRZĘDNE – ZŁOŻONE SĄ CO NAJMNIEJ Z 1 ZDANIA GŁÓWNEGO

I 1 ZDANIA POBOCZNEGO

podmiotowe –

che

Mi dispiace che hanno disdetto la loro partecipazione.

Przykro

mi,

że odwołał swój udział.

Uniwersalny slownik POL-WLO.indb 20

3-01-12 12:51:13

dopełnieniowe

– (spójniki)

che

; (przysłówki)

che

che cosa

come

dove

Ha detto che si sente molto sola.

Powiedziała, że czuje sie bardzo samotna.

–

pytanie zależne

(zdania dopełnieniowe zawierające pytania)

Non so chi di loro è colpevole.

Nie wiem, kto z nich jest winien.

przydawkowe

–

zdania rozpoczynają się zaimkiem względnym

Non conosco un uomo, che non si sia qualche volta sbagliato.

Nie znam człowieka, który by się nigdy nie pomylił.

okolicznikowe

– wyrażają okoliczniki, które rozwijają orzeczenie zdania

głównego

Podział na zdania okolicznikowe:

Podział:

–

miejsca

–

celu

–

czasu

–

przyzwolenia

–

sposobu –

warunku

–

przyczyny

ZDANIA OKOLICZNIKOWE

miejsca

wyrażają miejsce lub kierunek zdarzenia

dove

di (da) dove

donde

per dove

Mettilo là, dove c'è ancora posto.

Postaw to tam, gdzie jest jeszcze miejsce.

czasu

wyrażają relacje czasowe

quando

come

allorché

allorquando

prima

Ogni volta che esci chiudi tutte le finestre.

Zawsze kiedy wychodzisz, zamknij wszystkie okna.

sposobu

wyrażają sposób, miarę lub jakość zdarzenia w zdaniu głównym

come

come se

quasi (che)

secondo come

Le cose stanno come ci hanno detto.

Rzecz ma sie tak jak nam powiedzieli.

a) porównujące:

cosi ... come

(tak ... jak),

più (meglio) che

(więcej/lepiej niż)

b) skutkowe:

che

cosicché

(tak ... że, że, toteż)

c) ograniczające:

a meno che

eccetto che

(chyba że, z wyjątkiem)

przyczyny

wyrażają przyczynę albo powód

atteso che

considerato che

visto che

(ze względu na to że),

dacché

(skoro; ponieważ)

Abbiamo chiamato il medico, dacché il suo stato é peggiorato.

Wezwaliśmy lekarza, ponieważ jej stan sie pogorszył.

Uniwersalny slownik POL-WLO.indb 21

3-01-12 12:51:13

celu

odpowiadają na pytanie: dlaczego?, w jakim celu?

affinché

(aby),

perché

(żeby; ponieważ)

Oggi resto a casa, perché sono malata.

Dzisiaj zostanę w domu, dlatego, że jestem chora.

przyzwolenia

wyrażają przyzwolenie

anche se

(chociaż, mimo że),

benché

(chociaż),

malgrado che

(mimo że, chociaż),

per quanto

(jakkolwiek)

Si è sposata presto, anche se voleva studiare.

Wcześnie wyszła za mąż, chociaż chciała studiować.

warunku

wyrażają warunek

1. realny – na początku stoi spójnik „

” (jeżeli, o ile)

Se comincia a lavorare, non avrà tanto tempo libero.

Jeżeli zacznie pracować, nie będzie mieć tyle wolnego czasu.

2. a) nierealny w teraźniejszości

Se te lo dicessi, avrei infratto la promessa.

Gdybym ci to powiedziała, złamałabym obietnicę.

b) nierealny w przeszłości

Se avessi studiato con diligenza, avrei passato l'esame.

Gdybym (był) pilnie studiował, byłbym ten egzamin zaliczył.

LICZEBNIKI GŁÓWNE I PORZĄDKOWE

zero

uno, una

due

tre

quattro

cinque

sei

sette

otto

nove

dieci

undici

dodici

tredici

quattordici

quindici

sedici

diciassette

diciotto

diciannove

venti

100

102

164

200

1 000

2 632

6 877

1 000 000

5 500 000

1 000 000 000

ventuno

ventitré

venticinque

trenta

quaranta

cinquanta

sessanta

settanta

ottanta

novanta

cento

centodue

centosessantaquattro

duecento

mille

duemilaseicentotrentadue

seimilaottocentosettantasette

un milione

cinque milioni cinquecentomila

un miliardo

Uniwersalny slownik POL-WLO.indb 22

3-01-12 12:51:13

1°

2°

3°

4°

5°

6°

7°

8°

9°

10°

11°

12°

13°

14°

il primo

il secondo

il terzo

il quarto

il quinto

il sesto

il settimo

l' ottavo

il nono

il decimo

l' undicesimo

il dodicesimo

il tredicesimo

il quattordicesimo

18°

20°

21°

26°

30°

100°

101°

327°

1 000°

3 000°

1 000 000°

il diciottesimo

il ventesimo

il ventunesimo

il ventiseiesimo

il trentesimo

il centesimo

il centunesimo

il trecentoventisettesimo

il millesimo

il tremillesimo

il milionesimo

PODSTAWOWE DZIAŁANIA ARYTMETYCZNE

dodawanie

odejmowanie

mnożenie

dzielenie

potęgi

pierwiastki

ułamki

2 + 3 = 5

6 - 2 = 4

2 x 3 = 6

8 : 2 = 4

√4

⁄

due più tre fanno cinque

sei meno due fanno quattro

due per tre fanno sei

otto diviso (per) due fanno quattro

quattro alla seconda

quattro alla quarta

radice quadrata di quattro

radice cubica di quattro

radice n di quattro

un mezzo (una metà)

un terzo

DNI TYGODNIA

lunedì

martedì

mercoledì

giovedì

poniedziałek

wtorek

środa

czwartek

venerdì

sabato

domenica

lunedì

piątek

sobota

niedziela

w poniedziałek

MIESIĄCE

gennaio

febbraio

marzo

aprile

maggio

giugno

in giugno

styczeń

luty

marzec

kwiecień

maj

czerwiec

w czerwcu

luglio

agosto

settembre

ottobre

novembre

dicembre

in dicembre

lipiec

sierpień

wrzesień

październik

listopad

grudzień

w grudniu

Uniwersalny slownik POL-WLO.indb 23

3-01-12 12:51:13

Document Outline