Blok V_Przedsiêbiorczoœæ jako postawa sprzyjaj¹ca realizacji celów zawodowych

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Niniejsze materiały zostały opracowane w ramach Projektu „Obserwator rynku pracy regionu
wałbrzyskiego” współfinansowanego przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu
Społecznego, Priorytet IX Rozwój wykształcenia i kompetencji w regionach, Działanie 9.2 Podniesienie
atrakcyjności i jakości szkolnictwa zawodowego Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki.

Autorzy opracowania:

Katarzyna Druczak:

•

Blok I „Edukacja dla potrzeb rynku pracy”

Ludmiła Krawczyk:

•

Blok II „Planowanie kariery edukacyjno – zawodowej przez ucznia szkoły ponadgimnazjalnej”

•

Blok III „Samopoznanie drogą do trafnych decyzji edukacyjnych i zawodowych”

Ewa Perlik:

•

Blok IV „Sukces na rynku pracy”

•

Blok V „Przedsiębiorczość jako postawa sprzyjająca realizacji celów zawodowych”

Projekt: „Obserwator rynku pracy regionu wałbrzyskiego”

Umowa nr: UDA-POKL.09.02.00-02-009/08-00

Termin realizacji: 02.09.2008 r. – 01.09.2010 r.

Kierownik Projektu: Małgorzata RogoŜa

Strona www:

www.walbrzych.obserwatorrynku.pl

Wykonawca: Dolnośląska Agencja Rozwoju Regionalnego S.A., ul. Wysockiego 10, 58-300 Wałbrzych,

Tel. 074 8880900, Fax 074 8880972,

www.darr.pl

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Zasady korzystania z materiałów DARR S.A.

Szanowni Państwo,

zachęcamy do korzystania z zasobów informacyjnych Dolnośląskiej Agencji Rozwoju Regionalnego S.A.

Uprzejmie prosimy o przestrzeganie następujących zasad:

Zasady korzystania z materiałów, dokumentów oraz danych rozpowszechnianych przez DARR
S.A. oraz umieszczanych na stronie internetowej www.walbrzych.obserwatorrynku.pl

Dokumenty  opracowane  na  potrzeby  realizacji  Projektu  „Obserwator  rynku  pracy  regionu
wałbrzyskiego” mają formę materiałów warsztatowych – scenariuszy zajęć wraz z załącznikami.
Materiały te są ogólnodostępne zostały i mogą być powielane przez uŜytkowników bez odrębnej
zgody Agencji. Nie mogą być jednak modyfikowane w Ŝadnej części i wykorzystywane w celach
komercyjnych, poniewaŜ stanowią integralną część realizowanych przez DARR S.A. Projektów
współfinansowanych  przez  Unię  Europejską  w  ramach  Europejskiego  Funduszu  Społecznego
oraz  Programu  Operacyjnego  Kapitał  Ludzki.  Wykorzystując  powyŜsze  dokumenty  prosimy  o
podawanie:

ródła pochodzenia informacji - strony internetowe itp.

nazwy Projektu, w ramach którego zostały opracowane materiały

nazwy wykonawcy projektu oraz autorów opracowania

informacji o współfinansowaniu Projektu przez Unię Europejską w ramach
Europejskiego Funduszu Społecznego

daty pobrania materiałów ze stron www (stan na dzień: dd/mm/rrrr)

informacji, Ŝe aktualne informacje dostępne są pod adresem:

Dolnośląska Agencja Rozwoju Regionalnego S.A.
ul. Wysockiego 10
58-300 Wałbrzych
Tel. 074 8880900, Fax. 074 8880972

www.darr.pl

Cytowanie

danych,

wyników

badań,

analiz

pobranych

strony

www.walbrzych.obserwatorrynku.pl

powinno być opatrzone kaŜdorazowo notą bibliograficzną

według następującego wzoru: Raport z badania ".........." przeprowadzonego przez ........... w
.......... roku na zlecenie Dolnośląskiej Agencji Rozwoju Regionalnego S.A. w Wałbrzychu
.........rok

. http://www.walbrzych.obserwatorrynku.pl

Prezentacje oraz konspekty pobrane z witryny

http://www.walbrzych.obserwatorrynku.pl

powinny być udostępnione w pliku typu pdf w funkcji "tylko do odczytu" z podaniem nazwiska
autora lub w przypadku braku autorów powinny być opatrzone napisem „prezentacja/konspekt
opracowana przez/na zlecenie DARR S.A. w Wałbrzychu”

Publikacje/raporty/dane  w  wersji  elektronicznej  dostępne  na  stornach  internetowych  DARR
S.A.  mogą  być  wykorzystywane  tylko  do  uŜytku  indywidualnego.  Utrwalenie  (sporządzenie
egzemplarza,  który  mógłby  słuŜyć  publikacji  utworu),  zwielokrotnienie  poprzez  druk,  nagranie
na  płycie  kompaktowej,  dyskietce  i  wprowadzenie  do  obrotu,  wypoŜyczenie  lub  udostępnienie
zwielokrotnionych egzemplarzy w celach komercyjnych jest niedozwolone.

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Blok V – Przedsiębiorczość – jako postawa sprzyjająca realizacji celów zawodowych -
opracowanie Ewa Perlik

Scenariusz 1

1.

Temat „Być przedsiębiorczym – wrodzone predyspozycje czy nabyte umiejętności?”

Cele:

- przełamywanie stereotypów związanych z przekonaniami na temat postaw
przedsiębiorczych,
- zapoznanie uczniów z róŜnymi aspektami- pojęcia „przedsiębiorczość”
- rozpoznawanie zasobów człowieka przedsiębiorczego.

3. Treści:

1. Rola postaw przedsiębiorczych we współczesnym świecie
2. Zasoby osoby przedsiębiorczej.

4. Metody : dyskusja, praca w grupach, mini – wykład, kwestionariusz.

5.  Materiały  i  pomoce:  duŜe  arkusze  papieru,  kolorowe  mazaki,  opracowanie:  mini  –  wykład
„Moja przedsiębiorczość” (załącznik nr 1), prezentacja multimedialna, kwestionariusz „TY jako
przedsiębiorca - autoanaliza” (załącznik nr 2)

6. Przebieg zajęć:
Wprowadzenie – przedstawienie tematu zajęć.
Ćwiczenie 1 - „Mity i fakty” – czas 15 minut
Na czterech duŜych arkuszach papieru zapisujemy po jednym zdaniu:

Zdanie 1 „Przedsiębiorcą nie moŜna zostać – trzeba się nim urodzić”
Zdanie 2 „Ludzie, którzy prowadzą działalność gospodarczą są panami samych siebie”
Zdanie 3 „Jeśli nie posiadam pieniędzy, nie mam, co myśleć o otworzeniu własnej firmy”
Zdanie 4 „Bycie przedsiębiorczym to wyłącznie praca na własny rachunek”

Wieszamy plakaty w róŜnych miejscach na sali.
Prosimy  uczniów  o  zastanowienie  się,  czy  zgadzają  się  ze  zdaniami  zapisanymi  na  nich.
Następnie  prosimy  o  podejście  do  kaŜdego  z  nich  i  wyraŜenie  własnej  opinii,  poprzez
dokończenie  zdania:  „Tak,  bo…”,  „Nie,  bo….”.  W  ten  sposób  otrzymujemy  przegląd  opinii
całej  grupy.  Odczytujemy  uzasadnienia  poglądów  uczniów.  W  omówieniu  odnośnie  zdania
pierwszego podkreślamy, Ŝe:
Niezaprzeczalnie istnieje zestaw cech wrodzonych, sprzyjających samodzielności gospodarczej,
które posiadamy lub nie. Jednak samo posiadanie tych cech nie jest jedynym i wystarczającym
warunkiem,  aby  zostać  przedsiębiorcą.  Dla  ostatecznego  powodzenia  musimy  posiadać
umiejętności,  które  moŜemy  nabyć  dzięki  nauce,  cięŜkiej  pracy  i  cierpliwości.

Na pewno

osobom otwartym, kreatywnym i elastycznym duŜo łatwiej jest zostać przedsiębiorcą, niŜ
ludziom wstydliwym, mającym problemy z komunikacją interpersonalną. Ale takŜe dla tych
osób są rodzaje działalności, w których mogą się realizować.

Odnośnie zdania 2:

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Przedsiębiorcy  pozornie  wydają  się  być  są  niezaleŜni,  w  rzeczywistości  „posiadają  wielu
szefów".  NaleŜy  do  nich  zaliczyć:  klientów,  dostawców  i  kooperantów,  kredytodawców,
pracowników,  inwestorów  i  in.  Z  kolei  wypełnienie  wszystkich  obowiązków  oraz  zobowiązań
jest  bardzo  czasochłonne,  przedsiębiorca  angaŜuje  się  w  róŜnego  rodzaju  działania,  co
powoduje, Ŝe czas jego pracy często przekracza wymiar 40 godzinny.

Odnośnie zdania 3:
WaŜny  jest  wybór  samej  formy  działalności  gospodarczej,  niektóre  z  nich  wymagają  duŜych
nakładów  kapitałowych  juŜ  na  wstępie  (np.:  działalność  produkcyjna).  W  innych  nakłady
finansowe są znacznie mniejsze (usługi, handel detaliczny). NaleŜy zatem pamiętać o tym, aby
„mierzyć  siły  na  zamiary",  gdyŜ  środki  w  dyspozycji  początkującego  przedsiębiorcy  są
ograniczone

rodki finansowe moŜna pozyskać, min. z dotacji Urzędów Pracy , z funduszy

Unijnych, z banków (kredyt).

Odnośnie zdania 4:
W  Polsce  wiele  firm  poszukuje  kreatywnych,  elastycznych,  odwaŜnych  pracowników,  którym
oferują  pracę  na  etacie.  Wiele  zawodów  (np.  makler,  menedŜer,  przewodnik  wycieczek,
przedstawiciel  handlowy,  pracownik  biura  turystycznego,  agent  ubezpieczeniowy)  wymaga
predyspozycji  przedsiębiorczych.  Osoby  przedsiębiorcze  potrzebne  są  w  kaŜdej  pracy  i  we
wszystkich dziedzinach ludzkiej aktywności.

Ćwiczenie 2 - „Zasoby człowieka przedsiębiorczego” – czas 15 minut
Dzielimy  uczniów  na  cztery  kilkuosobowe  zespoły.  Prosimy  o  narysowanie  na  duŜym  arkuszu
papieru  w  sposób  symboliczny  sylwetki  człowieka.  Zadaniem  zespołów  będzie  opracowanie
zasobów człowieka przedsiębiorczego według następującego schematu:

Głowa – Jaką posiada wiedzę i w jaki sposób myśli?
Serce – Jakie ma predyspozycje (cechy osobowości, emocje) ?
Ręce – Jakie posiada umiejętności?
Dłonie – Z kim nawiązuje kontakty?
Nogi - Jakie stawia cele, jakie kierunki rozwoju obiera?

Po opracowaniu grupy prezentują swoje plakaty.

Podsumowanie  ćwiczenia  to  wygłoszenie  mini  wykładu  w  oparciu  o  opracowanie  „Moja
przedsiębiorczość” – załącznik nr 1 i prezentację multimedialną – czas 10 minut.

Ćwiczenie 3 - „TY jako przedsiębiorca - autoanaliza” -  czas 5 minut.
Prosimy  uczniów  o  wypełnienie  testu  –  (załącznik  nr  4).  Informujemy,  Ŝe  wyniki  nie  będą
omawiane na forum.

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

7. Załączniki

Załącznik nr 1 - Mini – wykład „Moja przedsiębiorczość”

Współczesny rynek pracy – dynamiczny, zmienny, róŜnorodny stawia ciekawe wyzwania

pracodawcom  i  pracownikom.  Aktywność  ekonomiczna  to  nie  tylko  działalność  duŜych
przedsiębiorstw,  lecz  takŜe  małych  i  średnich  firm.  To  właśnie  te  podmioty  gospodarcze  mają
wpływ  w  wielu  dziedzinach  na  wyniki  finansowe,  innowacje,  tworzenie  miejsc  pracy,  nowe
rodzaje działalności, wkład w  rozwój wielkich przedsiębiorstw. Przedsiębiorczość kojarzy  nam
się głównie z podejmowaniem własnej działalności gospodarczej.

W podręcznikach ekonomii przedsiębiorczość jest definiowana w róŜny sposób. Interesujące

jest ujęcie zaproponowane przez P.F. Druckera:

„Przedsiębiorczość  jest  cechą  lub  sposobem  zachowania  przedsiębiorcy,  które  to  zachowanie
lub  cecha  sprowadza  się  do  gotowości  i  zdolności  podejmowania  i  rozwiązywania  w  sposób
twórczy i nowatorski nowych problemów, umiejętności wykorzystania pojawiających się szans
i  okazji  oraz  elastycznego  przystosowania  się  do  zmieniających  warunków  funkcjonowania
gospodarki

”.

Tak  więc  przedsiębiorczość  to  nie  tylko  prowadzenie  własnej  działalności  gospodarczej  –  to
postawa uniwersalna, przejawiająca się w pracy na cudzy rachunek oraz w Ŝyciu codziennym.

Inne definicje:

Przedsiębiorczość  -  to  zdolność  do  kreowania  i  zaspokajania  swoich  i  cudzych  potrzeb.  Jest
ona cechą ludzkiego charakteru i zachowania („Przedsiębiorczość bez tajemnic",
S .Gregorczyk, M. Romanowska, A. Sopińska, P. Wachowiak )

Przedsiębiorczość - jest cechą lub sposobem zachowania się człowieka, sprowadzającym się do
gotowości  i  zdolności  podejmowania  i  rozwiązywania  w  sposób  twórczy  i  nowatorski
problemów,  do  umiejętności  wykorzystania  pojawiających  się  szans  i  okazji  i  elastycznego
przystosowania

się

zmieniających

się

warunków

funkcjonowania

gospodarki.

(„Przedsiębiorczość", B. Stańda, B. Wierzbowska )

Przedsiębiorczość  to  zachowanie  człowieka  lub  organizacji  polegające  na  poszukiwaniu  i
stosowaniu nowych rozwiązań, wymagających większej energii, inicjatywy i pomysłowości oraz
umiejętności  oszacowania  koniecznych  nakładów  (czasu,  wysiłku,  środków)  i  moŜliwych  do
osiągnięcia korzyści. Jest to takŜe skłonność do brania na siebie ryzyka i odpowiedzialności za
swoje decyzje i działania. („Ekonomia stosowana", Fundacja MłodzieŜowej Przedsiębiorczości)

Człowiek  przedsiębiorczy  ....  to  ten,  który  stara  się  znaleźć  rozwiązanie  nowych  sytuacji,
nie  boi  się  ryzyka  i  wyciąga  wnioski  ze  swoich  sukcesów  i  poraŜek.  („Ekonomika  i
zarządzanie małą firmą" B. Piasecki)

Jak wynika z powyŜszych definicji, człowiek przedsiębiorczy wyróŜnia się określonymi cechami
osobowymi,  umiejętnościami,  wiedzą  i  działaniami.  Osoby  przedsiębiorcze  motywują  same
siebie  do  podejmowania  nowych  wyzwań,  przez  co  odnoszą  sukcesy  zawodowe.  Reprezentują
psychologiczny  typ  zachowań  A.

(B. Zawadzki, J. Strelau, J. Szczepanik: Diagnoza

psychometryczna pięciu wielkich czynników osobowości – adaptacja kwestionariusza NEO -
FFI Costy i Mccrae do warunków polskich).
WyróŜnia ich:

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

wysoki poziom zaangaŜowania. Mają tendencję do silnego zaangaŜowania się w to,
co robią i czego się podejmują. Lubią pozostawać w środku działań i wydarzeń,

skłonność do interpretowania zmian jako wyzwania. Wierzą, Ŝe normalnym stanem
Ŝ

ycia są zmiany, a nie stabilność. UwaŜają pojawiające się zmiany nie za zagroŜenie,

lecz za interesujące wyzwanie dla swego rozwoju,

silne przekonanie o sprawowaniu kontroli nad swoim Ŝyciem. Wierzą, Ŝe panują nad
tym, co im się w Ŝyciu wydarza i działają stosownie do tego przekonania. Posiadają
wewnętrzne umiejscowienie źródła kontroli (Julian B. Rotter, 1990),

silna potrzeba osiągnięć osobistych, która jest motorem do działania,

odporność na stres zawodowy.

Posiadają równieŜ rozwinięte na wysokim poziomie umiejętności, takie jak:

umiejętność opanowania i rozumienia swoich emocji,

umiejętność pracy zespołowej i zarządzania kadrami,

umiejętność podejmowania decyzji,

umiejętność do podejmowania kalkulowanego ryzyka opartego na analitycznej ocenie
istniejącej sytuacji w krótkim przedziale czasowym,

umiejętność negocjowania, przekonywania

umiejętność planowania,

umiejętność zarządzania czasem.

Cechy przedsiębiorcze człowieka stanowią kapitał warunkujący odniesienie sukcesu

biznesowego  i  zawodowego.  Człowiek  przedsiębiorczy  musi  się  ciągle  uczyć,  w  literaturze
określa  się  to  mianem  uczenia  ustawicznego.  Ma  to  związek  z  coraz  większą  złoŜonością
procesów  technicznych,  ekonomicznych  i  społecznych.  Przedsiębiorczość  człowieka  wynika
takŜe  z  praktycznego  wykorzystywania  wiedzy,  którą  zdobędziemy.  WiąŜe  się  to  z  kolei  z
umiejętnością posługiwania się współczesną techniką oraz umiejętnościami umysłowymi, takimi
jak:  efektywne  słuchanie,  logiczne  rozumowanie  i  mówienie,  twórcze  myślenie,  analizowanie,
dociekanie  itp.  Osoba  przedsiębiorcza  działa  sprawnie  i  racjonalnie,  dokonuje  zmian
usprawniających i doskonalących własne działania.

Załącznik nr 2: kwestionariusz

„TY JAKO PRZEDSIĘBIORCA – AUTOANALIZA” (Ty jako przedsiębiorca, Fundacja
Inicjatyw Społeczno – Ekonomicznych, s. 4-5),

Odpowiedz szczerze na poniŜsze pytania. Zaznacz krzyŜykiem wybraną odpowiedź A, B, C lub
D
Pytania:
1. Czy moŜesz długo pracować?
A) zawsze
B) czasem
C) wyjątkowo
D) rzadko
2. Czy jesteś uparty i wytrwały?
A) ciągle
B) na ogół
C) wyjątkowo
D) rzadko
3. Jak bardzo biznes jest dla Ciebie waŜny?(np. waŜniejszy od przyjemności i rodziny)
A) zdecydowanie najwaŜniejszy
B) waŜniejszy
C) tak samo waŜny

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Blok V – Przedsiębiorczość – jako postawa sprzyjająca realizacji celów zawodowych

Scenariusz 2

1.

Temat „Moja firma – krok po kroku” – część I

Cele:

- przygotowanie ucznia do wyboru rodzaju działalności gospodarczej,
- rozwijanie umiejętności twórczego myślenia,
- rozwój samopoznania.

3. Treści:
        1. Planowanie działalności gospodarczej.
        2. Rola motywacji w osiąganiu sukcesów.

4. Metody : burza mózgów, praca w grupach, mini – wykład, kwestionariusz, dyskusja

5.  Materiały  i  pomoce:  duŜe  arkusze  papieru,  pisaki,  opracowanie:  sektory  działalności  firm
(załącznik  nr  1),  karta  do  weryfikacji  pomysłów  (załącznik  nr  2),  kwestionariusz  do  mierzenia
motywacji  osiągnięć  (załącznik  nr  3),  opracowanie:  mini  –  wykład  „Moja  siła
motywacji”(załącznik  nr  4),  tabelka:  Cechy  osób  o  motywacji  skierowanej  na  osiągnięcia  i
unikanie niepowodzeń” (załącznik nr 5)

6. Przebieg zajęć:
Wprowadzenie, przedstawienie tematu zajęć – czas 5 minut.

Pojęcie działalności gospodarczej wskazuje nam, iŜ jest to zarobkowa działalność

wytwórcza, handlowa, budowlana, usługowa oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i eksploatacja
zasobów naturalnych, wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły.

Prowadzenie działalności gospodarczej to forma aktywności zawodowej dostępna dla

kaŜdego.  Daje  moŜliwości  realizowania  róŜnorodnych  celów  zawodowych,  zaspakajania
osobistych dąŜeń i ambicji. Aby otworzyć własną firmę, naleŜy dopełnić formalności zgodnie z
obowiązującymi  przepisami.  Trzeba  pamiętać,  Ŝe  istnieją  pewne  rodzaje  działalności
gospodarczej,  które  wymagają  specjalnych  pozwoleń,  koncesji,  licencji.  Na  przykład  o
odpowiednią  koncesję  muszą  starać  się  firmy  budujące  autostrady  lub  handlujące  bronią.  Nie
moŜna  otworzyć  gabinetu  lekarskiego  bez  odpowiednich  uprawnień,  podobnie  praktyki
adwokackiej,  praktyki  radcy  prawnego  czy  notariusza.  Dzieje  się  tak  ze  względów
bezpieczeństwa,  ochrony  interesów  konsumentów  i  państwa.  Poza  pewnymi  ograniczeniami
istnieje  ogromna  róŜnorodność  obszarów  działalności  własnej  firmy.  Przykłady  karier  osób,
które  odniosły  sukces,  potwierdzają,  Ŝe  waŜny  jest  przede  wszystkim  dobry  pomysł  na  biznes
oraz  właściwe  rozpoznanie  rynku.  Zasadnicze  pytania,  jakie  naleŜy  sobie  postawić,  przed
podjęciem  decyzji  o  pracy  na  własny  rachunek  dotyczą  dwóch  spraw:  w  jakim  sektorze
gospodarki startować i czy ja się do tego nadaję?

Ćwiczenie 1 - „Pomysł na medal” - czas 25 minut

Omawiamy sektory działalności firm (załącznik nr 1). Następnie dzielimy uczniów na

zespoły  kilkuosobowe.  Zadaniem  zespołów  będzie  opracowanie  listy  pomysłów  na  działalność
gospodarczą.  Uczniowie  zgłaszają  własne  propozycje,  które  są  zapisywane.  Na  tym  etapie  nikt
nie  powinien  ich  krytykować  ani  komentować.  Pomysły  mogą  być  niezwykłe,  śmieszne,
niedorzeczne.

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Inspirację moŜe stanowić:

Posiadane hobby, zainteresowania, uzdolnienia, marzenia,

Stosowanie strategii: „Dwa w jednym”, czyli łączenie dwóch lub więcej pomysłów w
nowy sposób (np. agroturystyka, telefony z minikomputerami, itp.)

Sposoby ulepszenia produktów juŜ oferowanych na rynku, cieszących się duŜym
zainteresowaniem konsumentów,

Rozwój nowych technologii,

Zagospodarowanie branŜ słabiej rozwiniętych, na przykład gospodarka odpadami,

Naśladowanie produktów obecnych na rynku (np. nowe rozwiązania przy produkcji
kartek świątecznych, produkty do oprawy imprez okolicznościowych),

Przeniesienie produktu cieszącego się popularnością do innego segmentu rynku, np. z
segmentu dorosłych do segmentu młodzieŜy (o ile oczywiście jest to moŜliwe),

Wykorzystanie mody,

Znalezienie ludzi o niewykorzystanych umiejętnościach,

10)

Wynajdowanie słabych stron konkurencji,

11)

Rozwiązywanie problemów innych ludzi (np. zdrowotnych, organizacja czasu wolnego,
opieka)

12)

Rozwiązywanie problemów szkolnych (np. sposoby na poprawę wyników nauczenia i
uczenia się, na nudę,).

Uczniowie  pracują  do  momentu  wyczerpania  się  propozycji.  Zapraszamy  do  prezentacji
opracowanych plakatów.
Następnie  zespoły  wymieniają  się  plakatami  –  swój  przekazują  grupie  sąsiedniej  zgodnie  z
ruchem wskazówek zegara. Uczniowie porządkują pomysły, wyodrębniając te propozycje, które
mają wspólne cechy (np. ten sam sektor, podobny produkt, wielkość firmy). Następnie dokonują
oceny  i  selekcji  kaŜdego  pomysłów,  wybierając  trzy  ich  zdaniem  najlepsze.  Wyodrębnione
propozycje wraz z uzasadnieniem zapisują na odrębnej kartce.
Kartka wędruje dalej zgodnie z ruchem wskazówek zegara. Kolejnym zadaniem uczniów będzie
dokonanie weryfikacji wyselekcjonowanych pomysłów zgodnie z załącznikiem nr 2. Prezentacja
wyników - który pomysł wygrał i dlaczego?

Wstęp do ćwiczenia 2: Mini – wykład – „Moja siła motywacji” (załącznik nr 3) - czas 5 minut

Ćwiczenie 2 – „Moja siła motywacji” - czas 10 minut – praca indywidualna

Wśród wielu czynników warunkujących sukces firmy ogromną rolę odgrywa nasze

nastawienie,  chęć  i  siła  do  działania  i  oraz  wiara  w  osiągnięcia.  Jak  wskazują  badania,
przedsiębiorcy  to  na  ogół  ludzie  posiadający  wysoką  motywację  osiągnięć.  Ćwiczenie
poświęcone jest określeniu typu motywacji uczniów (skierowanej na osiągnięcia lub na unikanie
niepowodzeń).  Rozdajemy  uczniom  kwestionariusz  do  mierzenia  motywacji  osiągnięć.
Informujemy, Ŝe wyniki są sprawą indywidualną, nie będą omawiane na forum grupy.
Podsumowanie  –  analizę  wyników  testu  wzmacniamy  dyskusją  na  temat  reakcji  osób  na
wybrane zdarzenia i zachowania się w róŜnych sytuacjach. W ukierunkowaniu takiej dyskusji i
analizowaniu odpowiedzi uczniów moŜna skorzystać z załącznika nr 5 - tabelka:
Cechy osób o motywacji skierowanej na osiągnięcia i unikanie niepowodzeń.

7. Załączniki

Załącznik nr 1: Cztery główne sektory działalności firm:

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

SEKTOR  DETALICZNY:  Bardzo  powszechny  obszar  działalności  firm,  jako  konsumenci
spotykamy  się  z  nim  najczęściej.  Działalność  w  tym  sektorze  polega  na  zakupie  określonych
towarów i sprzedaŜy ich konsumentom. KaŜdy z nas prawie codziennie, przynajmniej raz, styka
się  ze  sprzedaŜą  detaliczną.  Zapoznanie  się  z  mechanizmami  tej  sprzedaŜy  jest  stosunkowo
proste.  Większość  transakcji  detalicznych  zawieranych  jest  z  uŜyciem  gotówki  lub  karty
kredytowej.  Wymagania  związane  z  zabezpieczeniem  niespłaconych  naleŜności  nie  są  wielkie,
co oznacza, Ŝe równieŜ kapitał potrzebny do załoŜenia takiej firmy jest niewielki. Nowoczesny
handel  wiąŜe  się  coraz  częściej  z  usługami  transportowymi,  bowiem  klienci  oczekują  na
dostarczenie zakupionego towaru do domu.
SEKTOR USŁUGOWY: Usługi to pozaprzemysłowa działalność gospodarcza, mająca na celu
bezpośrednie zaspokajanie potrzeb klientów. NaleŜą do dynamicznie rozwijającej się dziedziny
naszej  gospodarki.  Jedną  z  podstawowych  przyczyn  takiego  stanu  rzeczy  jest  niski  koszt
rozpoczęcia  działalności  (nie  są  potrzebne  nakłady  na  magazynowanie,  a  koszt  wyposaŜenia
zakładu  stosunkowo  niewielki).  Firma  usługowa  moŜe  być  firmą  jednoosobową.  Ponadto  ze
względu  na  charakter  oferowanych  usług  ,  część  firm  świadczy  je  w  domu  klienta.  W  takim
przypadku odpadają wysokie koszty lokalowe.
Usługi moŜna podzielić na:
- materialne (produkcyjne), do których zalicza się, np.: naprawy, remonty, konserwacje,
prowadzenie małej gastronomii, prowadzenie firm oferujących usługi telekomunikacyjne lub
dostęp do Internetu, działalność spedycyjną, transportową,
- niematerialne (nieprodukcyjne), do nich zalicza się.: działalność naukowa (np. firmy
farmaceutyczne opracowujące receptury nowych leków); działalność oświatowa (np. udzielanie
korepetycji, prowadzenie szkół językowych, firm szkoleniowych); obszar kultury i sztukę (np.
prowadzenie galerii, malowanie portretów, plakatów); administrację państwową, ochronę
porządku publicznego, finanse, ubezpieczenia (np. własne biura rachunkowe, towarzystwa
ubezpieczeniowe); ochronę zdrowia, opiekę społeczną, kulturę fizyczną (np. prywatne kliniki,
kluby, siłownie,).

W sektorze usług duŜe znaczenie ma udzielanie klientowi gwarancji na wykonaną usługę, gdyŜ
zapewnia ona klienta, Ŝe usługa jest dobrze wykonana, ma charakter trwały, a w razie
wystąpienia usterki lub ujawnienia wady usuwa się ją bezpłatnie. Pracownicy firm usługowych
powinni takŜe słuŜyć fachowym doradztwem, a często (krawiectwo, fryzjerstwo) pomagać
klientom w podjęciu decyzji.

SEKTOR  PRODUKCYJNY:  ZałoŜenie  przedsiębiorstwa  produkcyjnego  wymaga  większego
kapitału.  Gospodarka  magazynowa,  efektywne  zarządzanie  naleŜnościami,  kosztowne
wyposaŜenie,  ilość  hal  i  innych  pomieszczeń,  pracownicy  –  to  tylko  część  z  elementów,  z
którymi  musi  się  liczyć  przyszły  przedsiębiorca  sektora  produkcyjnego.  Mimo  bardzo  duŜych
kosztów, to właśnie produkcja ma największy potencjał rozwoju. Jeśli wszystko zostało dobrze
przemyślane,  zrealizowane  dość  szybko  i  udało  się  nie  popaść  w  kontakty  z  nieuczciwymi
kontrahentami, to wzrost obrotów finansowych i zysków właściela jest widoczny.

SEKTOR  HURTOWY:  Hurtownie  pełnią  rolę  pośrednika  między  producentami  a  detalistami
lub  bezpośrednio  klientami.  Działalność  hurtownika  polega  na  kupowaniu  duŜych  ilości
produktów od producentów po niŜszych cenach, rozdzielaniu ich na mniejsze partie, a następnie
odsprzedawanie  po  cenach  powiększonych  o  marŜę  detalistom  lub  klientom.  Podobnie  jak  w
przypadku  firm  produkcyjnych,  załoŜenie  hurtowni  wymaga  znacznych  nakładów  finansowych
na magazyn, zabezpieczenie niespłaconych naleŜności, zatrudnienie pracowników.
Coraz  częściej  na  rynku  obserwuje  się  działalność  firm,  które  łączą  cechy  róŜnych  sektorów.  I
tak  na  przykład  w  gabinetach  kosmetycznych  czy  fryzjerskich  moŜna  zakupić  profesjonalne

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

kosmetyki do pielęgnacji włosów i ciała. Zegarmistrz, który naprawia zegarki, z powodzeniem
prowadzi ich sprzedaŜ. Takie połączenie zwiększa szanse utrzymania się na rynku.

Załącznik nr 2 – Karta weryfikacji pomysłu (Moja przedsiębiorczość, Fundacja MłodzieŜowej
Przedsiębiorczości)

Proszę odpowiedzieć na poniŜsze pytania:

Czy mamy rynek zbytu dla wybranego produktu (usługi)?

Czy ktoś inny oferuje podobny produkt?

Czy produkt jest konkurencyjny w stosunku do podobnych wyrobów obecnych na
rynku? JeŜeli tak – na czym polega jego konkurencyjność?

Czy nasze umiejętności są wystarczające do wykonania produktu – usługi?

Czy mamy dostęp do odpowiednich narzędzi?

Czy dysponujemy miejscem spełniającym warunki do takiej produkcji?

Czy mamy wystarczający kapitał na rozpoczęcie produkcji? JeŜeli nie – skąd
zdobędziemy środki finansowe?

Czy materiały (surowce) do produkcji są dostępne i tanie?

Czy produkcja i wyrób są bezpieczne?

Czy działalność będzie opłacalna?

Im więcej odpowiedzi twierdzących, tym większe szanse na powodzenie przedsięwzięcia.

Załącznik nr 3 - Kwestionariusz do mierzenia motywacji osiągnięć (M. Widerszal – Bazyl,
Wskaźnik motywacji osiągnięć)

PoniŜej znajdują się pytania lub stwierdzenia dotyczące badań opinii, przekonań i

zachowania  się  człowieka  wobec  róŜnych  spraw.  Do  kaŜdego  pytania  lub  stwierdzenia  są  do
wyboru  co  najmniej  dwie  odpowiedzi.  Charakter  pytań  lub  stwierdzeń  jest  taki,  Ŝe  nie  ma  tu
odpowiedzi  dobrych  i  złych,  są  tylko  odpowiedzi  trafnie  lub  nietrafnie  opisujące  Twoje
przekonania, preferencje i zachowania wobec poruszanych tu spraw.

Po przeczytaniu kaŜdego zdania wybierz jego dokończenie tak, aby najbardziej trafnie

odpowiadało Twoim cechom, upodobaniom, przekonaniom, zainteresowaniom. KaŜdej
wypowiedzi moŜe towarzyszyć tylko jedna odpowiedź. Podkreśl ją lub zaznacz, np. kółkiem.

Najbardziej interesują mnie problemy, co do których istnieje opinia, Ŝe

prawdopodobieństwo znalezienia optymalnego rozwiązania jest:

duŜe,

dość duŜe,

minimalne.

Wolę brać udział w konkursie, w którym przewidziane są:

niewielkie nagrody, ale perspektywa otrzymania ewentualnej nagrody jest bliska
w czasie,

wysokie nagrody, ale perspektywa otrzymania ewentualnej nagrody jest odległa
w czasie.

3. Gdy chcę osiągnąć jakiś cel, który uwaŜam za łatwy do osiągnięcia, ale w trakcie dąŜenia

do niego odnoszę niepowodzenia, wówczas moje zaangaŜowanie w osiągnięciu tego
celu:

wzrasta,

maleje,

utrzymuje się na stałym poziomie.

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Gdy realizowanie moich osobistych celów staje się sprzeczne z interesami bliskich mi
ludzi, wówczas:

zawsze rezygnuję z realizacji moich własnych celów,

przewaŜnie rezygnuję,

w połowie wypadków rezygnuję,

dość rzadko rezygnuję,

nigdy nie rezygnuję.

Gdy z róŜnych względów muszę zrezygnować ze swoich planów, wówczas pamiętam o

nich:

bardzo długo,

długo,

przez pewien czas,

krótko,

bardzo krótko.

UwaŜam się za osobę:

bardzo ambitną,

ambitną,

przeciętnie ambitną,

mało ambitną

raczej nieambitną.

Czas dłuŜy mi się:

bardzo rzadko,

rzadko,

czasami,

często,

bardzo często.

Gdy stoi przede mną jakieś nowe zadanie, to niepokój (często nieuzasadniony), Ŝe nie
wykonam go tak, jakby naleŜało, towarzyszy mi:

bardzo często,

często,

czasami,

rzadko,

nigdy.

KaŜde przedsięwzięcie, do którego przywiązuję większą wagę:

planuję na długo przed jego realizacją,

zwykle planuje na pewien czas naprzód,

w ogóle nie planuję, a od razu przystępuję do „rzeczy”.

10.

Wolałbym pracować dla zleceniodawcy, który:

zawsze daję przeciętnie ciekawe zadania,

czasem daje zlecenia wyjątkowo ciekawe, ale czasem wyraźnie nudne,

wszystko mi jedno.

11.

Lubię pracować z ludźmi, którzy:

w taki sam sposób podchodzą do zagadnień zawodowych jak ja,

róŜnią się w pewnym stopniu w podejściu do zagadnień zawodowych,

mają zupełnie inne podejście.

12.

O niepowodzeniach:

zapominam łatwo,

zapominam dość łatwo,

pamiętam pewien czas,

dość długo pamiętam,

bardzo długo pamiętam.

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

13.

Gdy mi się coś nie wiedzie, wówczas:

bardzo łatwo rezygnuję,

łatwo rezygnuję,

czasem rezygnuję,

trudno rezygnuję

nigdy nie rezygnuję.

14.Lubię realizować cele:

długodystansowe,

redniodystansowe,

krótkodystansowe.

15.

Wymagania, jakie sobie stawiam, są:

bardzo wysokie,

wysokie,

przeciętne,

raczej niskie,

niskie.

16.

Sprawy, do których przywiązuję wagę, ale w danym momencie uwaŜam za Ŝmudne,
odkładam na później i biorę się do przyjemniejszych zajęć:

bardzo często,

często,

od czasu do czasu,

rzadko,

bardzo rzadko.

17.

To, do czego dąŜę:

zawsze mi się udaje prędzej czy później osiągnąć,

przewaŜnie udaje mi się osiągnąć,

od czasu do czasu udaje mi się osiągnąć,

często nie udaje mi się osiągnąć (czasem z przyczyn zewnętrznych),

mam wyraźnego pecha w realizowaniu własnych dąŜeń.

18.

O swojej przyszłości myślę:

bardzo często,

często,

od czasu do czasu,

rzadko,

bardzo rzadko.

19.

Powracam do realizacji planów, których dawniej nie mogłem zrealizować:

bardzo rzadko,

rzadko,

czasami,

często,

bardzo często.

20.

Na „ekstra” przyjemności:

zwykle nie mam czasu,

często nie mam czasu,

czasami mam zbyt mało czasu,

zazwyczaj mam dostatecznie duŜo czasu,

zawsze mam dość czasu.

Klucz do obliczania wyników:
1. a – 1 pkt 8. a – 1 d – 4 15. a – 5 d – 2

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

b – 5

b – 2 e – 5 b – 4 e - 1

      c – 1                                                        c – 3                                                c – 3
2.   a – 1                                                  9.   a – 5                                      16.    a – 1    d – 4
      b – 5                                                        b – 3                                               b – 5    e – 1
3.   a – 5                                                        c – 1                                                c – 3
      b – 1                                                10.   a – 1                                      17.    a – 1    d – 4
      c – 3                                                        b – 5                                               b – 2    e – 5
4.   a – 1     d – 4                                           c – 3                                               c – 3
      b – 2     e – 5                                   11.   a – 1                                     18.    a – 5     d – 2
      c – 3                                                        b – 3                                              b – 4     e – 1
5.   a – 5     d – 2                                           c – 5                                              c – 3
      b – 4     e – 1                                   12.   a – 1    d – 4                         19.    a – 5     d – 2
      c – 3                                                        b – 2    e – 5                                  b – 4     e – 1
6.   a – 5     d – 2                                           c – 3                                              c – 3
      b – 4     e – 1                                   13.   a – 1    d – 4                          20.   a – 1     d - 4
      c – 3                                                        b – 2    e – 5                                  b – 2     e – 5
7.   a – 5     d – 2                                           c – 3                                              c – 3
      b – 4     e – 1                                   14.   a – 5
      c – 3                                                        b – 3
                                                                      c - 1
Wyniki:
Maksymalna liczba punktów: 100

Suma uzyskanych punktów ………..

suma uzyskanych punktów

Współczynnik motywacji = ————————————— x 100
100

Twój współczynnik motywacji = ……………..

Analiza wyników

JeŜeli współczynnik motywacji oscyluje wokół 50% oznacza to, Ŝe sam nie wiesz, czego

chcesz. Z jednej strony – drzemie w Tobie Ŝądza sukcesu, z drugiej boisz się podjąć ryzyka jego
osiągnięcia. Tyle w Tobie motywacji do osiągnięć, ile motywacji unikania niepowodzeń.

Im bliŜszy 100% współczynnik motywacji, tym silniejsza jest w Tobie motywacja do

osiągnięć. Im mniejszy od 50%, tym bardziej przewaŜa motywacja do unikania niepowodzeń.
Załącznik nr 4 „Moja siła motywacji”

        Człowiek  rodzi  się  z  określonymi  zadatkami.  Jednak  na  dalszy  przebieg  jego  rozwoju,
wpływa  szereg  oddziaływań  środowiska  zewnętrznego  (głównie  środowiska  rodzinnego,
społecznego,  kulturowego).  DuŜe  znaczenie  ma    jego  własna  aktywność  i  zaangaŜowanie  w
proces  uczenia  się,  rozwój  zainteresowań,  uzdolnień  oraz  ciekawość  poznawcza.  Poziom
zaangaŜowania  w  realizację  zadań  to  motywacja,  czyli  chęć  do  działania.  To  ona  decyduje  o
ilości  i  jakości  rezultatów  podejmowanych  czynności,  jest  motorem  napędowym  w  rozwoju
jednostki.  Motywacja  stanowi  przedmiot  licznych  ludzkich  spraw.  Politycy  debatujący
zawzięcie  nad  problemami  społecznymi,  czy  przedsiębiorcy  zainteresowani  wydajnością  pracy
pracowników,  nauczyciele  narzekający  na  słabe  oceny  uczniów,  rodzice  rozprawiający  o
wysiłkach  ich  dzieci,  trenerzy  narzekający  na  brak  zaangaŜowania  ze  strony  zawodników  –
wszyscy  oni  poruszają  sprawy  poziomu  motywacji.  Jakie  są  zatem  mechanizmy  motywacyjne,
co sprawia, Ŝe chcemy działać, chcemy być aktywni? Źródła motywacji ludzi, mogą być bardzo

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

róŜne, najczęściej są to zespoły motywów. Jak podaje Z. Czajkowski „Motyw jest świadomym
przeŜyciem lub podświadomym stanem, który w danej sytuacji wywiera wpływ na zachowanie
człowieka, jego działania i sposoby postępowania” („Motywacja osiągnięć – nastawienie na „ja”
oraz nastawienie na zadania” ,

WWW.cos.pl

)

WyróŜnić  moŜna  motywację  wewnętrzną  bądź  zewnętrzną.  W  przypadku  motywacji
wewnętrznej  motywy  działania  tkwią  w  nas  samych,  odczuwamy  radość,  satysfakcję,  jesteśmy
zainteresowani  przebiegiem  działania.  W  przypadku  motywacji  zewnętrznej  działamy  dla
uzyskania nagrody w szerokim znaczeniu tego słowa znaczeniu lub z nakazu zewnętrznego. W
aktywności zawodowej często występują obie odmiany motywacji: pracujemy, bo sprawia nam
to przyjemność (motyw wewnętrzny) a zarazem zyskujemy uznanie, awans społeczny, nagrody,
poczucie wartości i kompetencji, pieniądze (motyw zewnętrzny).
W  przebiegu  kariery  zawodowej  szczególnego  znaczenia  odgrywają  specyficzne  mechanizmy
motywacyjne,  a  mianowicie  wysoka  motywacja  osiągnięć,  w  znaczeniu  rozumianym  jako
„tendencja  do  osiągania  i  przekraczania  standardów  doskonałości,  związana  z  odczuwaniem
pozytywnych  emocji  w  sytuacjach  zadaniowych,  spostrzeganych  jako  wyzwanie”  (J.  Strelau
Psychologia, t.2, Gdańsk, 2001). Motywacja osiągnięć związana jest pośrednio lub bezpośrednio
z  sytuacjami  współzawodnictwa.  Motywacja  osiągnięć  to  gotowość  do  uczestnictwa  we
współzawodnictwie,  w  walce,  do  porównywania  umiejętności  i  wyników,  do  oceny  siebie  i
innych,  chęć  dojścia  do  mistrzostwa.  Badaniami  zjawisk  współzawodniczości  zajmowali  się  w
latach  sześćdziesiątych  i  siedemdziesiątych  David  McLelland  i  John  Atkinson.  Stwierdzili  oni,
Ŝ

e w przebiegu współzawodnictwa występują dwa najwaŜniejsze motywy:

a)  powodzenia  –  jest  to  silnie  zaznaczona  chęć  współzawodnictwa,  potrzeba  mierzenia  się  z
innymi i osiągania sukcesów,
b)  unikania  niepowodzenia  –  jest  to  silnie  zaznaczona  obawa  przez  poraŜką,  wyraŜająca  się
skłonnością  do  unikania  sytuacji  rywalizacyjnych  i  pewnym  brakiem  wiary  w  moŜliwość
powodzenia, (J. Strelau ,Psychologia, t.2).
Oba  te  motywy  kształtują  się  we  wczesnym  dzieciństwie  jako  wynik  przeŜyć  dzieci  i
wpływających na nie oddziaływań środowiska. PoniewaŜ związane są z osobowością człowieka,
kiedy  się  rozwiną,  pozostaną  raczej  stałe,  nie  ulegają  łatwym  przemianom.  Są  od  siebie
niezaleŜne.  Osoby  z  silnie  zaznaczonym  motywem  powodzenia,  a  słabym  motywem  obawy
przed  poraŜką,  na  ogół  wykazują  wielką  chęć  rywalizacji,  chętnie  uczestniczą  w  róŜnorodnych
zadaniach,  czynią  to  z  przyjemnością  i  wiarą  w  swoje  umiejętności  i  osiągnięcie  sukcesu.
Natomiast  ludzie  z  silnie  zaznaczonym  motywem  obawy  przed  poraŜką  wykazują  w  takich
sytuacjach  wysoki  poziom  lęku,  starając  się  uniknąć  poraŜki  czy  ujemnej  oceny,  boją  się
niepowodzenia,  brak  im  wiary  we  własne  moŜliwości.  Najczęściej  przewaga  jednego  z  tych
przeciwstawnych  motywów  oraz  poziom  wykształcenia  powoduje,  Ŝe  osiągamy  sukces  lub
przegrywamy.  Na  motywację  osiągnięć  wielki  wpływ  mają  sytuacje,  w  których  przebiega
działanie  oraz  nasze  doświadczenia.  I  tak  osiągnięcie  sukcesu  w  środowisku  silnej  konkurencji
dodaje wiary we własne moŜliwości, podwyŜsza samoocenę, dodaje prestiŜu. Natomiast poraŜka
w środowisku mało wymagającym moŜe być zbagatelizowana, chwilowo obniŜy samopoczucie i
pewność siebie. Nie będzie wyzwalać kreatywności i chęci podnoszenia własnych kompetencji.

Załącznik nr 5 - Tabelka:
Cechy osób o motywacji skierowanej na osiągnięcia i unikanie niepowodzeń
Zaczerpnięto z: M. Widerszal – Bazyl ,Wskaźnik motywacji osiągnięć, Prakseologia nr ¾, 1974,
s.363 – 366

Cechy osób o motywacji skierowanej na osiągnięcia i unikanie niepowodzeń

REAKCJA OSÓB O PRZEWADZE MOTYWACJI

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Lp. BADANA CECHA

OSIĄGNIĘĆ

UNIKANIA NIEPOWODZEŃ

Stosunek do ryzyka

• preferują zadania o średnim
stopniu ryzyka

• wybierają zadania albo łatwe,
albo zbyt trudne

Reakcja na sukces
lub niepowodzenie

• po sukcesie podnoszą
poziom swoich aspiracji, a
po niepowodzeniu obniŜają

• często postępują nielogicznie,
po

sukcesie

obniŜają

swoje

aspiracje, a po niepowodzeniu
podwyŜszają

Postrzeganie swojej
aktywności w czasie

• zadania przyszłe traktują
jako teraźniejsze
• angaŜują się w działanie

• mają tendencję do odkładania
spraw na później

Stosunek

wykonywanych
zadań

• dłuŜej pamiętają i analizują
zadania nie dokończone lub
nie zakończone sukcesem

• chętniej rozpamiętują swoje
sukcesy niŜ poraŜki

Wiara w sukces

•

mają

tendencję

zawyŜania

swojego

wyobraŜenia o sukcesie

• zaniŜają ocenę prawdopodo-
bieństwa sukcesu

Stosunek do zadań i
ludzi

• bardziej koncentrują się na
zadaniach niŜ na ludziach
•

wykazują

większą

niezaleŜność

• waŜniejsze dla nich są relacje
międzyludzkie niŜ zadania
• są skłonni do uległości

Awans zawodowy i
społeczny

• są aktywni  zawodowo
•  często  wykonują  prace  o
wyŜszym  prestiŜu,  niŜ  ich
rodzice
• szybciej pną się w górę

•

reprezentują

postawy

zachowawcze
•nie mają wygórowanych ambicji
•są zadowolone z istniejącego
stanu rzeczy

8.Źródła i literatura

1. N. Chmiel, Psychologia pracy i organizacji, GWP,2007

2. Z. Czajkowski, „Motywacja osiągnięć – nastawienie na „ja” oraz nastawienie na zadania” ,

WWW.cos.pl

Fundacja Edukacji Europejskiej,

Petra Consulting

, Młody przedsiębiorca, Zbiór materiałów

dla uczniów, Wałbrzych 2007

4. Fundacja MłodzieŜowej Przedsiębiorczości, Moja przedsiębiorczość, Materiały dla
nauczyciela, Warszawa 2006

5. J. Strelau, Psychologia t.2, Gdańsk, 2001

6. M. Widerszal – Bazyl, Wskaźnik motywacji osiągnięć, Prakseologia nr ¾, 1974

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Blok V – Przedsiębiorczość – jako postawa sprzyjająca realizacji celów zawodowych

Scenariusz 3

Temat „Moja firma – krok po kroku” – część II

Cele:
- przygotowanie ucznia do prowadzenia działalności gospodarczej,
- rozwijanie umiejętności twórczego myślenia i współdziałania w zespole,
- zapoznanie uczniów z formalnymi aspektami zakładania własnej firmy.

Treści:

Działalność gospodarcza jako jedna z form aktywności zawodowej.

Procedury uruchomiania działalności gospodarczej.

Pozyskiwanie kapitału na uruchomienie własnej firmy.

4. Metody: gra, dyskusja, mini – wykład z elementami konwersacji.

5.  Pomoce  i  materiały:  karteczki  z  nazwami  linii  lotniczych,  kartki  papieru  A4,  linijki,
noŜyczki, arkusze duŜego papieru, opracowanie: mini- wykład „Moja działalność gospodarcza”
(załącznik nr 1), opracowanie „Krok po kroku – formalności przy rejestracji firmy” – (załącznik
nr  2),  tabela  –  Formy  organizacyjno  –  prawne  działalności  gospodarczej  –  (załącznik  nr  3),
opracowanie „ Skąd pozyskać kapitał” (załącznik nr 4).

6. Przebieg zajęć:

Ćwiczenie  1  –  „Fabryka  samolotów”  (opracowano  na  podstawie  A.  Paszkowska  –  Rogacz,
Metody pracy z grupą w poradnictwie zawodowym) – czas 30 minut
Dzielimy uczniów na zespoły kilkuosobowe (miniprzedsiębiorstwa) przez losowanie karteczek z
nazwami  linii  lotniczych  (np.  Polskie  Linie  Lotnicze  LOT,  American  Airlines,  Lufthansa,  Air
France). Zadaniem grup będzie produkcja samolotów na potrzeby koncernów lotniczych. KaŜdy
zespół  otrzymuje:  5  kartek  A4,  duŜy  arkusz  papieru,  noŜyczki,  linijkę.  Wygrywa  zespół,  który
osiągnie najlepszy wynik finansowy. Warunki realizacji zadania są następujące:

W pierwszej fazie zespoły z otrzymanych materiałów budują prototyp oraz opracowują
krótką reklamę swojego produktu (hasło reklamowe, które prezentują przed fazą
produkcji i sprzedaŜy) – czas 10 minut.

W drugiej fazie odbywa się produkcja, loty próbne, sprzedaŜ. Samoloty skupować będzie
prowadzący na następujących warunkach: samoloty do 10 cm długości (małe) są warte
20 tys. dolarów, średnie od 10 do 15 cm są warte 25 tys. dolarów a duŜe, powyŜej 15 cm,
są warte 15 tys. dolarów. Aby samoloty zostały sprzedane muszą pomyślnie przejść
próbę lotu – przelecieć od jednego wyznaczonego miejsca do innego – czas 20 minut.

Realizacja gry – przyglądamy się pracy grup, przypominamy o warunkach gry. Po akcji
„skupowania” ustalamy, kto wygrał. Uzyskiwane wyniki są zapisywane na widocznej
planszy. Oklaski dla zwycięzców.

Omówienie gry. Pytamy się uczniów:

Które hasło reklamowe podobało się najbardziej i dlaczego?

Czy na co dzień przy wyborze produktu kierują się reklamą?

Jaką reklamę znaną z mediów lubią najbardziej?

Jakie znaczenie ma

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

reklama przy promocji własnej firmy?
Pytania do poszczególnych grup (zaczynamy od grupy zwycięskiej):

Czy grupa miała szefa?

Czy szef postawił cel?

Czy i jak zostały podzielone zadania?

Czy pojawiły się konflikty, jeśli tak, to w jaki sposób zostały rozwiązane?

Ćwiczenie 2 - „ Moja działalność gospodarcza” – czas 15 minut.
Przeprowadzamy  mini  wykład  z  elementami  konwersacji  na  temat  otwierania  działalności
gospodarczej. W przebiegu ćwiczenia wykorzystujemy materiały umieszczone w załączniku nr 1
i załączniku nr 2.
Inspirujemy uczniów do dyskusji zadając następujące pytania:

Jaki działania naleŜy podjąć przed rozpoczęciem działalności gospodarczej?

Czy znają formy organizacyjno – prawne działalności gospodarczej?

Skąd moŜna pozyskać środki finansowe na załoŜenie firmy?

W jaki sposób rejestrujemy firmę?

Odpowiedzi uczniów poszerzamy i uzupełniamy.
Na zakończenie rozdajemy uczniom materiały informacyjne zawarte w załączniku nr 2

7. Załączniki

Załącznik nr 1 - Mini – wykład „Moja działalność gospodarcza”
Sukces firmy w duŜej mierze zaleŜy od aktywności przyszłego przedsiębiorcy w podejmowaniu
następujących działań:

Rozpoznanie rynku.
To przeprowadzenie przeglądu ilości firm juŜ działających w wybranej dziedzinie.

Uzyskamy w ten sposób odpowiedź czy rynek jest nasycony, a więc, czy klienci potrzebują tego,
co  nowy  przedsiębiorca  chce  im  zaoferować.  Wybierając  sektor  działalności  naleŜy  zacząć  od
zebrania informacji o swoim otoczeniu (miejscu, gdzie firma będzie działała).
Niezwykle waŜna jest teŜ wiedza i rozpoznanie ogólnej sytuacji gospodarczej kraju - jakie branŜe
obecnie  są  dochodowe,  które  są  stabilne,  a  które  dopiero  się  rozwijają,  czyli,  w  co  warto
inwestować,  a  które  branŜe  omijać?  Pomocny  moŜe  być  w  tym  „Biuletyn  Statystyczny”
wydawany  co  miesiąc  przez  Główny  Urząd  Statystyczny.  NaleŜy  czytać  prasę  tematyczną  i
ś

ledzić telewizyjne informacje gospodarcze, przeglądać tematyczne strony internetowe.

Warto  obserwować  panujące  na  rynku  trendy.  Ostatnio  rozwinęły  się,  np.  kawiarenki
internetowe,  puby,  wzrasta  ilość  punktów  usługowych  związanych  z  pielęgnacją  ciała  i  urody.
Rynek jest chłonny, a moŜliwości konkurowania - duŜe. Są usługi i produkty, na który jest popyt,
w taki rynek z powodzeniem moŜna zainwestować.
WaŜne  jest  rozeznanie  sytuacji  na  rynku  lokalnym,  czyli  przeprowadzenie  analizy  pod  kątem
struktury  firm  (rodzaje  branŜ  )  oraz  potrzeb  ludności.  Warto  zapoznać  się  z  planami
inwestycyjnymi  władz  samorządowych.  MoŜna  równieŜ  przeprowadzić  badanie  rynku.  DuŜe
firmy mogą w tym celu wynająć doradców (firmy konsultingowe), zajmujące się badaniem rynku

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

zawodowo  i  profesjonalnie.  Wykorzystują  one  skomplikowane  i  specjalistyczne  metody  -
ankiety, badania panelowe, testowe czy eksperymentalne. Jednak w przypadku, kiedy otwieramy
małą  firmę  (sklep,  zakład  krawiecki  typu  poprawki,  szycie  na  miarę,  zakład  szewski),  badanie
rynku  takimi  metodami  nie  jest  potrzebne  -  wystarczy  wnikliwa  i  świadoma  obserwacja,  która
pozwala ocenić szanse wejścia na rynek z produktem lub usługą.

2.Wybór dobrej lokalizacji.
      Wybór miejsca wykonywania działalności gospodarczej zaleŜy głównie od jej charakteru,
tzn. rodzaju i rozmiaru oraz warunków potrzebnych do jej prowadzenia. Z kolei charakter tej
działalności wiąŜe się z lokalizacją (istnieje tu zatem swoiste sprzęŜenie zwrotne).
Najwięcej  uwagi i  starań trzeba poświęcić obiektom produkcyjnym (muszą się w  nich zmieścić
wszystkie  niezbędne  maszyny  i  narzędzia).  Ich  wielkość,  usytuowanie  i  wyposaŜenie  są  ściśle
związane z rozmiarem i rodzajem produkcji. WaŜne jest takŜe określenie warunków otoczenia, w
którym będzie znajdował się lokal firmy. NaleŜy zwrócić uwagę na połączenia komunikacyjne z
miejscami,  gdzie  mają  siedziby  dostawcy,  a  zwłaszcza  odbiorcy.  Hurtownię  moŜna  z
powodzeniem  uruchomić  poza  miastem.  Z  kolei  przy  działalności  na  mniejszą  skalę  warto
rozwaŜyć, czy konieczny jest oddzielny lokal, czy teŜ moŜna ją prowadzić w mieszkaniu.
Przy wyborze lokalizacji naleŜy pamiętać o sprawach związanych z ochroną środowiska - waŜne
jest to, czy firma nie będzie uciąŜliwa dla mieszkańców, czy nie będzie zbyt hałaśliwa i czy jej
produkcja nie spowoduje np. nieprzyjemnych zapachów.

3.Poznanie odbiorców.
    Następny krok polega na ustaleniu, kim są potencjalni klienci - czym się zajmują, w jakim są
wieku,  jakiej  płci,  jaką  mają  sytuację  finansową,  gdzie  mieszkają  i  jakie  są  ich  zwyczaje
dotyczące  zakupów.  Te  informacje  są  niezwykle  waŜne  przy  wyborze  planowanej  działalności
gospodarczej.  Jeśli  chcemy  na  przykład  otworzyć  punkt  małej  gastronomii  oferujący
hamburgery, hot-dogi i coca – colę, musimy zastanowić się, czy w okolicy jest duŜo młodzieŜy,
czy są szkoły, przystanki komunikacyjne, czyli miejsca, gdzie moŜna spotkać młodzieŜ szkolną,
studentów  –  naszych  potencjalnych  odbiorców..  Musimy  teŜ  zastanowić  się,  czy  oferowany
produkt, jest ludziom potrzebny stale, czy tylko co pewien czas. Czym innym  jest przecieŜ sklep
spoŜywczy,  gdzie  kupujemy  codziennie,  a  czym  innym  wypoŜyczalnia  nart,  gdzie  ruch  jest
sezonowy. Bardzo waŜnym elementem charakteryzującym klientów jest ich zamoŜność. Osoba w
cięŜkiej sytuacji finansowej nie będzie wydawać pieniędzy na rzeczy zbędne, bez których moŜe -
czy  wręcz  musi  -  się  obejść.  W  związku  z  tym  otwarcie  w  niezamoŜnym  regionie  sklepu  z
ekskluzywną biŜuterią, czy z markową odzieŜą to raczej chybiony pomysł.
Po  sporządzeniu  charakterystyki  klientów  trzeba  ustalić,  w  jaki  sposób  obecnie  zaspokajane  są
ich  potrzeby.  PomoŜe  to  określić  skalę  ich  zapotrzebowania  na  oferowana  usługę,  czy  poziom
potencjalnego popytu na produkt.

4.Rozeznanie konkurencji.
    Przy  obserwacji  rynku  naleŜy  określić,  ilu  nabywców  mają  firmy  konkurencyjne,  oferujące
podobne  produkty  lub  usługi.  Oceniając  konkurencję  musimy  najpierw  ustalić,  gdzie

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

mieszczą  się  najbliŜsi  i  najwięksi  konkurenci  oraz  w  jakim  stopniu  zaspokajają  oni
potrzeby  lokalnego  rynku.  WaŜne  jest  określenie  i  zestawienie  podobieństw  oraz  róŜnic
między Twoją firmą, a firmami konkurencyjnymi. Trzeba  wziąć pod uwagę fakt, Ŝe wejście
na  rynek  jest  trudne.  Konkurenci  posiadają  juŜ    stałych  klientów,  którzy  mają  swoje
przyzwyczajenia  i  upodobania,  nie  są  skłonni zmieniać  dostawcy  usług  czy  towarów.  Tak  więc
warto opracować strategię pozyskiwania klientów,  zastanowić się nad podaŜą, popytem i ceną.
Jaki asortyment moŜna zaoferować i czym pozyskać nowych klientów.

5. Opracowanie biznesplanu.
    Biznesplan to nic innego, jak pewien zarys zamierzeń, czyli plan na bliŜszą i dalszą przyszłość
firmy  z  uwzględnieniem  środków  i  sposobów  działania  dla  osiągnięcia  załoŜonych  celów.
Powinien  on  zawierać  najwaŜniejsze  zadania,  środki  za  pomocą,  których  zadania  te  zostaną
wykonane,  nakłady,  jakie  zostaną  poniesione  przy  wykonywaniu  zadań  i  wreszcie  efekty
finansowe, jakie uzyskasz po zrealizowaniu zadania.
Pamiętaj!  Przy  tworzeniu  biznesplanu  najwaŜniejszy  jest  pomysł,  a  dobrze  przygotowany
biznesplan to połowa sukcesu twojej firmy.

Przy opracowywaniu biznesplanu moŜna skorzystać z poradników, materiałów

dostępnych w Urzędach Pracy, i na stronach internetowych. Pomocne będą równieŜ konsultacje z
doradcami, np. w Biurach Planowania Karier, Gminnych Centrach Informacji, Biurach Pracy itp.

Załącznik nr 2
„Krok po kroku – formalności przy rejestracji firmy”, czyli co trzeba  zrobić, do jakich
urzędów się udać, jakie dokumenty przygotować i ile wydać pieniędzy (źródło;

http://www.eioba.com

„Własna firma krok po kroku”)

Krok pierwszy: rejestracja firmy w Urzędzie Miasta
Potrzebne formularze: zgłoszenie do ewidencji

Osoby fizyczne oraz wspólnicy spółek cywilnych muszą zacząć od złoŜenia zgłoszenia o wpis do
ewidencji działalności gospodarczej. Zawierać ono musi:
- imię i nazwisko przedsiębiorcy
- nazwę firmy (nieobowiązkowo)
- nr ewidencyjny PESEL przedsiębiorcy
- adres zamieszkania przedsiębiorcy
- adres siedziby firmy
- rodzaj działalności określony zgodnie z symbolami Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD)
- miejsce/a wykonywania działalności
- datę rozpoczęcia działalności

Przy zgłoszeniu działalności gospodarczej naleŜy przedstawić dokument toŜsamości. Opłata za
zgłoszenie do ewidencji działalności gospodarczej wynosi 100 zł. W przypadku prowadzenia

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

działalności gospodarczej w formie spółki cywilnej, zgłoszenia do ewidencji dokonuje kaŜdy ze
wspólników z osobna - kaŜdy teŜ wnosi osobno opłatę. W tym przypadku, "Przedsiębiorcą" jest
kaŜdy ze wspólników spółki cywilnej z osobna - a nie spółka jako taka.

Organ ewidencyjny wydaje zaświadczenie o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej w
ciągu maksymalnie 14 dni od złoŜenia wniosku, ale sprawy nie wymagające prowadzenia
postępowania wyjaśniającego są załatwiane w dniu dokonania zgłoszenia.

Krok drugi: Numer REGON w Urzędzie Statystycznym

Potrzebne formularze: RG-1

W ciągu 14 dni od uzyskania wpisu do ewidencji działalności gospodarczej naleŜy wystąpić do
właściwego ze względu na adres zamieszkania urzędu statystycznego o dokonanie wpisu do
Krajowego Rejestru Urzędowego Podmiotów Gospodarki Narodowej - nadanie numeru
statystycznego REGON.

Wniosek o wpis do Krajowego Rejestru Urzędowego Podmiotów Gospodarki Narodowej
wypełnia się na formularzu wniosku RG-1, w którym naleŜy wskazać podstawowy rodzaj
planowanej działalności. Działalność ta musi być zgodna z deklaracją dokonaną przy wpisie do
ewidencji działalności gospodarczej - zaświadczeniem o dokonaniu wpisu do rejestru
przedsiębiorców.

Do złoŜenia wniosku, poza wypełnionym formularzem, potrzebujesz:
- kserokopii zaświadczenia o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej (oryginał dokumentu
do wglądu)
- dowodu osobistego

Wydanie REGON-u zazwyczaj następuje tego samego lub następnego dnia, ale termin ustawowy
to 14 dni - więc w najgorszym wypadku na tyle się naleŜy przygotować. Samo wydanie wniosku
jest bezpłatne.

W przypadku spółki cywilnej REGON nadawany jest samej spółce, a nie kaŜdemu ze
wspólników z osobna.

Krok trzeci: Firmowe konto bankowe i pieczątka

Potrzebne formularze: brak

Przy zakładaniu działalności gospodarczej na własny rachunek, naleŜy pamiętać o obowiązku
posiadania: firmowego rachunku bankowego. Obowiązkowe jest nie tylko załoŜenie konta
firmowego, ale takŜe powiadomienie odpowiednich organów o wszelkich zmianach dotyczących

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Jeśli zatrudniasz pracowników, dodatkowo opłacasz:
- składki ZUS dla pracowników
- składki na Fundusz Pracy
- składki na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych

Do ZUS musisz się zgłosić w ciągu 7 dni od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności
gospodarczej (daty rozpoczęcia działalności).

Formularze potrzebne do zgłoszenia firmy w ZUS:
- ZUS ZFA (zgłoszenie płatnika składek - osoby fizycznej) - zgłoszenie firmy
- ZUS ZPA (zgłoszenie płatnika składek - spółki cywilnej)
- ZUS ZUA (zgłoszenie do ubezpieczenia osoby ubezpieczonej) - dotyczy sytuacji, w której poza
prowadzeniem firmy podatnik nie będzie uzyskiwał dochodów w inny sposób; dotyczy równieŜ
wszystkich pracowników bez względu na to, czy uzyskują dochody w inny sposób, czy nie
- ZUS ZZA (zgłoszenie do ubezpieczenia zdrowotnego) - dotyczy sytuacji, gdy poza
prowadzeniem firmy przedsiębiorca uzyskuje dochody w inny sposób, np. wykonuje pracę, za
którą otrzymuje płacę w wysokości minimalnego wynagrodzenia lub wyŜszą; moŜna je uzyskać
w oddziale ZUS.

Kwoty składek na ubezpieczenie społeczne odprowadzanych przez przedsiębiorcę - stanowią
procent od dochodów, ale zadeklarowany jako podstawa do obliczenia składki dochód nie moŜe
być mniejszy, niŜ 60% średniego wynagrodzenia krajowego (wg GUS).

Od dnia 24 sierpnia 2005 r. początkujący przedsiębiorcy mają prawo skorzystania z moŜliwości
odprowadzania niŜszych składek na ubezpieczenie społeczne (ok. 250zł).

NiŜsze składki na ubezpieczenia społeczne będą płacić tylko te osoby, które rozpoczęły
wykonywanie działalności gospodarczej po dniu wejścia w Ŝycie nowelizacji ustawy o systemie
ubezpieczeń społecznych, a więc od 25 sierpnia 2005r i przez ostatnie 5 lat nie prowadziły
własnej działalności. ZniŜka trwa tylko 2 lata, pozwala jednak na spokojne rozpoczęcie
działalności bez zbytnich obciąŜeń.
UWAGA! Ze zniŜki nie skorzystają jednak osoby, które prowadząc firmę wykonywałyby
działalność dla byłego pracodawcy, na rzecz którego w roku załoŜenia firmy lub w poprzednim
roku kalendarzowym wykonywały w ramach stosunku pracy lub spółdzielczego stosunku pracy
czynności wchodzące w zakres wykonywanej działalności gospodarczej.

Krok szósty: zgłoszenie do Państwowej Inspekcji Pracy
Jeśli przedsiębiorca - pracodawca zatrudni pracownika lub pracowników, w ciągu 30 dni od daty
zatrudnienia musi powiadomić na piśmie właściwego inspektora pracy Państwowej Inspekcji
Pracy i właściwego państwowego inspektora sanitarnego o miejscu, rodzaju i zakresie
prowadzonej działalności oraz liczbie pracowników.

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Powinien takŜe złoŜyć pisemną informację o środkach i procedurach przyjętych dla spełnienia
wymagań wynikających z przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy dotyczących danej
dziedziny działalności

Załącznik nr 3 - Tabelka: Formy organizacyjno – prawne działalności gospodarczej
(Fundacja MłodzieŜowej Przedsiębiorczości, Materiały dla nauczyciela))

Forma organiza-

Wielkość

Odpowiedzialność za

Organ

Sposób

Podział zysku

cyjno-

kapitału po-

zobowiązania

rejestrujący opodatkowania

-prawna

trzebnego do

załoŜenia

Jednoosobowa

Dowolna w

Jednoosobowa, całym

Urząd gminy dowolny

Cały zysk

działalność

zaleŜności

majątkiem osobistym

(miasta)

przypada

gospodarcza

od potrzeb,

dla jedynego

prawnie nie

właściciela

określona

Spółka cywilna Dowolna w

Solidarna wspólników

Urząd gminy dowolny

Wg umowy

zaleŜności

całym majątkiem

(miasta)

- jeŜeli umowa

od potrzeb,

osobistym

nie stanowi

prawnie nie

inaczej,

określona

zysków jest

równy

Spółka jawna

Dowolna w

Solidarna, majątkiem

Wydział

Zasady ogólne: Wg umowy

zaleŜności

spółki i całym majątkiem Gospodarczy KPiR lub pełna - jeŜeli umowa

od potrzeb,

osobistym wspólników

Sądu

księgowość

nie stanowi

prawnie nie

Rejonowego

inaczej,

określona

zysków jest

równy

Spółka

Dowolna w

Solidarna, majątkiem

Wydział

Zasady ogólne: Wg umowy

partnerska

zaleŜności

spółki i całym majątkiem Gospodarczy KPiR lub pełna - jeŜeli umowa

od potrzeb,

osobistym wspólników, Sądu

nie stanowi

prawnie nie z wyjątkiem zobowiązań Rejonowego

księgowość

inaczej,

określona

powstałych w wyniku

zysków jest

wykonywania wolnego

równy

zawodu, w tym

pełną odpowiedzialność

ponosi wspólnik, który

popełnił błąd

Spółka z 0.0.

50.000 zł

Za zobowiązania

Wydział

Zasady

W zaleŜności

odpowiada spółka swoim Gospodarczy ogólne: pełna

od ilości

majątkiem

Sądu

księgowość

posiadanych

Rejonowego

udziałów

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Załącznik nr 4 - „Skąd pozyskać kapitał”
Przedsiębiorca, który rozpoczyna działalność gospodarczą, potrzebuje pieniędzy, aby pokryć
niezbędne wydatki. Jest kilka moŜliwości na pozyskanie środków finansowych.

Kapitał własny, czyli wkłady wniesione przez właściciela. Mogą to być: oszczędności,
ś

rodki uzyskane ze sprzedaŜy niektórych składników majątku osobistego.

rodki od rodziny, znajomych. Mogą to być darowizny, poŜyczka nieoprocentowana,

poŜyczka oprocentowana, „cichy wspólnik”(osoba, która daje środki za udział w
zyskach).

Unia Europejska. Polscy przedsiębiorcy mogą skorzystać z unijnych programów pomocy
oraz z róŜnorodnych dotacji z funduszy i innych źródeł unijnych. Celem udzielania przez
Unię Europejska pomocy jest niwelowanie róŜnic pomiędzy przedsiębiorcami polskimi a
innymi z krajów Unii, co ma wpłynąć na wzrost konkurencyjności polskich firm na
wspólnym rynku europejskim.

Dotacje    ze  środków  Funduszu  Pracy  w  ramach  dotacji  przyznawanych  przez
Powiatowe Urzędy Pracy (wysokość:6-krotność średniej płacy). O dotację moŜe ubiegać
się  kaŜdy  bezrobotny  zarejestrowany  w  urzędzie  pracy.  Pod  warunkiem  Ŝe  w  ciągu  12
miesięcy  przed  złoŜeniem  wniosku  nie  odmówił  bez  uzasadnionej  przyczyny  przyjęcia
propozycji  zatrudnienia,  szkolenia,  staŜu,  przygotowania  zawodowego  w  miejscu  pracy,
wykonywania  prac   uŜytecznych,  interwencyjnych  lub  robót  publicznych.  A  takŜe  nie
prowadził (nie miał zarejestrowanej) działalności gospodarczej przez ostatni rok i w ciągu
pięciu  lat  nie  otrzymał  dotacji  z  Funduszu  Pracy  lub  innych  funduszy  publicznych  na
podjęcie  działalności  gospodarczej.  Dotacja  moŜe  być  przeznaczona  na  zakup  sprzętu,
koszty  pomocy  prawnej,  konsultacji  i  doradztwa  ściśle  związanego  z  prowadzoną
działalnością. Nie moŜna więc przeznaczyć dotacji na wydatki niezwiązane bezpośrednio
z planowanym biznesem.

Dotacje z funduszy PFRON - osoby niepełnosprawne mogą starać się o pozyskanie
specjalnie dla nich przeznaczonej dotacji z funduszy PFRON.

Leasing  –  to  rodzaj  zakupu  ratalnego.  W  umowie  leasingu  mamy  do  czynienia  z
dwoma  stronami:  leasingodawcą  (finansującym)  oraz  leasingobiorcą.  Prze  umowę
leasingu  finansujący  zobowiązuję  się,  w  zakresie  działalności  swego  przedsiębiorstwa,
nabyć rzecz od oznaczonego zbywcy w warunkach określonych w tej umowie i oddać tę
rzecz  korzystającemu  do  uŜywania  i  pobierania  poŜytków  przez  czas  określony.  Z  kolei
korzystający  zobowiązuję  się  zapłacić  finansującemu  w  uzgodnionych  ratach
wynagrodzenie  pienięŜne,  równe  co  najmniej  cenie  lub  wynagrodzeniu  z  tytułu  nabycia
rzeczy przez finansującego.

Kredyt bankowy – z punktu widzenia banku najwaŜniejsze jest posiadanie przez
podmiot ubiegający się tzw. Zdolności kredytowej, czyli zdolności do spłaty sumy
kredytu wraz z odsetkami. KaŜdy bank posiada w swojej ofercie kilka rodzajów kredytów
dla przedsiębiorców. Najczęściej spotykane kredyty to kredyt inwestycyjny, płatniczy, na
zakup samochodu, obrotowy, odnawialny.

Kredyt kupiecki – udzielany przez banki, wynika z płatności odroczonej. MoŜe się
zdarzyć, Ŝe przedsiębiorca uzyska od producenta lub hurtownika odroczenie płatności za

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

pobrany towar nawet na okres kilku tygodni. W ten sposób zwiększa się pula środków
obrotowych.

Franchising  -  forma  finansowania  opierająca  się  na  środkach  finansowych  partnerów
chcących  współpracować  z  przedsiębiorcą  w  jego  biznesie.  Ma  zastosowanie  przy
załoŜeniu,  Ŝe    produkt,  towar  lub  usługa  będzie  sprzedawany  w  kilku  miejscach.  Ten
sposób finansowania proponują sieci handlowe, sprzedające określone marki produktów.
Przedsiębiorca  wyposaŜa  lokal  przed  otwarciem,    zatrudnia  pracowników.  Prowadzi
działalność zgodnie z umową w danej sieci.

10.

Inne środki finansowania, np. kredyty i poŜyczki udzielane przez Agencję
Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, preferencyjne zatrudnianie absolwentów,
refundacja kosztów zatrudnienia, i inne.

8. Źródła i literatura

1. Warsztaty przedsiębiorczości, Materiały szkoleniowe dla nauczycieli, Fundacja Edukacji
Europejskiej, Wałbrzych 2007.

2.

Moja

przedsiębiorczość,

Materiały

dla

nauczyciela,

Fundacja

MłodzieŜowej

Przedsiębiorczości, Warszawa 2006.

3. A. Paszkowska – Rogacz ,M. Tarkowska, Metody pracy z grupą w poradnictwie zawodowym,
KOWEZIU, Warszawa 2006.

4. Strony internetowe: www.eioba.com ,Własna firma krok po kroku.

5. Strony internetowe: www. praca.gazetaprawna.pl/artykuly/ „18 tys. zł dostanie bezrobotny w
urzędzie pracy na rozpoczęcie własnego biznesu”.

6. Strony internetowe: www.studentnews.pl,www.twojafirma.pl

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Blok V – Przedsiębiorczość – jako postawa sprzyjająca realizacji celów zawodowych

Scenariusz 4

1.

Temat: „Etyka w pracy – kształtowanie kultury pracowniczej”

Cele:

-  uświadomienie  uczniom  znaczenia  etycznego  postępowania  w  Ŝyciu  osobistym  i
zawodowym,
-  rozwijanie kultury pracowniczej,
-  zapoznanie  z  podstawowymi  zasadami  zachowania  się  pracownika    w  miejscu
zatrudnienia.

3. Treści:
1. Podstawowe pojęcia związane z etyką.

            2. Etyczne aspekty działalności gospodarczej.
            3. Rodzaje umów o pracę.

4. Metody: dyskusja, praca w grupach, studium przypadku

5.  Materiały  i  pomoce:  przykłady  definicji  -  załącznik  nr  1,  „Jak  postępuje  człowiek
przyzwoity” – załącznik nr 2, fragmenty artykułów prasowych – załącznik nr 3, małe karteczki,
karty z nazwami miejsc pracy – załącznik nr 4, propozycje reguł w miejscach pracy – załącznik
nr 5, rodzaje umów o pracę – załącznik nr 6, arkusz duŜego papieru, kolorowe mazaki

6. Przebieg zajęć:

Ćwiczenie 1 – „Etyka – mapa skojarzeń” – czas 15 minut
Rozdajemy uczniom po cztery małe karteczki. Prosimy, aby zastanowili się, co oznacza dla nich
pojęcie  „etyka”,  z  czym  im  się  kojarzy,  jak  rozumieją  działanie  etyczne.  Następnie  prosimy  o
zapisanie skojarzeń na karteczkach – oddzielnie po jednym na kaŜdej karteczce.
Uczniowie  dobierają  się  w  pary.  Zadaniem  par  jest  wybranie  spośród  wspólnych  propozycji
czterech  najbardziej  trafnych  myśli.  Następnie  dwójki  łączą  się  w  czwórki  i  zadanie  jest  takie
samo  jak  w  parach,  czyli  wybranie  spośród  propozycji  po  cztery  skojarzenia.  Po
wyselekcjonowaniu  skojarzeń  czwórki  łączą  się  w  zespoły  ośmioosobowe,  które  ponownie
spośród ośmiu myśli wybierają cztery.
Na  duŜym  arkuszu  papieru  zapisujemy  hasło  ETYKA.  Przedstawiciele  grup  podchodzą  do
planszy i zapisują wyselekcjonowane skojarzenia.
Odczytujemy  mapę  skojarzeń.  Myśli  mogą  być  bardzo  róŜne,  a  nawet  sprzeczne.  Nie
wartościujemy ich ani nie oceniamy. Wszystkie pomysły są znaczące i waŜne. Te same zjawiska
i działania mogą być róŜnie postrzegane. Istotna jest tolerancja i uświadomienie sobie faktu, Ŝe w
róŜnych  kręgach  kulturowych  występują  odmienne  kanony  wartości.  W  podsumowaniu

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

przytaczamy definicje pojęć zawarte w załączniku nr 1 a takŜe odczytujemy „Jak postępuje
człowiek przyzwoity”– załącznik nr 2.
Następnie prosimy uczniów o zastanowienie się nad tym, czy prowadzona przez ludzi

działalność

gospodarcza – produkcja, konsumpcja i wymiana dóbr i usług - moŜe podlegać ocenom
moralnym. Wyjaśniamy, Ŝe problem jest bardzo trudny i zachęcamy uczniów, aby w dyskusji,
sięgali do przykładów i sytuacji znanych im z Ŝycia codziennego

Ćwiczenie 2 - „Etyczny pracownik – etyczny pracodawca” – czas 15 minut
Na  wstępie  pytamy  uczniów,  czy  spotkali  się  kiedyś  z  przejawami  nierzetelnego  wykonania
pracy, które miały bezpośredni wpływ na nich samych jako klientów, konsumentów, odbiorców.
Czy zakupili kiedyś produkt o niskiej jakości a zawyŜonej cenie, czy moŜe zostali nieuprzejmie
obsłuŜeni  przez  sprzedawcę,  czy  moŜe  usługa  wykonana  przez  rzemieślnika  była  wadliwa  i
nierzetelna?  Prosimy  uczniów  o  przytaczanie  przykładów.  Następnie  dzielimy  uczniów  na
zespoły.  KaŜdy  otrzymuje  po  wybranym  fragmencie  artykułów  prasowych  zamieszczonych  w
załączniku  nr  3.  Zadaniem  zespołów  będzie  opracowanie  listy  przykładów  nieetycznych
zachowań  pracowników  opisanych  w  tekstach  a  takŜe  zastanowienie  się  nad  skutkami  takich
zachowań. Przy prezentacji przez uczniów kładziemy nacisk na  wyeksponowanie konsekwencji
postępowania  pracowników  dla  róŜnych  podmiotów  –  dla  pracodawcy,  przedsiębiorstwa  i  jego
klientów.  Na  przykład:  utrata  klientów,  zniszczenie  zaufania  klientów  i  współpracowników
przedsiębiorstwa, trudności w wywiązaniu się z podjętych zobowiązań, rezygnację z kontraktów,
szkody materialne, podwyŜszenie kosztów funkcjonowania firmy itd. Podkreślamy, Ŝe nieetyczne
postępowanie  pracowników  ma  negatywny  wpływ  na  efektywność  firmy  oraz  jej  wyniki
ekonomiczne. Nieetyczne działania pracowników szkodzą firmie - i to nie tylko na płaszczyźnie
etycznej, niszcząc zaufanie klientów i kontrahentów do przedsiębiorstwa, ale równieŜ przynoszą
konkretne  straty  finansowe  oraz  obniŜają  jego  efektywność,  czyli  sprawność  działania,  nie
pozwalając osiągnąć zamierzonych celów.
Wskazujemy  natomiast,  Ŝe  etyczny  pracodawca  ponosi  odpowiedzialność  wobec:  instytucji
rządowych  (wywiązywanie  się  ze  zobowiązań  np.  podatkowych),  klientów  (bezpieczeństwo  i
uŜyteczność  produktów  i  usług),  społeczeństwa  (ochrona  środowiska  naturalnego),  właścicieli
(zysk),  pracowników  (bezpieczne  i  higieniczne  warunki  pracy),  konkurencji  (zasada  fair  play),
dostawców i kooperantów (terminowe regulowanie płatności),

Ćwiczenie 3 -„Zachowanie w miejscu pracy” – czas 15 minut
(Moja przedsiębiorczość, Materiały dla nauczyciela dla nauczyciela).

Dzielimy uczestników na zespoły 6 – osobowe. Reprezentant grupy losuje kartonik z nazwą
miejsca pracy (załącznik nr 4 ). KaŜdy zespół wypełnia kartę „Propozycje reguł obowiązujących
w miejscu pracy” (załącznik nr 5). Następnie grupy prezentują swoje opracowania.

W podsumowaniu zwracamy uwagę na:

konieczność przestrzegania regulaminów obowiązujących w miejscu pracy,

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

konieczność przestrzegania przepisów kodeksu pracy zarówno przez pracodawcę jak i
pracownika

wykorzystanie własnych umiejętności interpersonalnych w otrzymaniu i utrzymaniu
zatrudnienia,

Na zakończenie zajęć rozdajemy uczniom materiały informacyjne na temat rodzajów umów o
pracę zawarte w załączniku nr 6

7. Załączniki

Załącznik nr 1 – przykłady definicji

Etyka - 1.System wartości i norm postępowania, obowiązujący w danej zbiorowości lub w danej
epoce; moralność

Nauka o moralności, zajmująca się ustalaniem obowiązujących norm postępowania i
wyjaśnianiem rzeczywiście istniejącej moralności (Słownik współczesnego języka
polskiego , tom I )

Etyka zawodowa- całokształt norm wyznaczających określone obowiązki moralne, dotyczące
zarówno czynności wynikających bezpośrednio z wykonywania danego zawodu, jak i
związanych z nim społecznych stosunków zawodowych
(Encyklopedia Popularna PWN)
Etyki zawodowe przybierają często postać kodeksów etycznych.

W Polsce kodeksy takie

wypracowały  lub  wypracowują  organy  samorządu  zawodów  prawniczych  (adwokatów,  radców
prawnych,  sędziów,  notariuszy),  zawodów  medycznych  (lekarzy,  którzy  chlubią  się
najsławniejszym i najstarszym kodeksem etyki zawodowej na świecie; aptekarzy), dziennikarzy
jak  równieŜ  grona  przedstawicielskie  takich  nowych  zawodów,  jak  doradca  podatkowy,  makler
giełdowy,  pośrednik  w  obrocie  nieruchomościami,  doradca  gospodarczy,  menedŜer,  broker
ubezpieczeniowy,  rzeczoznawca  majątkowy.  Tendencja  do  tworzenia  zbiorów  etyki  zawodowej
jest  w  naszym  kraju  coraz  bardziej  widoczna,  choć  daleko  nam  jeszcze  do  dorobku  w  tej
dziedzinie krajów Europy Zachodniej.

Etyka pracy – zbiór norm i wartości określających, jak powinni postępować
pracownicy.(WWW.nbportal.pl)
Etyka biznesu - systematyczne studium kwestii moralnych (przekonania, normy, wartości, itd.)
występujących w biznesie i związanych z nimi zachowań ludzi, organizacji, instytucji.
(B. Rok, Odpowiedzialny biznes w nieodpowiedzialnym świecie)

Załącznik nr 2 – Jak postępuje człowiek przyzwoity:

1) Postępuje dobrze bez względu na to, czy jego działania są jawne lub mogą zostać
ujawnione.
2) Pozostaje sobą nawet wówczas, gdy działa anonimowo.
3) Osiąga sukces za pomocą godziwych środków. Nie stara się dąŜyć do celu za wszelką
cenę.

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

4) Osiąga sukces dzięki własnemu wysiłkowi (cięŜkiej pracy). Nie stara się realizować
swoich celów „na skróty”, skutecznymi ale nieprzyzwoitymi środkami.
5) Jest przekonany, Ŝe pewne działania są dobre lub złe bez względu na to, czy zostaną
pochwalone lub zganione przez innych ludzi. Nie uzaleŜnia moralnej oceny czynu
wyłącznie od jawnej opinii społeczeństwa.

Załącznik nr 3 - fragmenty artykułów prasowych (WWW.nbportal.pl)

Fragment nr 1:

„

Warszawski architekt kupił dwa lata temu zdewastowaną willę w okolicach

Lądka  Zdroju,  którą  przeznaczył  na  pensjonat.  Początek  remontu  był  początkiem  koszmaru.
Stolarz,  który  nie  potrafi  uciąć  prostej  deski  –  norma.  Dekarz,  który  mieszka  w  pobliŜu,  Ŝeby
dotrzeć na miejsce pracy, potrzebował trzech tygodni. Malarz nie przyszedł, bo nie.
- Kiedyś potrzebowałem kilku ludzi do roboty od zaraz. Proponuję, Ŝeby przyszli, a oni na to: coś
pan, przecieŜ dzisiaj listę w urzędzie pracy się podpisuje i patrzą na mnie jakbym był z Matriksa.
Tego dnia cała wieś ubiera się w odświętne dresy i wali tłumnie do urzędu jak kiedyś na mszę. –
opowiada  architekt.  –  Ci,  którzy  pracowali,  robili  wszystko,  Ŝeby  dom  jeszcze  bardziej
rozpieprzyć,  niczego  nie  kończyli.  Byli  wściekli,  bo  doskonale  znam  wszystkie  triki  budowlane  i
nie dawałem się za bardzo robić w konia. Zmieniał systemy pracy, szukał coraz to nowych ludzi,
podnosił  stawki,  Ŝeby  robili  szybciej,  ale  wtedy  czuli  się  skrzywdzeni  i  poszkodowani,  bo
dlaczego  w  takim  razie  wcześniej  pracowali  za  niŜszą.  Kiedy  wyjeŜdŜał,  wycinali  parkowe
drzewa na opał, maluchem wywieźli dwie tony  węgla, a  glazurę sprowadzoną z Hiszpanii brali
do wykładania podjazdów w swoich obejściach.
-  Byłem  na  to  przygotowany,  ale  mojej  rodzinie  trudno  było  znieść,  Ŝe  ktoś  nas  okrada  w  Ŝywe
oczy  –  wspomina  –  Zapowiedziałem  tylko,  Ŝe  nie  puszczę  płazem,  jak  zaczną  ginąć  maszyny,
piece  czy  kaloryfery.  Do  dziś  wieś  ma  do  mnie  Ŝal,  Ŝe  nie  dałem  się  porządnie  okraść,  bo  to
upokorzenie i ludzka krzywda.
Następny  koszmar  zaczął  się,  gdy  pensjonat  ruszył  i  trzeba  było  znaleźć  ludzi  na  stałe.
Interesowała ich tylko praca na czarno. Mimo Ŝe proponowane stawki były przyzwoite, wszyscy
mówili, Ŝe się nie opłaca. Pani najęta do sprzątania zamiast ścielić łóŜka, zmieniała je w barłogi,
a gdy zwracali jej uwagę, tłumaczyła, Ŝe nigdy wcześniej nie ścieliła łóŜek.
Fragment  nr  2:  (…)  Iwona  z  męŜem  wynieśli  się  z  Warszawy  8  lat  temu.  Kupili  dworek  na
Podlasiu, załoŜyli stadninę koni i latem organizują obozy jeździeckie. – Jak słyszymy o biedzie na
wsi, nóŜ się w kieszeni otwiera. Ci ludzie nie są zainteresowani pracą, tylko pieniędzmi. – mówią.
Co  jakiś  czas  dają  w  urzędzie  pracy  ogłoszenia,  ale  chętnych  nie  ma.  Podstawowy  argument
brzmi:  -Na  słuŜbę  do  dworu  nie  pójdę.  Mimo  Ŝe  w  okolicy  jest  technikum  gastronomiczne,
znalezienie  dziewczyny  do  pomocy  w  kuchni  okazało  się  niemoŜliwe.  Te,  które  się  zgłosiły,
miały

tak

brudne

paznokcie,

moŜna

by je zatrudnić najwyŜej w stajni. Jedna przyjęta na próbę ręce brudne od obierania kartofli
wsadziła prosto w mielone mięso na kotlety.
Fragment  nr  3:  (…)  Kiedy  Dominik  Rutkowski  zatrudnił  ludzi  z  byłego  PGR,  dość  szybko
zrozumiał,  Ŝe  posługują  się  oni  odmienną  logiką.  Jego  ojciec,  biznesmen,  kupił  cały  PGR  w
okolicy  Koszalina.  –  Gdyby  ktoś  wybił  mi  na  przykład  szybę  w  samochodzie,  to  wiedziałby,  Ŝe

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

zrobił mi krzywdę. Ale jak ukradnie mi koło od maszyny, to juŜ nie, bo przecieŜ sprzeda i będzie
miał  zysk.  W  traktorach  notorycznie  psuły  się  wskaźniki  paliwa  i  liczniki  kilometrów,  bo  to
pozwalało oszukiwać na benzynie. Ginęło wszystko: kury, młotki, nawozy – to był Ŝywioł nie do
opanowania.”

Joanna Podgórska „Nie robim, bo się narobim”, „Polityka”, 8.05.2004

Fragment  nr  4:„Wielki  kłopot  ma  GraŜyna  Czerwińska,  współwłaścicielka  firmy  Jawo  z
Częstochowy. Odkąd  wysłali swoje pierogi na targi Ŝywności do Berlina,  nie mogą opędzić się
od  zamówień.  A  Czerwińską  serce  boli,  gdy  przechodzi  przez  nową  halę  produkcyjną,  która
bardziej  przypomina  salę  operacyjną  w  nowoczesnym  szpitalu,  i  widzi,  Ŝe  dziesięć  stołów  stoi
pustych,  bo  nie  ma  ludzi  do  pracy.  Przed  kilkoma  miesiącami  zgłosili  w  urzędzie  pracy,  Ŝe
zatrudnią  50  absolwentek,  najchętniej  po  szkole  gastronomicznej,  ale  mogą  być  równieŜ
krawcowe, teŜ mają sprytne ręce. W ostateczności niech przyjdą nawet bezrobotne z huty, byleby
chciały pracować. Niestety, z tym jest róŜnie.
Pierwszy  kryzys  u  kandydatki  moŜe  wystąpić  juŜ  w  trakcie  oglądania  zakładu.  Wszystkim  się
podoba, Ŝe ciepło i czysto, ale Ŝeby w jednej szatni zostawiać buty i palta, a w drugiej rozbierać
się do bielizny i nakładać białe mundurki z logo firmy, to chyba przesada. Nie mówiąc o tym, Ŝe
nie  moŜna  wałka  wziąć  do  ręki,  jeśli  na  palcach  jest  obrączka  czy  pierścionek.  Jedna  z  pań
oświadczyła stanowczo, Ŝe krzyŜyka nie zdejmie i zrezygnowała z roboty zanim zaczęła.
Te, których nie  wystraszą wymogi  higieniczne  (ręce trzeba myć nawet po tym, jak poprawi się
włosy), przeŜyją kryzys dnia dziesiątego. Wtedy bolą ręce, a najbardziej nadgarstki. Najpierw od
wałka, który jest kilka  razy większy niŜ w domu, a potem od dokładnego  zaciskania  pierogów,
Ŝ

eby się w gotowaniu nie rozpadły. Tego dnia dostają od pani Czerwińskiej Fastum – Ŝel dla

sportowców,  a  jeśli  ból  większy,  to  dzień  wolnego.  –  Te,  które  wrócą  do  pracy,  juŜ  zwykle
zostają.  Wiele  jest  od  początku,  czyli  dwanaście  lat.  Niektóre  nawet  dojeŜdŜają  po  kilkanaście
kilometrów.  Tylko  ciągle  potrzeba  nowych,  bo  Jawo,  które  miało  być  firmą  lokalną,  zaczęło
wyrastać na duŜego eksportera. Pierogi i knedle jeŜdŜą nie tylko do Niemiec, Francji i Anglii, ale
nawet za ocean.
Te, których nie  wystraszą wymogi higieniczne  (ręce trzeba myć nawet po tym, jak poprawi się
włosy), przeŜyją kryzys dnia dziesiątego. Wtedy bolą ręce, a najbardziej nadgarstki. (…) Kiedyś
myśleli, Ŝe  taniej będzie zatrudniać rencistki, zwłaszcza Ŝe coraz młodsze. Na okresie próbnym
wszystkie  były  zdrowe.  Po  podpisaniu  stałej  umowy  zaczynały  się  zwolnienia.  Rekordzistka  w
ciągu trzech lat przechorowała ponad 400 dni roboczych. Mając rentę z chorobowym juŜ daje się
wyŜyć. Młode, jak mają dzieci, mniej kombinują. Mimo to okres przedświąteczny, gdy w firmie
najwięcej zamówień, to wielka nerwówka dla właścicieli. Bywało, Ŝe jedna trzecia załogi szła do
lekarza rejonowego po zwolnienie, choć w firmie teŜ jest doktor.”

Joanna Solska „Matka Boska z VAT”, „Polityka” nr 43, 23.10.2005

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Załącznik nr 5 - Propozycje reguł obowiązujących w miejscu pracy

Otrzymałeś zadanie opracowania podstawowych reguł obowiązujących pracownika w
.......................................................................................................................................................
(wpisz wylosowane miejsce pracy)

Z tematów wymienionych poniŜej wybierz trzy i utwórz kilka pozycji regulaminu właściwego
dla miejsca pracy:

obecność i punktualność 8. nadgodziny

odzieŜ ochronna 9. zaopatrzenie emerytalne

dokształcanie 10. bezpieczeństwo pracy

odpowiedzialność finansowa 11. zwolnienia chorobowe

warunki pracy 12. palenie tytoniu

urlopy 13. odpowiedzialność finansowa

opieka medyczna 14. przerwy w pracy

Temat............................................................................................................................................
Reguła...........................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................

Temat............................................................................................................................................
Reguła...........................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................

Temat..........................................................................................................................................
Reguła...........................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................

Załącznik nr 6 : Rodzaje umów o pracę

ZałoŜenia  umowy  o  pracę  regulowane  są  przez  Kodeks  Pracy,  który  min.  określa  formy
nawiązania  i  rozwiązania  stosunku  pracy,  sposób  wynagradzania,  obowiązki  pracownika  i
pracodawcy,  zasady  ustalania  czasu  pracy,  czas  trwania  urlopów,  zasady  bezpieczeństwa  i
higieny  pracy  oraz  sposoby  rozstrzygania  sporów  między  pracownikami  i  zakładem  pracy.
Spory regulują Sądy Pracy.
Tak więc, w umowach o pracę istotne jest określenie czasu, miejsca i sposobu jej świadczenia
oraz wskazanie przed kim pracownik rozlicza się z jej wykonania.

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Umowy o pracę:

Terminowe – ulegają rozwiązaniu po upływie określonego czasu bądź wykonania określonej
pracy (na przykład : umowy na okres próbny, na czas określony, na czas wykonania
określonej pracy).
Bezterminowe – na czas nieokreślony – są zawiązywane i rozwiązywane z woli stron lub z
mocy ustawy.

Zalety:

•

chroni cię kodeks pracy

•

regularnie otrzymujesz wynagrodzenie

•

składki na ZUS płaci pracodawca

•

staŜ pracy zostanie zaliczony do emerytury

•

przysługuje ci płatny urlop wypoczynkowy

•

korzystasz z bezpłatnej opieki medycznej

•

otrzymujesz zasiłek chorobowy

•

otrzymujesz wynagrodzenie za nadgodziny

•

otrzymujesz odprawę przy rozwiązaniu umowy z przyczyn dotyczących
pracodawcy

•

za wyrządzoną szkodę odpowiadasz finansowo, ale kwota odszkodowania nie
moŜe przekracza trzymiesięcznego wynagrodzenia.

Wady:

•

musisz podporządkować się poleceniom pracodawcy

•

wykonywać obowiązki osobiście w wyznaczonym miejscu i czasie

•

pracodawca moŜe zmienić zakres obowiązków w trakcie trwania umowy.

Umowy cywilno – prawne:
Ten rodzaj umów regulują przepisy zawarte w Kodeksie Cywilnym, a spory rozstrzygają sądy
powszechne. W umowach cywilnoprawnych najistotniejsze jest osiągnięcie określonego
rezultatu, np. wykonanie danego zlecenia lub dzieła.

1. Umowa o dzieło
Wykonawca zobowiązuje się do realizacji oznaczonego dzieła, na przykład napisania ksiąŜki,
sporządzenia ekspertyzy, a zamawiający, do wypłaty wynagrodzenia określonego w umowie.
Zalety:

•

czas i miejsce pracy moŜesz sam regulować

•

moŜesz zlecić zadanie podwykonawcom

•

masz moŜliwość wykonywania pracy u kilku pracodawców jednocześnie.

Wady:

•

okres pracy nie wlicza się do emerytury

•

nie przysługuje płatny urlop

•

nie przysługuje zwolnienie lekarskie

•

pracodawca moŜe obniŜyć wynagrodzenie lub go nie wypłacić, jeŜeli nie dotrzymasz
terminu.

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

2. Umowa – zlecenie
Umowa zlecenie jest zawierana na czas określony, dodatkowo określa się produkt czy usługę,
które zleceniobiorca musi wykonać.
Zalety:

•

czas i miejsce pracy moŜesz sam wybierać

•

moŜesz wypowiedzieć umowę, jeśli pracodawca zmienia warunki

•

moŜliwość wykonywania pracy u kilku pracodawców jednocześnie.

Wady:

•

okres pracy nie jest wliczany do staŜu pracy

•

nie przysługuje zwolnienie lekarskie

•

bezpłatna pomoc lekarska

•

jeŜeli jest to jedyna praca, zostaną potracone składki na ubezpieczenie zdrowotne
i emerytalno – rentowe.

3. Umowa agencyjna
Jest  zobowiązaniem  do  stałego  pośredniczenia  w  zawieraniu  umów  na  rzecz  lub  w  imieniu
zlecającego  za  określonym  wynagrodzeniem  (prowizją,  tj.  uzgodnionym  procentem  od
wartości transakcji). Nie ma określonych zasad rozwiązania takiej umowy.

4. Umowa o pracę nakładczą
Jest  to  pośrednia  umowa  pomiędzy  umową  o  pracę  a  umową  o  dzieło  (tzw.  swoista  umowa
rezultatu). Wykonawca nie musi świadczyć pracy osobiście, sam organizuje sobie czas pracy,
jej  miejsce  oraz  narzędzia.  MoŜe  być  rozwiązana  z  zachowaniem  miesięcznego  okresu
wypowiedzenia.

5. Wolontariat
Osoby  decydujące  się  na  wolontariat  pracują  w  organizacji  na  podstawie  porozumienia
zawartego z organizacją. Porozumienie powinno określać zakres, sposób i czas wykonywania
ś

wiadczeń, a takŜe zawiera postanowienie o moŜliwości jego rozwiązania. W wypadku, jeśli

wolontariat przekracza 30 dni, porozumienie musi mieć formę pisemną. Dla porozumień
krótszych wystarcza forma ustna.
Zalety:

•

zdobycie doświadczenia w zawodzie

•

przysługują świadczenia zdrowotne

•

ubezpieczenie od następstw nieszczęśliwych wypadków, jeŜeli okres umowy
przekracza 30 dni

•

zaświadczenie i ocena pracy.

Wady :

•

brak wynagrodzenia

•

brak wpłat składek ZUS

•

wolontariusz odpowiada za niewykonanie lub nienaleŜyte wykonanie
zobowiązania.