BIURO ANALIZ I PROGRAMOWANIA
W dniu 25 marca 2013 r. odbyło si
ę
kolejne posiedzenie Zespołu Ekspertów
ds. Prognozowania Cen Podstawowych Produktów Rolniczych, powołanego przez
Prezesa Agencji Rynku Rolnego, które miało na celu zaktualizowanie prognozy cen
rynkowych podstawowych produktów rolniczych do wrze
ś
nia 2013 r.
Poni
ż
ej zaprezentowano prognozy cen skupu:
•
zbó
ż
,
•
trzody chlewnej, bydła i kurcz
ą
t,
•
mleka
•
oraz cen zbytu odtłuszczonego mleka w proszku i masła
na tle przewidywanych czynników popytowo-poda
ż
owych wpływaj
ą
cych na ich
poziom.
2013.04.04
PROGNOZA CEN RYNKOWYCH
PODSTAWOWYCH PRODUKTÓW ROLNO-
Ż
YWNO
Ś
CIOWYCH
Rynek zbó
ż
2
1. RYNEK ZBÓ
Ż
•
aktualna sytuacja cenowa
Ceny skupu zbó
ż
na rynku
ś
wiatowym (w tym tak
ż
e unijnym), po znacz
ą
cym
wzro
ś
cie w drugiej połowie 2012 r., od pocz
ą
tku 2013 r. wykazywały tendencj
ę
spadkow
ą
, co było efektem optymistycznych prognoz zbiorów zbó
ż
w nadchodz
ą
cym
sezonie. W
ś
lad za spadkiem cen na rynkach zagranicznych, w lutym i w marcu 2013 r.
obni
ż
yły si
ę
równie
ż
ceny zbó
ż
w kraju. Du
ż
e zapotrzebowanie na zbo
ż
a na rynku
ś
wiatowym, przy mniejszej poda
ż
y ziarna z rejonu Morza Czarnego oraz Europy
Południowej, spowodowało,
ż
e ceny zbó
ż
, pomimo spadku, nadal były relatywnie
wysokie. Według danych GUS w lutym 2013 r. w krajowym skupie za pszenic
ę
przeci
ę
tnie uzyskiwano 1.021 zł/t, o 29% wi
ę
cej ni
ż
rok wcze
ś
niej.
Ś
rednia cena
j
ę
czmienia wynosiła 862 zł/t i była o 7% wy
ż
sza ni
ż
przed rokiem (w tym j
ę
czmienia
paszowego wzrosła o 9%, do 844 zł/t). Cena
ż
yta ukształtowała si
ę
na poziomie 760 zł/t,
o 6% ni
ż
szym ni
ż
rok wcze
ś
niej (nale
ż
y jednak zaznaczy
ć
,
ż
e w I kwartale 2012 r.
ż
yto było dro
ż
sze od pszenicy).
Ś
rednia cena kukurydzy wyniosła 864 zł/t i była
o 14% wy
ż
sza ni
ż
w lutym 2012 r.
CENY PSZENICY [zł/t]
700
750
800
850
900
950
1000
1050
1100
1150
V
I
2
0
1
1
IX
2
0
1
1
X
II
2
0
1
1
II
I
2
0
1
2
V
I
2
0
1
2
IX
2
0
1
2
X
II
2
0
1
2
II
I
2
0
1
3
V
I
2
0
1
3
IX
2
0
1
3
700
750
800
850
900
950
1000
1050
1100
1150
pszenica ogółem w skupie wg GUS
pszenica konsumpcy jna na giełdach
prognoza
GUS
Ź
ródło: opracowanie ARR na podstawie danych GUS i prognozy Zespołu Ekspertów.
Według
danych
uzyskanych
od
podmiotów
obj
ę
tych
monitoringiem
Zintegrowanego Systemu Rolniczej Informacji Rynkowej MRiRW, w okresie trzech
tygodni marca 2013 r. przeci
ę
tna cena skupu pszenicy konsumpcyjnej była o 3%
ni
ż
sza od notowanej miesi
ą
c wcze
ś
niej, kształtuj
ą
c si
ę
na poziomie 1.004 zł/t. Ni
ż
sze
ni
ż
w analogicznym okresie lutego 2013 r. (o 5%) były równie
ż
ceny
ż
yta
konsumpcyjnego (705 zł/t), j
ę
czmienia paszowego (834 zł/t) oraz kukurydzy (880 zł/t).
Rynek zbó
ż
3
CENY SKUPU
Ż
YTA [zł/t]
650
700
750
800
850
900
V
I
2
0
1
1
IX
2
0
1
1
X
II
2
0
1
1
II
I
2
0
1
2
V
I
2
0
1
2
IX
2
0
1
2
X
II
2
0
1
2
II
I
2
0
1
3
V
I
2
0
1
3
IX
2
0
1
3
650
700
750
800
850
900
GUS
prognoza
Ź
ródło: opracowanie ARR na podstawie danych GUS i prognozy Zespołu Ekspertów.
W Unii Europejskiej (według danych Komisji Europejskiej) w dniach 11-
17.03.2013 r. za pszenic
ę
konsumpcyjn
ą
przeci
ę
tnie płacono 242 EUR/t (1.007 zł/t),
za kukurydz
ę
226 EUR/t (940 zł/t), a za j
ę
czmie
ń
paszowy 212 EUR/t (881 zł/t).
Ś
rednie unijne ceny j
ę
czmienia były o 5% ni
ż
sze od notowanych miesi
ą
c wcze
ś
niej,
pszenicy o 2% ni
ż
sze, a kukurydzy o 1% ni
ż
sze. W odniesieniu do cen sprzed roku
pszenica była o 20% dro
ż
sza, kukurydza o 14% dro
ż
sza, a j
ę
czmie
ń
paszowy o 7%
dro
ż
szy. W Polsce ceny skupu pszenicy były zbli
ż
one do
ś
redniej unijnej, j
ę
czmienia
paszowego o 5% ni
ż
sze, a kukurydzy o 6% ni
ż
sze od
ś
redniej unijnej.
•
czynniki wpływaj
ą
ce na poziom cen:
- zapasy pocz
ą
tkowe
Krajowe zapasy zbó
ż
na pocz
ą
tku sezonu 2012/2013 zostały oszacowane przez
GUS na poziomie 4,2 mln ton, o 6% ni
ż
szym ni
ż
sezon wcze
ś
niej. W tym czasie
zapasy w UE zmniejszyły si
ę
o 3%, do 27 mln ton (wg oceny USDA – United States
Department of Agriculture z marca 2013 r.), a zapasy
ś
wiatowe o 1%, do 361 mln ton.
- poziom produkcji
W sezonie 2012/2013 zbiory zbó
ż
na
ś
wiecie (wg marcowego szacunku USDA)
wyniosły 1.779 mln ton i były o 4% mniejsze ni
ż
w poprzednim sezonie. Mniejsze
zbiory przyczyniły si
ę
do utrzymania przewagi popytu nad poda
żą
. Słabe zbiory zbó
ż
odnotowano w krajach WNP (146 mln ton, o 25% mniejsze ni
ż
w 2011 r.), a zwłaszcza
w Rosji, w Kazachstanie i na Ukrainie. Sytuacj
ę
na tych rynkach łagodz
ą
jednak du
ż
e
Rynek zbó
ż
4
zapasy ziarna. W UE-27 zbiory zbó
ż
w 2012 r. oszacowane zostały na poziomie
272 mln ton, o 4% ni
ż
szym ni
ż
rok wcze
ś
niej, co przy mniejszych ni
ż
w poprzednim
sezonie zapasach ziarna, wzmaga presj
ę
popytu na rynku unijnym.
W Polsce, według danych GUS, zbiory zbó
ż
w 2012 r. (ł
ą
cznie z kukurydz
ą
,
prosem i gryk
ą
) ukształtowały si
ę
na poziomie 28,5 mln ton, tj. o 6,6% wy
ż
szym ni
ż
rok wcze
ś
niej. Tak dobre zbiory uzyskano przede wszystkim w wyniku zwi
ę
kszonej
powierzchni zasiewów kukurydzy. Zwi
ą
zane to było z konieczno
ś
ci
ą
przesiewów
zbó
ż
na plantacjach zniszczonych mrozem, na których wi
ę
kszo
ść
rolników posiała
kukurydz
ę
(z uwagi na terminy agrotechniczne). W efekcie zbiory kukurydzy
osi
ą
gn
ę
ły poziom około 4 mln ton, o 67% wy
ż
szy ni
ż
w 2011 r. Zbó
ż
podstawowych
z mieszankami zbo
ż
owymi zebrano 24,4 mln ton, tj. nieznacznie (o 0,6%) wi
ę
cej ni
ż
w roku poprzednim. Spadek wyst
ą
pił w produkcji pszenicy (o blisko 8%) i pszen
ż
yta
(o 21%). Wzrost zbiorów odnotowano natomiast w przypadku pozostałych zbó
ż
(j
ę
czmienia o 26%,
ż
yta o 11%, owsa o 6%, mieszanek zbo
ż
owych o 16%).
Skup zbó
ż
podstawowych z mieszankami w okresie o
ś
miu miesi
ę
cy bie
żą
cego
sezonu (lipiec 2012 r. – luty 2013 r.) ukształtował si
ę
na poziomie 6,5 mln ton (w tym
4 mln ton pszenicy), tj. o 12% wy
ż
szym ni
ż
w tym samym okresie poprzedniego
sezonu. Z uwagi na słabe zbiory pszenicy skup tego zbo
ż
a był o 7% mniejszy ni
ż
rok
wcze
ś
niej. W tym czasie skup kukurydzy zwi
ę
kszył si
ę
do 2,3 mln ton, tj. o 61%.
W Polsce, ze wzgl
ę
du na konieczno
ść
wykonania stosownych zabiegów
agrotechnicznych po zbiorach kukurydzy, które odbywaj
ą
si
ę
pó
ź
n
ą
jesieni
ą
,
mo
ż
liwo
ść
zasiewów ozimin jest ograniczona. Z przeprowadzonej przez GUS
jesiennej oceny wynika,
ż
e zbó
ż
ozimych pod zbiory w 2013 r. zasiano ponad
4,3 mln ha, o blisko 157 tys. ha mniej ni
ż
przed rokiem. Przed wej
ś
ciem w stan
zimowego spoczynku uprawy były wła
ś
ciwie wyro
ś
ni
ę
te i dobrze rozkrzewione.
Wysokie ceny zbó
ż
mog
ą
spowodowa
ć
,
ż
e mniejsza powierzchnia zasiewów zbó
ż
ozimych zostanie (przynajmniej cz
ęś
ciowo) zrekompensowana zwi
ę
kszeniem areału
upraw zbó
ż
jarych. Przedłu
ż
aj
ą
ca si
ę
zima wstrzymuje rozwój wegetacyjny ozimin
oraz opó
ź
nia siewy zbó
ż
jarych, co mo
ż
e mie
ć
negatywny wpływ na ich plony. Przy
opó
ź
nionych siewach, znaczny areał mo
ż
e zosta
ć
przeznaczony pod zasiewy
kukurydzy, której plony s
ą
znacznie wi
ę
ksze ni
ż
zbó
ż
podstawowych. Decyduj
ą
cy
wpływ na poziom i jako
ść
zbiorów b
ę
d
ą
miały warunki agrometeorologiczne w
dalszym okresie wegetacji, a zwłaszcza w ostatniej jej fazie oraz w okresie
ż
niw.
Zakładaj
ą
c sprzyjaj
ą
ce warunki pogodowe w dalszej cz
ęś
ci sezonu mo
ż
na si
ę
Rynek zbó
ż
5
spodziewa
ć
,
ż
e zbiory zbó
ż
w 2013 r. b
ę
d
ą
zbli
ż
one do
ś
redniej wieloletniej
i ukształtuj
ą
si
ę
w granicach 27-28 mln ton.
- zu
ż
ycie krajowe
Ocenia si
ę
,
ż
e w sezonie 2012/2013 nast
ą
pi zmniejszenie chłonno
ś
ci
krajowego rynku zbó
ż
, w wyniku post
ę
puj
ą
cej redukcji pogłowia trzody chlewnej.
Wi
ę
ksza mo
ż
e by
ć
jednak produkcja
ż
ywca drobiowego i wołowego. Szacuje si
ę
,
ż
e
zu
ż
ycie zbó
ż
na cele paszowe b
ę
dzie (o 0,5 mln ton) mniejsze ni
ż
w poprzednim
sezonie i wyniesie 16,4 mln ton. Zapotrzebowanie na zbo
ż
a na cele konsumpcyjne
ocenia si
ę
na 5,2 mln ton wobec blisko 5,4 mln ton sezon wcze
ś
niej. Pomimo
wysokich cen zakłada si
ę
niewielki wzrost zu
ż
ycia zbó
ż
na cele przemysłowe (do
2,5 mln ton), w tym na biopaliwa. Natomiast zu
ż
ycie ziarna do siewu mo
ż
e by
ć
mniejsze ni
ż
sezon wcze
ś
niej i wynie
ść
1,7 mln ton. Ogółem w sezonie 2012/2013
krajowe zapotrzebowanie na zbo
ż
e mo
ż
e by
ć
o 3% mniejsze ni
ż
w poprzednim
sezonie, kształtuj
ą
c si
ę
na poziomie 27 mln ton.
- handel zagraniczny
W sezonie 2012/2013, przy ograniczonych dostawach zbó
ż
z basenu Morza
Czarnego,
ś
wiatowy rynek zbó
ż
kształtuje si
ę
pod wpływem przewagi popytu nad
poda
żą
. W zwi
ą
zku z tym, pomimo mniejszych ni
ż
rok wcze
ś
niej zbiorów w UE,
eksport unijnego zbo
ż
a utrzymuje si
ę
na poziomie znacz
ą
co wy
ż
szym ni
ż
w poprzednim sezonie. Du
ż
y jest tak
ż
e eksport zbó
ż
z Polski, co jest efektem
dobrych zbiorów oraz ni
ż
szych ni
ż
u najwi
ę
kszych unijnych eksporterów cen
polskiego ziarna. Według danych Ministerstwa Finansów w okresie siedmiu miesi
ę
cy
sezonu 2012/2013 (lipiec 2012 – stycze
ń
2013) z kraju wywieziono 2,9 mln ton
ziarna zbó
ż
(2,2 razy wi
ę
cej ni
ż
w tym samym okresie sezonu 2011/2012). Eksport
produktów pierwotnego przetwórstwa był o 19% wi
ę
kszy ni
ż
przed rokiem,
a produktów wtórnego przetwórstwa o 3% wi
ę
kszy. Warto
ść
eksportu zbó
ż
(bez
ry
ż
u) i przetworów zbo
ż
owych zwi
ę
kszyła si
ę
o 57% w porównaniu do tego samego
okresu poprzedniego sezonu (m.in. ze wzgl
ę
du na wy
ż
sze ceny oraz zmian
ę
struktury wywozu) i wyniosła ponad 1,2 mld EUR. Ocenia si
ę
,
ż
e w całym sezonie
2012/2013 eksport zbó
ż
i przetworów zbo
ż
owych (w ekwiwalencie ziarna) mo
ż
e
ukształtowa
ć
si
ę
na poziomie 3,8 mln ton wobec 1,9 mln ton w sezonie 2011/2012.
Import ziarna w okresie siedmiu miesi
ę
cy sezonu 2012/2013 był o 59%
mniejszy ni
ż
rok wcze
ś
niej i wyniósł 361 tys. ton. Mniej o 6% zaimportowano równie
ż
produktów pierwotnego przetwórstwa. Przywóz produktów wysokoprzetworzonych
Rynek zbó
ż
6
był jednak o 5% wi
ę
kszy. Wydatki na import zbó
ż
(bez ry
ż
u) i przetworów zbo
ż
owych
w okresie lipiec 2012 r. – stycze
ń
2013 r. ukształtowały si
ę
na poziomie 430 mln EUR
wobec 505 mln EUR w tym samym okresie poprzedniego sezonu. Saldo handlu
zagranicznego zbo
ż
ami i przetworami zbo
ż
owymi było dodatnie i wyniosło 802 mln EUR
wobec 280 mln EUR rok wcze
ś
niej. Prognozuje si
ę
,
ż
e w porównaniu z poprzednim
rokiem gospodarczym przywóz zbó
ż
w sezonie 2012/2013 b
ę
dzie o ponad 30%
mniejszy i ukształtuje si
ę
na poziomie 1,7 mln ton. Stanowi
ć
to b
ę
dzie m.in.
strukturalne uzupełnienie krajowego bilansu zbó
ż
potrzebnego dla przemysłu
przetwórczego.
•
prognoza cen skupu do wrze
ś
nia 2013 r.
W roku gospodarczym 2012/2013 przewidywane globalne zapotrzebowanie na
zbo
ż
a jest wi
ę
ksze od
ś
wiatowej produkcji. W zwi
ą
zku z tym zapasy ko
ń
cowe ulegn
ą
zmniejszeniu (wg USDA o 10%). Przedłu
ż
aj
ą
cy si
ę
okres zimowania zbó
ż
w Europie
wzmaga obawy o plony, zwłaszcza zbó
ż
konsumpcyjnych. Niepewno
ść
co do
poziomu tegorocznych zbiorów zbó
ż
na
ś
wiecie b
ę
dzie powodowa
ć
,
ż
e ceny zbó
ż
do
ko
ń
ca sezonu b
ę
d
ą
determinowane malej
ą
cymi zapasami, kształtuj
ą
c si
ę
na
wysokim poziomie, równie
ż
w Polsce.
W nast
ę
pnym roku gospodarczym (2013/2014) popyt na unijne zbo
ż
e mo
ż
e by
ć
nadal znacz
ą
cy, gdy
ż
kraje WNP nie powróc
ą
jeszcze na pozycj
ę
ś
wiatowego
potentata w eksporcie zbó
ż
, z uwagi na konieczno
ść
odbudowy zapasów oraz du
ż
e
potrzeby własnego rynku. W zwi
ą
zku z tym ceny zbó
ż
na
ś
wiecie nadal b
ę
d
ą
relatywnie wysokie.
Uwzgl
ę
dniaj
ą
c aktualn
ą
i przewidywan
ą
sytuacj
ę
poda
ż
owo-popytow
ą
, Zespół
Ekspertów ocenił,
ż
e przeci
ę
tne ceny skupu zbó
ż
do wrze
ś
nia 2013 r. mog
ą
kształtowa
ć
si
ę
nast
ę
puj
ą
co:
2013 r.
Wyszczególnienie
j.m.
czerwiec
wrzesie
ń
Pszenica ogółem
1)
zł/t
970-1020
860-920
Pszenica konsumpcyjna
2)
zł/t
1000-1050
900-960
Ż
yto
1)
zł/t
740-780
670-720
1)
Dotyczy przewidywanej
ś
redniej wa
ż
onej ceny danego rodzaju zbo
ż
a zarówno konsumpcyjnego, jak i paszowego.
2)
Dotyczy przewidywanych cen w transakcjach giełdowych.
Rynek wieprzowiny
7
2. RYNEK WIEPRZOWINY
•
aktualna sytuacja cenowa
Bariera krajowego popytu na wieprzowin
ę
oraz spadek cen w pa
ń
stwach
b
ę
d
ą
cych głównymi unijnymi eksporterami wieprzowiny spowodowały,
ż
e od
listopada 2012 r. równie
ż
w Polsce ceny skupu trzody chlewnej spadały. Ponowny
wzrost krajowych cen skupu
ż
ywca wieprzowego nast
ą
pił w lutym i marcu 2013 r.
Według danych GUS w lutym br. dostawcy otrzymywali przeci
ę
tnie 5,18 zł/kg
ż
ywca
wieprzowego, tj. o 1% wi
ę
cej ni
ż
w styczniu 2013 r., ale o 3% mniej ni
ż
w lutym
2012 r.
CENY SKUPU
Ż
YWCA WIEPRZOWEGO [zł/kg]
4,50
4,75
5,00
5,25
5,50
5,75
6,00
6,25
V
I
2
0
1
1
IX
2
0
1
1
X
II
2
0
1
1
II
I
2
0
1
2
V
I
2
0
1
2
IX
2
0
1
2
X
II
2
0
1
2
II
I
2
0
1
3
V
I
2
0
1
3
IX
2
0
1
3
4,50
4,75
5,00
5,25
5,50
5,75
6,00
6,25
prognoza
GUS
Ź
ródło: opracowanie ARR na podstawie danych GUS i prognozy Zespołu Ekspertów.
Według danych Zintegrowanego Systemu Rolniczej Informacji Rynkowej
MRiRW w przedostatnim tygodniu marca 2013 r. ceny skupu
ż
ywca wieprzowego
ukształtowały si
ę
na poziomie 5,33 zł/kg
1
, o 2% wy
ż
szym ni
ż
miesi
ą
c wcze
ś
niej
i o 4% wy
ż
szym ni
ż
przed rokiem. W tym czasie
ś
rednia unijna cena trzody chlewnej
wyniosła 172,27 EUR/100 kg (według wagi poubojowej schłodzonej klasy E), o 7%
wi
ę
cej ni
ż
w analogicznym okresie 2012 r. Cena w Polsce w przeliczeniu na walut
ę
unijn
ą
(170,25 EUR/100 kg) była wy
ż
sza od
ś
rednich cen m.in. we Francji, w Danii,
Holandii, Belgii i na W
ę
grzech, a ni
ż
sza ni
ż
np. w Niemczech.
1
W ramach ZSRIR ceny skupu trzody chlewnej s
ą
zbierane dla masy poubojowej. Cena
ż
ywca jest
obliczana przy zastosowaniu
ś
redniego wska
ź
nika wydajno
ś
ci rze
ź
nej.
Rynek wieprzowiny
8
•
czynniki wpływaj
ą
ce na poziom cen skupu:
- pogłowie trzody chlewnej i produkcja
ż
ywca wieprzowego
Utrzymuj
ą
ce si
ę
od wrze
ś
nia 2010 r. niekorzystne warunki ekonomiczne tuczu
trzody chlewnej przyczyniły si
ę
do gł
ę
bokiego spadku jej pogłowia w Polsce. Zgodnie
z informacj
ą
GUS w ko
ń
cu listopada 2012 r. pogłowie trzody chlewnej ukształtowało
si
ę
na poziomie 11,1 mln sztuk, o 14,8% ni
ż
szym ni
ż
przed rokiem i o prawie 25%
ni
ż
szym ni
ż
dwa lata wcze
ś
niej. Ograniczenie pogłowia trzody chlewnej w Polsce
nast
ą
piło we wszystkich grupach wiekowo-u
ż
ytkowych, przy czym najbardziej
zmalała liczba prosi
ą
t (o 17,1%) i tuczników (o 16,4%). Zmniejszenie liczebno
ś
ci loch
zapowiada utrzymanie si
ę
spadku krajowego pogłowia trzody chlewnej w 2013 r.
Spadek pogłowia trzody chlewnej w Polsce w dalszym ci
ą
gu mo
ż
e by
ć
łagodzony
rosn
ą
cym importem trzody.
Konsekwencj
ą
spadku liczebno
ś
ci trzody chlewnej jest zmniejszenie krajowej
produkcji
ż
ywca wieprzowego. Szacuje si
ę
,
ż
e w 2012 r. krajowa produkcja
ż
ywca
wieprzowego ukształtowała si
ę
na poziomie około 2.170 tys. ton (1.690 tys. ton
w w.b.c.), tj. o 10% ni
ż
szym ni
ż
w roku poprzednim. Uwzgl
ę
dniaj
ą
c przewidywany
dalszy spadek pogłowia trzody chlewnej, prognozuje si
ę
,
ż
e w 2013 r. równie
ż
krajowa produkcja
ż
ywca wieprzowego mo
ż
e ulec dalszemu gł
ę
bokiemu
zmniejszeniu.
Według szacunków Komisji Europejskiej w 2012 r. unijna produkcja
wieprzowiny była o 1% mniejsza od notowanej w roku poprzednim. Pod koniec
2012 r. pogłowie loch w UE było o 3,2% mniejsze ni
ż
rok wcze
ś
niej, co zapowiada
spadek pogłowia pozostałych grup wiekowo-u
ż
ytkowych w 2013 r. W efekcie,
zgodnie z prognozami KE, w 2013 r. w UE nast
ą
pi dalszy spadek produkcji
wieprzowiny. Do zmniejszenia unijnej produkcji wieprzowiny mog
ą
przyczyni
ć
si
ę
równie
ż
przepisy w zakresie dobrostanu loch pro
ś
nych (Dyrektywa Rady
2008/120/WE z dnia 18 grudnia 2008 r.), których ostateczny termin wdro
ż
enia
upłyn
ą
ł 1 stycznia 2013 r.
- handel zagraniczny
W styczniu 2013 r. UE wyeksportowała 247 tys. ton wieprzowiny (w wadze
produktu), o 2% mniej ni
ż
przed rokiem, a zaimportowała 3 tys. ton, o 5% mniej.
Według prognoz KE w 2013 r. malej
ą
ca unijna produkcja wieprzowiny i wysokie ceny
Rynek wieprzowiny
9
w UE przyczyni
ą
si
ę
do znacznego spadku unijnego eksportu produktów
wieprzowych. KE ocenia,
ż
e import wieprzowiny do UE nadal b
ę
dzie marginalny.
W 2012 r. zarówno polski eksport, jak i import wieprzowiny osi
ą
gn
ę
ły najwy
ż
szy
notowany dot
ą
d poziom. Do Polski przywieziono 721 tys. ton
ż
ywca, mi
ę
sa oraz
przetworów i tłuszczów wieprzowych (w ekwiwalencie mi
ę
sa
2
), o 7% wi
ę
cej ni
ż
w 2011 r. Wzrost importu wieprzowiny do Polski wynikał ze zwi
ę
kszenia importu
ż
ywca. W tym czasie do kraju sprowadzono 3,5 mln sztuk trzody chlewnej, głównie
prosi
ą
t i warchlaków, tj. o 39% wi
ę
cej. Import
ż
ywca wyra
ż
ony w ekwiwalencie mi
ę
sa
wzrósł a
ż
o 62%. Eksport wieprzowiny zwi
ę
kszył si
ę
ze wzgl
ę
du na du
ż
y popyt
zagraniczny na to mi
ę
so i ograniczony popyt krajowy. W 2012 r. wywóz wieprzowiny
z Polski osi
ą
gn
ą
ł poziom 585 tys. ton (w ekwiwalencie mi
ę
sa), o 16% wy
ż
szy ni
ż
w roku poprzednim. Ujemne saldo polskiego handlu zagranicznego produktami
wieprzowymi wyniosło 136 tys. ton wobec 172 tys. ton w 2011 r., a w uj
ę
ciu
warto
ś
ciowym 309 mln EUR wobec 314 mln EUR.
W styczniu 2013 r. eksport produktów wieprzowych z Polski wyniósł 49 tys. ton
(w ekwiwalencie mi
ę
sa) i był o 28% wi
ę
kszy ni
ż
rok wcze
ś
niej. Do Polski
sprowadzono 56 tys. ton asortymentu wieprzowego, o 11% wi
ę
cej ni
ż
przed rokiem.
Przewiduje si
ę
,
ż
e w całym 2013 r. wzrost importu, mimo zmniejszenia krajowego
pogłowia trzody, umo
ż
liwi zwi
ę
kszenie eksportu produktów wieprzowych.
- spo
ż
ycie
Mniejsza krajowa poda
ż
wieprzowiny oraz drogi import przyczyniły si
ę
do
wzrostu cen detalicznych mi
ę
sa wieprzowego w Polsce. W 2012 r. ceny te były
o 10% wy
ż
sze ni
ż
w 2011 r. IERiG
Ż
szacuje,
ż
e z powodu wysokich cen mi
ę
sa
wieprzowego jego konsumpcja w 2012 r. mogła ukształtowa
ć
si
ę
na poziomie około
40 kg na mieszka
ń
ca wobec 42,5 kg na mieszka
ń
ca w 2011 r. W okresie stycze
ń
– luty 2013 r. ceny detaliczne wieprzowiny były o 2% wy
ż
sze ni
ż
w tym samym
okresie 2012 r. W zwi
ą
zku z brakiem perspektyw na znacz
ą
cy spadek cen
detalicznych wieprzowiny w 2013 r. przewiduje si
ę
,
ż
e spo
ż
ycie tego mi
ę
sa ulegnie
zmniejszeniu do 39 kg na mieszka
ń
ca.
2
Wyniki polskiego handlu zagranicznego asortymentem wieprzowym zostały obliczone przez
analityków ARR na podstawie wst
ę
pnych danych Ministerstwa Finansów. Przeliczenia na ekwiwalent
mi
ę
sa dokonano zgodnie z metodologi
ą
EUROSTAT.
Rynek wieprzowiny
10
•
prognoza cen skupu do wrze
ś
nia 2013 r.
Na wysoko
ść
krajowych cen skupu
ż
ywca wieprzowego w prognozowanym
okresie b
ę
d
ą
miały wpływ przede wszystkim ceny wieprzowiny w UE oraz kurs
złotego wobec euro. W UE w nast
ę
pstwie spadku produkcji wieprzowiny, przy
jednocze
ś
nie znacz
ą
co zmniejszonym eksporcie, w 2013 r. poda
ż
wieprzowiny mo
ż
e
by
ć
nieco mniejsza ni
ż
w 2012 r. Jednak trudna sytuacja ekonomiczna oraz wzrost
zainteresowania konsumentów ta
ń
szymi gatunkami mi
ę
sa, zwłaszcza kurcz
ą
t
brojlerów, prawdopodobnie spowoduj
ą
,
ż
e w 2013 r. unijne ceny wieprzowiny nie
b
ę
d
ą
istotnie wy
ż
sze od wysokich cen w roku poprzednim.
Zgodnie z prognoz
ą
Zespołu Ekspertów przeci
ę
tne ceny skupu
ż
ywca
wieprzowego w Polsce w okresie obj
ę
tym prognoz
ą
b
ę
d
ą
kształtowa
ć
si
ę
na
poziomie zbli
ż
onym do notowanego w analogicznych miesi
ą
cach 2012 r. i mog
ą
przyjmowa
ć
nast
ę
puj
ą
ce warto
ś
ci:
2013 r.
Wyszczególnienie
j.m.
czerwiec
wrzesie
ń
Ż
ywiec wieprzowy
zł/kg
5,40-5,70
5,60-6,00
Rynek wołowiny i ciel
ę
ciny
11
3. RYNEK WOŁOWINY I CIEL
Ę
CINY
•
aktualna sytuacja cenowa
Du
ż
y popyt zagraniczny na wołowin
ę
oraz wysokie ceny
ż
ywca wołowego
w innych krajach UE spowodowały,
ż
e pomimo okresowych spadków, w 2012 r. ceny
skupu
ż
ywca wołowego w Polsce nadal wykazywały tendencj
ę
wzrostow
ą
. W okresie
dwóch pierwszych miesi
ę
cy 2013 r., przy znacznym wzro
ś
cie poda
ż
y
ż
ywca do
skupu, ceny skupu bydła ogółem (bez ciel
ą
t) były zbli
ż
one do notowanych przed
rokiem. Według danych GUS w lutym 2013 r. bydło ogółem skupowano
ś
rednio po
6,62 zł/kg, o 1% dro
ż
ej ni
ż
przed rokiem, a bydło młode po 6,85 zł/kg, o 1% taniej.
Ź
ródło: opracowanie ARR na podstawie danych GUS i prognozy Zespołu Ekspertów.
Zgodnie z danymi Zintegrowanego Systemu Rolniczej Informacji Rynkowej
MRiRW w przedostatnim tygodniu marca 2013 r. ceny skupu bydła ogółem wynosiły
przeci
ę
tnie 6,17 zł/kg
3
i były o 5% ni
ż
sze ni
ż
miesi
ą
c wcze
ś
niej oraz o 2% ni
ż
sze ni
ż
w analogicznym okresie 2012 r. W tym czasie
ś
rednia unijna cena bydła (według
wagi poubojowej schłodzonej klasy R3) osi
ą
gn
ę
ła poziom 396,84 EUR/100 kg, o 3%
wy
ż
szy ni
ż
przed rokiem. Cena polskiej wołowiny wyra
ż
ona w walucie unijnej
ukształtowała si
ę
na poziomie 312,50 EUR/100 kg.
3
W ramach ZSRIR ceny skupu bydła s
ą
zbierane dla masy poubojowej. Cena
ż
ywca jest obliczana
przy zastosowaniu
ś
rednich wska
ź
ników wydajno
ś
ci rze
ź
nej.
CENY SKUPU
Ż
YWCA WOŁOWEGO [zł/kg]
5,40
5,70
6,00
6,30
6,60
6,90
7,20
V
I
2
0
1
1
IX
2
0
1
1
X
II
2
0
1
1
II
I
2
0
1
2
V
I
2
0
1
2
IX
2
0
1
2
X
II
2
0
1
2
II
I
2
0
1
3
V
I
2
0
1
3
IX
2
0
1
3
5,40
5,70
6,00
6,30
6,60
6,90
7,20
ż
ywiec wołowy ogółem
młode bydło rze
ź
ne
prognoza
GUS
Rynek wołowiny i ciel
ę
ciny
12
•
czynniki wpływaj
ą
ce na poziom cen skupu:
- pogłowie bydła oraz produkcja
ż
ywca wołowego i ciel
ę
cego
Od akcesji Polski do UE krajowe pogłowie bydła rze
ź
nego systematycznie
ro
ś
nie. Według GUS w grudniu 2012 r. w odniesieniu do stanu sprzed roku pogłowie
ciel
ą
t wzrosło o 1,9%, tj. do 1,4 mln szt. Liczebno
ść
młodego bydła (w wieku 1-2 lat)
wyniosła 1,3 mln szt., o 5,4% wi
ę
cej ni
ż
w ko
ń
cu 2011 r. Znacz
ą
cy spadek nast
ą
pił
natomiast w pogłowiu bydła w wieku powy
ż
ej dwóch lat (zwłaszcza krów), którego
było o 2,6% mniej ni
ż
przed rokiem. W efekcie liczebno
ść
bydła ogółem wynosiła
5,5 mln szt., tj. o 0,4% wi
ę
cej ni
ż
w grudniu 2011 r. Od kilku lat liczebno
ść
bydła
ogółem w Polsce, a w rezultacie tak
ż
e produkcja wołowiny, utrzymuj
ą
si
ę
na
wzgl
ę
dnie stabilnym poziomie. Stagnacja krajowej produkcji wołowiny wynika m.in.
z faktu, i
ż
w du
ż
ej cz
ęś
ci jest ona powi
ą
zana z mlecznym kierunkiem chowu bydła.
Zgodnie z szacunkami IERiG
Ż
w 2012 r. produkcja
ż
ywca wołowego
ukształtowała si
ę
na poziome około 710 tys. ton (369 tys. ton w w.b.c.), tj. o 4%
ni
ż
szym ni
ż
w roku poprzednim. Bior
ą
c pod uwag
ę
stan i struktur
ę
pogłowia bydła,
a tak
ż
e wzajemne relacje cen ciel
ą
t, bydła i pasz, w 2013 r. produkcja
ż
ywca
wołowego w Polsce mo
ż
e by
ć
o kilka procent wy
ż
sza ni
ż
rok wcze
ś
niej.
Według szacunków KE w 2012 r. w UE produkcja wołowiny i ciel
ę
ciny równie
ż
była o 4% mniejsza ni
ż
w roku poprzednim. W zwi
ą
zku ze spadkiem unijnego
pogłowia bydła odnotowanym w grudniu 2012 r. KE przewiduje,
ż
e w 2013 r. nast
ą
pi
dalsze zmniejszenie produkcji wołowiny i ciel
ę
ciny w UE.
- handel zagraniczny
Zgodnie z danymi KE w 2012 r. unijny eksport asortymentu wołowego
i ciel
ę
cego wyniósł 381 tys. ton (w ekwiwalencie mi
ę
sa), o 22% mniej ni
ż
w 2011 r.
Spadek wywozu wynikał z ograniczenia unijnej produkcji, zredukowania do zera
stawek refundacji wywozowych
4
oraz wycofania przez Turcj
ę
preferencji celnych na
przywóz wołowiny
5
. Import asortymentu wołowego i ciel
ę
cego do UE zmalał o 5%, do
273 tys. ton (w ekwiwalencie mi
ę
sa). W styczniu 2013 r. wyeksportowano 33 tys. ton
wołowiny (w wadze produktu), o 9% mniej ni
ż
przed rokiem, a zaimportowano
4
Komisja Europejska z dniem 20 kwietnia 2012 r. obni
ż
yła stawki refundacji
ś
rednio o 1/3
(rozporz
ą
dzenie nr 343/2012), z dniem 22 czerwca 2012 r. o kolejne 50% (rozporz
ą
dzenie nr
534/2012), a z dniem 21 wrze
ś
nia 2012 r. do zera (rozporz
ą
dzenie nr 859/2012).
5
W okresie od marca do lipca 2011 r. Turcja sukcesywnie podwy
ż
szała cła na import wołowiny.
Rynek wołowiny i ciel
ę
ciny
13
28 tys. ton, o 20% wi
ę
cej. KE prognozuje,
ż
e w całym 2013 r. unijny eksport
wołowiny mo
ż
e by
ć
o 13% mniejszy ni
ż
w roku poprzednim, a import o 9% wi
ę
kszy.
W 2012 r. zmalał równie
ż
polski eksport produktów wołowych. Na jego
zmniejszenie wpłyn
ą
ł przede wszystkim spadek krajowej produkcji wołowiny. Z Polski
(w ekwiwalencie mi
ę
sa
6
) wyeksportowano 321 tys. ton
ż
ywca, mi
ę
sa oraz
przetworów wołowych i ciel
ę
cych, tj. o 3% mniej ni
ż
w 2011 r. Wy
ż
sze ni
ż
rok
wcze
ś
niej ceny wołowiny za granic
ą
przyczyniły si
ę
do spadku tak
ż
e importu
wołowiny do Polski. Import asortymentu wołowego zmniejszył si
ę
o 5% i wyniósł
21 tys. ton. Dodatnie saldo handlu zagranicznego wołowin
ą
i ciel
ę
cin
ą
(w ekwiwalencie mi
ę
sa) wyniosło 300 tys. ton, o 3% mniej ni
ż
w roku poprzednim,
a w uj
ę
ciu warto
ś
ciowym 933 mln EUR, tj. o 4% wi
ę
cej. W styczniu 2013 r. eksport
produktów wołowych z Polski wyniósł 23 tys. ton (w ekwiwalencie mi
ę
sa) i był o 8%
wi
ę
kszy ni
ż
rok wcze
ś
niej. Do Polski sprowadzono 2 tys. ton asortymentu wołowego,
o 10% wi
ę
cej ni
ż
przed rokiem. Prognozuje si
ę
,
ż
e w całym 2013 r. polski eksport
wołowiny i ciel
ę
ciny mo
ż
e by
ć
nieco wi
ę
kszy ni
ż
w 2012 r., a import zbli
ż
ony.
- spo
ż
ycie
Od kilku lat w Polsce maleje konsumpcja wołowiny, głównie w nast
ę
pstwie
wysokich cen. W 2012 r. ceny detaliczne mi
ę
sa wołowego były a
ż
o 14% wy
ż
sze ni
ż
w roku poprzednim, podczas gdy ceny detaliczne mi
ę
sa wieprzowego wzrosły
o 10%, a drobiowego o 6%. Krajowe spo
ż
ycie wołowiny było bardzo małe i według
szacunków IERiG
Ż
wyniosło 1,9 kg na mieszka
ń
ca wobec 2,1 kg na mieszka
ń
ca
w 2011 r. W okresie dwóch pierwszych miesi
ę
cy 2013 r. ceny detaliczne wołowiny
były o 6% wy
ż
sze ni
ż
w tym samym okresie 2012 r. Mniejszy wzrost cen detalicznych
odnotowano w przypadku mi
ę
sa wieprzowego (o 2%) i drobiowego (o 1%).
W zwi
ą
zku z wysokimi cenami mi
ę
sa wołowego, w 2013 r. konsumpcja wołowiny
w Polsce najprawdopodobniej utrzyma si
ę
na bardzo niskim poziomie.
•
prognoza cen skupu bydła do wrze
ś
nia 2013 r.
Najwi
ę
kszy wpływ na wysoko
ść
krajowych cen skupu
ż
ywca wołowego
w prognozowanym okresie b
ę
d
ą
miały ceny wołowiny w UE oraz kurs złotego wobec
euro, gdy
ż
około 80% wołowiny produkowanej w Polsce jest kierowane na eksport,
6
Wyniki polskiego handlu zagranicznego asortymentem wołowym zostały obliczone przez analityków
ARR na podstawie wst
ę
pnych danych Ministerstwa Finansów. Przeliczenia na ekwiwalent mi
ę
sa
dokonano zgodnie z metodologi
ą
EUROSTAT.
Rynek wołowiny i ciel
ę
ciny
14
przede wszystkim do pa
ń
stw UE. Przewidywany dalszy spadek unijnej produkcji
wołowiny w 2013 r., rosn
ą
cy popyt na to mi
ę
so (m.in. ze strony Bliskiego Wschodu
i innych pa
ń
stw azjatyckich) oraz w efekcie wysokie
ś
wiatowe ceny wołowiny
prawdopodobnie spowoduj
ą
,
ż
e unijne ceny bydła utrzymaj
ą
si
ę
na wysokim
poziomie. W UE wpływ na ceny wołowiny mo
ż
e mie
ć
tak
ż
e mniejsza produkcja
wieprzowiny i wolniejszy wzrost produkcji drobiu. Wysokie ceny w UE b
ę
d
ą
sprzyjały
utrzymywaniu si
ę
wysokich cen wołowiny równie
ż
w Polsce, cho
ć
mog
ą
by
ć
one
nieco ni
ż
sze ni
ż
przed rokiem.
Zespół Ekspertów uwzgl
ę
dniaj
ą
c sezonowe wahania poda
ż
y i popytu
przewiduje,
ż
e w okresie obj
ę
tym prognoz
ą
ceny skupu
ż
ywca wołowego mog
ą
kształtowa
ć
si
ę
nast
ę
puj
ą
co:
2013 r.
Wyszczególnienie
j.m.
czerwiec
wrzesie
ń
Bydło ogółem
zł/kg
6,00-6,30
6,00-6,50
Młode bydło rze
ź
ne
zł/kg
6,30-6,60
6,30-6,80
Rynek drobiu
15
4. RYNEK DROBIU
•
aktualna sytuacja cenowa
Po spadku cen skupu kurcz
ą
t brojlerów w drugiej połowie 2012 r., w styczniu
i lutym br. odnotowano ich znacz
ą
cy wzrost, który był odzwierciedleniem popytu na
mi
ę
so kurcz
ą
t oraz konsekwencj
ą
okresowo mniejszej poda
ż
y tego mi
ę
sa na rynku
krajowym. Jednocze
ś
nie w lutym 2013 r. (po niewielkim spadku w styczniu), wzrosły
ceny skupu indyków. Wzrost ten był efektem mniejszej poda
ż
y rynkowej, w wyniku
ograniczenia wstawie
ń
piskl
ą
t do chowu w drugiej połowie 2012 r.
Według danych z zakładów drobiarskich obj
ę
tych monitoringiem Zintegrowanego
Systemu Rolniczej Informacji Rynkowej MRiRW, w lutym 2013 r. ceny skupu kurcz
ą
t
przeci
ę
tnie osi
ą
gn
ę
ły poziom 3,84 zł/kg, a indyków 5,59 zł/kg. Ceny kurcz
ą
t
kształtowały si
ę
na poziomie o 3% wy
ż
szym ni
ż
przed rokiem, a ceny indyków były
o 0,5% wy
ż
sze.
CENY SKUPU KURCZ
Ą
T BROJLERÓW [zł/kg]
3,50
3,60
3,70
3,80
3,90
4,00
4,10
4,20
4,30
V
I
2
0
1
1
IX
2
0
1
1
X
II
2
0
1
1
II
I
2
0
1
2
V
I
2
0
1
2
IX
2
0
1
2
X
II
2
0
1
2
II
I
2
0
1
3
V
I
2
0
1
3
IX
2
0
1
3
3,50
3,60
3,70
3,80
3,90
4,00
4,10
4,20
4,30
prognoza
MRiRW
Ź
ródło: opracowanie ARR na podstawie danych GUS i prognozy Zespołu Ekspertów.
•
czynniki wpływaj
ą
ce na poziom cen skupu:
- produkcja i skup mi
ę
sa drobiowego
W Polsce w produkcji
ż
ywca drobiowego od lat utrzymuje si
ę
tendencja
wzrostowa
.
W 2012 r. odnotowano przy
ś
pieszenie dynamiki wzrostu, co zwi
ą
zane
było ze wzmo
ż
onym popytem na mi
ę
so drobiowe przy wysokich cenach mi
ę
sa
czerwonego.
Ocenia si
ę
,
ż
e w 2012 r. produkcja drobiu była o 12% wi
ę
ksza ni
ż
Rynek drobiu
16
w 2011 r. i wyniosła około 2.286 tys. ton (1.600 tys. ton w w.b.c.).
W tym czasie skup
ż
ywca drobiowego był o ponad 9% wi
ę
kszy ni
ż
w 2011 r. i wyniósł 2,1 mln ton (wg
danych sprawozdawczych GUS). W okresie dwóch pierwszych miesi
ę
cy 2013 r. skup
drobiu ukształtował si
ę
na poziomie 295 tys. ton, tj. o 3% ni
ż
szym ni
ż
rok wcze
ś
niej.
W 2013 r. przewidywany jest dalszy, ale mniej dynamiczny (o 4-5%) wzrost
produkcji drobiu. Wzrost krajowej produkcji
ż
ywca drobiowego stymulowany b
ę
dzie
popytem na drób, z uwagi na jego konkurencyjno
ść
cenow
ą
wobec innych gatunków
mi
ę
sa.
Równocze
ś
nie dynamika wzrostu produkcji drobiu b
ę
dzie ograniczana
wysokimi cenami pasz oraz sił
ą
nabywcz
ą
konsumentów.
- handel zagraniczny
Według wst
ę
pnych danych Ministerstwa Finansów w 2012 r. eksport
ż
ywca,
mi
ę
sa i przetworów drobiowych (w ekwiwalencie mi
ę
sa) wyniósł 623 tys. ton
7
i był
o 18% wi
ę
kszy ni
ż
w 2011 r
.
Wzrost eksportu asortymentu drobiowego wynikał
z utrzymuj
ą
cego si
ę
popytu na mi
ę
so drobiowe na rynkach zagranicznych oraz
z konkurencyjno
ś
ci cenowej polskich produktów drobiowych na rynku UE.
W styczniu 2013 r. wyeksportowano 52 tys. ton drobiu, o 8% wi
ę
cej ni
ż
przed
rokiem. W całym 2013 r. w stosunku do 2012 r. przewiduje si
ę
znacz
ą
cy wzrost
eksportu tego asortymentu (według szacunku IERiG
Ż
o 10% w wadze produktu).
Przyczyn
ą
osłabienia
dynamiki
wzrostu
eksportu
(pomimo
nadal
du
ż
ej
konkurencyjno
ś
ci cenowej) b
ę
dzie prognozowana stagnacja cen w UE wynikaj
ą
ca ze
wzrostu unijnej i
ś
wiatowej produkcji.
W 2012 r. odnotowano równie
ż
wzrost przywozu produktów drobiowych, który
dotyczył przede wszystkim taniego asortymentu mi
ę
sa do przetwórstwa.
Według
wst
ę
pnych danych Ministerstwa Finansów w 2012 r. do Polski sprowadzono 86 tys. ton
produktów drobiowych (w ekwiwalencie mi
ę
sa), o 9% wi
ę
cej ni
ż
w 2011 r.
W
pierwszym miesi
ą
cu 2013 r. do kraju przywieziono ponad 7 tys. ton
produktów drobiowych, tj. o 29% wi
ę
cej ni
ż
przed rokiem. W całym 2013 r. utrzyma
si
ę
wzrostowa tendencja w imporcie, ale tempo wzrostu b
ę
dzie znacz
ą
co mniejsze
ni
ż
w 2012 r.
7
Wyniki polskiego handlu zagranicznego asortymentem drobiowym zostały obliczone przez
analityków ARR na podstawie wst
ę
pnych danych Ministerstwa Finansów. Przeliczenia na ekwiwalent
mi
ę
sa dokonano zgodnie z metodologi
ą
EUROSTAT.
Rynek drobiu
17
- spo
ż
ycie
W 2012 r. ceny detaliczne mi
ę
sa drobiowego wzrosły o 6% w porównaniu
z 2011 r., podczas gdy ceny mi
ę
sa wieprzowego i wołowego wzrosły odpowiednio
o 10% i 14%. Mi
ę
so drobiowe było wi
ę
c nadal konkurencyjne cenowo w stosunku do
mi
ę
sa czerwonego, co skutkowało wzrostem jego konsumpcji. Według szacunku
IERiG
Ż
bilansowe spo
ż
ycie drobiu w 2012 r. ukształtowało si
ę
na poziomie 26,5 kg
na mieszka
ń
ca, o 6% wy
ż
szym ni
ż
w 2011 r.
Równie
ż
w 2013 r. ceny detaliczne drobiu wykazuj
ą
mniejsz
ą
dynamik
ę
wzrostu
ni
ż
pozostałe gatunki mi
ę
sa. W okresie dwóch pierwszych miesi
ę
cy 2013 r. ceny
detaliczne drobiu były o 1% wy
ż
sze ni
ż
w tym samym okresie 2012 r., a ceny
wołowiny i wieprzowiny odpowiednio o 6% i 2% wy
ż
sze. W zwi
ą
zku z tym przewiduje
si
ę
,
ż
e w 2013 r. utrzyma si
ę
tendencja do zast
ę
powania mi
ę
sa czerwonego ta
ń
szym
mi
ę
sem drobiowym. Jednak mniejszy popyt na
ż
ywno
ść
wynikaj
ą
cy z trudnych
warunków ekonomicznych spowoduje,
ż
e wzrost konsumpcji drobiu b
ę
dzie mniejszy
ni
ż
w 2012 r. Według oceny IERiG
Ż
w 2013 r. spo
ż
ycie drobiu wyniesie 27 kg na
mieszka
ń
ca.
•
prognoza cen skupu do wrze
ś
nia 2013 r.
Ocenia si
ę
,
ż
e pomimo przewidywanego wzrostu popytu na mi
ę
so kurcz
ą
t,
w drugim i trzecim kwartale 2013 r. ceny skupu kurcz
ą
t nie b
ę
d
ą
rosły tak
dynamicznie, jak w dwóch poprzednich latach. Do osłabienia tempa wzrostu cen
przyczyni si
ę
spodziewane ograniczenie wzrostu eksportu. Ceny mi
ę
sa kurcz
ą
t b
ę
d
ą
wysokie, ale nadal konkurencyjne w stosunku do innych gatunków mi
ę
sa.
Uwzgl
ę
dniaj
ą
c wahania sezonowe, Zespół Ekspertów prognozuje,
ż
e przeci
ę
tne
ceny skupu kurcz
ą
t brojlerów do wrze
ś
nia 2013 r. mog
ą
kształtowa
ć
si
ę
nast
ę
puj
ą
co:
2013 r.
Wyszczególnienie
j.m.
czerwiec
wrzesie
ń
Kurcz
ę
ta brojlery
zł/kg
3,80-4,00
3,80-4,10
Rynek mleka i produktów mleczarskich
18
5. RYNEK MLEKA I PRODUKTÓW MLECZARSKICH
•
aktualna sytuacja cenowa:
- mleko surowe
W 2012 r. dobra koniunktura na rynku mleczarskim powodowała,
ż
e pomimo
znacz
ą
cego wzrostu towarowej produkcji mleka, jego ceny utrzymały si
ę
na
relatywnie wysokim poziomie. Według danych sprawozdawczych GUS,
ś
rednia cena
skupu mleka w 2012 r. wyniosła 119,78 zł/hl i była tylko o 1,2% ni
ż
sza od rekordowo
wysokiej ceny z 2011 r. Na wysokim poziomie utrzymywały si
ę
równie
ż
ceny skupu
na pocz
ą
tku 2013 r. W lutym br. za mleko dostarczone do skupu producenci
otrzymywali
ś
rednio 123,70 zł/hl. Było to wprawdzie o 2,5% mniej ni
ż
w analogicznym
okresie 2012 r., ale o 6% wi
ę
cej ni
ż
w lutym 2011 r.
CENY SKUPU MLEKA [zł/hl]
bez podatku VAT
110
115
120
125
130
V
I
2
0
1
1
IX
2
0
1
1
X
II
2
0
1
1
II
I
2
0
1
2
V
I
2
0
1
2
IX
2
0
1
2
X
II
2
0
1
2
II
I
2
0
1
3
V
I
2
0
1
3
IX
2
0
1
3
110
115
120
125
130
GUS
prognoza
Ź
ródło: opracowanie ARR na podstawie danych GUS i prognozy Zespołu Ekspertów.
- masło w blokach i odtłuszczone mleko w proszku (OMP)
Od pocz
ą
tku 2013 r.
ś
wiatowe ceny masła wykazuj
ą
tendencj
ę
wzrostow
ą
.
Najwi
ę
kszy wzrost odnotowano w Oceanii, gdzie susza przyczyniła si
ę
do
ograniczenia produkcji mleka. W notowaniu z 29 marca 2013 r.
ś
rednia cena masła
w blokach wyniosła 4.275 USD/t (13,93 zł/kg) i była o 17% wy
ż
sza ni
ż
przed
miesi
ą
cem oraz przed rokiem. W tym czasie na giełdzie w Chicago masło oferowano
po 3.593 USD/t (11,71 zł/kg), o 3% dro
ż
ej ni
ż
przed miesi
ą
cem i o 12% dro
ż
ej ni
ż
przed rokiem. W marcu br. ceny masła wzrosły równie
ż
na rynkach głównych
Rynek mleka i produktów mleczarskich
19
unijnych producentów. W dniach 24-27.03.2013 r. w Niemczech, Francji i Holandii
kształtowały si
ę
one w przedziale 3,40-3,45 EUR/kg (14,20-14,41 zł/kg) i były o 1-5%
wy
ż
sze ni
ż
przed miesi
ą
cem oraz o 14-18% wy
ż
sze ni
ż
w analogicznym okresie 2012 r.
W Polsce w lutym 2013 r. (dane GUS)
ś
rednia cena masła w blokach wyniosła
14,71 zł/kg (z VAT) i była o 2,5% ni
ż
sza od wysokiej ceny notowanej przed rokiem.
Według danych MRiRW z zakładów obj
ę
tych monitoringiem Zintegrowanego
Systemu Rolniczej Informacji Rynkowej w dniach 18-24.03.2013 r. przeci
ę
tna cena
zbytu masła w blokach wyniosła 13,25 zł/kg (bez VAT) i była o 2,6% wy
ż
sza ni
ż
przed miesi
ą
cem oraz o 10% wy
ż
sza ni
ż
rok wcze
ś
niej.
8,0
9,0
10,0
11,0
12,0
13,0
14,0
15,0
16,0
17,0
18,0
V
I
2
0
1
1
IX
2
0
1
1
X
II
2
0
1
1
II
I
2
0
1
2
V
I
2
0
1
2
IX
2
0
1
2
X
II
2
0
1
2
II
I
2
0
1
3
V
I
2
0
1
3
IX
2
0
1
3
8,0
9,0
10,0
11,0
12,0
13,0
14,0
15,0
16,0
17,0
18,0
masło w blokach
mleko odtłuszczone w proszku
GUS
prognoza
CENY ZBYTU MASŁA I MLEKA ODTŁUSZCZONEGO W PROSZKU [zł/kg]
- z podatkiem VAT
Ź
ródło: opracowanie ARR na podstawie danych GUS i prognozy Zespołu Ekspertów.
Od stycznia br. dro
ż
eje odtłuszczone mleko w proszku w Oceanii. W ko
ń
cu
marca 2013 r. jego cena
ś
rednio wynosiła 4.088 USD/t (13,32 zł/kg) i była o 14%
wy
ż
sza ni
ż
przed miesi
ą
cem oraz o 28% wy
ż
sza ni
ż
rok wcze
ś
niej. W USA ceny
OMP, pomimo notowanego od kilku tygodni spadku, s
ą
równie
ż
znacznie wy
ż
sze ni
ż
przed rokiem. W dniu 29.03.2013 r. na giełdzie w Chicago za produkt ten przeci
ę
tnie
uzyskiwano 3.263 USD/t (10,63 zł/kg), o 1,5% mniej ni
ż
przed miesi
ą
cem, ale o 18%
wi
ę
cej ni
ż
przed rokiem. Na rynkach głównych unijnych producentów w dniach 24-27
marca br.
ś
rednie ceny OMP osi
ą
gn
ę
ły poziom 2,70-2,77 EUR/kg (11,28-11,57 zł/kg).
Były one o 4-7% wy
ż
sze ni
ż
przed miesi
ą
cem i o 27-35% wy
ż
sze ni
ż
rok wcze
ś
niej.
Rynek mleka i produktów mleczarskich
20
W Polsce równie
ż
notowane s
ą
wzrosty cen odtłuszczonego mleka w proszku.
W lutym 2013 r. (według danych GUS) za OMP zakłady mleczarskie
ś
rednio
uzyskiwały 11,51 złkg (z VAT), o 1% wi
ę
cej ni
ż
w styczniu i o 14% wi
ę
cej ni
ż
przed
rokiem. Według Zintegrowanego Systemu Rolniczej Informacji Rynkowej w dniach
18-24.03.2013 r. krajowa cena odtłuszczonego mleka w proszku wyniosła 10,75 zł/kg
(bez VAT) i była nieco ni
ż
sza (o 0,3%) ni
ż
miesi
ą
c wcze
ś
niej, ale o 21% wy
ż
sza
w odniesieniu do notowa
ń
sprzed roku.
•
czynniki wpływaj
ą
ce na poziom cen:
- pogłowie krów oraz produkcja i dostawy mleka
W Polsce, w zwi
ą
zku z limitowaniem towarowej produkcji mleka, wraz
z post
ę
puj
ą
cym wzrostem wydajno
ś
ci mlecznej krów, trwa redukcja ich pogłowia.
Według danych GUS w grudniu 2012 r. pogłowie krów mlecznych wyniosło 2.346 tys. szt.
i w porównaniu z grudniem 2011 r. zmniejszyło si
ę
o około 100 tys. szt. (tj. o 4,1%).
Przewiduje si
ę
,
ż
e w 2013 r. liczba krów mlecznych nadal b
ę
dzie ograniczana.
Według prognozy IERiG
Ż
w czerwcu 2013 r. pogłowie krów mlecznych w Polsce
mo
ż
e wynie
ść
około 2.373 tys. szt. i b
ę
dzie o około 2,8% mniejsze ni
ż
w czerwcu
2012 r. Jednocze
ś
nie ocenia si
ę
,
ż
e wydajno
ść
mleczna krów mlecznych w 2013 r.
wzro
ś
nie do ponad 5.240 litrów na sztuk
ę
. Wzrost wydajno
ś
ci nie zrekompensuje
jednak spadku pogłowia. W efekcie produkcja mleka w 2013 r. zmniejszy si
ę
o około
0,5% w porównaniu z 2012 r. i według szacunku IERiG
Ż
mo
ż
e wynie
ść
około
12,6 mln ton. W 2012 r., według danych sprawozdawczych GUS, skup surowca
mlecznego wyniósł blisko 9,6 mld litrów, tj. o 6% wi
ę
cej ni
ż
w 2011 r. W 2013 r., ze
wzgl
ę
du na post
ę
puj
ą
c
ą
redukcj
ę
pogłowia oraz ograniczenie dostaw mleka
w pierwszym kwartale 2013 r., wynikaj
ą
ce z obawy o przekroczenie krajowej kwoty
mlecznej, skup mleka mo
ż
e by
ć
o około 1% mniejszy.
- produkcja odtłuszczonego mleka w proszku i masła
W 2012 r. w Polsce, pomimo wi
ę
kszej ni
ż
przed rokiem ilo
ś
ci surowca
mlecznego, wzrost produkcji zarówno odtłuszczonego mleka w proszku, jak i masła
był niewielki. Bardziej opłacalna była bowiem produkcja artykułów mleczarskich
o
wy
ż
szym
stopniu
przetworzenia
(produkcja
serów
podpuszczkowych
dojrzewaj
ą
cych wzrosła o 11,5%). W 2012 r. (według wst
ę
pnych danych GUS)
wyprodukowano 115,4 tys. ton odtłuszczonego mleka w proszku (wobec 114,5 tys. ton
Rynek mleka i produktów mleczarskich
21
w 2011 r.) oraz 173 tys. ton masła (wobec 171 tys. ton rok wcze
ś
niej). W zwi
ą
zku
z przewidywanym wzrostem cen OMP na
ś
wiecie oraz niesłabn
ą
cym
ś
wiatowym
popytem, przewiduje si
ę
,
ż
e podobne tendencje w krajowej produkcji OMP utrzymaj
ą
si
ę
równie
ż
w 2013 r. Jednocze
ś
nie wraz ze spodziewanym w 2013 r. zmniejszeniem
poda
ż
y surowca mlecznego oraz stagnacj
ą
w krajowym spo
ż
yciu masła,
zmniejszeniu mo
ż
e ulec produkcja tego artykułu.
- handel zagraniczny
Według oblicze
ń
IERiG
Ż
(na podstawie wst
ę
pnych danych Ministerstwa
Finansów) w 2012 r. warto
ść
eksportu artykułów mleczarskich wzrosła o 3% do
poziomu 1.445 mln EUR. Przyczynił si
ę
do tego przede wszystkim wi
ę
kszy wolumen
eksportu, gdy
ż
uzyskane ceny były ni
ż
sze ni
ż
przed rokiem. W tym czasie warto
ść
przywiezionych produktów mleczarskich wzrosła o 1,8% do 532 mln EUR. W efekcie
dodatnie saldo obrotów polskiego handlu zagranicznego produktami mleczarskimi
wyniosło 913 mln EUR, tj. o 4,4% wi
ę
cej ni
ż
przed rokiem.
Wzrost unijnych cen odtłuszczonego mleka w proszku w drugiej połowie
2012 r., hamował wywóz tego produktu z UE. Z danych Komisji Europejskiej wynika,
ż
e eksport OMP poza unijny obszar celny był tylko o 1% wi
ę
kszy ni
ż
2011 r. i wyniósł
około 523 tys. ton. W tym czasie wywóz OMP z Polski był o 7% mniejszy ni
ż
w 2011 r. i wyniósł 78 tys. ton
8
. Jednocze
ś
nie, ze wzgl
ę
du na wzrost cen w imporcie
OMP, przywóz tego produktu do kraju zmniejszył si
ę
znacz
ą
co (o 27%) i wyniósł
około 19 tys. ton. Przewiduje si
ę
,
ż
e w 2013 r., na skutek du
ż
ego popytu ze strony
pa
ń
stw Azji (w tym Bliskiego Wschodu) i Afryki oraz spodziewanego wzrostu
ś
wiatowych cen OMP, eksport tego produktu z Polski mo
ż
e by
ć
o około 2-3%
wi
ę
kszy ni
ż
w 2012 r. Przewidywany w 2013 r. niewielki wzrost produkcji
odtłuszczonego mleka w proszku nie zrównowa
ż
y spodziewanego wzrostu eksportu
i w efekcie import tego produktu do Polski równie
ż
mo
ż
e by
ć
wi
ę
kszy ni
ż
w 2012 r.
Z danych Komisji Europejskiej wynika,
ż
e w 2012 r. poza obszar UE
wywieziono 103 tys. ton masła, tj. o 8% wi
ę
cej ni
ż
w 2011 r. W tym czasie eksport
masła z Polski (ł
ą
cznie do UE i krajów trzecich) zmniejszył si
ę
o 7% i wyniósł około
30 tys. ton. Zmniejszony popyt oraz wzrost krajowej produkcji przyczyniły si
ę
do
ograniczenia importu. W 2012 r. do kraju przywieziono 8,6 tys. ton masła (o 20%
8
Wyniki polskiego handlu zagranicznego OMP i masłem zostały obliczone przez analityków ARR na
podstawie wst
ę
pnych danych Ministerstwa Finansów.
Rynek mleka i produktów mleczarskich
22
mniej ni
ż
przed rokiem). Przewiduje si
ę
,
ż
e w 2013 r., w wyniku utrzymania cenowej
konkurencyjno
ś
ci polskiego masła wobec oferty z innych krajów UE, eksport tego
produktu (zgodnie z prognoz
ą
IERiG
Ż
) mo
ż
e by
ć
o około 3% wi
ę
kszy ni
ż
w 2012 r.
Jednocze
ś
nie import masła w 2013 r. prawdopodobnie równie
ż
b
ę
dzie wi
ę
kszy
z uwagi na przewidywany spadek krajowej produkcji tego artykułu.
Istotny wpływ na mo
ż
liwo
ś
ci eksportu unijnego i polskiego masła oraz OMP na
rynki zagraniczne b
ę
d
ą
miały kursy wymiany walut. W 2013 r. Polska pozostanie
eksporterem netto artykułów mleczarskich, gdy
ż
szacuje si
ę
,
ż
e nadal b
ę
dzie
dysponowała znaczn
ą
nadwy
ż
k
ą
produkcji mleka surowego.
- spo
ż
ycie mleka i jego przetworów
W Polsce w latach 2006-2012 utrzymywała si
ę
wzrostowa tendencja
w konsumpcji mleka. Była ona spowodowana wzrostem krajowej produkcji mleka,
spowolnieniem dynamiki wzrostu cen detalicznych artykułów mleczarskich oraz
promocj
ą
spo
ż
ycia mleka. W 2011 r. (według danych GUS) spo
ż
ycie mleka na
jednego mieszka
ń
ca (ł
ą
cznie z mlekiem przeznaczonym na przetwory, bez mleka
przerobionego na masło) wyniosło 194 litry i było o 2,6% wi
ę
ksze ni
ż
w 2010 r.
W 2012 r. nast
ą
pił znaczny wzrost cen detalicznych mi
ę
sa, ryb i jaj (b
ę
d
ą
cych
równie
ż
bogatym
ź
ródłem białka zwierz
ę
cego), co przyczyniło si
ę
do zwi
ę
kszenia
krajowego popytu na produkty mleczarskie. W efekcie spo
ż
ycie mleka na jednego
mieszka
ń
ca mogło by
ć
o 1% wi
ę
ksze ni
ż
w 2011 r. i wynie
ść
196 litrów. W 2013 r.,
w wyniku pogorszenia sytuacji dochodowej ludno
ś
ci, prawdopodobnie nast
ą
pi
ograniczenie popytu na dro
ż
szy asortyment artykułów mleczarskich (w tym głównie
deserów i napojów mlecznych oraz serów ple
ś
niowych). W efekcie (zgodnie
z prognoz
ą
IERiG
Ż
) bilansowe spo
ż
ycie mleka w 2013 r. mo
ż
e zmniejszy
ć
si
ę
do
około 195 litrów na mieszka
ń
ca.
Spo
ż
ycie masła w Polsce uzale
ż
nione jest od poziomu jego cen i relacji do cen
innych tłuszczów b
ę
d
ą
cych substytutami masła. Spadek konsumpcji masła
w ostatnich latach to mi
ę
dzy innymi efekt wzrostu cen masła oraz wzrostu
ś
wiadomo
ś
ci konsumentów dotycz
ą
cej ograniczania spo
ż
ywania produktów
zawieraj
ą
cych cholesterol i zast
ę
powanie masła tłuszczami ro
ś
linnymi. W 2011 r.
(dane GUS) spo
ż
ycie masła na jednego mieszka
ń
ca było o 7% mniejsze ni
ż
w 2010 r.
i wyniosło 4,0 kg. W 2012 r., przy niewielkim spadku cen masła, nadal było ono
Rynek mleka i produktów mleczarskich
23
znacznie dro
ż
sze od wi
ę
kszo
ś
ci substytutów pochodzenia ro
ś
linnego. Według oceny
IERiG
Ż
bilansowa konsumpcja masła mogła wynie
ść
3,9 kg na mieszka
ń
ca. Spadek
spo
ż
ycia masła został zrekompensowany wzrostem spo
ż
ycia tłuszczów ro
ś
linnych.
IERiG
Ż
przewiduje,
ż
e w 2013 r. spo
ż
ycie masła przypadaj
ą
ce na jednego
mieszka
ń
ca ukształtuje si
ę
na poziomie z 2012 r.
•
prognoza cen skupu mleka oraz zbytu masła i OMP do wrze
ś
nia 2013 r.
Ocenia si
ę
,
ż
e w 2013 r. du
ż
y popyt na produkty mleczarskie oraz wzrost ich
cen na rynkach
ś
wiatowych b
ę
d
ą
sprzyjały o
ż
ywieniu polskiego eksportu artykułów
mleczarskich. W tej sytuacji, przy spodziewanym zmniejszeniu produkcji mleka
w Polsce, w okresie obj
ę
tym prognoz
ą
krajowe ceny skupu mleka b
ę
d
ą
wy
ż
sze ni
ż
rok wcze
ś
niej. Zespół Ekspertów przewiduje,
ż
e ceny zbytu masła i odtłuszczonego
mleka w proszku b
ę
d
ą
wzgl
ę
dnie stabilne, a ich sezonowy spadek w okresie letnim
nie b
ę
dzie tak gł
ę
boki jak w 2012 r.
Zespół Ekspertów, uwzgl
ę
dniaj
ą
c wahania sezonowe, przewiduje nast
ę
puj
ą
cy
poziom cen skupu mleka oraz cen zbytu przetworów mleczarskich:
2013 r.
Wyszczególnienie
j.m.
czerwiec
wrzesie
ń
Mleko surowe
zł/hl
118,00-124,00
118,00-126,00
Masło w blokach*
zł/kg
13,70-14,30
13,80-14,70
Mleko odtłuszczone w proszku (OMP)* zł/kg
10,60-11,10
10,50-11,20
*
ceny zbytu z podatkiem VAT.
24
Ceny
w lutym
2013 r.
(wg GUS)
pszenica ogółem
1)
zł/t
1021
970 - 1020
860 - 920
107 - 112
94 - 101
pszenica konsumpcyjna
2)
zł/t
1018
1000 - 1050
900 - 960
108 - 113
96 - 103
ż
yto ogółem
1)
zł/t
760
740 - 780
670 - 720
87 - 92
93 - 100
ż
ywiec wieprzowy
zł/kg
5,18
5,40 - 5,70
5,60 - 6,00
96 - 101
95 - 102
bydło ogółem
zł/kg
6,62
6,00 - 6,30
6,00 - 6,50
93 - 98
91 - 98
młode bydło rze
ź
ne
zł/kg
6,85
6,30 - 6,60
6,30 - 6,80
95 - 99
90 - 98
kurcz
ę
ta brojlery
zł/kg
3,84
3,80 - 4,00
3,80 - 4,10
94 - 99
95 - 102
mleko surowe
zł/hl
123,70
118,00 - 124,00
118,00 - 126,00
104 - 109
102 - 109
masło w blokach
3)
zł/kg
14,71
13,70 - 14,30
13,80 - 14,70
108 - 113
101 - 108
mleko odtłuszczone
w proszku (OMP)
3)
zł/kg
11,51
10,60 - 11,10
10,50 - 11,20
118 - 123
99 - 105
1)
dotyczy przewidywanej
ś
redniej wa
ż
onej ceny danego rodzaju zbo
ż
a zarówno konsumpcyjnego, jak i paszowego
2)
dotyczy przewidywanej
ś
redniej ceny pszenicy przeznaczonej na cele konsumpcyjne notowanej na giełdach krajowych
3)
ceny zbytu z podatkiem VAT
Prognoza cen skupu (bez VAT)
okre
ś
lona przez Zespół Ekspertów na posiedzeniu
w dniu 25 marca 2013 r.
IX 2013
VI 2013
j.m
Wyszczególnienie
Prognozowane ceny na:
Roczny wska
ź
nik zmian w %
analogiczny okres poprzedniego roku = 100
VI 2013
IX 2013