Powrót do spisu KIPPIN

WPROWADZENIE

Tom ten powinien być przeczytany w połączeniu z moją poprzednią książką: "Życie po życiu",

ponieważ stanowi rozszerzenie niektórych idei i odkryć tam opisanych.

Od czasu wydania "Życia po życiu" przesłuchałem inne osoby, które miały przeżycia po śmierci

klinicznej. Odkryłem nowe przypadki tego zjawiska i to w takiej ilości, że nie pamiętam już dokładnie
ich liczby.

W mojej poprzedniej pracy, kilka z tych osób przeżyło śmierć kliniczną, a inne otarły się tylko o

śmierć na skutek poważnych ran lub w wypadkach. W relacjach, które później usłyszałem, piętnaście
pospolitych przypadków, omówionych w książce "Życie po życiu", powtarzało się. Dlaczego więc jeśli
te przeżycia były tak liczne jak stwierdziłem, inni ludzie nie zbierali relacji o nich. Po pewnym czasie
przekonałem się, że kilka innych osób, najbardziej zaś godna szacunku dr Elisabeth Kubler-Ross
przeprowadzała takie same badania i miała identyczne wyniki.

Kiedy dr Kubler-Ross otrzymała strony korekty przed wydaniem mojej pierwszej książki,

stwierdziła,   że   mogłaby   napisać   taką   samą   pracę   na   podstawie   swoich   badań.   Wielu   lekarzy   i
duchownych   także   potwierdziło,   że   już   dawno   notowali   podobne   przypadki   tego   zjawiska   i
przypuszczali,   że   mogły   one   być   powszechne.   Przychodzili   do   mnie   ludzie;   z   którymi   dawniej
rozmawiałem o ich przeżyciach związanych z życiem po śmierci klinicznej. Niektórzy mówią teraz o
swych przeżyciach publicznie w czasie dyskusji następujących po moich wykładach. W ten sposób
inne osoby usłyszały o tych "przeżyciach" bezpośrednio od ludzi, którzy zetknęli się ze śmiercią.

Mogę teraz powiedzieć z całym przeświadczeniem, że zjawisko to, cokolwiek ostatecznie by ono

znaczyło – jest powszechne. W rzeczywistości jest ono tak szeroko rozpowszechnione, że myślę iż
wkrótce nie będzie wątpliwości, że istnieje naprawdę.

Jednym z założeń książki "Życie po życiu" była chęć wprowadzenia tego zjawiska na forum

publiczne i pragnienie zainteresowania nim innych.

Na początku tej książki, pozwolę sobie wprowadzić teoretyczny, kompletny model "przeżycia",

który po raz pierwszy zbudowałem w książce "Życie po życiu".

Obejmuje on pospolite przypadki typowych przeżyć u "progu śmierci",
"Człowiek umiera i kiedy osiąga punkt najwyższego fizycznego utrapienia, słyszy jak lekarz

stwierdza jego śmierć".

Docierają do niego nieprzyjemny hałas, głośne dzwonienie albo buczenie i zarazem czuje jakby

szybko mknął przez długi ciemny tunel. Potem nagle znajduje się poza swoim  ciałem, ale w tym
samym   otoczeniu   jak  dotąd   i  widzi   swoje   ciało   z  odległości,   jakby  był   widzem,   obserwuje   wysiłki
mające przywrócić go do życia. Przeżywa stan emocjonalnego wstrząsu. Po chwili opanowuje się i
staje się bardziej przystosowany do swoich nowych warunków. Zauważa że ma jeszcze "ciało", ale
ciało inne i z innymi siłami, niż ciało fizyczne, które pozostawił poza sobą. Wkrótce nadchodzą inni
"ludzie", aby go spotkać i pomóc mu. W przelocie widzi duchy swych krewnych i przyjaciół, którzy już
umarli   oraz   Ducha,   którego   nie   potrafi   określić...   Jest   to   istota   ze   światła   emanująca   ciepłem   i
dobrocią.

Ten Duch zadaje mu pytanie, bez słów, które ma ocenić jego życie. Pomaga mu w tym przez

panoramiczne ukazywanie najważniejszych wypadków z jego życia.

W tej samej chwili osoba w tym przedziwnym stanie stwierdza, że zbliża się do jakiegoś rodzaju

bariery, prawdopodobnie przedstawiającej granicę między ziemskim życiem, a życiem następnym.
Teraz przekonuje się, że musi wracać na Ziemię, że czas jego śmierci jeszcze nie nadszedł. W tym
momencie waha się, ponieważ teraz jest pochłonięty doznaniami w jego życiu pozagrobowym i nie
chce wracać. Jest ogarnięty intensywnymi uczuciami radości, miłości i spokoju. Nie wiedząc jak to się
dzieje, łączy się ponownie ze swoim fizycznym ciałem i ryje dalej. Później próbuje zwierzyć się ze
swych przeżyć, ale natrafia na wiele trudności. Nie może znaleźć żadnych ludzkich słów odpowiednich
do opisania tych pozaziemskich wydarzeń. Stwierdza jedynie, że życie pozagrobowe wstrząsnęło nim
do głębi, zmieniając jego pogląd na śmierć i stosunek do życia".

Wstecz / Spis Treści / Dalej

WIZJA WSZECHWIEDZY

Kilka osób opowiedziało mi, że podczas zetknięcia się ze śmiercią mieli krótki obraz całej

egzystencji innego świata, w którym całkowite poznanie, czy to przeszłości, teraźniejszości, czy
przyszłości wydawało się współistnieć w jakimś "bezczasie".

Opisywano to, jako moment oświecenia, w którym wszechwiedza dawała kompletne poznanie

wszystkiego. Wszyscy podawali, że jest to przeżycie nieopisane.

Wszyscy też zgadzali się, że wrażenie kompletnego poznania się trwało dalej po powrocie do

życia, lecz że nie . przynieśli żadnego rodzaju wszechwiedzy ze sobą.

Zgodnie przyznawali również że ta wizja nie zniechęciła ich do nauki w ich ziemskim życiu, a

przeciwnie raczej ich zachęcała do dalszej pracy.

Powyższe przeżycie było porównywane w różnych opowiadaniach do błysku widzenia całego

wszechświata, jakby instytucji wyższego nauczania, "szkoły" i "biblioteki". Każdy podkreślał jednak, że
słowa, których używają do opisania tego przeżycia, są w najlepszym razie tylko mglistymi odbiciami
zaistniałego stanu jaki starają się opisać.

Odnoszę wrażenie, że we wszystkich tych opowiadaniach pojawia się nowy, nieznany rodzaj

świadomości. Jednak kobieta "umarła" podała, co następuje z obszernego przeprowadzonego z nią
wywiadu.

Czy pani mogłaby opowiedzieć o swojej "wizji wszechświata", o której pani wspomniała?
- Zdaje się, że stało się to potem, jak zobaczyłam obraz mojego życia przed sobą. Miałam

wrażenie jakby wszystko stawało się nagle: całe uświadomienie sobie wszystkiego od samego
początku życia, aż do końca.

I w jednej sekundzie wiedziałam o wszystkich tajemnicach swego życia i znaczeniu kosmosu,

gwiazd, księżyca... słowem wszystkiego. Ale potem, gdy wybrałam powrót do życia, ta świadomość
uciekła i nie mogłam sobie przypomnieć niczego. Miałam wrażenie, że kiedy podjęłam decyzję
powrotu do ciała fizycznego, oznajmiono mi, że nie będę mogła zatrzymać tej "świadomości
pozaziemskiej"; ale byłam wzywana przez moje dzieci.

Ta Wszechmocna Nadświadomość objawiła mi się. Zdawało mi się, że będę chorować jakiś czas i

że zostanę jeszcze wezwana. Miałam potem wezwania bliskich memu sercu. Powiedziano mi, że
część z tych przeżyć zastanie wymazana z tej "świadomości kosmicznej".

Będzie mi dane poznać tajemnice wszechświata, ale potem zapomnę o nich. Pamiętam jedno;

miałam świadomość wszystkiego po śmierci, co zdarzyło się w moim życiu, ale nie było mi dane
zatrzymanie tego w pamięci po powrocie do życia. Wybrałam jednak powrót do moich dzieci... Pamięć
wszystkich tych rzeczy, które zdarzyły się; była jasna, ale przelotna, jak wizja wszechwiedzy". I
uczucie Wszechmocnej Nadświadomości zniknęło, kiedy powróciłam do mego ciała fizycznego. Brzmi
to głupio gdy się o tym mówi na głos. Może dlatego nigdy nie miałam odwagi zwierzać się z tego
nikomu. Nie wiem, jak to wyjaśnić, ale ja wiem... że to jak w Biblii:

"Wszystkie rzeczy będą tobie objawione": Potem nie było już nic: ani pytań, ani odpowiedzi. Jak to

długo trwało nie mogę powiedzieć, bo to jednak nie był "ziemski czas".

- W jakiej formie ta Wszechmocna Nadświadomość objawiła się pani? Czy w słowach, czy w

obrazach?

- Odbierałam ją wzrokiem, słuchem, myślami. Ona była Czymś, była Wszystkim. To tak, jakby nie

było nic, co by było niewiadome. Tam była cała wszechwiedza, nie jedna jakaś dziedzina, ale cała.

- Zastanawiam się nad jedną rzeczą. Spędziłem wiele lat mego życia na poszukiwaniu wiedzy,

nauki. Jeśli tak to się przedstawia, to może nie ma sensu w poszukiwaniu wiedzy?

- Nie!... Jeszcze wciąż chce się szukać wiedzy, nawet po powrocie stamtąd. Ja nadal poszukuję

wiedzy... i łatwo odpowiedzieć na to tutaj. Poszukiwanie wiedzy jest częścią naszego życia... i nie jest
to cel dla jednej osoby, ale jest to przeznaczeniem całej ludzkości.

To, co wiemy, zawsze zawdzięczamy innym".

Jest jedna rzecz, którą chciałbym zaznaczyć w tej relacji. Ta kobieta miała całkowite

przeświadczenie, że przeznaczony czas na jej długą rekonwalescencję, przyczynił się do zapomnienia
prawie wszystkiego z jej "wszechwiedzy". To nasuwa przypuszczenie, że działa jakiś mechanizm
mający za zadanie zablokować przyjście tajemnic "wszechwiedzy" do stanu jej ziemskiej egzystencji.
Kobieta ta nie potrafiła przenieść "pozaziemskiej świadomości" do "świadomości ziemskiej".

Jestem pod wrażeniem podobieństwa pomiędzy tym przypuszczeniem, a myślą wyrażoną w

metaforyczny i poetyczny sposób przez Platona w jego opowiadaniu o Erze, wojowniku, który powrócił
do życia, będąc już na stosie całopalnym, jak zmarły. Er miał widzieć wiele rzeczy w życiu
pośmiertnym, ale powiedziano mu, że powróci do życia na Ziemi, aby powiedzieć innym, co to znaczy
"śmierć".

Zanim jednak wrócił ujrzał dusze przygotowane do narodzin. Wszystkie one dążyły do Doliny

Zapomnienia przez straszliwe i duszące gorąco, pozbawione drzew i roślin. Obozowały one tam nad
brzegami Rzeki Zapomnienia, której żadna łódź nie mogła przepłynąć. Wszystkie chciały wypić
bezmiar tej wody, a te którym nie miało być dane ocalenie przez swe dobre uczucia, piły wodę ponad
miarę. Każdej zaś z dusz wypita woda przynosiła zapomnienie. Gdy o północy zapadły w sen rozległy
się grzmoty i nastąpiło trzęsienie ziemi.

Dusze uniosły się nagle jak wystrzelone gwiazdy, aby w ten sposób narodzić się. Lecz Eremu nie

pozwolono napić się wody i musiał powrócić do fizycznego ciała. Zobaczył nagle samego siebie
leżącego na stosie całopalnym. Główna treść tych dwóch wypadków jest podobna. Przed
powróceniem do życia, pojawił się pewien rodzaj "zapomnienia" tego, o czym wiedziało się v stanie
wiekuistym.

Podczas innego wywiadu, młody człowiek powiedział mi tak:
- "Otóż byłem w szkole... i to było naprawdę. To nie była fantazja, bo gdybym nie był tego zupełnie

pewny, to powiedziałbym: – "czyż jest to możliwe, że ja tam byłem?", ale to było naprawdę. To miejsce
było podobne do szkoły, ale nie było w niej nikogo..., gdy się skupiło uwagę, to wyczuwało się, że były
tam obecne jakieś istoty... odbywały się tam lekcje dla mnie, ciągle trwające pouczania mnie".

Inny mężczyzna rzekł mi, że wszedł do czegoś, co nazwaliby "biblioteką" lub "akademią".
- Czy spróbowałby pan opowiedzieć mi to?
- Oczywiście, choć w tym wypadku nie jest to takie proste. Zwykle, gdy człowiek opowiada o jakim

wydarzeniu, można je sobie dokładnie wyobrazić. A tutaj nie ma słów właściwych, są uboższe i za
pomocą języka werbalnego nie można tego opowiedzieć. Stan ten nie jest porównywalny do niczego
na ziemi.,

Terminy, których używam do opisania odbiegają daleko od rzeczywistości, ale to wszystko co

mogę zrobić. Odczuwam to jakby miejsce wszechwiedzy, czyli wiedzy i informacji. Dzięki wchłoniętej
wiedzy zna się odpowiedź na wszystko. To jakby umysłowe źródło oświecenia w owej szkole.
Zaznaczam, że to "wszechwiedza" płynie przez człowieka z tego źródła automatycznie. Jakby się w
pośpiechu przeszło dwanaście kursów nauczania. I wiem dosłownie o czym mam mówić, ale rozumie
pan; że ja sam teraz mam już "świadomość" ziemską i używam słów innych, niż tamte...

Idę na poszukiwanie wiedzy, szukam i znajdę ją. Można zdobyć wiedzę samemu. Modlę się o

mądrość, mądrość ponad wszystko..."

Kobieta w średnim wieku opisała to w ten sposób: – "Była to chwila wszechwiedzy, którą trudno

opisać, ale była to jak gdyby świadomość o wszystkich. rzeczach... Przez chwilę wydawało się, że nie
potrzebna jest wszelka łączność. Znałam odpowiedzi na wszystkie pytania i problemy".

Wstecz / Spis Treści / Dalej

MIASTA ZE ŚWIATŁA

Zaznaczyłem w "Życie po życiu", że nie spotkałem się z wypadkiem, gdzie "niebiosa", a

przynajmniej pewien tradycyjny opis tego miejsca, zostałby mi podany. Jednakże rozmawiałem z
wieloma osobami, które z uderzającą logiką opisywały inne królestwo egzystencji, które mogłoby być
określone, jako "niebiańskie". Dla mnie jest to dziwne, że w kilku opowiadaniach powtarzało się jedno
zdanie "miasto ze światła".

W tych i kilku innych określeniach, obrazy w których te sceny są opisane, zdają się być

reminiscencją tego, co znajduje się w Biblii. Mężczyzna w średnim wieku po przebytym zawale serca,
podał mi co następuje:

- "Miałem zapaść i kliniczną śmierć... Lecz pamiętam wszystko dokładnie. Nagle poczułem, że

drętwieję.   Dźwięki   zaczęły   dochodzić   mnie   z   bliska...   Cały   ten   czas   byłem   zupełnie   świadomy
wszystkiego,   co   się   działo.   Usłyszałem,   jak   aparatura   do   badania   serca   zamilkła.   Zobaczyłem
pielęgniarkę wchodzącą do pokoju i potem telefonującą. Widziałem wchodzących lekarzy,  siostry i
salowe. Kiedy wszystko dookoła mnie zbladło, zaczął docierać do mnie dźwięk podobny do bicia w
bęben, lub strumienia pośpiesznie wpadającego do wąwozu. I wtedy wstałem i znalazłem się kilka
stóp w górze, patrząc na dół na moje własne ciało. Leżałem tam, a ludzie usiłowali mnie ratować. Nie
obawiałem   się,   nie   odczuwałem   bólu.   Jedynie   spokój.   Po   kilku   chwilach   miałem   wrażenie,   że
wykonuję obrót unosząc się do góry. Było tak ciemno, jak w dziurze lub tunelu i wreszcie ukazało się
Światło. Stawało się coraz jaśniejsze i miałem wrażenie przechodzenia przez nie. Nagle znalazłem się
gdzie indziej. Piękne złote światło wszędzie. Nie mogłem znaleźć nigdzie źródła tego światła. Było
wokół, przychodzące zewsząd. I była muzyka. Wrażenie takie, jakbym był na wsi, gdzie znajdują się
strumienie, trawa, drzewa i góry. Ale kiedy rozejrzałem się dokoła, jeśli można by użyć tego słowa, to
wszystkie te rzeczy i drzewa nie były takie, jakie my znamy na Ziemi. A najdziwniejszą sprawą dla
mnie było to, że tam znajdowali się ludzie, ale nie w formie fizycznej, jaką znamy... Zaznałem uczucia
kompletnego   spokoju,   zadowolenia   i   miłości.   Jakbym   był   częścią   tego   wszystkiego.   To   przeżycie
mogło trwać całą noc lub sekundę... Nie wiem..."

Inna z kolei kobieta opisuje:
- "Ogarnęła mnie pewnego rodzaju wibracja. I to wibrowanie otaczało mnie, całe moje ciało. Tak to

było, jakby ciało wibrowało, ale dlaczego, nie wiem. W trakcie tej wibracji nastąpiło oddzielenie od
mego ciała fizycznego. Mogłam teraz zobaczyć swoje ciało... Zatrzymałam się chwilę i obserwowałam,
jak lekarz i pielęgniarki usiłowali przywrócić mnie do życia, no i myślałam o tym co się stało.

Stałam u wezgłowia łóżka patrząc na nich i na moje ciało. W .pewnej chwili pielęgniarka sięgnęła

po zawieszoną nad łóżkiem maskę tlenową i wykonała ten ruch przeze mnie, przez moją szyję, bo
przecież   stałam   przy   łóżku.   A   potem   pofrunęłam   do   góry,   przeszłam   przez   ciemny   tunel...   tak,
przeszłam przez ciemny tunel i doszłam do jasnego Światła... Wzniosłam się jeszcze troszeczkę dalej
i znalazłam  się wśród swoich  najbliższych,  którzy już zmarli.  Dookoła mnie było najcudowniejsze,
najjaśniejsze Światło... Jasne kolory, ale nie takie, hak tu na Ziemi, inne, nie do opisania. I wszędzie
tam byli szczęśliwi ludzie. Niektórzy zebrali się w grupy, inni uczyli się... W oddali mogłam zobaczyć
miasto.   Były   tam   budynki   jasne   i   świecące.   Ludzie   w   nich   byli   szczęśliwi.   Ach   i   była   tam   woda
rozpryskująca się, kaskada i fontanny... To było miasto ze Światła i przypuszczam, że to jest najlepsze
określenie. Ono było cudowne. I muzyka była tam piękna. Wszystko promieniało i było urocze. Ale
pomyślałam sobie, że gdybym weszła do tego miasta, nigdy bym nie wróciła. Właściwie to tak mi
powiedziano, że gdy wejdę tam, to nie mogę wrócić na Ziemię i że ta decyzja należy do mnie".

Starszy zaś pan tak zeznał:
- "Siedziałem na krześle. Chciałem wstać i coś mnie uderzyło prosto w pierś... Oparłem się o

ścianę. Usiadłem znowu i ponownie doznałem uderzenia w pierś, jak młotem kowalskim...

Potem byłem w szpitalu i powiedziano mi, że mam zawał serca...
- A co pan przypomina sobie z chwili owego zawału serca?
- Miejsce... rzeczywiście piękne, ale nie do opisania, choć byłem tam naprawdę. Nie można go

nawet sobie wyobrazić. A po drugiej stronie... znajdowała się rzeka, jak w Biblii "A tam była rzeka..."
Miała gładką powierzchnię, jak szkło... I można było przedostać się na drugi brzeg rzeki i ja to

Wstecz / Spis Treści / Dalej

KRÓLESTWO OTĘPIAŁYCH DUCHÓW

U kilku osób powtórzyły się opowiadania dotyczące zjaw, które sprawiały wrażenie

"przeniesionych" w krytycznym momencie swej (psychicznej) egzystencji.

Stan tych istot sugerował niemożność wyrzeczenia się przywiązania do ziemskiego życia. Jeden

mężczyzna powiedział, że duchy, które zobaczył widoczne "nie potrafiły przejść do nowego życia,
ponieważ ich bóg został jeszcze na Ziemi". Zdawały się tęsknić do jakiejś szczególnej rzeczy czy
osoby. Posiadały jakby niższy poziom świadomości, Były otępiałe i smutne. Stan ten miał trwać aż do
momentu rozwiązania przez nie swoich problemów.

A oto rozmowa z kobietą, która przeżyła 15-minutową śmierć kliniczną:
- Wspomniała Pani o ludziach-duchach, którzy zdawali się być zakłopotani. Czy może pani

powiedzieć mi coś więcej o nich?

- Nie potrafię uświadomić sobie dokładnie gdzie ich widziałam. Kiedy przechodziłam przez miejsca

tonące w jasnym świetle wśród zjaw różniących się nieco od ziemskich ludzi ujrzałam "szare miejsce".
Widma tam wyglądały na smutne, przygnębione". Niewyraźne ich kształty miały pospuszczane głowy,
powłóczyły nogami jakby spętane łańcuchami. Nie wiadomo dlaczego tak mówię, bo nie przypominam
sobie, żebym widziała nogi. Nie wiem kim oni byli, ale wyglądali na opuszczonych i szarych. Ciągle
powłóczyli nogami i kręcili się wokoło, bez celu i żadnej nadziei.

Gdy przechodziłam obok nich, oni nawet nie podnieśli głów, byli obojętni. Zdawali się myśleć:

"Wszystko się skończyło. Co teraz? Co mam robić teraz?" Uderzała bezcelowość kompletne
załamanie. Byli w ciągłym beznadziejnym powolnym ruchu.

- Czy zdawali się być świadomi świata fizycznego? – Raczej nie, ani ziemskiego, ani duchowego

świata. Sprawiali wrażenie "uwięzionych" pomiędzy światem ziemskim a duchowym. Jest tam gdzieś
taka przestrzeń pomiędzy tymi dwoma światami. Możliwe, że istoty te miały kontakt z ziemskim
światem. Były pochylone jakby zapatrzone w swe życie, postępki i to co powinny były zrobić.
Brakowało im odwagi w podjęciu decyzji. Ich twarze wyrażały najwyższe przygnębienie tak jakby nie
było w nich życia. Nie wiem kim oni byli. To wyglądało jakby oni sami stracili świadomość i nie bardzo
wiedzieli kim są ani kim byli. Tacy bezimienni.

- Czy mogłaby pani opisać ten świat między światem fizycznym, a duchowym?
- O ile sobie przypominam, zobaczyłam tę "szarą" przestrzeń między ziemskim światem, a

duchowym, jak opuściłam swoje ciało fizyczne. Gdy poczułam, że unoszę się w górę zaczęłam
przemieszczać się w ciemnym tunelu.

A potem byłam już w tym świecie, gdzie było takie jasne Światło. Jasność była silniejsza niż

słoneczna, ale światło nie raziło i nie oślepiało, a było takie przyjemne. Jedynie przestrzeń między
światem ziemskim, a duchowym miała kolor szary. Mam przyjaciela, który cierpi na daltonizm i
słyszałam, jak kiedyś mówił, że świat dla niego jest tylko cieniem i kolorem szarym. Ja jestem wrażliwa
na barwy, więc ta przestrzeń była czymś podobnym do czarno-białego filmu. Różne odcienie szarości:
smutne, wyblakłe. Ci ludzie nie zdawali sobie sprawy z mojej obecności. Nie wykazywali żadnej oznaki
zainteresowania mną. Byli pogrążeni w kompletnej depresji. Miałam wrażenie, że chcą się zdobyć na
decyzję, że patrzą wstecz, że nie wiedzą, gdzie iść, w którą stronę się obrócić: I tak jakby nie wiedzieli
gdzie są. Zdawali się krążyć i wciąż patrzyli w dół. Nie mieli odwagi iść -na przód, aby zobaczyć, co
ich czeka. Przypominali mi opisy duchów, o których czytałam, że musiały jakąś rzecz doprowadzić do
końca. I zdawało mi się, że tych istot dookoła była cała chmara.

Niektórzy widząc ten fenomen, zauważyli, że czasami istoty z "szarej przestrzeni" próbowały,

chociaż bezskutecznie, skomunikować się z osobami, posiadającymi jeszcze ciało fizyczne. Jeden
mężczyzna podał wiele przykładów, które zaobserwował będąc "umarłym" przez dłuższy okres czasu.
Na przykład opowiedział, jak zobaczył pewnego pana idącego ulicą, nieświadomego, że nad nim krąży
jedna z tych "otępiałych" istot. Odniósł takie wrażenie, jakby ten duch był za życia, matką przechodnia,
nie mogącą w dalszym, ciągu zrzec się swej ziemskiej roli i próbując powiedzieć swemu synowi, co
ma robić.

A oto kolejny urywek opowiadania przebadanej kobiety, która taki podaje opis przeżyć po śmierci

klinicznej:

- A więc... można ich było zobaczyć, jak próbowali nawiązać kontakt. Nikt jednak nie zdawał sobie

sprawy, że te duchy są wokół nich. Próbowały one skomunikować się, ale nie mogły przełamać owej
bariery. Ludzie bowiem kompletnie nie uświadamiają sobie ich obecności.

- Czy pani mogłaby powiedzieć co oni próbowali mówić?
- Jeden duch zdawał się być kobietą próbującą usilnie dotrzeć do dzieci i do starszej niewiasty w

domu. Myślałam, że może to jest matka tych dzieci i córka tej starszej pani. Dzieci jednak spokojnie
bawiły się, a starsza kobieta krzątała się po kuchni, nie przeczuwając obecności tak bliskiej osoby.

- Czy była jakaś szczególna rzecz, którą ona chciała im powiedzieć?
- Tak. Próbowała wrócić do nich i powiedzieć im, aby postępowali inaczej, niż dotychczas i zmienili

styl swego dotychczasowego życia. Teraz to brzmi, jak coś zmyślonego, ale oni naprawdę usiłowała-
wrócić do nich i powiedzieć im, aby postępowali dobrze i żeby zmienili się, jeśli nie chcą być
pozostawieni tam, gdzie ona jest. Ta matka mówiła: "nie róbcie tak, jak ja, a nie zdarzy się wam, to co
mnie. Czyńcie wiele dla bliźnich, żeby nie być tam, gdzie ja jestem". Może w owym domu nie było
miłości... Zdawało mi się, że ona próbowała odpokutować za swe złe czyny. To było przeżycie,
którego nigdy nie zapomnę.

Wstecz / Spis Treści / Dalej

NADZIEMSCY WYBAWCY

W kilku raportach, które zebrałem, opowiadający twierdzą, że ocaleli przed śmiercią dzięki

wstawiennictwu jakiegoś duchowego wysłannika, albo istoty pozaziemskiej. Wszystkie uratowane
osoby znajdowały się najczęściej w beznadziejnym stanie zdrowia. Często zrezygnowane i
przygotowane na śmierć. Jednak w krytycznym momencie pojawiło się światło lub głos i ocaliło te
osoby od niechybnej śmierci. Ludzie ci po powrocie do życia potrafili inaczej patrzeć na doczesność.
Ich wiara religijna została wzmocniona. Jedno przeżycie tego rodzaju, stało się głośne dzięki książce
Catherine Marshall pt. "Człowiek wzywa Piotra". Opisuje tam jak Peter Marshall został w dzieciństwie
ocalony przed śmiercią przez głos wołający z dala we mgle. To przeżycie sprawiło, że postanowił
zostać księdzem. Pewien mężczyzna opowiedział mi jak został uratowany z ogromnej cysterny, do
której wpompowywany był pod wysokim ciśnieniem strumień gorącego kwasu i .pary.

A oto jego relacja:
- Przerażające było gorąco. Ryczałem: "Wypuśćcie mnie stąd! Jestem, jak w pułapce". Przywarłem

do jak najdalszego kąta cysterny i przyłożyłem tam swą twarz, ale cysterna była tak gorąca, że parzyła
mnie   przez   ubranie.   I   w   tym   momencie   zrozumiałem,   że   umrę.   Przypuszczam,   że   z   osłabienia,
zrezygnowałem z walki o życie mówiąc do siebie: "To śmierć. Ja odchodzę". Nic nie widziałem, bo
gorąco było tak straszliwe,  że nie mogłem otworzyć oczu. Cały czas miałem oczy zamknięte, ale
zdawało  mi się; że  cała przestrzeń płonie  blaskiem. Zdeterminowany poszedłem za  tym  światłem
podświadomie wyczuwając szansę na uratowanie życia. To tajemnicze światło "zawiodło" mnie do
wyjścia.

- Czy to zmieniło pana życie w jakiś sposób?
- Po powrocie do pracy niektórzy robotnicy, którzy pracowali ze mną, dziwili się że jestem po

wypadku taki spokojny. Nie byłem odważnym mężczyzną. Ale fakt, że zostałem wyprowadzony przez
Niewidzialną Rękę z niebezpieczeństwa, był źródłem mojej odwagi. Głos, który mnie wyprowadził, był
tym samym głosem, który dał mi odwagę i spokój. Wiem; że pomoc Jezusa Chrystusa pozwoliła
pozostać mi przy życiu. Sądzę, że to nie jest sprawa rozumu, a sprawa podświadomości, że to była
wola Boska ocalić mnie, ale czym sobie zasłużyłem, tego nie wiem. Przedtem nie żyłem tak blisko z
Bogiem, jak powinienem, ale to zdarzenie sprawiło, że zbliżyłem się do Niego.

- Kiedy pan usłyszał głos, czy to był normalny ziemski głos?
- Nie. Był silniejszy, donioślejszy. Nie mam wątpliwości, że usłyszałem go i nie mam wątpliwości

skąd dochodził. Jakby szedł z prawej i lewej strony, a gdybym nie poszedł za nim, to zostałbym
natychmiast zabity. Nigdy bym z tamtego żaru sam nie wyszedł. Wiedziałem, że nie mam sposobu
wydostania się.

- Jak długo to trwało?
- Zdawało się, że wieczność. Jeśli człowiek pełza czterdzieści, albo pięćdziesiąt stóp przez gorący

kwas, każda chwila, zda się trwać nieskończenie długo. Prawdopodobnie wszystko trwało 2 lub 3
minuty, ale dla mnie wtedy była to wieczność.

- Jakby pan określił to Światło?
- Nigdy przedtem nie widziałem niczego podobnego do tego Światła. To było takie Światło; jakby

się patrzyło w słońce. A tam przecież gdzie zostałem złapany jak w pułapkę było zupełnie ciemno. To
było wielkie jasne Światło i wyraźny głos. Nie widziałem postaci, ani nic podobnego, ale cały czas
postępowałem za Światłem.

- Czy to Światło raziło pana oczy? Czy sprawiało ból, gdy się patrzyło na to Światło?
- Nie, absolutnie nie! – Oczy miałem cały czas zamknięte i nie potrafię powiedzieć jakimi zmysłami

odbierałem tę Jasność.

- Czy światło miało jakiś osobliwy kolor?
- Nie, żadnego koloru oprócz jasno-białego. To było, jak słońce, jak patrzenie w słońce.
Inny mężczyzna opowiedział:
- Było to podczas II wojny światowej. Służyłem w piechocie w Europie. Miałem przeżycie, którego

nigdy nie zapomnę... Zobaczyłem nieprzyjacielski samolot nurkujący w kierunku budynku, w którym
kwaterowaliśmy i lotnik otworzył ogień prosto na nas. Wpadłem w przerażenie. Pomyślałem, że
będziemy wszyscy zabici. Nagle poczułem cudowną dobrą obecność Kogoś obok mnie i jakiś łagodny
głos: "Jestem tutaj z tobą, Reid. Twój czas nie nadszedł jeszcze... I w tej chwili uspokoiłem się i
poczułem się dobrze... Od tego dnia nie boję się śmierci.

Oto opowiadanie kobiety, która była ciężko chora po zastrzyku. Zauważcie, że w tym wypadku

pacjentka została powiadomiona, co czynić i otoczona opieką, aż do przywrócenia jej do życia.

- Lekarze zrezygnowali z ratowania mnie. Stwierdzili, że umarłam. Doszłam do stanu, w którym

człowiek czuje zbliżającą się śmierć:.. Mogłam jeszcze słyszeć co kto mówi, chociaż nie widziałam już
nic. Chciałam jeszcze żyć, wychowywać moje dzieci i cieszyć się z ich istnienia. Wtedy usłyszałam, że
Bóg przemówił do mnie, najbardziej łagodnym głosem. Wiem, że nie zwariowałam, jak to niektórzy
ludzie myślą... Mogłam słyszeć głosy innych w pokoju, nieco dalej, mogłam rozumieć co mówią. To
było strasznie dziwne.

Boski głos powiedział mi, że jeśli chcę żyć, to powinnam oddychać. Tak też zrobiłam. Kiedy

wzięłam jeden oddech, to zaczęłam powracać do życia. Bóg powiedział mi znowu, abym oddychała i
mogłam zaczerpnąć oddechu jeszcze raz i życie ożywiło moje ciało. Lekarze byli zdumieni. Wszyscy
bowiem zrezygnowali z przywrócenia mi życia i nie słyszeli żadnego głosu, który ja słyszałam tak
wyraźnie. Nie mogli więc zrozumieć, co się stało, że ożyłam."

Zamknę ten rozdział, zwracając uwagę czytelnikom na to; że nie są to bynajmniej powszechne

przeżycia u progu śmierci. Jednak zdarzały się one dość często, a każde z nich jest od strony
merytorycznej podobne.

Na przykład w pierwszym przypadku zacytowanym w rozdziale "Wizja Wszechwiedzy", pacjent

również opisywał odejście od swojego ciała fizycznego, przejście przez ciemny tunel, widzenie
retrospektywne całego swego życia. Podobne relacje zawarte są w rozdziale "Miasta ze Światła".

Zdarzenia te opisywali zwykli ludzie, którzy nigdy przedtem nie interesowali się tymi zagadnieniami

ani ich podstawami naukowymi. A jednak potem nie wątpili w prawdziwość tego, co zobaczyli.

Wstecz / Spis Treści / Dalej

SĄD

W czasie dyskusji prowadzonych przeze mnie wśród osób, które przeżyły śmierć kliniczną pojawiły

się głosy przypuszczające, że duchowieństwo nie zaakceptuje tych nowych odkryć, bo nie
potwierdzają one teorii katolickiej o karze i nagrodzie za uczynki w życiu doczesnym. Niezgodne są z
tradycyjnym modelem głoszonym przez kościół.

Wiele osób poruszyło ten temat, więc zdaje się być właściwe, przestudiowanie .relacji między

przeżyciami u "progu śmierci", a teologiczną teorią "Sądu Ostatecznego". Ponownie moi pacjenci
opisali mi panoramiczny, otaczający ich kolorowy, przegląd zdarzeń ze swego życia. Niektórzy mówili,
że podczas tej wizji, widzieli tylko ważne wydarzenia ze swego życia. Inni opowiadali nawet, że
podczas tej retrospekcji każda rzecz, którą dokonali lub pomyśleli, była tam przedstawiona. Panorama
wydarzeń z ich życia odbywała się w obecności "Istoty ze Światła", którą Chrześcijanie identyfikowali z
Chrystusem i to ona zadawała pytania: "Co zrobiłeś ze swoim życiem?".

Moi rozmówcy zmuszeni do dokładnego wyjaśnienia treści tych słów w większości wypadków

mówili, że chodziło 0 określenie pobudek jakimi kierowali się oni, postępując w ten a nie inny sposób.
Przy projekcji czynów egoistycznych czuli żal i skruchę, natomiast przy postępowaniu świadczącym o
ich dobroci i miłości bliźniego doznawali uczucia satysfakcji.

Wszystko to był pewnego rodzaju sąd.
Trzeba zauważyć, że sąd w przypadkach, które przestudiowałem, nie jest sprawowany przez Istotę

ze Światła, kochającą i przyjmującą tych ludzi, ale przez zewnętrzne osądzenia siebie samego.

W Ewangelii św. Mateusza samosądzenie ma duże znaczenie. Interpretacja Biblii przez króla

James'a tak przedstawia przetłumaczony ten rozdział (św. Mateusz 7 : 1-2) "Nie sądźcie, abyście nie
byli sądzeni. Albowiem jakim sądem sądzić będziecie, takim was osądzą i jaką miarą mierzyć
będziecie, domierzą was":

Jednak w Dzisiejszej Angielskiej Interpretacji Nowego Testamentu jest podane następujące

tłumaczenie: "Nie sądźcie innych, abyście nie byli sądzeni przez Boga, ponieważ Bóg będzie was
sądził w ten sam sposób, w jaki wy sądzicie innych i zastosuje do was te same prawa, które wy
stosujecie do innych".

Nie jestem biegły w Biblii, nie mogę więc wskazać, które z tych tłumaczeń jest bardziej dokładne,

jednak sądzę i to na podstawie tego, co mi moi pacjenci donosili o swych przeżyciach, że pierwsze
tłumaczenie nie może być zastosowane. Sąd dokonany został przez nich samych. W tym stanie
wyższej świadomości zdawali się widzieć siebie samych i zgodnie z tym sami siebie osądzali.

Z rozważań nad tymi wszystkimi opowiadaniami wynika, że w stanie tym ludzie wyzbywają się

wszelkich póz i masek oraz że jedynie otwartość i szczerość jest tu możliwa. Szukamy wewnętrznego
bezpieczeństwa za pomocą pieniędzy lub władzy; wytwarzamy w sobie przeświadczenie, że jesteśmy
lepsi od innych, szczycąc się naszymi społecznymi pozycjami, stopniami naszej edukacji; kolorem
skóry, pięknością naszego ciała, czy rolą, jako kobiety lub mężczyzny itd. Stroimy nasze ciała w
ubrania a i chowamy najskrytsze myśli i pewne nasze czyny przed obcymi spojrzeniami. w

Jednak w chwili śmierci wszystkie takie maski są ostatecznie zrzucone. Nagle człowiek stwierdza,

że każda jego myśli czyn zostają mu przedstawione w trzech wymiarach, w pełnej kolorowej
panoramie. Jeśli spotka inne istoty, to stwierdza, że wiedzą one o każdej jego myśli. Przekonuje się,
że w tym stanie porozumienie odbywa się za pomocą myśli. ,

Piękno fizycznego ciała lub kolor skóry przestaje być istotne. W rzeczywistości ludzie nie mają tam

w ogóle ciał fizycznych. Piękno, które pojawia się po śmierci, nie ma nic wspólnego z ciałem
fizycznym, może to być tylko piękno duszy. Sex jest wykluczony. Wielu ludzi po śmierci klinicznej nie
odczuwało swej płci. Jest więc naturalne, że wtedy w chwili śmierci liczą się dwie wartości: miłość i
wiedza. One stoją bezwzględnie na pierwszym miejscu.

Jednym z przeżyć u "progu śmierci" jest możliwość zobaczenia plastycznego obrazu czynów,

których konsekwencje dotyczą innych. Mówi jeden z pacjentów:

Najpierw wyszedłem z mego ciała i uniosłem się w górę, skąd widziałem swoje ciało. Miałem

świadomość, że otacza mnie Światło. Potem odniosłem wrażenie, że wokoło mnie odbywa się pokaz
całego mojego życia. Byłem naprawdę bardzo zawstydzony wieloma sprawami, które uczyniłem, bo

zdawało mi się, że oceniałem to z innego punktu widzenia i że Światło ukazało mi, co było błędem, co
zrobiłem złego. I tak było rzeczywiście. Wyglądało to, jak slajd z przeszłości, który pokazywał moje
postępowanie mające na celu jedynie zaspokojenie moich potrzeb i zapewnienie mi dobrobytu.

Było to podobne do Sądu, a potem nagle Światło stało się bardziej mgliste i nastąpiła rozmowa za

pomocą myśli. Przeżywałem każde przeszłe wydarzenie ze swego życia, jakbym oglądał oczami
wszechwiedzy kierującymi mną i pomagającymi ujrzeć to wszystko. Uderzyło mnie podczas tego
przeglądu, że Światło pokazało mi nie tylko, co uczyniłem, ale nawet, jakie były konsekwencje tego, co
zrobiłem. Nie było to patrzenie, jak w kinie, gdyż mogłem odczuć te swoje czyny ponownie i bardzo
głęboko doznawałem silnych uczuć, szczególnie od chwili, gdy ogarnęła mnie "wszechwiedza" do tego
stopnia, że nawet żadna myśl, którą wtedy pomyślałem, nie była stracona... Każdą myśl z życia na
Ziemi pamiętałem... Czułem tak jakby myśli były najważniejsze i miały przetrwać.

Ta sytuacja może być uważana za najbardziej nieprzyjemną oczywiście i nie trzeba się dziwić, że

często ludzie powróciwszy do życia, pragną zmienić swoje życie. Zastanówmy się nad opowiadaniami
dwóch mężczyzn o ich przeżyciach.

(1) – Nie mówiłem nikomu o swoich przeżyciach, lecz gdy wróciłem do życia, byłem ogarnięty

żarliwym nie dającym mi spokoju życzeniem zrobienia czegoś dla innych ludzi... Byłem tak
zawstydzony wszystkim, co czyniłem dotychczas w moim życiu. Poczułem, że muszę zmienić swoje
postępowanie i nie mogę zwlekać.

(2) – Gdy wróciłem z powrotem do życia, zdecydowałem zmienić się i być lepszym człowiekiem.

Nie byłem zadowolony z życia, które prowadziłem dotychczas i zamierzałem poprawić się.

Chociaż wiele osób, stale zapytuje mnie, czy ktoś z kim rozmawiałem opowiadał mi o piekle,

muszę stwierdzić że nikt nigdy nie opisał stereotypowego piekła. Nie wykluczam jednak możliwości
istnienia piekła. Niektórzy ludzie wydają się być zakłopotani faktem, że istota ze Światła przedstawia
im się w przeżyciach u "progu śmierci", jako Miłość i zupełne Przebaczenie oraz ukochanie ich wad,
które są im ujawnione tak obrazowo w obecności tego Światła.

Co do mnie, mogę, tylko powiedzieć, że ja kocham moje dzieci mimo ich błędów i jestem pewien,

że nadal będę je kochał niezależnie od tego co mogłyby zrobić.

Niektórzy zdają się być niezadowoleni, gdyż widocznie myślą, że te przeżycia-są sprzeczne z

pojęciem Sądu Ostatecznego. Nie widzę tutaj żadnej sprzeczności. Oczywiście, jeśli ktoś powróciwszy
do życia miałby powiedzieć; że przeszedł przez Sąd Ostateczny, to myliłby się.

W żadnym raporcie ludzi, którzy byli u "progu śmierci" nie mam nic podanego o końcu świata, który

jeszcze nie nadszedł, a nie ma wątpliwości co do prawdziwości tych przeżyć. Przeżycia tych ludzi nie
mają nic wspólnego z Sądem Ostatecznym i wcale mu nie zaprzeczają. Faktem jest, że wiele
wierzących osób, które przesłuchałem, było przekonanych że koniec świata nadejdzie i że będzie Sąd
Ostateczny. Należy dodać, że twierdzą. oni tak jedynie na podstawie autorytetu biblijnego, a nie
doznanych przeżyć.

Wyobrażenie nieba i piekła, osądzania, Sądu Ostatecznego, końca świata i Łaski Boskiej są

eschatologicznymi   (dotyczącymi   "rzeczy   ostatecznych")   koncepcjami,   których   podstawy   są
roztrząsane przez teologów.  Wszystkie są tak krańcowe, tak kosmiczne w swej ważności, że jest
bardzo trudno nam, ludziom mówić o nich w sposób prosty. Dlatego też czasami ludzie przedstawiają
te symbole w bardzo kolorowych metaforycznych określeniach. Jeżeli się przejrzy historię malarstwa
europejskiego, to idea Sądu Ostatecznego jest przedstawiona za  pomocą różnych  symboli: księgi
kronik lub księgi rachunkowej, księgi praw lub wagi (ważenie naszych dusz):

Platon w swym micie o Erze mówi o "znakach", które noszą dusze przed sądem. W "Tybetańskiej

Księdze Śmierci" pojęcie Sądu jest przedstawione, jako "Zwierciadło Karmy".

Przypominam, że wszyscy moi pacjenci, którzy znajdowali się u "progu śmierci" powiedzieli mi że

słowa których używają do opisania swych przeżyć są tylko porównywaniem lub metaforą, a prawdziwe
doznanie tych przeżyć nie

da się wyrazić żadnym ludzkim językiem: Nic więc dziwnego, że niektóre słowa noszą jakby piętno

współczesnej cywilizacji i nauki. Przypomnę tu kilka z najfantastyczniejszych osiągnięć nauki, jak
fotografia albo technologia telewizji, trójwymiarowy hologram, czy komputer.

Nurtuje mnie uporczywa myśl. Co mogłoby się zdarzyć podczas takiej panoramy tym co ponoszą

odpowiedzialność za nieszczęścia, cierpienia i śmierć wielu istnień ludzkich. Ci, którzy zaplanowali
nazistowskie okrucieństwa zdają się być ludźmi kompletnie pozbawionymi uczuć miłości do bliźniego,

Wstecz / Spis Treści / Dalej

SAMOBÓJSTWO

Określenie "samobójstwo" jest użyte w związku z możliwościami zniszczenia samego siebie,

których   podstawa   tkwi   w   wielu   różnych   widocznych   motywach.   Możliwości   te   objawiają   się   pod
szeroko zróżnicowanymi okolicznościami. Od dawna ludzie starali się przeciwdziałać postępowaniu
samobójców.   Najpierw   podchodzono   do   tego   zagadnienia   od   "strony   teologicznej,   etycznej   i
filozoficznej.   W   ostatnich   czasach   doszły   badania   socjologiczne   i   psychologiczne.   Pomimo   tych
długich badań wiele pozostało zagadkowych problemów w tej dziedzinie. Faktem jest, że wielu ludzi
zostało przywróconych do życia z pogranicza śmierci i samobójcy mieli również duchowe przeżycia.
Raporty o przeżyciach u "progu śmierci" nie dają nam końcowej odpowiedzi na wiele różnych zagadek
dotyczących  samobójstwa. Możemy zastanowić się nad dwoma pytaniami: czy osoby,  które miały
przeżycia   po   śmierci   klinicznej   z   przypadków   innych   niż   usiłowania   samobójstwa,   :powróciły   ze
szczególnym   nastawieniem   do  samobójstwa?   I  drugie   pytanie:   czy  doznane   przeżycia   po   śmierci
klinicznej, które wynikały z powodu usiłowania samobójstwa, różnią się w jakiś sposób od tych, które
nastąpiły po śmierci klinicznej wywołanej innymi przyczynami? Chociaż ludzie, którzy referowali mi
przeżycia u "progu śmierci" twierdzili bardzo często, że nie chcieli powrotu ze "śmierci". Tym niemniej
wszyscy oni wyrzekali się samobójstwa,  jako środka powrotu do tego stanu. Mówili,  że  dostrzegli
podczas   swych   przeżyć   cel   jaki   mają   do   wypełnienia   tutaj   w   życiu.   Wrócili   z   pozytywnym
nastawieniem do życia.

Absolutnie nikt z tych, których przesłuchałem nie chciał powtórzenia swoich przeżyć. Wielu ludzi,

którzy "umarli" niesamobójczą śmiercią powiedziało mi, że gdy byli w tamtym stanie, było im
oznajmione, iż samobójstwo jest bardzo nieszczęsnym aktem podlegającym ciężkiej karze. Jeden
mężczyzna, który ;,umarł" po wypadku, powiedział mi tak:

"Podczas gdy byłem po drugiej stronie życia, miałem uczucie, że dwie rzeczy są kompletnie mi

zabronione: zabić siebie lub zabić kogoś... Gdybym miał popełnić samobójstwo, to odrzuciłbym dar
Boga... Zabijając kogoś innego, mieszałbym się do planów Boga".

Inny mężczyzna, który wrócił do życia po śmierci klinicznej trwającej dłuższy czas, powiedział, że

gdy był w "innym życiu", to miał wrażenie, iż za samobójstwo płaci się karę i że część jej spada na
tych, którzy przyczynili się do samobójstwa. W czasie kompletowania rękopisu pierwszej książki,
spotkałem się z wieloma poważnymi przypadkami usiłowania samobójstwa. Jest zrozumiałe, że osoby
mające takie przeżycia, nie chciały o tym opowiadać ze względu na poczucie winy. Od tego czasu
poinformowano mnie jednak o innych wypadkach. Wszyscy ci ludzie zgadzają się w jednym punkcie:
odczuli, że ich próby samobójstwa nie rozwiązały niczego. Stwierdzili, że byli zaplątani tam w takie
same problemy, od których próbowali uciec. Każda trudność którą próbowali przezwyciężyć była po
drugiej stronie nadal nierozwiązana. Jedna z osób wspominała, że była w sytuacji-pułapce i to
spowodowało, że popełniła samobójstwo. A stan spraw, które miała przed "śmiercią" ciągle powtarzał
się, jak jakiś cykl tej sytuacji.

"Problem, o którym panu powiedziałam, patrząc z dystansu czasu, nie jest tak ważny. Ale w owym

czasie, gdy miałam tamte lata, zdawał się bardzo ważny... Istniał on w dalszym ciągu nawet kiedy
"umarłam". Stale się powtarzał. Chciałam raz już przejść to do końca, myślałam... i powiedzieć sobie:
– och, jestem szczęśliwa, że to już się skończyło, ale gdzież!... Znowu zaczynało się od początku i
myślałam tylko: – och nie, nie, żeby to nie było od początku!"

Wszyscy przywróceni do życia zaznaczyli, że po przeżyciach po tamtej stronie, nigdy nie będą

usiłowali popełnić znowu samobójstwa. Łączy je jedno – zdają` sobie sprawę z popełnionego błędu i
są bardzo zadowoleni, że nie chcą tego powtarzać. Na przykład, gdy zapytałem jednego mężczyzny,
czy w świetle tego, co przeżył, spróbowałby kiedyś zabić się, on odpowiedział:

"Nie, nie zrobiłbym tego znowu.. Umrę śmiercią naturalną, po "drugiej stronie życia" zrozumiałem,

że nasze życie tutaj na Ziemi jest tak krótkie, a tyle jest jeszcze do dokonania, gdy się żyje. Kiedy się
umrze, to tam już jest Wieczność".

Ciekawe, że te poglądy i przeżycia wykazują zbieżność z uczuciami wyrażonymi w starodawnym

teologicznym zakazie samobójstwa. Teologowie i filozofowie w ciągu wieków byli przeciwni
samobójstwu, jako ucieczce od rzeczywistości. Twierdzili, że życie jest "darem Boga" i nie do nas
należy rozporządzanie nim. W "Phaedo" Platon nawiązuje do doktryny podającej, że jesteśmy na
Ziemi, jakby na posterunku i nie wolno nam z niego uciekać. Twierdzi, że w istocie jesteśmy pod

opieką Boga i nie możemy uwalniać się sami spod tej opieki. W Średniowieczu Tomasz z Akwinu
wysunął wniosek, że skoro życie jest darem danym nam od Boga, to tylko On sam może osądzić kiedy
życie człowieka powinno się skończyć

W XVII wieku John Locke, filozof brytyjski, któremu Amerykanie zawdzięczają ideę Deklaracji

Niepodległości i Konstytucji, oświadczył również, że jesteśmy własnością Boga, i że. umieścił On nas
na Ziemi w sobie wiadomym celu, nie po to abyśmy opuszczali nasze stanowiska samowolnie.
Podobnie niemiecki filozof Immanuel Kant, który różnił się wielce swymi poglądami od innych, napisał:
"... rozpatrując samobójstwo z punktu widzenia religijnego, widzimy od razu ten czyn w jasnym
świetle.

Zostaliśmy umieszczeni na tym świecie pod pewnymi warunkami i przeznaczeni do specjalnych

celów. Ale samobójstwo sprzeciwia się celowi naszego Stworzyciela. Człowiek, który popełnił
samobójstwo jest w innym świecie, ponieważ opuścił swoje stanowisko i traktowany musi być, jako
buntownik przeciw Bogu... Bóg jest naszym panem, my jesteśmy Jego poddanymi. Jego
opatrznościowe prace są dla naszego dobra".

Zawsze myślę, czy tym celem Boga jest pomóc Bogu w utrzymaniu równowagi świata. Wola – to

jest suma Dobra i Zła. Jeśli tego Zła zaczyna być zbyt wiele, to równowaga świata zostaje zagrożona.
Dając ludziom własną wolę: sumę dobra i zła, wraz z duszą, jest to jakby rozdzielenie nadmiaru Zła na
poszczególnych ludzi, którzy powoli przez miliony stuleci mają to Zło z Woli usunąć lub zmniejszyć.
Odbierając sobie życie, ludzie samowolnie przestają być istotami współpracującymi z Bogiem nad
zniszczeniem Zła. Ale to tylko moje przypuszczenie.

"Niezbadane są wyroki Boskie".
Nikt nie chce być poddanym, najmniej chce być poddanym Polak, ale każdy chce być w domu

Boga, choćby najpokorniejszym sługą. A przecież sługa ma swego pana, któremu musi być posłuszny.
Trzeba więc już na Ziemi być bardziej pokornym i uznać swego Pana. Ale jakże jest to trudne dla
ludzi-istot obdarzonych własną wolą: sumą Dobra i Zła.

Nie przedstawiam powyższych argumentów, aby popierać ich słuszność albo przeprowadzać

etyczny, czy moralny sąd nad samobójcami. Chcę zaznaczyć takie same opinie co do celowości życia
człowieka i jego samobójstwa użyte w teologicznych argumentach, jak w słowach ludzi, którzy byli u
"progu śmierci". Przypuszczam, że przeżycia, które zacytowałem w tym rozdziale, wywołają wiele
pytań. Niektórzy wykażą, że pewne samobójstwa nie są moralnie potępione, jak np. w Japonii w
czasach samurajów kiedy był to czyn bohaterski.

Niektórzy będą sugerowali, że my wszyscy jesteśmy w jakiś sposób "zaangażowani" w

samobójstwo. To znaczy, gros z nas wykonuje pewnego rodzaju czynności, które mogą nas zranić,
albo nawet przyczynić się do naszej śmierci. Na przykład palenie papierosów, spożywanie żywności o
wysokiej zawartości cholesterolu i jeżdżenie samochodami w stanie nietrzeźwym. Ludzie czynią tak
mimo że zdają sobie sprawę z ryzyka.

Jaka jest więc różnica między takim zachowaniem a ,,prawdziwym" samobójstwem?... W jakim

punkcie widmo potencjalnego samounicestwienia będzie zasługiwało na karę. Niektórzy ludzie
popełniają samobójstwo z altruistycznych pobudek (na przykład, aby ratować innych). Co będą
przeżywać po śmierci ludzie ponoszący taką heroiczną śmierć? -I jakie będą przeżycia tych ludzi,
którzy doznają straszliwych cierpień w psychicznej depresji lub po jakiejś okropnej stracie np. bliskiego
człowieka?

Wiadome jest, że wiele osób decydowało się na zamaskowanie samobójstwa w celu zwrócenia

uwag: otoczenia na siebie i swoje problemy. W psychiatrii znane jest również zjawisko odwrotne;
istnieją ludzie z podświadomymi inklinacjami do samobójstw. Jednak nie miałem okazji rozmawiać z
żadnym z wyżej wymienionych typów samobójców.

Jeden z moich przyjaciół psychiatrą, który miał nieco inny świat przeżyć w czasie śmierci klinicznej

powiedział mi, że Bóg w swej Istocie jest o wiele bardziej przebaczającym i rozumiejącym wszystko,
czego właśnie my ludzie nie możemy pojąć i że Bóg ma w opiece te wszystkie istoty zgodnie z
miłością swą i mądrością. Osoba popełniająca samobójstwo potrzebuje od nas ludzi nie sądu, ale
miłości i zrozumienia.

Wstecz / Spis Treści / Dalej

REAKCJE KSIĘŻY (PASTORÓW)

W swej przedmowie do "Życie po życiu" dr Elizabeth Kubler-Ross wyraziła obawę, że ten typ

studium spowoduje krytykę niektórych członków duchowieństwa. Do pewnego stopnia to jest prawda.
Jednak wielu chrześcijańskich księży różnych sekt, powiedziało mi o swym entuzjazmie i
zainteresowaniu do tego rodzaju badań i zaprosiło mnie do rozmowy na ten temat z ich parafianami.

Wielu księży wspominało mi, że mają wiernych, którzy opowiedzieli im o przeżyciach u "progu

śmierci". Zdawali się być zadowoleni, że mogą poznać kogoś, kto zawodowych badań nie łączy z
teologiczną doktryną. Kilku księży stwierdziło, Że te przeżycia umocniły w nich wiarę w prawdy o życiu
i śmierci głoszone w Biblii. Czasopismo "Drogowskazy", które w swej orientacji i poglądach jest
przeważnie chrześcijańskie, publikuje takie, jak te, opowiadania.

Poglądy pewnego metodysty na sprawę przeżyć u "progu śmierci" były tak zbieżne z moimi, że

część badań przeprowadziliśmy wspólnie. A oto część naszego dialogu:

Pastor: – Ta pani była śmiertelnie chora. Starałem się ją pocieszyć rozmowami o życiu po śmierci:

Powiedziałem jej, że jednym z argumentów, które mnie w tym umocniły były badania przeprowadzone
przez lekarzy z ludźmi, którzy umarli i ponownie zostali przywróceni życiu.

Bardzo ją to zainteresowało. Na jej pogrzebie wygłosiłem mowę pożegnalną, wspominając

rozmowy, które prowadziłem z nią na temat życia po śmierci.

Mowa ta podziałała niezwykle silnie na uczestników pogrzebu, którzy, choć to nie jest w zwyczaju

podchodzili do mnie po uroczystości chcąc pochwalić mnie za sposób w jaki ją poprowadziłem.

jedną z rzeczy, które próbuję osiągnąć przez kazania, to poprowadzić swych parafian do miłości

bliźniego. I jeśli mówię im, że w czasie śmierci Chrystus przychodzi i pyta ich: – Jak ukochałeś ludzi?
– to znaczy, że miłość jest tą sprawą, na którą wskazuje Chrystus, nie w Biblii dwa tysiące lat temu,
ale teraz gdy ludzie "powracają" ze śmierci, a przeżycie to jest pozytywnym sensem Sądu, o czym
zapewnia nas wiara. Owa miłość bliźniego to było "narzędzie", którym posługiwałem się w kazaniach
dla wzmocnienia wiary, dla poprowadzenia ludzi, aby zobaczyli znaczenie wiary i miłości.

Dr Moody: – Wspomniałeś pastorze wcześniej, że podobnie; jak ja, myślisz, że dowód na to, że

istnieje życie po śmierci, w sensie naukowym nie nastanie.

Pastom – Gdybyśmy mogli udowodnić, że istnieje życie po śmierci; to tak samo moglibyśmy

udowodnić istnienie Boga.

Nie możemy udowodnić żadnych rzeczy ostatecznych w życiu. Życie w niebie musi być przyjęte

przez wiarę, a gdybyśmy mogli udowodnić, że życie nie istnieje po śmierci, to ludzie nie mogliby mieć
wiary wżycie pozagrobowe. Życie jest tajemnicą. Życie po życiu – jest więc też tajemnicą.

A gdybyśmy kiedyś rozszyfrowali tę tajemnicę, wtedy nie musielibyśmy. posługiwać się wiarą, aby

zrozumieć Boga. Ale do tej pory trzeba opierać się na wiarze. To, co ludzie mówią po powrocie do
życia umacnia naszą wiarę i podbudowuje ją siłą zrozumienia. Wzmacnia też moją wiarę, skoro jestem
człowiekiem wierzącym.

Taka była opinia jednego z pastorów, ale nie spodziewam się, aby wszyscy zgadzali się z tym.

Kilku podeszło do tego z konkretnymi zarzutami. Dość oryginalny pogląd reprezentowała pewna grupa
księży, którzy widzą funkcję kościoła, jako rodzaj etycznego działania, mającego na celu zgłębienie
społecznych reform i jako pomoc w warunkowaniu się społecznej sprawiedliwości dla wszystkich. Ze
swego   teologicznego   punktu   widzenia   księża   ci   doszli   do   wniosku,   że   zwracanie   uwagi   na   życie
pozagrobowe jest przeżytkiem. Słyszałem, jak kilku z nich zaznaczało, że zwracanie uwagi na życie
po   śmierci   jest   daremne.   W   obronie   tego   punktu   widzenia   wystąpił   pewien   biskup:   –   "Czy   nie
powinniśmy myśleć o tym  świecie, a nie o przyszłym? Czy nie ma tutaj wiele problemów, które nie
zostały rozwiązane?

W przeszłości przywódcy różnych krajów próbowali odciągnąć uwagę podległych narodów od ich

sytuacji społecznej nakazując im posłuszeństwo i oddanie w zamian za co miała ich czekać w życiu
pozagrobowym nagroda w postaci nieba. Innymi słowy jego antagonizm do nauki o zjawisku u .;progu
śmierci" zdawał się opierać na idei, że doktryny życia pozagrobowego czasami przedstawiają
zamaskowane próby stłumienia buntu społecznego.

Do pewnego stopnia zgadzam się z kilkoma opiniami wyrażonymi przez tych przedstawicieli kleru.

Moja opinia jest taka: znajduje się wiele niesprawiedliwości społecznych w świecie i chciałbym pomóc
w polepszeniu tego stanu. Czuję, że nakaz "kochaj bliźniego swego, jak siebie samegu" jest ważny i
oznacza, że powinniśmy starać się pomóc naszym bliźnim, którym gorzej się powodzi niż nam
samym. W świetle mojego własnego doświadczenia, byłem zdumiony, że kilku księży uważa
zwrócenie uwagi na tę kwestię za przestarzałe, albo nie warte zastanowienia.

Moje obserwacje są krańcowo inne. Uważam, że naprawdę wiele osób jest bardzo

zainteresowanych   tą   sprawą.   Przyznam   także,   że   nie   mogę   zrozumieć,   jak   społeczna   uwaga   i
zainteresowanie życiem po śmierci, mogą się wzajemnie wykluczać. Z pewnością można by patrzeć
na to zagadnienie z punktu dobra innych, niezależnie, czy człowiek miałby pełną świadomość, że jest
lepsze   życie   po   śmierci.   Oczywiście   wielu   przesłuchanych   pacjentów,   z   którymi   rozmawiałem
przykładało dużą wagę do dobra innych. Bardzo wysoko cenią sposób życia. Poza tym wiara w życie
pozagrobowe może dać nam raczej bodziec do próbowania polepszenia swego postępowania, niż
stawania się obojętnymi na krzywdę ludzką. Nie zgadzam się również, że szerzenie doktryny życia po
śmierci, miałoby odciągać ludzi od ich egzystencji; Wiele osób powiedziało mi o ich obawach przed
śmiercią. Oni boją się, że ich świadomość może być unicestwieniem przez śmierć. Inni chcą mieć
nadzieję, że odejście przyjaciół i krewnych w śmierć nie jest ostateczne. Te uwagi daleko bardziej
poruszają sprawy nieszczęść ludzkich i klasowych buntów. A jeśli chodzi o moje własne podejście do
tych przeżyć u "progu śmierci", to leży ono w zakresie moich medycznych zainteresowań. Ludzie
mówią mi, jako lekarzowi o swych przeżyciach pozagrobowych, które miały wielkie znaczenie w ich
życiu.   Chciałbym   zrozumieć   owe   przeżycia   pozagrobowe   moich   pacjentów   będących   pod   opieką
lekarską. Nie próbuję podkreślać tutaj, że to co robię jest lepsze, niż działalność księży-liberałów, o
których wspomniałem, tylko że moja działalność jest inna. W ten sposób ich pogląd, że kierowanie
uwagi na życie po śmierci nikogo nie interesuje, jest odbiciem jedynie ich własnego niezrozumienia
zainteresowań   społeczeństwa,   gdyż   według   mnie   zainteresowanie   tymi   sprawami   jest   wręcz
spontaniczne.   Przy   czym   nie   chodzi   mi   o   to,   ku   której   stronie   przechyla   się   większość   opinii
chrześcijańskich:

Druga grupa księży, którzy wystąpili z krytyką przeżyć u "progu śmierci", reprezentuje

konserwatywny punkt widzenia. Odnosi się to do tych, którzy mówią, że przeżycia u "progu śmierci" są
kierowane przez diabelskie siły. Nie mam formalnego rozeznania w dziedzinie teologii. Moja lektura na
ten temat ogranicza się jedynie do wielkich teologów takich, jak: św. Augustyn, Tomasz z Akwinu, Jan
Kalwin, którzy są także uważani za wielkich i wpływowych filozofów:

Zapytani moi przyjaciele-księża co myślą o przeżyciach u "progu śmierci" odpowiedzieli, że wizje

brane  są  pod  uwagę   i  mają  z  pewnością  znaczenie  skoro  wpływają   pozytywnie   na  zmianę   życia
ludzkiego   i  powodują   zbliżenie   człowieka   do   Boga.   Jak  widzieliśmy   wcześniej  przeżycia   u   "progu
śmierci"   osób,   które   przebadałem,   faktycznie   prowadziły   je   dokładnie   tymi   samymi   drogami   do
polepszenia swego życia. Inni księża zwracali uwagę na zbieżność wizji z niektórymi urywkami z Biblii.

Niepokoją mnie zarzuty, że wizje te są spowodowane za sprawą diabła. Moje religijne wierzenia są

dla   mnie   niesłychanie   ważne   i   doprawdy   nie   wiem,   jak   się   bronić   przed   takim   oskarżeniem,   jak
satanizm. Poczułem do pewnego stopnia ulgę po rozmowie z pastorem-metodystą reprezentantem
konserwatyzmu teologicznego. Zapewnił mnie, że był również oskarżony przez członków sekty, że
jego własna osobowość jest ukształtowana z pomocą szatana. W tym ogromnymi, dziwnym świecie,
zawsze   znajdzie   się   ktoś,   kto   będzie   kwestionował   czyjeś   przekonania   i   ich   pobudki.   Biorąc   pod
uwagę   te   cechy   człowieka,   przypuszczam,   że   i   do   mnie   przyjdzie   ktoś   aby   sprowadzać   mnie   z
"błędnej drogi".

Wśród moich rozmówców znajduje się również trzecia grupa księży, o których należy wspomnieć.
Stanowili oni grupę "nieśmiałych". Przeżycie u "progu śmierci" skomentowali, jako problem leżący

w gestii medycyny, zjawisko, które powinno pozostać ważne dla lekarzy. Ich zdaniem można by nie
brać pod uwagę takich zjawisk i nazywać je jedynie halucynacjami, mimo faktu, że osoby mające
przeżycia pozagrobowe opowiadały im o ich religijnym życiu i wierze, a nie o ich stanie zdrowia i
przewidzeniach halucynacyjnych.

Jest jeszcze inny aspekt tego zagadnienia, a mianowicie konflikt między zawodami.

Przedstawiciele każdego zawodu są względem siebie solidarni szczególnie w sytuacji "zagrożenia z
zewnątrz"   i   bardzo   nie   lubią   ingerencji   w   ich   własną   zawodową   domenę.   Trzeba   stać   na   straży
przeciwko   upraszczaniu   złożonych   problemów,   co   wypływa   z   pewnego   rodzaju   zawodowej
wyłączności.   Takie   nastawienie   zdaje   się   najbardziej   ograniczać   intelektualne   podejście   do
zagadnienia. Wygląda to na zamykanie przez laików drogi zrozumienia przeżyć u "progu śmierci" z

punktu widzenia medycyny. Przy tym takie nastawienie zdaje się nasuwać bardzo problematyczne
przypuszczenie, że obecny podział pracy między zawodami i polami nauki redukuje w pewnym sensie
możliwość ich przenikania. Omawiane przez nas zjawiska są zawieszone pomiędzy kompetencjami
dwóch zawodów.

Tak więc spotkałem duchownych, którzy nie dyskutują nad przeżyciami u "progu śmierci",

ponieważ twierdzą, że jest to tylko medyczne zjawisko. Z drugiej strony kilku lekarzy powiedziało mi,
że oni nie będą o takich przeżyciach mówić ze swymi pacjentami, ponieważ przypuszczają, że takie
przeżycia są na tle religijnego nastawienia pacjentów. Jednym słowem wydaje się, że dla niektórych
osób owo zjawisko jest raczej niepopularne i leży na granicy dwóch światów: materialnego i
duchowego. Muszę jednak stwierdzić, że wielu duchownych, których poznałem w ciągu mych badań
nad tym zjawiskiem, interesowało się i popierało moją pracę. Zauważali, że nie wyciągam wniosków i
nie próbuję siłą wmówić innym moich własnych teorii na ten temat, dając każdemu prawo do własnej
decyzji, komentarzy i szukania informacji z innych źródeł.

Wstecz / Spis Treści / Dalej

PRZYKŁADY HISTORYCZNE

Kilka lat temu nie znałem przykładów z historii o zjawiskach u "progu śmierci". Obecnie wiem, że

znajdują się one w piśmiennictwie z bardzo wczesnych czasów. Sądzę, że warto zacytować tutaj te,
które są zaczerpnięte z rozmaitych źródeł z różnych kultur i wieków. Będzie to tylko część materiału,
który zebrałem dotychczas.

W dziejach apostolskich 7 : 54-59 podane jest, że zanim św. Szczepan został ukamienowany przez

rozjuszony tłum... (być może przed śmiercią został zraniony i doznał śmierci klinicznej) miał widzenie.
To co powiedział uderzyło ludzi prosto w serce tak, że zgrzytali zębami z wściekłości. Ale on, będąc
pełen Ducha Świętego, patrzył wciąż w niebo i zobaczył Boga w chwale i Jezusa stojącego po prawej
Jego ręce. I rzekł – Patrzcie, oto widzę niebiosa otwarte i Syna Człowieczego stojącego po prawicy
Boga. – Wtedy tłum zakrzyczał głośno. Zatkano sobie ,uszy i jednocześnie rzucono się na niego aby
wypędzić go poza miasto i ukamienować (...).

Czcigodny Bede był mnichem angielskim, który żył od 675 do 735 r. Zebrał "Historię Angielskiego

Kościoła i Ludzi" w 731 r. Wśród wielu cudów; Bede opowiada o "powrocie ze śmierci, a mimo różnic
w idiomach, opowiadanie w wielu punktach przypomina to, co słyszymy dzisiaj.

"- W owym czasie osobliwy cud, taki, jakie były dawniej, zdarzył się w Wielkiej Brytanii. Otóż

człowiek już zmarły powrócił do życia w ciele fizycznym ze swego życia duchowego po śmierci i
opowiadał wiele walnych rzeczy, które widział tam.

Żył w kraju Northumbrians, naczelnik rodu zwany Cunningham, który był pobożny i żył w zgodzie

ze wszystkimi domownikami. Zachorował i choroba stawała się coraz groźniejsza, aż nastąpił kryzys i
śmierć. Ale o świtaniu wrócił do życia i nagle usiadł ku wielkiemu przerażeniu tych, którzy go
opłakiwali. Wszyscy uciekli i pozostała tylko jego żona, kochająca go szczerze, lecz drżąca i pełna
trwogi. Mąż rozproszył jej wątpliwości tymi słowy:

- Nie bój się, ja naprawdę .powstałem ze śmierci i pozwolono mi żyć wśród ludzi znowu, ale muszę

nauczyć się żyć inaczej.

Niedługo po tym porzucił wszystkie światowe zaszczyty i wstąpił do klasztoru Melrose...
A oto inna historia o podobnym przeżyciu: "Urodziwy mężczyzna w jaśniejącej szacie był moim

Aniołem   Stróżem.   Szliśmy   w   milczeniu   jakby   w   kierunku   północno-wschodnim,   i   przybyliśmy   do
bardzo   rozległej   i   ciemnej   doliny   nieskończonej   długości.   To   właśnie   mój   przewodnik   wkrótce
wyprowadził   mnie   z  ciemności  w   atmosferę   promienistego   światła,   a   gdy   mnie   wiódł   dalej   w.   tej
jasności, zobaczyłem przed nami ogromny mur, który zdawał się być bardzo długi i wysoki. Ponieważ
nie widziałem żadnej bramy, okna albo przejścia, więc zacząłem zastanawiać się, jak go przebyć. Nie
wiem jakim sposobem, w jednej chwili dostaliśmy się na wierzch tego muru. Poza nim rozciągała się
szeroka   piękna  łąka...  Całe  to  miejsce  przepojone  było   światłem,   i  miało   się   wrażenie,   że  jest  to
jasność większa., niż o poranku, albo że są to promienie słońca w samo południe.

Mój przewodnik rzekł: – Musisz teraz wrócić do swego ciała i żyć jeszcze wśród ludzi, ale jeśli

spełnisz swoje zadania z większą starannością i będziesz ćwiczył się, aby słowa twoje były
prawdziwe, a życie pełne cnoty i prostoty, to gdy umrzesz znajdziesz swoje miejsce wśród tych
szczęśliwych duchów, które tu widzisz. Za chwilę odejdę, a to wszystko pokazałem ci abyś wiedział
jaka może być twoja przyszłość.

Gdy mi to rzekł, nie chciałem wracać do mego ciała fizycznego, ponieważ przeszedłem przez

miejsce Piękna i Zachwytu i widziałem to wszystko uczestnicząc w tym życiu. Ale nie ośmieliłem się
zadawać pytań memu Przewodnikowi. W pewnym momencie, nagle znalazłem się wśród ludzi":

O swoich przeżyciach, i o tym co widział, człowiek ten nie będzie mówił z ludźmi obojętnymi i

dbającymi o swą dumę, ale tylko z tymi, którzy obawiają się kary albo cieszą się nadzieją wiecznego
szczęścia i są chętnymi przyjąć jego słowa do serca i żyć w świętości. Rysem szczególnie
interesującym jest to, jak bardzo zmieniło się życie człowieka i jego poglądy.

Dwa interesujące opowiadania nieznanych Irlandczyków z X i IX wieku, znajdują się w bogatym

zbiorze celtyckiej literatury: – "Zbiór Celtyckiej Literatury'', tłumaczonej przez Kenneth H. Jackson'a.

"Mali chłopcy, którzy poszli do nieba"

...Donnám syn Liath'a a jeden z uczniów Senan'a, był świadkiem śmierci dwóch małych chłopców.

Dzieci utopiły się przy skale, a następnego dnia morze wyrzuciło ich ciała.

Przyszli rodzice i błagali swych synów, żeby powrócili do życia. Senán rzekł do Donnan'a:
- Powiedz chłopcom, żeby powstali i rozmówili się ze mną.
Donnan rzekł: – Wstańcie i odezwijcie się do waszych rodziców, ponieważ tak nakazał Senán.

Chłopcy natychmiast wstali na rozkaz Senán'a i powiedzieli swoim rodzicom:

- Zrobiliście źle, żeście nas ściągnęli na Ziemię.
- Jak to – powiedziała ich matka – woleliście zostać gdzie indziej, w innym świecie, niż wrócić do

nas?

- Mamo – odparli – choćbyś mogła dać nam moc całego świata i wszelkie jego uciechy i radości, to

myślelibyśmy, że nie ma różnicy między więzieniem, a życiem na Ziemi, w porównaniu ze -światem, z
którego wróciliśmy. Nie zatrzymuj nas, ponieważ nadszedł czas abyśmy odeszli. Bóg da wam łaskę,
abyście nie zamartwiali się po utracie nas. I tak rodzice dali im pozwolenie na odejście i poszli razem z
Senánem do jego kaplicy i przyjęli sakrament, a potem poszli do nieba, a ich ciała były pogrzebane
przed probostwem, gdzie mieszkał Senán. I to byli pierwsi ludzie, którzy zostali pogrzebani na Wyspie
Scattery".

"Opowiadanie o duchu"
Dwaj studenci znający się od dziecka prowadzili pewnego razu rozmowę w małej chatce: Smutna

jest droga, w którą udali się nasi najbliżsi i nasi przyjaciele i nigdy stamtąd nie powrócą aby
powiadomić nas o świecie, do którego' się udali. Umówimy się, że jeżeli któryś z nas umrze, powróci z
wieściami do drugiego w przeciągu miesiąca.

Niedługo po tym, jeden z nich zmarł i został pochowany. Drugi oczekiwał zmarłego przez miesiąc,

ale ten nie dawał znaku. Poirytowany przeklinał jego i Trójcę Św. błagając Ją jednocześnie aby
pozwoliła mu porozumieć się ze zmarłym. Mijały dni i żyjący student znalazł się w skrajnym
wyczerpaniu. Gdy pewnego dnia niechcący uderzył głową o belkę w chatce, poczuł, że umiera i jego
dusza oddziela się. od ciała, które jednocześnie i widział i czuł. W pewnym momencie zobaczył, że
znalazł się w kościele i usłyszał:

- Spowodował to twój brat w Chrystusie, który przyprowadził cię tutaj.
Dusza jego wyszła z kościoła. Jeden z duchownych uderzył w dzwon. – To nie jest w porządku –

powiedziała Dusza – żeby ksiądz przyprowadzał mnie do zmarłego. Ksiądz nie odpowiedział. Dusza
zwracała się do każdego, ale nikt jej nie słyszał. Była zrozpaczona. Przenosząc się dalej zwróciła się
do żniwiarzy: – Tutaj jestem rzekła, ale nikt jej nie słyszał. Wróciła znów do kościoła, gdzie właśnie
pobrano opłatę za pochówek i można było zobaczyć, jak ciało przewożono na cmentarz. Kiedy Dusza
weszła do kościoła, zobaczyła swego przyjaciela przed sobą:

- Dlaczego nie dotrzymałeś obietnicy?
- Nie wymawiaj mi – rzekł przyjaciel – Przychodziłem nieraz i byłem obok twojej poduszki, błagając

ciebie, ale ty nie słyszałeś, ponieważ twoje fizyczne ciało nie słyszy lekkiej eterycznej duszy.

- Słyszę cię teraz – odparła Dusza.
- Nie – rzekł przyjaciel to tylko twoja dusza, która jest tutaj. Ona wyszła z twego ciała fizycznego.

Ponieważ błagałeś mnie, żebym się spotkał z tobą. Nieszczęściem jest, jeśli ona postępowała źle, a
szczęściem jeśli czyniła dobrze. Idź odnaleźć twoje ciało fizyczne zanim złożą je do grobu.

- Nie chcę wracać do niego – czuję strach i wstręt. Musisz wracać i żyć jeszcze rok. Powtarzaj

codziennie "Anioł Pański" za moją duszę.

Dusza pożegnała się z nim i poszła do swego ciała, a kiedy wchodziła w nie, wydała okrzyk i

powróciła do życia, a po roku poszła do nieba.

W tych dwóch opowiadaniach znajdują się elementy podobne do wielu współczesnych relacji, w

obydwóch tych opowiadaniach występuje znana "niechęć do powrotu".

W drugim zostało podane uczucie duszy oddzielonej od ciała. Student spostrzega swoje ciało,

którego początkowo nie rozpoznaje (uwaga, którą wiele osób czyniło., opisując mi swoje przeżycia).
Człowiek uważa własne ciało fizyczne za odbicie, jak w zwierciadle i dlatego mole słyszeć i widzieć
innych, ale sam jest niewidzialny i niesłyszalny dla nich. Student jest witany przez swego zmarłego

przyjaciela.

Interesujące opowiadanie z innej kultury jest podane w książce Sir Edwarda Burnett'a Tylor'a,

antropologa z IX wieku. W książce pt. "Pierwotna Kultura" przytacza on następujące opowiadanie
polinezyjskie.

"- Ta historia została opowiedziana Mr Shortland'owi przez służącego, który nazywał się Te

Wharewera. Ciotka jego zmarła w samotnej chatce nad brzegiem jeziora Rotoura. Ponieważ była
kobietą starą, pozostawiono ją w samotnej chatce z solidnymi drzwiami i oknami. Ale dzień albo dwa
po jej śmierci wczesnym rankiem, Te Wharewera z innymi kolegami; płynąc w canoe, blisko tej chaty,
zobaczył postać na brzegu jeziora kiwającą na nich. To była słaba., zimna i umierająca z głodu ciotka,
która powróciła do życia. Kiedy po jakimś czasie doszła do siebie, opowiedziała, co się z nią stało.
Opuszczając swoje ciało, jej dusza poleciała w kierunku Północnego Przylądka i przybyła do ujścia
Reigny. Tam, trzymając się gałęzi pełzającej rośliny "ake ake" zeszła do przepaści i znalazła się na
piaszczystym brzegu rzeki.

Oglądając się wokoło, spostrzegła w oddali ogromnego ptaka, wyższego niż człowiek, idącego do

niej szybkimi krokami. To straszliwe ptaszysko tak ją przeraziło, że jej pierwszą myślą była spróbować
powrócić po skalnych występach tej przepaści, ale widząc starego człowieka, płynącego w canoe w
kierunku niej, pobiegła do niego uciekając jednocześnie przed ptakiem. Kiedy została bezpiecznie
przewieziona na drugi brzeg, poprosiła starego Charona, aby powiedział, gdzie mieszkały dusze jej
krewnych. Idąc ścieżką, którą jej stary człowiek wskazał spostrzegła zdumiona, że była to ścieżka, po
której chodziła na Ziemi. Poznawała znajomy krajobraz wsi, drzewa, krzewy i rośliny. Poszła tam i
wśród tłumu tam zebranego, spotkała swego ojca i wielu swych bliskich krewnych. Rodzina powitała ją
lamentującym psalmem, którym zawsze tubylcy zwracają się do ludzi, spotykając ich po długiej
nieobecności.

Ale kiedy ojciec zapytał o żyjących krewnych, a specjalnie o jej własne dziecko, stwierdził, że musi

wrócić na Ziemię, aby zaopiekować się jego wnukiem. Na jego rozkaz odmówiła więc dotknięcia
pożywienia, które zmarli ofiarowywali jej i mimo prób zatrzymania jej, ojciec doprowadził ją szczęśliwie
do łodzi, popłynął z nią i podzieliwszy, dał jej spod swego płaszcza, dwa ogromne słodkie ziemniaki do
zasadzenia w swym kraju, aby były pożywieniem dla jego wnuka. Ale gdy znowu zaczęła się
wdrapywać na ścianę przepaści, dwie ścigające ją dusze noworodków, zepchnęły ją z powrotem.

Uciekając cisnęła w nie ziemniakami.
Weszła pośpiesznie na skałę i za pomocą pnia "ake ake" doszła do Ziemi i odleciała tam, gdzie

zostawiła swoje fizyczne ciało.

Powróciwszy do życia, znalazła się w ciemności, a te przeżycia zdawały się być snem.
Kiedy ranek zaświtał, słabe światło przenikające przez szpary zaryglowanego domu oświetliło

kalabasę częściowo wypełnioną ochrą zmieszaną z wodą. Gorliwie wypiła tę wodę i gdy poczuła się
trochę mocniejsza, spróbowała otworzyć drzwi i przyczołgać się nad brzeg jeziora, gdzie jej przyjaciele
wkrótce ją znaleźli.

Ci, którzy słuchali jej opowiadania, mocno wierzyli w rzeczywistość tych przygód, ale żałowali, że

nie przyniosła z powrotem chociaż jednego z olbrzymich słodkich ziemniaków na świadectwo jej
bytności w kraju duchów".

Nie mogłem znaleźć książki pt. "Tradycje i Zabobony Nowozelandczyków" napisanej przez

Edwarda Shortland'a, o streszczonej przez Tylor'a.

Jednakże nawet biorąc pod uwagę kulturowe różnice w wyrażaniu się, symbole i ewentualne

przekręcania, co prawdopodobnie miała miejsce, kiedy opowiadanie przechodziło z ust do ust,
poznaje się kilka wspólnych cech z przeżyciami u "progu śmierci".

Kobieta, która "umarła", opuściła swoje ciało, przepłynęła- w canoe rzekę, spotkała się ze

zmarłymi, swymi krewnymi i powiedziano jej, aby wróciła na Ziemię zaopiekować się swoim synem.

Angielski pisarz Thomas De Quincey (1785-1859) miał również przeżycia u "progu śmierci". W

książce pt. "Wyznania Angielskiego Palacza Opium"; opisuje swoje własne przeżycia w czasie palenia
opium, nawyku, który był w owych czasach szeroko rozpowszechniony ze względu na łatwość nabycia
opium i wolną, legalną sprzedaż tego narkotyku. Opisuje on powracające sceny z jego przeszłości,
które przypomniały mu pewne opowiadanie jego krewnej, która jak twierdzili uczeni... była jego matką.

W swoim pierwszym wydaniu tej książki w r. 1821 pisze on:

"- Pewnego razu jedna z moich bliskich krewnych opowiadała mi, że kiedy była dzieckiem wpadła

do wody i była bliska śmierci. W tej krytycznej sytuacji miała przez chwilę wizję swego całego życia
widzianą jakby w zwierciadle. Obrazom tym towarzyszyła zdolność niezwykle jasnego i trafnego
oceniania tej panoramy życia". W dalszym ciągu de Quincey pisze tak o tym wypadku zwracając
uwagę na sceptycyzm niektórych czytelników.

"- Ta kobieta żyje jeszcze, chociaż jest bardzo stara i mogę powiedzieć, że życie jej było

pozbawione grzechu i lekkomyślności, a obfitowało w prawdomówność i szczerość. Była nawet
przesadnie skromna w niczym sobie nie pobłażając. Prowadzila życie niemalże ascetyczne. Gdy się to
zdarzyło, mogła mieć ukończone dziewięć lat. Bawiła się na brzegu strumienia i wpadła do najgłębszej
wody. Prawdopodobnie nikt nie wiedział, że została uratowana przez gospodarza, który przejeżdżał
drogą.

Lecz ona zeszła już w otchłań śmierci i poznała sekrety życia pozagrobowego tak, jak je kiedyś

znał człowiek, któremu została dana obietnica powrotu w zaświaty. W pewnym stadium tego zejścia
do krainy pośmiertnej, miała wrażenie, jakby w nią uderzył jakiś powiew, fosforyczny blask bił ją w
oczy i natychmiast zdolność poznania całego swego życia powstała w jej mózgu. W mgnieniu oka
każdy czyn jej przeszłego życia, ożył na nowo, stając w kolejności, nie jako sukces jej życia, ale jako
część egzystencji. Może takie światło, które pokazało całą drogę jej życia, ze smutkami i radościami
dzieciństwa oświetliło również przeznaczonego na apostoła, Pawła, w czasie jego drogi do Damaszku.
Ale tamto Światło oślepiło na pewien czas Pawła, a to wypełniało cały umysł niebiańską wizją, tak że
jej świadomość stała się w jednej chwili świadomością wszechwiedzącą tej nieskończonej panoramy
życia".

Opowieść ta została przyjęta sceptycznie przez kilku krytyków. Ale od tego czasu została

potwierdzona przez przeżycia innych ludzi, którzy nigdy nie słyszeli o sobie nawzajem.
Zdumiewającym punktem jest jednak panorama wydarzeń, widzenie minionych wypadków życia przez
wszystkich relacjonujących, co w znacznym stopniu dopomogło w uformowaniu epokowego odkrycia.
Widzenie po śmierci klinicznej ma głębszy sens – pewność, że jest możliwość wskrzeszenia tego, co
tak długo spało w napomnieniu. Każdy ślad tych przeżyć mówi nam o zerwaniu zasłony Wielkiej
Tajemnicy Życia Pozagrobowego. Nagle, w milczącym rozkazie, na sygnał wysłany z umysłu, zasłona
ta uniosła się w górę i cała głębia Tajemnicy Życia poza życiem, została pokazana.

Jest godne uwagi, że członkowie Kościoła Jezusa Chrystusa i Apostołów (Mormoni) byli już w

dawnych   czasach   pouczeni   o   przeżyciach   u   "progu   śmierci"   i   te   pouczenia   krążyły   wśród   nich.
Również   jest   interesujący   fakt,   że   sławny   psychiatra   Carl   Gustaw   Jung   miał   przeżycie   u   "progu
śmierci".   które   podaje   w   rozdziale   zatytułowanym   "Wizje"   w   książce   pt.   "Wspomnienia,   Sny   i
Refleksje".   Oscar   Levis,   współczesny   antropolog   napisał   fascynujące   dzieło:   "Dzieci   Sándhez'a"
oparte   na   badaniu   życia   rodziny   meksykańskiej.   Jeden   z   członków   rodziny,   opowiedział   mu   o
przeżyciu u "progu śmierci".

W literaturze znajdują się podobne opisy. Choćby tylko te dwa: "Pożegnanie z bronią" Ernesta

Hemingway'a, gdzie narrator opisuje jakich doznawał uczuć, będąc poza swym ciałem fizycznym w
czasie śmierci klinicznej. Należy podkreślić, że powieść ta posiada wątki autobiograficzne.

Również w książce Lwa Tołstoja pt. "Śmierć Iwana Iliicza" opisane są sceny śmierci tytułowego

bohatera, który miał wrażenie że przebywa w ciasnej jaskini, gdzie widział jakby projekcję swego
minionego życia zakończoną ukazaniem się jasnego światła. Wiele jest podobnych opisów. Zanim
powstało pojęcie u "progu śmierci", dawno stan ten był znany ludziom.

Wstecz / Spis Treści

PYTANIA

Po opublikowaniu "Życia po życiu" otrzymałem wiele pytań od czytelników tej książki: lekarzy,

studentów i innych ludzi. Przypuszczam, że odpowiedzi na te pytania zainteresują wiele osób.

Pytanie 1. Czy publiczne omawianie szczegółów tego zjawiska nie stanie na przeszkodzie w

przyszłym naukowym zbadaniu tej dziedziny?

To pytanie jest rzeczywiście trudne. Omawianie publiczne szczegółów tego zjawiska będzie miało

wpływ nie tylko na opowiadanie nowych przeżyć, ale także stworzy możliwość osobom bez skrupułów
fałszowania relacji z interesującej nas dziedziny, w celu przyciągnięcia uwagi, zdobycia popularności,
czy osiągnięcia innych korzyści. Chociaż moje studium może skomplikować problem odłączenia plew
od ziarna, twierdzę, że aby zjawisko zostało potraktowane naukowo, musi być najpierw ujawnione.
Problem jest czy należy zatrzymać wiadomość o tym fenomenie, jako zawodową tajemnicę, a jeśli tak,
czy  zatrzymanie   w  tajemnicy  tak  wielkiego   odkrycia   nie   wzbudzi   całego  szeregu   zastrzeżeń   i  nie
wprowadzi   chaosu.   Przez   wiele   lat   pytano   mnie   najczęściej   jeśli   takie   zjawiska   są   pospolitymi
przeżyciami,   dlaczego   nie   zostały   szeroko   publikowane?   Teraz   nadszedł   czas,   że   doszliśmy   do
stwierdzenia   "jeśli   takie   zjawiska   są   szeroko   publikowane,   to   czemu   się   dziwić,   że   są   one   tak
rozpowszechnione?".

Pytanie 2. Dlaczego pan nie podaje nazwisk osób przesłuchiwanych w sprawie ich przeżyć

"pozagrobowych"? Czy nie przyczyniłoby się to do większej wiarygodności?

Nie podawanie nazwisk jest z mojej strony uprzejmością która ma szersze podłoże. Ludzie

przychodzący do mnie, mają gwarancję, że nie zrobię użytku z ich nazwisk. W dalszym ciągu będę tak
postępował i w ten sposób zbiorę znów wiele opowiadań, których ludzie nie mogliby podać, gdyby
wiedzieli, że ujawnię ich nazwiska. Gdybym podał obraz osoby, jej nazwisko i adres, jak podaje się w
artykule   w  gazecie,   to  czytanie  książki  mogłoby  się  stać nudne.  Jednak  i takie  postępowanie   nie
przydałoby   dziełu   mojemu   większej   wiarygodności   z   naukowego   punktu   widzenia.   Ostatecznie   te
zjawiska staną się bardziej realnymi, jeśli inni potwierdzą, że mieli również takie same przypadki. W
mojej   książce   nie   podałem   żadnych   wniosków,   a   tylko   przepowiedziałem,   że   inni   ludzie,   którzy
obserwują   to   "zjawisko   "   życzliwie   i   pilnie,   będą   mogli   znaleźć   przykłady   doświadczeń   u   "progu
śmierci" ujawniające stany, o których pisałem.

Pytanie 3. Czy cała koncepcja życia po śmierci nie jest po prostu "pobożnym życzeniem"?
Niektórzy mogliby dowodzić, że prawie wszyscy albo przynajmniej wielu z nas, chciałoby żyć po

śmierci i nic nie powinno powstrzymywać badań nad tym, czy jest możliwe życie po śmierci. Takie
argumenty zdarzają się w wielu stronach świata, ale mógłbym wykazać, że można przedstawić to
winny sposób. Fakt, że gdzieś jest coś, czego prawie każdy z nas życzy sobie, nie przesądza sprawy,
że to "coś" nie istnieje.

Wiliam James powiedział, że odnosząc się z całym szacunkiem do spraw religijnych, które nie

dopuszczają do empirycznych dowodów, że w religii nie znajdzie się innej niewiary, jak tylko tę
powstałą z obawy, aby się nie pomylić i wiarę opartą na nadziei, że, ma się rację.

Pytanie 4. Czy może cale te przeżycia u "progu śmierci" są dlatego interesujące, że są

dziwactwem?

Wątpię w to. To zjawisko u ludzi z Zachodu przetrwało przez całą ich historię. Prawie wszyscy

wielcy filozofowie zajmowali się przeżyciami pozagrobowymi, są one głównym tematem wielu pisarzy.
i mają na nich wpływ. Po drugie szybki postęp w przywracaniu ludzi do życia gwarantuje, że coraz
częściej w przyszłości będziemy spotykać się ze zjawiskami przeżyć "pozagrobowych". Wreszcie
wielu lekarzy od swoich pacjentów na rekonwalescencji słyszy bolesną wymówkę: – "Czy mógłby ktoś
odpowiedzieć mi dlaczego ja chcę umrzeć? – Nie zważając, czy ktoś wyobraża sobie przeżycia u
"progu śmierci", jako dowód na nieśmiertelność, czy jedynie jako wynik wypadków fizjologicznych,
sądzę, że jest korzystne, iż zaczynamy uchylać rąbka tajemnicy.

Pytanie 5. Czy ludzie, z którymi pan rozmawiał, interesowali się okultyzmem przed lub po

przeżyciach u "progu śmierci"?

Rozmawiałem już z ponad trzystoma osobami, które znalazły się u "progu śmierci". Nie byłoby w

tym nic dziwnego, gdyby w tej grupie znalazło się kilka osób, które interesowałyby się reinkarnacją,

porozumiewaniem z duchami przez medium, astrologią i innymi sprawami okultystycznymi. Jednakże
jest interesujące, że poza grupą moich pacjentów, tylko sześć, albo siedem osób oznajmiło, że
interesowali się tymi sprawami przed lub po przeżyciach u "progu śmierci". Żadna z tych osób nie
doniosła mi, że miała więcej niż jedno tajemnicze albo niezwykłe przeżycie w ciągu swego życia. W
ogóle ludzie, z którymi rozmawiałem nie byli tymi, którym często zdarzały się "przeżycia
pozagrobowe", albo którzy wykazywaliby większe zainteresowanie okultyzmem, , . '

Pytanie 6. Czy przeprowadził pan wywiad z jakimiś ateistami, którzy mieli takie przeżycia?
Każdy, z kim rozmawiałem wyrósł w tradycjach żydowsko-chrześcijańskich. W tym pytaniu słowo

"ateista" jest co najmniej częściowo 'terminem z góry przesądzającym, co do osobowości, uczuć i
wiary. "Ateista" może być w niektórych wypadkach słownym zamaskowaniem uczuć osobistych,. które
mogą być bardzo różne, może nawet głęboko religyne. Sądzę, że jest prawie niemożliwe określić
stopień wiary w tych wypadkach, ponieważ każdy w naszym społeczeństwie jest pod wpływem pojęć
religijnych. W związku z tym zawsze powstanie pytanie do jakiego stopnia, nawet podświadomie, jest
on pod wpływem idei religijnej. Osoby; które przesłuchiwałem, twierdzące że przed ich przeżyciami
"pozagrobowymi" nie mieli szczególnego nastawienia religijnego, konstatują, że po przeżyciach u
"progu śmierci" przyjęli prawdę doktryn religijnych.

Pytanie 7. Ile lat mają osoby przesłuchiwane przez pana?
Rozmawiałem z wieloma dorosłymi, którzy opowiadali mi o swoich przeżyciach u "progu śmierci"

jeszcze za czasów swego dzieciństwa. Relacje o najwcześniejszych przeżyciach pochodziły od osoby,
która doświadczyła tego mając trzy lata. Rozmawiałem jednak z jednym dzieckiem, które powiedziało
mi o swoim przeżyciu "pozagrobowym" i to przypadkowo. Miało to miejsce w klinice pediatrycznej
wówczas, gdy pomagałem dziecku w kuracji. Najstarszą osobą był mężczyzna około 75 lat, który
zgłosił się zaraz po swym przeżyciu u "progu śmierci". Powiedział mi o tym zaledwie dwa miesiące
później. Sądzę, że wiek osób trochę przyczynia się do treści przeżycia. Oczywiście, myśli które
przebiegają w umyśle dziecka w czasie kryzysu, są inne od tych, które zdarzają się dorosłym.

Pytanie 8. Czy wyniki z tych badań nie gloryfikują śmierci?
Nie, absolutnie nie. Sądzę, że wszyscy wiemy o złych skutkach śmierci. Śmierć jest straszna na

skutek separacji od tych, których kochaliśmy, jak również z powodu cierpienia przed śmiercią. Śmierć
jest straszna, gdyż ludzie mogą umrzeć wcześniej zanim mogliby mieć szansę wykonania zadań,
które chcieliby zrealizować w swym życiu.

Pytanie 9. "Umarłem", zostałem przywrócony do życia i nie przypominam sobie nic z tego?
Kilka osób wyraziło coś w rodzaju zmartwienia, a ja chciałem mieć szansę wyciągnąć z ich

opowiadań pewne wnioski. Jak podkreśliłem w "Życiu po życiu" nie każdy, kto przeżył kliniczną
śmierć, pamięta to, co przeżył. Rozmawiałem z wieloma osobami, które nie pamiętają nic. Nie potrafią
wyjaśnić na czym polega to, że jedni pamiętają swe przeżycia podczas śmierci klinicznej, a drudzy
nie. Czy mato podłoże w ich nastawieniu religijnym osobowości, okolicznościach, przyczynie ich
śmierci, czy też zależy od czegoś innego...?

Można zastanawiać się, czy pewna grupa ludzi, którzy nie przypominają sobie nic, nie mogłaby być

tak wstrząśnięta "przeżyciem pozagrobowym", że podświadomość zmuszała świadomość do
zapomnienia.

Aby uniknąć pomyłek, chcę oprzeć się na liście przypadków już ustalonych, aby podać dokładny

model do czego musi być podobne przeżycie u "progu śmierci": Ogromna skala przeżyć dana jest
osobom, które doznały jednego lub dwóch wypadków "przeżyć pozagrobowych". Spodziewam się, że
lista, którą zebrałem będzie poprawiona i usystematyzowana. .Jest ona prostym teoretycznym
modelem i powinno się unikać czynienia z przeżyć u "progu śmierci" idealnie ustalonego modelu.

Pytanie 10. Pan powiedział, że nie każdy, kto przechodzi przez śmierć kliniczną ma przeżycia?

Jaka jest ilość takich przypadków?

Rodzaj studiów, które przeprowadziłem nie dał mi podstawy do zrobienia takiego obliczenia. Mój

model wypadków opiera się na relacjach tych, którzy mieli takie przeżycia. Dzięki temu, że nakreśliłem
taki właśnie model przeżyć, ci którzy ich doznali, mogli mi więcej opowiedzieć, niż ci, którzy przeszli
przez śmierć kliniczną i nic nie pamiętają. Podobne pytania często stawiano o indywidualnych
wypadkach przeżyć u "progu śmierci". Ludzie pytają na przykład, jaki procent osób relacjonuje mi o
"przejściu przez tunel" albo o widzeniu "Światła" itd. Nie próbowałem prowadzić statystyki.

Po pierwsze nie można być pewnym, że brak relacji jest równoznaczny z brakiem tego rodzaju

przeżycia (tunel, światło itp.). Może to być spowodowane zapomnieniem lub inną przyczyną. Po drugie
– nie trudziłem się obliczeniami ze względu na obawę przed pseudo-naukowymi liczbami. Może lepiej
by   było,   abym   obie   moje   książki   wzbogacił   graficznymi   wykresami   pokazującymi   takie   liczby   i
procenty.   Chociaż   mój   wzór   przypadków   nie   jest   ad   hoc   zbieranym   materiałem   nie   był   również
gromadzony według pewnych  sprawdzianów, więc takie rysunki i wykresy nie miałyby naukowego
potwierdzenia.

Spróbuję dać bardziej szczegółową odpowiedź na to pytanie w załączniku do tej książki. Następne

250   przypadków   walki   o   życie   mogłoby   być   na   przykład   przebadanych   przy   pomocy   aparatury
kardiologicznej   i   sztucznego   oddychania.   Oczywiście   w   określonym   szpitalu   i   w   określonych
kontrolowanych warunkach, aby można było podać test eksperymentalnej hipotezy. Pomimo braku
statystycznej   ewidencji,   sądzę,   że   przeżycia   u   "progu   śmierci"   takiego   rodzaju,   jaki   opisałem,   są
częste u osób, które zostały przywrócone do życia po śmierci klinicznej.

Jestem pewny, że badacz, który zainteresuje się tym problemem stwierdzi, że znalazł obszerny

materiał dowodowy.

Pytanie 11. Czy pan pytał kiedyś o przeżycia u "progu śmierci" osobę wprowadzoną w stan

hipnozy?

Myślałem, o tym, że za zgodą pacjentów metoda ta byłaby niezwykle przydatna. Poczyniłem nawet

w tym kierunku przygotowania z doświadczonym lekarzem-hipnotyzerem. Jednak doszliśmy do
wnioski, że cofnięcie któregoś z pacjentów do momentu jego klinicznej śmierci, mogłoby być dla niego
bardzo niebezpieczne. Umysł w podświadomości przyjmuje bardzo dokładnie sugestie hipnotyzera.

W dodatku hipnoza może mieć wpływ na psychikę człowieka i funkcje organizmu.
Faktem jest, że może powstać bąbel na skórze zahipnotyzowanego człowieka jedynie na skutek

sugestii. Biorąc to pod uwagę, sądziliśmy, że osoba posłuszna w hipnozie, mając w swym umyśle
nakaz powrotu do momentu klinicznej śmierci, mogłaby istotnie przejść przez wszystkie wydarzenia
tego zgonu. Wobec tego nie próbowaliśmy nigdy tego eksperymentu. Ale ostatnio dowiedziałem się o
doświadczeniu tego rodzaju, podczas którego naprawdę pacjent dostał zapaści serca i zmarł.

Pytanie 12. Czy powinno się mówić pacjentom o takich badaniach?
Pytało mnie o to kilku lekarzy. Nigdy nie potrafiłem dać odpowiedzi na to pytanie choć miałem wielu

pacjentów. Bowiem taka wiadomość zaniepokoiłaby ludzi wierzących, z których jedni twierdzą, że
życie po śmierci jest bardzo bogate w wydarzenia, drudzy natomiast, że nie obfituje w żadne.

Argumentować by można, że wobec tego nie należy mówić pacjentom ó takich przeżyciach,

ponieważ to tylko wprowadziłoby niepokój u chorych. A szczególnie u tych pacjentów, którzy już sobie
wytłumaczyli, co to jest śmierć.

Z drugiej strony słyszałem, że niektórym osobom powinno się o tym powiedzieć. Jeśli te raporty nie

są prawdziwe i nie ma żadnego życia po śmierci, to wobec tego nie zrobią nikomu krzywdy. Ale jeśli
są prawdziwe, to ludzie byliby bardziej przygotowani do tego, co ich czeka TAM.

Możliwe, że "Tybetańska księga śmierci" została napisana w tym celu. Ukrywana jest w niej

sugestia, że powinna być czytana ludziom w godzinie śmierci, aby umierający człowiek _ był mniej
zaskoczony stanami, które przeżyje. Sądzę, że ostatnia odpowiedź na to pytanie zależy od osób, które
znalazły się u "progu śmierci". Lekarze musieliby polegać na swoich klinicznych obserwacjach i
znajomości swych pacjentów. W każdym razie to pytanie może być wkrótce szeroko dyskutowane ze
względu na coraz większą popularność tego zagadnienia. Jedna z lekarek pediatrów przypuszcza, że
ludzie, którzy mieli przeżycia "pozagrobowe" opowiadają o nich innym chorym, co spotyka się z
wielkim zainteresowaniem słuchaczy.

Pytanie 13. Jak się powinno zareagować, jeśli ktoś znajomy, albo pacjent bez proszenia go 0 to,

opowiada o takim przeżyciu "pozagrobowym"?

To pytanie dotyczy mnie osobiście. Otóż dziwne, ale nigdy nie przeprowadziłem wywiadu z

pacjentem, którego uratowałem od śmierci klinicznej. W ciągu mych studiów medycznych,  miałem
dwóch   pacjentów,   którzy   sami   spontanicznie   opisali   mi   swoje   przeżycia   u   "progu   śmierci":   W
obydwóch tych wypadkach, przeżycia tych osób miały miejsce o jakiś miesiąc wcześniej i w żadnym z
tych   wypadków   nie   pytałem   pacjenta   o   nic,   co   byłoby   związane   z   tym   tematem.   Oni   po   prostu
opowiedzieli   mi   o   tych   przeżyciach   podczas   zwykłej   rozmowy,   jaka   przeważnie   toczy   się   między
lekarzem a pacjentem.

Te dwa opowiadania potwierdziły moje przypuszczenia, że dla jakiejś przyczyny lekarze

dotychczas nie zwracali większej uwagi na to zjawisko, a może po prostu nie słuchali tego, co im
pacjenci mówili. Jeden z tych pacjentów był starszym mężczyzną z jakąś chorobą skórną, a drugi był
opóźnionym w rozwoju 12-letnim chłopcem, który miał od urodzenia chorobę związaną z gruczołem
wydzielania wewnętrznego. Żaden z nich nie wiedział, że zajmuję się badaniem przeżyć ludzi u "progu
śmierci".

Byłem zaskoczony nieoczekiwanym wyjawieniem przez nich ich tajemnic. Rzucałem tylko luźne

uwagi w rodzaju"To interesujące" w celu podtrzymania kontaktu i nie starałem się nakłaniać ich do
mówienia dalej. Przypuszczam, że ci pacjenci potrzebowali wtedy pomocy, ale klinika nie była
odpowiednim miejscem do kontynuowania tej rozmowy.

Nie dałem poznać żadnemu z tych pacjentów, że słyszałem już przed tym o takich przeżyciach

"pozagrobowych". Gdy cofam się myślą wstecz, to mam poczucie winy, że nie podzieliłem się z nimi
moimi wiadomościami o przeżyciach u "progu śmierci". Może słysząc, że takie przeżycia zdarzały się
również innym, podniosło to by ich na duchu.

Sądzę, że wszystko to zależy od poszczególnych osób, które miały takie przeżycia i można było to

podać im w następującym stwierdzeniu: "Takie przeżycia zdarzają się i wiele osób o tym donosi,
chociaż z punktu widzenia medycyny i nauki nie można stwierdzić, co one przedstawiają. Niemniej
miały one Wielkie znaczenie dla was samych. I w końcu takie przeżycie jest zrozumiałe tylko wam i
ono ma wpływ na wasze życie. Możecie poszerzyć wiedzę na ten temat sięgając do wielkich
religijnych zapisów, rozmawiając z innymi ludźmi, którzy znają te zagadnienia z autopsji, albo z tymi
którzy badają te sprawy".

Pytanie 14. Czy wiedza o takich przeżyciach ma wpływ na leczenie umierającego pacjenta?
To jest bardzo skomplikowane zagadnienie. Jedna rzecz, która mi się zdarzyła nauczyła mnie, że

powinno się być bardzo ostrożnym w tym, co się mówi podczas ratowania kogoś z klinicznej śmierci.
Nawet   gdy   wydaje   się,   że   nie   ma   ratunku   dla   pacjenta.   Wielu   lekarzy   było   zaskoczonych   kiedy
pacjenci wróciwszy do życia, przytoczyli im ich własne uwagi. Znam jednego lekarza, który w swej
praktyce   miał   do   czynienia   z   wieloma   pacjentami,   chorymi   na   różne   choroby.   Wiedział   o   wielu
przeżyciach,   które   opisałem,   jeszcze   przed   przeczytaniem   moich   rozpraw.   Stosował   on   metodę
pozostawania z pacjentami przez chwilę  po ich śmierci klinicznej i mówienia do nich. A przecież,
wierzył, że przeżycia po śmierci klinicznej nie są niczym więcej, niż fizjologicznymi procesami, które
zachodzą w mózgu przez chwilę po tym, gdy serce przestało bić.

Pytanie 15. Jakie znaczenie mają studia nad zjawiskiem przeżyć u "progu śmierci" dla etycznego

problemu sztucznego podtrzymania życia, nawet gdy funkcje mózgu nieodwołalnie ustały?

Znaczenie tych studiów może być bardzo ważne w przypadkach, gdy życie jest podtrzymywane

sztucznie. Jednak stan badań w tej dziedzinie jest jeszcze tak znikomy, że żadne wnioski nie mogą
być wyciągane. Nawet, jeśli zjawisko przeżyć "pozagrobowych" będzie rozpatrywane jako fakt
naukowo stwierdzony i nie będzie już dziedziną anegdoty i spekulacji, to wciąż będzie istniał etyczny
dylemat. Ze względu na szczególne problemy dotyczące tak zwanego "zabicia z litości", moim
zdaniem będzie on bardziej dogmatyczny."

Jestem przeciwny eutanazji ze względów etycznych i nie polecałbym tego pod żadnymi

warunkami.

Pytanie 16. Jestem członkiem zespołu medycznego Pogotowia Ratunkowego i często zdarza mi

się, że muszę przywracać do życia ludzi pozornie już martwych. Mam więc kłopot z dowiedzeniem się
od nich; co się dzieje, dlaczego są tak oburzeni, gdy czyni się wysiłki w celu przywrócenia ich do
życia. Czy brać ` udział emocjonalny w ich przeżyciach?

Słyszałem relacje i od lekarzy i od pacjentów o takich wydarzeniach. Jednak niechęć pacjentów do

powrotu do życia była chwilowa. Mogli oburzać się na wysiłki lekarzy, gdy trzeba było ich ratować, ale
po upływie kilku godzin, dni czy tygodni, ich zachowanie zmieniało się, Ogólnie mówiąc stają się
wdzięczni, że dano im "powtórną szansę'' życia.

Pytanie 17. Niektórzy z pana pacjentów mówili, że doszli do przekonania, że umiejętność

miłowania innych i poszerzania wiedzy, były najważniejszymi celami w ich życiu. Czy mógłby pan
szerzej omówić ten rodzaj miłości i wiedzy?

Obydwa te słowa "miłość" i "wiedza" są w języku angielskim bardzo niejasnymi słowami. Greckie

słowa, jak "philos", "eros" i "agape", mimo że wyrażają one bardzo różne pojęcia, mogłyby być
wszystkie przetłumaczone w języku angielskim, jako "love". Sądzę z tonu osób, które składają raporty
o swych przeżyciach "pozagrobowych", że ten rodzaj miłości, który oni zachowali we wspomnieniach,

jest prawdopodobnie bliższy pojęciu "agapé" (zrozumienie). Może być ono scharakteryzomane jako
"nadmiar",   spontaniczny   nieumotywowany   niczym   rodzaj   miłości,   który   jest   okazywany   innym
niezależnie od ich błędów. Podobnie słowa greckie "epistemé" i "techné" znowu o bardzo różnych
znaczeniach   mogą   być   przetłumaczone   jako   "wiedza".   "Techné"   jest   zastosowane   w   języku
angielskim   w pokrewnym  słowie   "technology"   (technologia)   i  w  "technique"   (technika)  i  częściowo
wyjaśnia   zastosowanie   tej   "wiedzy"   w   praktycznym   działaniu.   "Epistemé   ma   związek   bardziej   z
teoretycznymi i naocznymi rodzajami wiedzy. Wrażenie, jakie odniosłem przy wywiadach o przeżyciu
u "progu śmierci" jest takie, że ten rodzaj "wiedzy" jest świadomością w jaki sposób można używać
teoretycznych i praktycznie dających się przetwarzać rzeczy. Ale na przykład, nikt nie wrócił do życia z
namiętnym życzeniem nauczenia się jeździć na rowerze mimo, że w angielskim języku "knowing" =
"poznanie" = "nauczenie się" stosuje się do "knowing how to ride a bicycle" = "uczyć się, jak jeździć na
rowerze". Ostatnio ludzie, którzy mieli przeżycia po śmierci klinicznej, prosili mnie o wyjaśnienie jaki to
rodzaj   miłości   czy   wiedzy   jest   tak   ważny.   Pewien   czterdziestoletni   pacjent   miał   ciężki   wypadek
samochodowy. Zabrano go do szpitala, gdzie stwierdzono, że stan był beznadziejny, ale przywrócono
go do życia. W wywiadzie w miesiąc później powiedział tak:

"– O miłości... Światło zapytało mnie o miłość. Czy wiem coś na temat miłości?... To, o co mnie

pytało stało się jasne potem, dla jak trudno było wytłumaczyć Mu to. Ono chciało, żebym zrozumiał, że
"tam" jest rodzaj Miłości, która nie ma nic wspólnego z miłością ludzi tu na Ziemi. Czy mógłbym
pokochać ludzi, niezależnie czy byli oni dobrzy, czy też źli, pełni wad i błędów?

...Pytało mnie o to, czy znam taką Miłość?... O wiedzy... Wiedzę, którą zdobyłem. Jaki to był rodzaj

wiedzy?

Ach, jak trudno mówić o tym. Jest Wszechwiedza oparli na kosmicznej świadomości początku i

końca i przyczyn wszystkich rzeczy, oparta na tym, co stanowi cały Kosmos... i na świadomości tego,
co jest ważniejsze ponad wszystko; co jest ważniejsze od Kosmosu".

– Przykłady poniższe pochodzą z przesłuchania 30 kilkuletniej gospodyni domowej, która miała

komplikacje pooperacyjne a także zawały serca.

"– O miłości... On. Istota ze Światła, pokazała mi wszystko czego dokonałam w życiu, a potem

zapytała mnie, czy jestem zadowolona ze swego życia... Interesowała się moją miłością. Tak.
Miłością... I zaznaczyła, jaki to rodzaj miłości. Oto, żebym się zatroszczyła; czy sąsiadka ma co jeść i
ma w co się ubrać i żebym jej pomogła, jeśli ona tego potrzebuje. O wiedzy... Rodzaj tej wiedzy jest
specyficzny, to głębsza wiedza, mogłabym rzec, że to jest tak, jakbym spowiadała się przed własną
duszą, przed własnym zrozumieniem moich błędów".

Jasne więc, że Miłość była celem ukazania panoramy życia tych dwojga ludzi, z którymi

rozmawiałem.

Natomiast "wiedza" była wymieniona przez Istotę ze Światła, często jako dodatkowy cel. Istota ze

Światła zaznaczała, że nauka nie zatrzymuje się po śmierci ludzi, ale w dalszym ciągu trwa.
Zapamiętanie rozmowy z Istotą że Światła jest trudne, gdyż jak mówią przesłuchiwani, są przytłoczeni
wrażeniem całego przeżycia i musieliby posiadać zdolność "nieziemską", aby to wszystko wyjaśnić.
Słowa, których mogą użyć nie są w stanie wyjaśnić niczego. W rzeczywistości rzeczy, które tam
zachodzą nie dadzą się zamknąć w słowach.

Istnieje inne słowo greckie "Sophia", które również może mieć związek z "wiedzą". "Sophia" w

języku   angielskim   może   być   przetłumaczona   jako   "wisdom"   =   "mądrość"   i   dokładnie   odpowiada
znaczeniu   wyżej   przytoczonego  greckiego   słowa.   "Sophia"  i  "wisdom"  = "mądrość"  mają  ten  sam
"wymiar"  jeśli można tak określić i  jednakowy element nasilenia wiedzy.  Mądry  człowiek  nie tylko
posiada   wiedzę,   ale   może   tę   wiedzę   używać   w   moralnie   odpowiedni   sposób.   I   dlatego   tyle   jest
przykładów moralnych aspektów nagromadzonych przy określeniu "Wiedza".

Pytanie 18. Czy podobne przeżycia "pozagrobowe" jakie pan opisywał mają ludzie, którzy nie

ulegli śmierci klinicznej, ani nie zetknęli się ze śmiercią?

Tak, oczywiście, że mają. Wiele osób opowiedziało mi o przeżyciach wyjścia z ciała fizycznego,

które nastąpiło nagle. Osoby przeżywające to, nie były "umarłe", ani nawet nie były chore, ani nie były
w niebezpieczeństwie. Co więcej, w wielu wypadkach te przeżycia nie były w jakiś sposób obmyślone.
Nastąpiły ku kompletnemu zdziwieniu tych ludzi.

Przeżycia u "progu śmierci" są podobne pod wieloma względami do mistycyzmu i wizji na tle

religijnym, opisywanych przez wielkich proroków w przeszłości. Wiele takich historii można byłoby
zacytować. Jednak nie szukałem takich opowiadań, ani nie interesowałem się takimi raportami,

bowiem miałem aż zbyt dużą ilość materiału, zmuszającą mnie do skoncentrowania się na raportach
zaistniałych u "progu śmierci".

Skoro jednak zapytano mnie o te podobieństwa to mógłbym przypomnieć sobie o wielu tego

rodzaju. Na przykład weźmy taką hipotezę, że jest rzeczywiście życie po śmierci. Jeśli tak jest, to musi
być jakiś "mechanizm" może fizyczny, może duchowy, lub taki i taki razem, który uwalnia "psyche –
duszę" lub coś, jakimkolwiek mianem to nazwalibyśmy – z ciała fizycznego, po śmierci. Obecnie nie
możemy stwierdzić, że ten nasz "cielesny mechanizm" zawsze działa dobrze. Narządy naszego ciała
czasami źle funkcjonują i nasza świadomość, postrzeganie lub myśli mogą prowadzić nas na
manowce.

Analogicznie nie mamy żadnej podstawy do twierdzenia, że ten hipotetyczny "mechanizm" w celu

uwolnienia   duszy   z   ciała   zawsze   będzie   działał   doskonale.   Może   to   nie   tylko   zależy   od   rodzaju
sytuacji, stresów itp., może on zacząć  działać przedwcześnie?... Gdyby to wszystko  było prawdą,
mogłoby to wytłumaczyć   podobieństwo  między  przeżyciami u  "progu  śmierci"  a innymi  rodzajami,
takimi   jak   przeżycie   wyjścia   z   ciała   fizycznego.   To   mogłoby   także   wyjaśnić   fakt,   że   zjawisko
zarejestrowane   przez   tych,   którzy   znaleźli   się   w   sytuacji   grożącej   życiu,   może   być   identyczne   z
przeżyciami tych, którzy są przywróceni do życia po śmierci klinicznej.

Pytanie 19. – Powiedział pan, że mistyczne wizje są podobne pod wieloma względami do przeżyć

u "progu śmierci". Jakie są to podobieństwa?

Obecnie wielu ludzi traktuje "mistycyzm", jako synonim "Wschodniego mistycyzmu". Jest jednak

długa i różna droga tradycji mistycznych wizji Zachodu, św. Augustyna, św. Franciszka z Asyżu,
Teresy z Avili, Mistrza Eckhardt'a czy Jana z Arc. Wszyscy oni mogliby być nazwani mistykami. W
swej sławnej pracy pt. "Różnorodność przeżyć religijnych" – William James podaje następujący opis
cech mistycznych wizji:

1 – Niewysłowioność
Najbardziej pospolite znaki, według których klasyfikuję stan umysłu, jako mistyczny – są

negatywne: Cechy właściwą mistycyzmowi jest niemożność wyrażenia go w słowach, a więc tym
samym żaden raport nie może oddać mistycznych przeżyć.

2 – Niepospolita cecha
Stany mistyczne dla tych, którzy je przeżywają, są jakby stanami wszechwiedzy. To stany, kiedy

można wejrzeć w głąb Prawdy Nadprzyrodzonej dzięki dyskursywnemu, opartemu na logicznym
rozumowaniu umysłowi. Te dwie cechy podkreślają, że dany stan można nazwać mistycznym,
używając tylko takiego słowa. Dwie inne mniej charakterystyczne cechy należy również wymienić:

3 – Przelotność = Efemeryczność
Stany mistyczne nie trwają długo. W rzadkich jedynie wypadkach – pół godziny, godzinę lub dwie.
4 – Bierność = Bezwolność = Nieaktywność
Chociaż nadejście stanów mistycznych może być wywołane specyficznymi działaniami, jak np.

skupieniem uwagi albo przez ćwiczenia cielesne lub w inny sposób, który opisują podręczniki
mistycyzmu, jednakże kiedy charakterystyczny stan świadomości wystąpi, mistyk odczuwa jakby jego
własna wola była zawieszona i jakby przechwycona i trzymana przez Wyższą Moc. Ta właściwość
poddawania się Mocy Nadprzyrodzonej, nadaje stanom mistycznym cechy wynikające z całkiem innej
osobowości lub jakiś innych dodatkowych zdolności: owe prorocze słowa, twórcze dzieła lub transy
medialne. Później można nie przypominać sobie nic z tego stanu i może on potem nie mieć żadnego
wpływu na wewnętrzne życie człowieka, jakby wydarzenie to miało miejsce w przerwie życia.

Stany mistyczne nigdy nie są całkowicie przejściowe. Pozostaje jakieś wspomnienie tego przeżycia

i głębokie przekonanie o jego ważności. Stany mistyczne wpływają dodatnio na wewnętrzne życie
człowieka.

Zdecydowane sklasyfikowanie stanów mistycznych jest bardzo trudne, gdyż występują w różnym

stopniu i pomieszaniu. Inni wskazali dodatkowe cechy tego stanu.

Przykłady mówią o zjawisku zmiany poczucia Czasu i Przestrzeni i wpływu wizji na osobowość i

przyszłe życie człowieka.

Wszystkie te przytoczenia można oczywiście porównać do przeżyć u "progu śmierci". Ale są inne

bardzo pospolite cechy przeżyć u "progu śmierci", których nie spotyka się w przeżyciach wielkich
mistyków. Przykładem takim jest panoramiczny przegląd całego życia człowieka.

Pytanie 20. Czy ludzie mówią, że Czas zmienił się w trakcie ich przeżyć u "progu śmierci"?
Stale są raporty o tym, że podczas przeżyć ludzi u "progu śmierci" czas się zmienił. Np. u pewnej

kobiety, która podczas klinicznej śmierci znalazła się "Gdzieś". Kiedy zapytałem, jak długo to trwało,
rzekła mi:

– Można by powiedzieć, że minutę lub że tysiące lat. Nie byłoby w tym żadnej różnicy.
Mężczyzna, który na skutek eksplozji znalazł się w ogniu miał wrażenie, że wypłynął ze swego

ciała i widział innych, gdy biegli mu na ratunek. Twierdził, że w jednej chwili jego fizyczne otoczenie
zniknęło całkowicie, a obrazy jego życia stanęły przed nim i rozmyślał nad tym, co uczynił w życiu w
obecności Chrystusa. Kiedy zapytałem go jak długo trwał ten "pokaz", rzekł, że gdyby chciał określić
czas w ziemskich określeniach, to musiałby powiedzieć, że godzinę, albo mniej. Ale kiedy
powiedziano mu, że musi wracać na Ziemię zobaczył znowu swoje ziemskie otoczenie. Osoby
biegnące mu na pomoc, zdawały się być zamrożone w tych samych pozycjach, gdy oglądał pokaz
swego całego życia. Kiedy wrócił do swego ciała fizycznego, akcja znowu ożyła.

Te i inne przykłady ilustrują jakie słowa są używane podczas przeżyć u "progu śmierci". Czas ten

nie jest podobny do czasu ziemskiego. Ktoś mógłby wskazać na podobieństwo mistycznych wizji do
pewnych cech wizji u "progu śmierci".

Pytanie 21. Czy ludzie, którzy opuszczają swoje ciało fizyczne podczas śmierci klinicznej,

odczuwają ból?

Wiele osób opowiadało mi, że podczas gdy opuszczali swe ciało fizyczne na skutek śmierci

fizycznej, nie odczuwali żadnego bólu, nawet jeśli przedtem im towarzyszył. Niektórzy donieśli mi o
swoim zdumieniu na widok lekarzy i personelu szpitalnego uciskających im pierś albo wbijających im
igły w celu zrobienia zastrzyków itp. Jednak gdy wyszli ze swego ciała fizycznego, to nie odczuwali w
ogóle żadnego bólu spowodowanego tymi czynnościami. Ludzie opowiadali mi również, że kiedy znów
wrócili do swych ciał fizycznych po odratowaniu ich ze śmierci klinicznej, to natychmiast odczuwali ból.

Pytanie 22. Wspomniał pan o przypadkach przeżyć u "progu śmierci" po długotrwałym "zgonie".

Jak to jest możliwe, żeby ci ludzie byli wróceni do życia bez uszkodzenia mózgu?

Kilka faktów mogłoby być tutaj przedstawionych. Przede wszystkim, podczas procedury

przywracania   człowieka   do   życia,   mózg   jest   zasilany   krwią,   która   wraz   z   tlenem   i   środkami
odżywczymi, opływa organizm. Dzieje się to na skutek masażu serca w celu utrzymania krwioobiegu,
nawet   gdy   serce   przestaje   bić.   Po   drugie   warunki   takie,   jak   różnice   temperatur,   powstrzymują
uszkodzenie mózgu. Mózg człowieka którego temperatura wynosi 105°F przed śmiercią, mógłby być
zniszczony szybciej, niż mózg człowieka o obniżonej temperaturze ciała. Co prawda podczas takich
operacji, jak chirurgiczne otwarcie serca, serce zostaje zatrzymane na długi okres czasu i nie zasila
mózgu,   a   jednak   nie   towarzyszy   temu   jego   uszkodzenie.   Jest   to   możliwe   dzięki   aparaturze
dotleniającej, ogrzewającej i wymuszającej obieg krwi w ciele pacjenta poddanego operacji. A zatem,
chociaż wiele się słyszy, że po. pięciu minutach bez tlenu, wskrzeszenie człowieka bez uszkodzenia
mózgu jest niemożliwe, to jednak jest to uproszczona definicja. Wszystkie rodzaje czynników muszą
być brane w rachubę z uwagi na skomplikowane okoliczności przy przywracaniu człowieka do życia.,
Istotnie ciężkie uszkodzenie mózgu nie było zanotowane wśród moich pacjentów, którzy powrócili do
życia po zawale serca.

Pytanie 23. Pan powiedział, że przeżycia u "progu śmierci" stają się coraz popularniejsze w

ostatnich latach, dzięki rozwojowi techniki pomagającej w przywracaniu człowieka do życia. Czy
zdarzały się wskrzeszenia ludzi, zanim poznano nowoczesną medycynę?

Samo wskrzeszenie, w tej lub innej formie, jest dawno znane. Fenickie medyczne tabliczki sprzed

tysięcy lat podają wskrzeszenie za pomocą oddechu usta usta. Również znajdujemy w Biblii w II
Księdze Królów 4 : 18-37 następujące opowiadanie:

"A kiedy dziecko urosło, ono upadło w dniu, gdy poszło do swego ojca, do żniwiarzy i powiedziało

do ojca.

– "Moja głowa, moja głowa!" – A on rzekł do chłopca obok, aby zaniósł syna do matki. A gdy

młodzieniec go wziął i zaniósł do matki, dziecko siedziało na jej kolanach aż do południa, a potem
umarło. A ona powstała i położyła go na łóżku "męża Bożego" i zamknęła drzwi i odeszła...

...Ruszyła i przybyła do "męża Bożego" (Elizeusza) na górę Karmel... Wstał więc i poszedł z nią...

Elizeusz wszedł do domu... zamknął drzwi... i modlił się do Jahwe. Podszedł i położył się na chłopcu.
Przyłożył swoje usta do jego ust, swoje oczy do jego oczu, swoje dłonie do jego dłoni... Ciało chłopca

się rozgrzało... Zaczął chodzić po domu to w tę to w tamtą stronę... podszedł i znów położył się na
nim: Chłopiec kichnął aż siedem razy i otworzył oczy... A kiedy matka dziecka przyszła on rzekł: –
Weź syna swego! – Więc ona weszła i padła na kolana i pokłoniła się nisko do ziemi, a potem wzięła
swego syna i wyszła".

Podobne, ale bardziej szczegółowe opowiadanie jest w I Księdze Królów 17. Ciekawy też jest

szczegół zacytowany z rozdziału z II Księgi Królów, że chłopiec kichnął po przywróceniu go do życia.
Jest takie ludowe wierzenie i to u wielu ludzi, że kichnięcie jest oznaką, że dusza powróciła do ciała,
które opuściła na krótki okres czasu. Ten skądinąd zagadkowy mały szczegół jest prawdopodobnie
odbiciem tej wiary.

W śród wielu znanych sposobów przywrócenia do życia ludzi, używanych w dawnych czasach,

było przykładanie gorących okładów do brzucha ofiary. Inny sposób to biczowanie, ból zadawany
umierającej osobie przez chłostanie jej pokrzywami, w nadziei przywrócenia jej do życia. Niewątpliwie
inne metody były również używane, ale dużego kroku w medycynie średniowiecza dokonał lekarz
Paracelsus, żyjący w latach 1493-1541.

Zastosował on procedurę wskrzeszania ludzi istotnie, zmarłych lub znajdujących się u "progu

śmierci" przez wtłaczanie powietrza do ich płuc za pomocą zwykłych miechów, używanych w
kominkach.

Vesalius (1514-1564) inny wybitny lekarz owych czasów, także używał miechów do wskrzeszania

"umarłych" i robił doświadczenia ze sztucznym oddychaniem. Metoda używania miechów przyjęła się
na przestrzeni wieków w Europie. Wiele innych technik, włącznie z przetaczaniem topielców przez
beczkę i kładzeniem osoby zmarłej na grzbiet konia, pędzącego kłusem, było stosowane przez wiele
wieków i w różnych krajach.

Metoda pobudzania serca za pomocą zastrzyków adrenaliny została wprowadzona przez Wintem

dopiero w roku 1905.

Techniki wskrzeszania mają długą historię nie tylko na Zachodzie i w krajach Judeo-

chrześcijańskich,   ale   także   w   krajach   o   prymitywnej   kulturze.   Na   przykład   niektórzy   Indianie   z
Północnej   Ameryki   używali   metody   w   której   dym,   zawarty   w   podobnej   do   instrumentu   do   grania
syryndze,   był   wpychany   zmarłej   osobie   przez   kiszkę   stolcową.   Mimo,   że   ta   metoda   wygląda   na
niewiarygodną,   jednak   przypuszczalnie   była   przez   jakiś   czas   używana   z   powodzeniem   w
amerykańskich koloniach i została wprowadzona w Wielkiej Brytanii pod koniec XVIII wieku.

Wyżej wymienione metody były znane i stosowane w każdym kraju. Zastanawiam się, czy

występowanie przeżyć u "progu śmierci" częściowo nie mogłoby tłumaczyć pewnego bardzo starego i
szeroko rozpowszechnionego poglądu o pewnych chorobach. Na całym świecie wiele ludzi wierzyło,
że pewne choroby były spowodowane opuszczeniem ciała przez duszę. Gdzie taka wiara została
przyjęta, leczenie postępowało w kierunku, aby perswazją i zmuszaniem pacjenta wrócić duszę jego
ciału.

Można wskazać na inne tego rodzaju wierzenia, na przykład wśród mieszkańców środkowej części

Celebes, wyspy Wschodniej Indonezji. Wierzą tam, że dusza może opuścić ciało, kiedy osoba jest
nagle i nieoczekiwanie czymś przerażona. Prawdopodobnie wierzenia te przychodziły stopniowo, jak
stopniowo przychodzą wieści o doświadczeniach u "progu śmierci", takie, jak te Q których się
dowiedziałem.

Pytanie 24. Czy stwierdził pan przychylne ustosunkowanie się lekarzy do tego zjawiska?
Tak jak w przypadku z duchownymi, i lekarze stanowią ogromnie różnorodne ugrupowanie.

Składają się z osobników o różnych podłożach warunków, interesów i osobowości, toteż odpowiedzi
ich będą również się różnić. Niemniej można ich podzielić na cztery kategorie, które ułatwią zadanie
zaszeregowania. Pierwsza grupa składa się z lekarzy, którzy sami mieli przeżycia u "progu śmierci".
Ich stosunek do "przeżyć" jest taki sam, jak innych ludzi, którzy mieli takie przeżycia.

Relacje jakie usłyszałem od dwóch lekarzy nie były oparte na naukowym, medycznym podłożu,

lecz opisywały one w sposób spontaniczny odczucia i przeżycia stanu śmierci klinicznej. Kiedy
zapytałem jednego z tych lekarzy o zdanie na temat jego przeżycia, stwierdził: = Jako naukowiec
myślałem, że naprawdę takie wydarzenie nie miało miejsca. Ale ono jednak było.

Inna grupa składa się z lekarzy, którzy nawiązali ze mną kontakt, aby opowiedzieć o swoich

pacjentach, raportujących o swoich przeżyciach. Kilku lekarzy zaznaczyło, że oni również zebrali tego
rodzaju opowiadania i byli zaszokowani, wobec tego z zadowoleniem przyjęli wiadomość, że ktoś inny
zajmuje się studiami o przeżyciach u "progu śmierci". Jeszcze inna grupa wyraziła religijny stosunek

do tego zjawiska. Wyczuwali, że-zdarzenia u "progu śmierci" utwierdzają ich własną wiarę w to, że jest
Życie, po śmierci ciała fizycznego.

Czwarta grupa składa się z lekarzy, którzy sądzą, że przeżycia u "progu śmierci" są następstwem

medycznego zjawiska, które jest już znane.

Sądzą, że potrafię wytłumaczyć takie przeżycia u "progu śmierci" naukowo, w oparciu o fizjologię i

psychologię.

Pytanie 25. Czy są jakieś przykłady znanych już w medycynie zjawisk, które mogłyby być użyte w

celu wyjaśnienia powstania przeżyć "pozagrobowych"?

Znajduje się niemal niekończąca się lista przyczyn znanych w medycynie, wytwarzających

przeżycia, które przypominają zjawiska raportowane w opowiadaniach o "progu śmierci".

W "Życiu po życiu" omawiałem pewne farmakologiczne, fizjologiczne, neurologiczne i

psychologiczne   przyczyny   przeżyć   u   "progu   śmierci".   Mogłoby   być   nudne   rozpatrywanie   każdej
osobno,   ale   uważam,   że   dwie   dziedziny   z   medycyny   zdają   się   być   najbardziej   sprzyjające   w
stwarzaniu   u   pacjentów   zjawisk   podobnych   do   przeżyć   u   "progu   śmierci".   Są   to:   anestezjologia   i
neurologia. Jestem pewny, że sensacje, jak przechodzenie przez ciemny tunel są często doznawane
przez osoby po anestezji, a specjalnie pod narkozą eterem. Jednak nie sądzę, żeby anestetyczne
aspekty dały solidne i kompletne wytłumaczenie przeżyć u "progu śmierci". Niewielu moich pacjentów
poddanych było anestezji w czasie, gdy mieli przeżycia "pozagrobowe". Kilka lat temu zwrócili mi
uwagę, że wiele przeżyć u "progu śmierci" nosiło cechy pewnego podobieństwa do wszelkiego rodzaju
blokad   w   organizmie,   a   w   szczególności   w   chwilowej   blokadzie   płata   mózgu.   Oto   wyraźne
podobieństwa:

1) – Ludzie z chwilowymi blokadami mózgu mogą potem poda, że "hałas" zwiastuje im początek

jakiegoś napadu.

2) – Chwilowa blokada części płata mózgu odbija się na pamięci pacjentów i osoby, które

zaczynają w tym czasie umierać mogą potem mówić, że zapamiętały "panoramę" swego życia. Można
podać   prawie   nieskończoną   ilość   takich   domysłów.   Na   przykład   można   twierdzić,   że   wrażenie
intensywnego światła, o którym mówili pacjenci, jest rezultatem zbiegu wypadków, spowodowanych
przez   napływ   większej   ilości   tlenu   do   potylicy   mózgu   –   przestrzeni   mózgu,   która   jest   siedliskiem
wszelkiej wizji. Chciałbym dodać do tej listy domysłów, poza autoskopią (samorodnym działaniem),
wymienioną   w   "Życiu   po   życiu",   doniesione   mi   przez   znanego   chirurga-neurologa   doktora   W.
Penfield'a przeżycie jednego z jego pacjentów.

W klasycznych seriach swych doświadczeń, dr Penfield przeprowadzał badania nad

podrażnieniem pewnej części płatu mózgowego swych pacjentów podczas operacji mózgu. Po
dokonaniu tych doświadczeń stwierdził; że mózg zachował żywe wspomnienia, jakby obudzenia na
nowo przeszłych wydarzeń, przepływających w świadomości pacjenta. Sprecyzowane, kompletne
szczegóły wydarzeń, które zaszły przed laty.

W dalszym ciągu nie jestem przekonany, że te znane neurologiczne fenomeny wyjaśniają

przeżycia u "progu śmierci". Co do wyjaśnień na przykład na podstawie blokad mózgu, to usiłowanie
wyjaśnienia prawie niezmiennie opiera się na przesłance o aneksji w mózgu, czyli utraty tlenu, co jest
specyficzną przyczyną blokady mózgu.

Jednak powyższe twierdzenie jest sprzeczne ze wszystkimi zjawiskami: hałasu, panoramy

wspomnień i Światła, gdzie nastąpiło przecież odcięcie dopływu krwi do mózgu. Proszę zwrócić
uwagę, że przedstawiłem przeżycia "pozagrobowe ludzi"; którzy nie doznali śmierci klinicznej, i że te
przeżycia zawierały wiele rysów takich samych, jak u osób, które doznały śmierci klinicznej. Prosty
przegląd tych przypadków, które mogłem przedstawić, potwierdził to jasno. Można posunąć się dalej i
próbować wyjaśnić przeżycia u "progu śmierci", w których Światło, panorama całego życia człowieka i
inne zjawiska zachodziły niezależnie od zaopatrzenia mózgu w tlen, że były to jakieś "stresy" na tle
rozważań o śmierci człowieka powiązane z rzekomymi przewidzeniami umysłowymi.

Według mojej opinii, wprowadzono tu słowo "stres", gdyż słowo to jest często używane bez

znajomości jego znaczenia. Jaki rodzaj stresu? – nasuwa się pytanie. Zupełnie łatwo jest formułować
bez końca wyjaśnienia tego typu.

Jednak jest również łatwo przyjąć jakieś takie wyjaśnienia, jako zupełnie oczywiste, bez zwrócenia

należytej uwagi na elementy przeżycia "pozagrobowego", które nie stoją właściwie w zasięgu żadnych
wyjaśnień. Niektórzy lekarze mówili mi. że nie mogą zupełnie zrozumieć, jak ich pacjenci potrafili .
opisać czynności towarzyszące ich przywracaniu do życia nawet gdyby .naprawdę unosili się do sufitu

i mogli patrzeć stamtąd. Wielu pacjentów referowało mi, że gdy wyszli ze swych ciał podczas śmierci
klinicznej, to stali się świadkami wydarzeń z pewnej odległości, nawet spoza szpitala i te zeznania były
potwierdzone przez nie mających z tym nic wspólnego obserwatorów.

Sądzę, że powinniśmy wreszcie spojrzeć rozsądnie na te nienaukowe potwierdzenia, które

pewnego' dnia będą opracowywane w warunkach eksperymentalnych badań.

W końcu zaobserwowałem, że takie wyjaśnienia nie przygnębiają osób, które same przeżyły

zjawiska "pozagrobowe".

Jeden młody mężczyzna, przywrócony do życia po widocznych oznakach śmierci klinicznej,

zastanawia się:

– "Zabawne. Jest coś, co w istocie nie może istnieć, a tymczasem nie ma się najmniejszej

wątpliwości, że takie "coś" zdarzyło się. Teraz orientuję się, że wiele osób nie wierzy w to... Ludzie
wychodzą ze stanowiska, że rzeczy nie potwierdzone naukowo, nie mogą istnieć... Ale czy ludzie
wiedzą "co" nie może istnieć?... Ich niewiara nie zmienia postaci rzeczy, że to "coś" istnieje... Jest
całkiem pewne, że w tej chwili siedzę tutaj, ale gdybym umarł dziś powtórnie to istotnie to samo by mi
się wydarzyło, z wyjątkiem, że mógłbym zaobserwować to "coś" – lepiej. Ale ludzie mówią mi, że to
"coś" nie istnieje, mało tego, oni przysięgają, że takie "coś" nie istnieje i pokazują mi naukowe
podstawy, że takiego "czegoś" nie ma... No i co mogę na to odpowiedzieć?... Tylko tyle: – "Ale ja
wiem, gdzie byłem".

Pytanie 26. Jakie jest pana własne nastawienie do tych badań? Czy ono wpłynęło na pana życie w

jakiś sposób?

Sądzę, że nawet po stwierdzeniu, że nie miałem zamiaru udowadniać, że jest życie po śmierci i po

dokonaniu wszystkich moich odpowiednich uwag ludzie, z którymi rozmawiałem, nie są jeszcze
zadowoleni. Chcieliby się dowiedzieć, co ja – Raymond Moody czuję.

Sądzę, że jest to słuszne pytanie, jeśli się rozumie, że chodzi tu o sprawy psychologiczne, a nie o

sprawę logicznego wniosku na ten temat. Tych, którzy interesują się moją biografią informuję: – patrzę
na to zagadnienie przez pryzmat mojego nastawienia religijnego, że jest życie po śmierci i wierzę, że
zjawisko któremu poświęcam moje badania jest zamanifestowaniem mojego stosunku do życia po
śmierci.

Jednak mimo ciągłego obsesyjnego może omawiania wydarzeń "pozagrobowych" ja chcę żyć.

Osoby, z którymi przeprowadziłem wywiady zgadzają się z tym, że i one pragną dalej żyć. Ognisko ich
uwagi po tym co przeżyli u "progu śmierci" jest skierowane na życiu na Ziemi. Wszyscy bowiem
jesteśmy już w tym Życiu. W tym "Życiu" mam nadzieję, że będę mógł zrobić użytek z tego, czego się
uczę na Ziemi.

Chcę w miarę swych możliwości iść dalej w odkrywaniu tych zjawisk w dziedzinie miłowania

bliźnich i szukania wiedzy i zrozumienia. Szczególnie zwracam uwagę na przeżycia u "progu śmierci",
ale nie w celu wprowadzenia jakiejś nowej formy kultu. Zjawiska te nie mogą być utożsamiane z moją
osobą, albo z kimś innym, kto przeprowadza badania nad nimi. Przeżycia z "progu śmierci" są bardzo
rozpowszechnione i trzeba wiele pracy włożyć, aby je wszystkie zebrać i skompletować. Wreszcie
doszedłem do przekonania, że moje długie badania na ten temat w jakiś sposób wyróżniły mnie. Duży
procent moich przyjaciół "zmarło". Po rozmowie z tymi ludźmi, zacząłem rozumieć, jak blisko śmierci
jesteśmy wszyscy w naszym codziennym życiu. Bardziej niż kiedyś staram się pozwolić każdej osobie
odczuć moją miłość taką, jaką ja teraz rozumiem i odczuwam.