„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

 

 

MINISTERSTWO EDUKACJI  

NARODOWEJ 

 
 
 
 

MINISTERSTWO EDUKACJI NARODOWEJ 

 
 
 
 
 
 
 
 

MODUŁOWY PROGRAM NAUCZANIA 

 

TECHNIK ELEKTROENERGETYK  

TRANSPORTU SZYNOWEGO 311[47] 

 
 
 
 
 

        Zatwierdzam 

 
 
 
 

Minister Edukacji Narodowej 

 
 
 
 

Warszawa 2009 

311[47]/T-4,SP-2/MEN/2009 

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

1 

Autorzy:  
mgr in

Ŝ

. Andrzej Poczopko 

mgr Zdzisław K

ąś

 

mgr in

Ŝ

. Waldemar Skawi

ń

ski 

 
Recenzenci:  
mgr in

Ŝ

. Zdzisław Szkudlarek 

in

Ŝ

. Krzysztof Zieli

ń

ski 

 
Korekta merytoryczna: 
mgr in

Ŝ

. Mariusz Gelar 

mgr in

Ŝ

. Janina Dretkiewicz-Wi

ę

ch 

 
Opracowanie redakcyjne: 
mgr in

Ŝ

. Andrzej Poczopko 

 
Korekta techniczna: 
mgr Magdalena Mrozkowiak 
 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

2 

Spis tre

ś

ci 

 

Wprowadzenie 

4 

I.  Zało

Ŝ

enia programowo-organizacyjne kształcenia  

w zawodzie 

6 

 

1.  Opis pracy w zawodzie 

6 

 

2.  Zalecenia dotycz

ą

ce organizacji procesu dydaktyczno-

wychowawczego 

9 

II.  Plany nauczania 

17 

III.  Moduły kształcenia w zawodzie 

19 

 

1.  Podstawy techniki 

19 

 

 

Przestrzeganie przepisów bezpiecze

ń

stwa i higieny 

pracy, ochrony przeciwpo

Ŝ

arowej i ochrony 

ś

rodowiska 

22 

 

 

Posługiwanie si

ę

 dokumentacj

ą

 techniczn

ą

 

26 

 

 

Badanie obwodów elektrycznych 

30 

 

 

Badanie układów elektronicznych 

35 

 

 

Wykonywanie monta

Ŝ

u mechanicznego 

40 

 

2.  Transport szynowy 

45 

 

 

Charakteryzowanie 

ś

rodków transportu szynowego 

47 

 

 

Stosowanie przepisów transportu szynowego 

51 

 

 

Analizowanie budowy drogi szynowej 

55 

 

 

Prowadzenie ruchu szynowego 

58 

 

 

Eksploatowanie 

ś

rodków transportu szynowego 

62 

 

3.  Monta

Ŝ

 i eksploatacja instalacji elektrycznych 

66 

 

 

Posługiwanie si

ę

 dokumentacj

ą

 instalacji elektrycznych 

68 

 

 

Montowanie instalacji elektrycznych 

71 

 

 

Eksploatowanie instalacji elektrycznych 

75 

 

4.  Monta

Ŝ

 i eksploatacja sieci zasilaj

ą

cych i podstacji 

trakcyjnych 

79 

 

 

Montowanie sieci i urz

ą

dze

ń

 podstacji trakcyjnych 

82 

 

 

Eksploatowanie podstacji trakcyjnych i kabin 
sekcyjnych 

87 

 

 

Eksploatowanie systemów zasilania taboru szynowego 

92 

 

5.  Monta

Ŝ

 i eksploatacja maszyn i urz

ą

dze

ń

 

elektroenergetycznych taboru szynowego 

97 

 

 

Montowanie i eksploatowanie urz

ą

dze

ń

 nap

ę

dowych 

taboru szynowego 

100 

 

 

Montowanie i eksploatowanie urz

ą

dze

ń

 o

ś

wietlenia, 

ogrzewania, wentylacji i klimatyzacji taboru szynowego 

105 

 

 

Posługiwanie si

ę

 j

ę

zykiem obcym zawodowym 

110 

 

 

 
 

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

3 

 

6.  Praktyka zawodowa 

114 

 

 

Wykonywanie monta

Ŝ

u i naprawy urz

ą

dze

ń

 

elektrycznych w pojazdach szynowych 

116 

 

 

Wykonywanie monta

Ŝ

u i naprawy sieci i podstacji 

trakcyjnych 

119 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

4 

Wprowadzenie  

Celem  kształcenia  w  szkole  zawodowej  jest  przygotowanie 

aktywnego, mobilnego i skutecznie działaj

ą

cego pracownika gospodarki. 

Efektywne  funkcjonowanie  na  rynku  pracy  wymaga:  przygotowania 
ogólnego,  opanowania  podstawowych  umiej

ę

tno

ś

ci  zawodowych  oraz 

kształcenia ustawicznego.  

Absolwent  współczesnej  szkoły  powinien  charakteryzowa

ć

  si

ę

 

otwarto

ś

ci

ą

, 

wyobra

ź

ni

ą

, 

zdolno

ś

ci

ą

 

do 

ci

ą

głego 

kształcenia 

i doskonalenia 

oraz 

umiej

ę

tno

ś

ci

ą

 

oceny 

własnych 

mo

Ŝ

liwo

ś

ci. 

Wprowadzenie  do  systemu  szkolnego  programów  modułowych  ułatwi 
osi

ą

gni

ę

cie  tych  celów.  Kształcenie  modułowe,  w  którym  cele  i  materiał 

nauczania s

ą

 powi

ą

zane z realizacj

ą

 zada

ń

 zawodowych, umo

Ŝ

liwia: 

−

  przygotowanie  ucznia  do  wykonywania  zawodu,  głównie  poprzez 

realizacj

ę

  zada

ń

  zbli

Ŝ

onych  do  tych,  które  s

ą

  wykonywane  na 

stanowisku pracy, 

−

  korelacj

ę

 i integracj

ę

 tre

ś

ci kształcenia z ró

Ŝ

nych dyscyplin wiedzy, 

−

  opanowanie umiej

ę

tno

ś

ci z okre

ś

lonego obszaru zawodowego. 

Kształcenie modułowe charakteryzuje si

ę

 tym, 

Ŝ

e: 

−

  proces uczenia si

ę

 dominuje nad procesem nauczania, 

−

  ucze

ń

 mo

Ŝ

e podejmowa

ć

 decyzje dotycz

ą

ce kształcenia zawodowego 

w zale

Ŝ

no

ś

ci od własnych potrzeb i mo

Ŝ

liwo

ś

ci, 

−

  rozwi

ą

zania programowo-organizacyjne daj

ą

 mo

Ŝ

liwo

ść

 kształtowania 

umiej

ę

tno

ś

ci zawodowych ró

Ŝ

nymi drogami, 

−

  umiej

ę

tno

ś

ci  opanowane  w  ramach  poszczególnych  modułów  daj

ą

 

mo

Ŝ

liwo

ść

 wykonywania okre

ś

lonego zakresu pracy, 

−

  wykorzystuje si

ę

 w nim w szerokim zakresie zasad

ę

 transferu wiedzy  

i umiej

ę

tno

ś

ci, 

−

  programy  nauczania  s

ą

  elastyczne,  poszczególne  jednostki  mo

Ŝ

na 

wymienia

ć

, modyfikowa

ć

, uzupełnia

ć

 oraz dostosowywa

ć

 do poziomu 

wymaganych  umiej

ę

tno

ś

ci,  potrzeb  gospodarki  oraz  lokalnego  rynku 

pracy. 
Realizacja  modułowego  programu  nauczania  zapewnia  opanowanie 

przez  uczniów  umiej

ę

tno

ś

ci  okre

ś

lonych  w  podstawie  programowej 

kształcenia w zawodzie oraz przygotowuje do kształcenia ustawicznego. 
Modułowy program nauczania składa si

ę

 z zestawu modułów kształcenia 

w 

zawodzie 

i 

odpowiadaj

ą

cych 

im 

jednostek 

modułowych, 

wyodr

ę

bnionych  na  podstawie  okre

ś

lonych  kryteriów,  umo

Ŝ

liwiaj

ą

cych 

zdobywanie  wiadomo

ś

ci  oraz  kształtowanie  umiej

ę

tno

ś

ci  i  postaw 

wła

ś

ciwych dla zawodu. 

Jednostka 

modułowa 

stanowi 

element 

modułu 

kształcenia 

w zawodzie obejmuj

ą

cy logiczny i mo

Ŝ

liwy do wykonania wycinek pracy,  

o  wyra

ź

nie  okre

ś

lonym  pocz

ą

tku  i  zako

ń

czeniu,  który  nie  podlega 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

5 

dalszym  podziałom,  a  jego  rezultatem  jest  produkt,  usługa  lub  istotna 
decyzja.  

W strukturze modułowego programu nauczania wyró

Ŝ

nia si

ę

: 

−

  zało

Ŝ

enia programowo-organizacyjne kształcenia w zawodzie, 

−

  plany nauczania, 

−

  programy modułów i jednostek modułowych. 

Moduł  kształcenia  w  zawodzie  zawiera:  cele  kształcenia,  wykaz 

jednostek  modułowych,  schemat  układu  jednostek  modułowych  oraz 
literatur

ę

. 

Jednostka modułowa zawiera: szczegółowe cele kształcenia, materiał 

nauczania, 

ć

wiczenia, 

ś

rodki  dydaktyczne,  wskazania  metodyczne  do 

realizacji  programu  jednostki,  propozycje  metod  sprawdzania  i  oceny 
osi

ą

gni

ęć

 edukacyjnych ucznia. 

Dydaktyczna 

mapa 

programu 

nauczania, 

zamieszczona 

w zało

Ŝ

eniach 

programowo-organizacyjnych, 

przedstawia 

schemat 

powi

ą

za

ń

  mi

ę

dzy  modułami  i  jednostkami  modułowymi  oraz  okre

ś

la 

kolejno

ść

  ich  realizacji.  Ma  ona  ułatwi

ć

  dyrekcji  szkół  i  nauczycielom 

organizowanie procesu kształcenia. 

W  programie  został  przyj

ę

ty  system  kodowania  modułów  i  jednostek 

modułowych zawieraj

ą

cy nast

ę

puj

ą

ce elementy: 

−

  symbol  cyfrowy  zawodu  według  klasyfikacji  zawodów  szkolnictwa 

zawodowego, 

−

  symbol literowy oznaczaj

ą

cy kategori

ę

 modułów, 

O - dla modułów ogólnozawodowych, 

−

  Z - dla modułów zawodowych,  

−

  cyfr

ę

 arabsk

ą

 oznaczaj

ą

c

ą

 kolejny moduł lub jednostk

ę

 modułow

ą

. 

 
Przykładowy zapis kodowania modułu: 
311[47].O1 
311[47]  -  symbol  cyfrowy  zawodu:  technik  elektroenergetyk  transportu 

szynowego 

O1 - pierwszy moduł ogólnozawodowy 
 
Przykładowy zapis kodowania jednostki modułowej: 
311[47].Z1.02 
311[47]  -  symbol  cyfrowy  zawodu:  technik  elektroenergetyk  transportu 

szynowego 

Z1 - pierwszy moduł zawodowy 
02 - druga jednostka modułowa w module Z1. 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

6 

I. Zało

Ŝ

enia programowo-organizacyjne kształcenia 

w zawodzie 

1. Opis pracy w zawodzie 

Absolwent  szkoły  kształc

ą

cej  w  zawodzie  technik  elektroenergetyk 

transportu szynowego mo

Ŝ

e podejmowa

ć

 prac

ę

 w: 

−

  przedsi

ę

biorstwach  zwi

ą

zanych  z  utrzymaniem  i  eksploatacj

ą

  taboru 

szynowego, 

−

  przedsi

ę

biorstwach  zwi

ą

zanych  z  budow

ą

,  remontami  i  utrzymaniem 

sieci elektroenergetycznych i trakcji elektrycznej, 

−

  przedsi

ę

biorstwach produkuj

ą

cych tabor szynowy, 

−

  przedsi

ę

biorstwach  zwi

ą

zanych  z  projektowaniem  sieci,  trakcji 

elektrycznej i taboru szynowego, 

−

  placówkach  badawczych  zwi

ą

zanych  z  elektroenergetyk

ą

  i  taborem 

szynowym. 

 

Zadania zawodowe  

Absolwent  szkoły  kształc

ą

cej  w  zawodzie  technik  elektroenergetyk 

transportu  szynowego  powinien  by

ć

  przygotowany  do  wykonywania 

nast

ę

puj

ą

cych zada

ń

 zawodowych:  

−

  instalowania 

podzespołów 

i 

zespołów 

urz

ą

dze

ń

 

i 

maszyn 

elektrycznych taboru szynowego, 

−

  montowania sieci zasilaj

ą

cych i trakcji na stacjach i liniach kolejowych 

i rozdzielnicach elektroenergetycznych, 

−

  eksploatowania trakcji elektrycznej, 

−

  eksploatowania urz

ą

dze

ń

 taboru szynowego, 

−

  eksploatowania sieci i urz

ą

dze

ń

 zasilania elektrotrakcyjnego, 

−

  sprawdzania i oceniania stanu technicznego pojazdów szynowych, 

−

  czytania  i  wykonywania  schematów  elektrycznych  i  mechanicznych 

maszyn  i  urz

ą

dze

ń

  znajduj

ą

cych  si

ę

  w  taborze  szynowym  oraz 

urz

ą

dzeniach i sieciach elektroenergetycznych i trakcyjnych, 

−

  organizowania  prac  i  nadzoru  podczas  budowy,  przebudowy, 

konserwacji,  przegl

ą

dów  okresowych  i  bada

ń

  diagnostycznych 

urz

ą

dze

ń

 trakcji elektrycznej, 

−

  organizowania  prac  i  nadzoru  w  czasie  trwania  przegl

ą

dów,  napraw 

i awarii  pojazdów  szynowych  oraz  dokonywania  pomiarów  i  prób 
w czynnych  urz

ą

dzeniach  taboru  szynowego  oraz  w  urz

ą

dzeniach 

elektroenergetycznych, 

−

  prowadzenia dokumentacji eksploatacyjnej taboru szynowego,  

−

  instalowania i sprawdzania urz

ą

dze

ń

 ochrony przeciwpora

Ŝ

eniowej,  

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

7 

−

  oceniania  stanu  technicznego  torów  i  rozjazdów  we  współpracy 

z trakcj

ą

 elektryczn

ą

, 

−

  obsługiwania urz

ą

dze

ń

 ł

ą

czno

ś

ci przewodowej i bezprzewodowej, 

−

  obsługiwania  systemów  informatycznych  zwi

ą

zanych  z  eksploatacj

ą

 

taboru szynowego, trakcji elektrycznej i sieci energoelektrycznych, 

−

  kwalifikowania taboru szynowego i sieci trakcyjnej do remontu, 

−

  wykonywania  pomiarów  i  regulacji  urz

ą

dze

ń

  zasilania  i  sieci 

trakcyjnej, 

−

  wykonywania  konserwacji  i  remontów  urz

ą

dze

ń

  zasilania  i  sieci 

trakcyjnej, 

−

  projektowania  prostych  układów  zasilania  urz

ą

dze

ń

  i  trakcji 

elektrycznej, 

−

  projektowania  i  przygotowania  danych  wej

ś

ciowych  prostych 

systemów 

informatycznych 

wspomagaj

ą

cych 

realizacj

ę

  zada

ń

 

zawodowych, 

−

  sporz

ą

dzania  dokumentacji  budowy  lub  przebudowy  urz

ą

dze

ń

 

zasilania i trakcji elektrycznej.  

 
Umiej

ę

tno

ś

ci zawodowe 

W wyniku kształcenia w zawodzie absolwent szkoły powinien umie

ć

: 

−

  interpretowa

ć

 

podstawowe 

zjawiska 

z 

zakresu 

mechaniki, 

elektrotechniki 

i 

elektroniki 

wykorzystywane 

w 

maszynach, 

urz

ą

dzeniach elektrycznych oraz sieciach elektrycznych, 

−

  dobiera

ć

 materiały przewodz

ą

ce i elektroizolacyjne, 

−

  wykonywa

ć

  obróbk

ę

  r

ę

czn

ą

  i  mechaniczn

ą

  materiałów  stosowanych 

w elektroenergetyce, 

−

  czyta

ć

 i wykonywa

ć

 rysunki techniczne elementów maszyn i urz

ą

dze

ń

 

elektrycznych,  sieci  i  urz

ą

dze

ń

  zasilania  elektroenergetycznego  oraz 

schematy urz

ą

dze

ń

 i sieci elektroenergetycznych, 

−

  wykonywa

ć

  poł

ą

czenia  elementów  elektrycznych,  elektronicznych 

i mechanicznych, 

−

  dokonywa

ć

  pomiarów  wielko

ś

ci  elektrycznych  i  nieelektrycznych, 

dobieraj

ą

c  przyrz

ą

dy  pomiarowe  i  metody  pomiarowe  oraz 

interpretowa

ć

 wyniki pomiarów, 

−

  okre

ś

la

ć

  przyczyny  i  skutki  przepi

ęć

,  przeci

ąŜ

e

ń

  i  zwar

ć

  oraz 

stosowa

ć

 

ś

rodki  skutecznej  ochrony  urz

ą

dze

ń

  od  pora

Ŝ

e

ń

  pr

ą

dem 

elektrycznym, 

−

  posługiwa

ć

  si

ę

  schematami  ideowymi  i  monta

Ŝ

owymi  sieci 

elektrycznych i układów maszyn i urz

ą

dze

ń

 elektrycznych, 

−

  klasyfikowa

ć

 elementy drogi kolejowej, 

 
 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

8 

−

  dokonywa

ć

  ogl

ę

dzin  i  prowadzi

ć

  badania  techniczne  urz

ą

dze

ń

 

elektrycznych,  

−

  obsługiwa

ć

 urz

ą

dzenia ł

ą

czno

ś

ci przewodowej i bezprzewodowej, 

−

  organizowa

ć

 zaplecza budowy, 

−

  projektowa

ć

  i  realizowa

ć

  nieskomplikowane  zmiany  w  układach 

elektroenergetycznych maszyn i urz

ą

dze

ń

, 

−

  przygotowywa

ć

 

stanowisko 

pracy 

do 

robót 

z 

zakresu 

elektroenergetyki  i  eksploatacji  maszyn  elektrycznych,  zgodnie 
z zasadami 

organizacji 

pracy, 

wymogami 

technologicznymi, 

przepisami 

bezpiecze

ń

stwa 

i 

higieny 

pracy, 

ochrony 

przeciwpora

Ŝ

eniowej, ochrony przeciwpo

Ŝ

arowej, ochrony 

ś

rodowiska 

i wymaganiami ergonomii, 

−

  montowa

ć

  i  eksploatowa

ć

  instalacje  elektryczne  i  zasilaj

ą

ce  sieci 

elektroenergetyczne, 

−

  montowa

ć

 i eksploatowa

ć

 podstacje trakcyjne i kabiny sekcyjne, 

−

  montowa

ć

  i  eksploatowa

ć

  systemy  zasilania  taboru  szynowego, 

urz

ą

dzenia elektryczne w taborze trakcyjnym, 

−

  montowa

ć

  i  eksploatowa

ć

  urz

ą

dzenia  wyposa

Ŝ

enia  elektrycznego 

taboru szynowego, 

−

  opracowywa

ć

  instrukcj

ę

  eksploatacji  i  obsługi  urz

ą

dze

ń

  i  sieci 

elektroenergetycznych, 

−

  klasyfikowa

ć

  tabor  szynowy  z  uwzgl

ę

dnieniem  oddziaływania  tor - 

pojazd, 

−

  posługiwa

ć

 si

ę

 sygnalizacj

ą

 obowi

ą

zuj

ą

c

ą

 w transporcie kolejowym, 

−

  stosowa

ć

 zasady dotycz

ą

ce skrajni budowli i skrajni taboru, 

−

  prowadzi

ć

  prace  eksploatacyjne  w  czynnych  urz

ą

dzeniach  zasilania 

elektrotrakcyjnego z uwzgl

ę

dnieniem warunków bezpiecze

ń

stwa, 

−

  przestrzega

ć

 

na 

stanowisku 

pracy 

przepisów 

dotycz

ą

cych 

elektroenergetyki i taboru szynowego, 

−

  prowadzi

ć

  dokumentacj

ę

  eksploatacyjn

ą

  pojazdów  trakcyjnych, 

wagonów oraz urz

ą

dze

ń

 energetycznych i trakcyjnych, 

−

  dobiera

ć

 silniki elektryczne i urz

ą

dzenia pomocnicze oraz urz

ą

dzenia 

w instalacjach 

elektrycznych 

i 

elektroenergetyce 

zgodnie 

z dokumentacj

ą

 techniczno-ruchow

ą

, 

−

  obsługiwa

ć

  r

ę

czne,  mechaniczne,  elektryczne  i  komputerowe 

urz

ą

dzenia stosowane w taborze i elektroenergetyce, 

−

  korzysta

ć

 

z 

komputerowego 

oprogramowania 

u

Ŝ

ytkowego, 

wspomagaj

ą

cego prowadzenie pojazdów szynowych oraz sterowania 

urz

ą

dzeniami elektroenergetycznymi, 

−

  stosowa

ć

  ustalone  procedury  w  stanach  awaryjnych,  zagro

Ŝ

enia 

Ŝ

ycia,  w  wypadkach  kolejowych,  podczas  remontów  urz

ą

dze

ń

 

i w trudnych warunkach atmosferycznych, 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

9 

−

  stosowa

ć

  przepisy  ustawy  o  transporcie  kolejowym,  prawa 

energetycznego,  prawa  budowlanego,  prawa  o  ruchu  drogowym 
w realizacji zada

ń

 zawodowych, 

−

  udziela

ć

 pierwszej pomocy oraz posługiwa

ć

 si

ę

 sprz

ę

tem ratunkowym 

i ratowniczym, 

−

  komunikowa

ć

  si

ę

  w  j

ę

zyku  obcym  z  zastosowaniem  terminologii 

wła

ś

ciwej dla zawodu,  

−

  posługiwa

ć

 si

ę

 słu

Ŝ

bowym rozkładem jazdy poci

ą

gów,  

−

  stosowa

ć

  przepisy  Kodeksu  Pracy  dotycz

ą

ce  praw  i  obowi

ą

zków 

pracownika i pracodawcy, 

−

  współpracowa

ć

 z innymi uczestnikami procesu pracy, 

−

  doskonali

ć

 umiej

ę

tno

ś

ci zawodowe, 

−

  korzysta

ć

 z ró

Ŝ

nych 

ź

ródeł informacji. 

 

2. Zalecenia dotycz

ą

ce organizacji procesu dydaktyczno-

wychowawczego 

Podstawowym 

celem 

kształcenia 

w 

zawodzie 

technik 

elektroenergetyk  transportu  szynowego  jest  przygotowanie  absolwenta 
szkoły  do  wykonywania  prac  zwi

ą

zanych  z  eksploatacj

ą

  i monta

Ŝ

em 

instalacji,  sieci,  podstacji  i  urz

ą

dze

ń

  elektroenergetycznych  taboru 

szynowego.  

Proces  kształcenia  według  modułowego  programu  nauczania  mo

Ŝ

e 

by

ć

  realizowany  w  technikum  oraz  w  szkole  policealnej  dla  młodzie

Ŝ

y 

i dorosłych (w formie stacjonarnej i zaocznej).  

Program 

nauczania 

obejmuje 

kształcenie 

ogólnozawodowe 

i zawodowe.  Kształcenie  ogólnozawodowe  zapewnia  preorientacj

ę

  w 

zawodzie. Kształcenie zawodowe ma na celu przygotowanie absolwenta 
szkoły do realizacji zada

ń

 na typowych dla zawodu stanowiskach pracy.  

Ogólne  i  szczegółowe  cele  kształcenia  wynikaj

ą

  z  podstawy 

programowej kształcenia w zawodzie.  

Tre

ś

ci  programowe  zawarte  s

ą

  w  sze

ś

ciu  modułach:  jednym 

ogólnozawodowym i pi

ę

ciu zawodowych.  

Moduły  s

ą

  podzielone  na  jednostki  modułowe.  Ka

Ŝ

da  jednostka 

modułowa zawiera tre

ś

ci, stanowi

ą

ce pewn

ą

 logiczn

ą

 cało

ść

. Realizacja 

szczegółowych  celów  kształcenia  jednostek  modułowych  umo

Ŝ

liwi 

opanowanie  umiej

ę

tno

ś

ci,  pozwalaj

ą

cych  na  wykonywanie  okre

ś

lonego 

zakresu  pracy.  Nabywaniu  umiej

ę

tno

ś

ci  zawodowych  powinno  sprzyja

ć

 

wykonywanie 

ć

wicze

ń

, 

zaproponowanych 

w 

poszczególnych 

jednostkach modułowych. 

Program modułu 311[47].O1 - „Podstawy techniki”, składa si

ę

 z pi

ę

ciu 

jednostek  modułowych  i  obejmuje  ogólnozawodowe  tre

ś

ci  kształcenia 

z zakresu  bezpiecze

ń

stwa  i  higieny  pracy,  ochrony  przeciwpo

Ŝ

arowej 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

10 

i ochrony 

ś

rodowiska, dokumentacji technicznej, obwodów elektrycznych 

i elektronicznych oraz monta

Ŝ

u mechanicznego.  

 Program modułu 311[47].Z1- „Transport szynowy” składa si

ę

 z pi

ę

ciu 

jednostek  modułowych  i  obejmuje  zawodowe  tre

ś

ci  kształcenia 

dotycz

ą

ce  budowy  i  eksploatacji 

ś

rodków  transportu  szynowego, 

przepisów  transportu  szynowego,  budowy  drogi  szynowej  oraz 
prowadzenia ruchu szynowego.  

Program  modułu  311[47].Z2  -  „Monta

Ŝ

  i  eksploatacja  instalacji 

elektrycznych”  składa  si

ę

  z  trzech  jednostek  modułowych  i  obejmuje 

zawodowe 

tre

ś

ci 

kształcenia 

dotycz

ą

ce 

dokumentacji 

instalacji 

elektrycznych, monta

Ŝ

u i eksploatacji instalacji elektrycznych. 

Program  modułu  311[47].Z3  -  „Monta

Ŝ

  i  eksploatacja  sieci 

zasilaj

ą

cych  i  podstacji  trakcyjnych”  składa  si

ę

  z  trzech  jednostek 

i obejmuje  zawodowe  tre

ś

ci  kształcenia  z  zakresu  monta

Ŝ

u  sieci 

i urz

ą

dze

ń

  podstacji  trakcyjnych,  eksploatacji  podstacji  trakcyjnych 

i kabin  sekcyjnych  oraz  eksploatacji  systemów  zasilania  taboru 
szynowego. 

Program  modułu  311[47].Z4  „Monta

Ŝ

  i  eksploatacja  maszyn 

i urz

ą

dze

ń

 elektroenergetycznych taboru szynowego” składa si

ę

 z trzech 

jednostek  modułowych  i  obejmuje  zawodowe  tre

ś

ci  kształcenia 

dotycz

ą

ce  monta

Ŝ

u  i  eksploatacji  urz

ą

dze

ń

  nap

ę

dowych  taboru 

szynowego,  monta

Ŝ

u  i  eksploatacji  urz

ą

dze

ń

  o

ś

wietlenia,  ogrzewania, 

wentylacji  i  klimatyzacji  taboru  szynowego  oraz  posługiwania  si

ę

 

j

ę

zykiem 

obcym 

w 

zakresie 

eksploatacji 

maszyn 

i urz

ą

dze

ń

 

elektroenergetycznych taboru szynowego.  

Program  modułu  311[47].Z5  -  „Praktyka  zawodowa”  składa  si

ę

 

z dwóch  jednostek  modułowych  i  obejmuje  tre

ś

ci,  które  powinny 

umo

Ŝ

liwi

ć

  uczniom  zastosowanie  i  pogł

ę

bienie  zdobytych  wiadomo

ś

ci 

i umiej

ę

tno

ś

ci zawodowych w rzeczywistych warunkach pracy.  

Wykaz  modułów  i  wyst

ę

puj

ą

cych  w  nich  jednostek  modułowych 

zamieszczono w tabeli. 
 

 

 

 

 

 

 

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

11 

Wykaz modułów i jednostek modułowych 

Symbol 

jednostki 

modułowej 

Zestawienie modułów i jednostek modułowych 

Orientacyjna 

liczba godzin 

na realizacj

ę

 

 

Moduł 311[47].O1  

Podstawy techniki  

 

  468 

311[47].O1.01  Przestrzeganie przepisów bezpiecze

ń

stwa i higieny 

pracy, ochrony przeciwpo

Ŝ

arowej i ochrony 

ś

rodowiska 

 

    28 

311[47].O1.02  Posługiwanie si

ę

 dokumentacj

ą

 techniczn

ą

 

    48 

311[47].O1.03  Badanie obwodów elektrycznych 

  180 

311[47].O1.04  Badanie układów elektronicznych 

  130 

311[47].O1.05  Wykonywanie monta

Ŝ

u mechanicznego 

    82 

 

Moduł 311[47].Z1 

Transport szynowy 

 

  308 

311[47].Z1.01  Charakteryzowanie 

ś

rodków transportu szynowego 

    98 

311[47].Z1.02  Stosowanie przepisów transportu szynowego 

    60 

311[47].Z1.03  Analizowanie budowy drogi szynowej 

    50 

311[47].Z1.04  Prowadzenie ruchu szynowego 

    30 

311[47].Z1.05  Eksploatowanie 

ś

rodków transportu szynowego 

    70 

 

Moduł 311[47].Z2 

Monta

Ŝ

 i eksploatacja instalacji elektrycznych 

 

  264 

311[47].Z2.01  Posługiwanie si

ę

 dokumentacj

ą

 instalacji elektrycznych 

    30 

311[47].Z2.02  Montowanie instalacji elektrycznych  

  130 

311[47].Z2.03  Eksploatowanie instalacji elektrycznych 

  104 

 

311[47].Z3 

Monta

Ŝ

 i eksploatacja sieci zasilaj

ą

cych  

i podstacji trakcyjnych 

 

  294 

311[47].Z3.01  Montowanie sieci i urz

ą

dze

ń

 podstacji trakcyjnych 

  105 

311[47].Z3.02  Eksploatowanie podstacji trakcyjnych i kabin sekcyjnych 

    95 

311[47].Z3.03  Eksploatowanie systemów zasilania taboru szynowego 

    94 

 

311[47].Z4 

Monta

Ŝ

 i eksploatacja maszyn i urz

ą

dze

ń

 

elektroenergetycznych taboru szynowego 

 
 

  288 

311[47].Z4.01  Montowanie i eksploatowanie urz

ą

dze

ń

 nap

ę

dowych 

taboru szynowego 

 

  130 

311[47].Z4.02  Montowanie i eksploatowanie urz

ą

dze

ń

 o

ś

wietlenia, 

ogrzewania, wentylacji i klimatyzacji taboru szynowego 

  100 

311[47].Z4.03 

Posługiwanie si

ę

 j

ę

zykiem obcym zawodowym  

    58 

 

311[47].Z5 

Praktyka zawodowa 

 

  140 

311[47].Z5.01  Wykonywanie monta

Ŝ

u i naprawy urz

ą

dze

ń

 

elektrycznych w pojazdach szynowych 

 

    70 

311[47].Z5.02  Wykonywanie monta

Ŝ

u i naprawy sieci i podstacji 

trakcyjnych 

    70 

 

Razem 

1762 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

12 

Proponowana  liczba  godzin  na  realizacj

ę

  odnosi  si

ę

  do  planu 

nauczania dla czteroletniego technikum dla młodzie

Ŝ

y. 

Na podstawie wykazu modułów i jednostek modułowych sporz

ą

dzono 

dydaktyczn

ą

 map

ę

 programu nauczania dla zawodu. 

 

Dydaktyczna mapa programu 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 

 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 

 

 
 
 
 
 
 
 

311[47].O1 

311[47].O1.01 

311[47].O1.02 

311[47].O1.04 

311[47].O1.05 

311[47].Z1 

311[47].Z1.01 

311[47].Z1.02 

311[47].Z1.03 

311[47].Z1.04 

311[47].Z1.05 

311[47].Z2 

311[47].Z2.01 

311[47].Z2.02 

311[47].Z2.03 

311[47].Z3 

311[47].Z3.01 

311[47].Z3.02 

311[47].Z3.03 

311[47].O1.03 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

13 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Dydaktyczna  mapa  modułowego  programu  nauczania  stanowi 

schemat  powi

ą

za

ń

  mi

ę

dzy  modułami  oraz  jednostkami  modułowymi 

i okre

ś

la  kolejno

ść

  ich  realizacji.  Szkoła  powinna  z  niej  korzysta

ć

 

podczas  planowania  zaj

ęć

  dydaktycznych.  Ewentualna  zmiana 

kolejno

ś

ci  realizacji  programu  modułów  lub  jednostek  modułowych 

powinna  by

ć

  poprzedzona  szczegółow

ą

  analiz

ą

  dydaktycznej  mapy 

programu  nauczania  oraz  tre

ś

ci  jednostek  modułowych,  przy 

zachowaniu korelacji tre

ś

ci kształcenia. 

Orientacyjna  liczba  godzin  na  realizacj

ę

,  zawarta  w  tabeli  wykazu 

jednostek  modułowych  mo

Ŝ

e  ulega

ć

  zmianie  w  zale

Ŝ

no

ś

ci  od 

stosowanych metod nauczania i 

ś

rodków dydaktycznych. 

Nauczyciel  realizuj

ą

cy  modułowy  program  nauczania  powinien 

posiada

ć

 

przygotowanie 

w 

zakresie 

kształcenia 

modułowego, 

aktywizuj

ą

cych 

metod 

nauczania, 

pomiaru 

dydaktycznego, 

projektowania i opracowywania pakietów edukacyjnych. 

W zintegrowanym  procesie kształcenia modułowego nie  ma podziału 

na  zaj

ę

cia  teoretyczne  i  praktyczne.  Programy  nauczania  jednostek 

modułowych  w  poszczególnych  modułach  powinny  by

ć

  w  ró

Ŝ

nych 

formach  organizacyjnych,  dostosowanych  do  tre

ś

ci  i  metod  kształcenia. 

Stosowane  metody  i  formy  organizacyjne  pracy  uczniów  powinny 
zapewni

ć

  osi

ą

gni

ę

cie  zało

Ŝ

onych  w  programie  nauczania  celów 

kształcenia.  Wymaga  to  takiej  organizacji  kształcenia,  w  której  proces 
uczenia  si

ę

  b

ę

dzie  dominowa

ć

  nad  procesem  nauczania,  dlatego  te

Ŝ

 

szczególn

ą

  uwag

ę

  nale

Ŝ

y  zwróci

ć

  na  dobrze  zorganizowan

ą

, 

samodzieln

ą

, kierowan

ą

 przez nauczyciela prac

ę

 uczniów. 

Zaleca  si

ę

,  aby  kształcenie  modułowe  było  realizowane  metodami 

aktywizuj

ą

cymi,  a  w  szczególno

ś

ci:  metod

ą

  dyskusji  dydaktycznej, 

przypadków, 

inscenizacji, 

gier 

dydaktycznych, 

oraz 

metodami 

praktycznymi,  takimi  jak:  przewodniego  tekstu,  pokazu  z  obja

ś

nieniem 

ć

wiczenia  praktyczne,  czy  metoda  projektów.  Dominuj

ą

c

ą

  metod

ą

 

nauczania powinny by

ć

 

ć

wiczenia laboratoryjne.  

Podczas  realizacji  programu  nauczania  nale

Ŝ

y  poło

Ŝ

y

ć

  nacisk  na 

samokształcenie  uczniów  oraz  na  wykorzystywanie  innych  ni

Ŝ

 

311[47].Z5 

311[47].Z5.01 

311[47].Z5.02 

311[47].Z4.01 

311[47].Z4.03 

311[47].Z4.02 

311[47].Z4 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

14 

podr

ę

cznikowe 

ź

ródeł  informacji,  takie  jak:  normy,  instrukcje,  poradniki, 

katalogi,  czasopisma  techniczne,  Internet  i  pozatekstowe 

ź

ródła 

informacji.  

W realizacji tre

ś

ci programowych, w tym 

ć

wicze

ń

, nale

Ŝ

y uwzgl

ę

dnia

ć

 

współczesne technologie, materiały, narz

ę

dzia i sprz

ę

t. 

Prowadzenie zaj

ęć

 metodami aktywizuj

ą

cymi i praktycznymi wymaga 

przygotowania  materiałów,  takich  jak:  teksty  przewodnie,  instrukcje  do 
wykonywania 

ć

wicze

ń

,  instrukcje  stanowiskowe  oraz  instrukcje 

bezpiecze

ń

stwa i higieny pracy. 

Wskazane 

jest 

wykorzystywanie 

filmów 

dydaktycznych 

i komputerowych 

programów 

symulacyjnych 

oraz 

organizowanie 

wycieczek dydaktycznych.  

Nauczyciel  kieruj

ą

cy  procesem  kształtowania  umiej

ę

tno

ś

ci  uczniów 

powinien udziela

ć

 im pomocy w rozwi

ą

zywaniu problemów zwi

ą

zanych  

z  realizacj

ą

  zada

ń

  oraz  sterowa

ć

  tempem  pracy.  Powinien  równie

Ŝ

 

rozwija

ć

  zainteresowanie  zawodem,  wskazywa

ć

  mo

Ŝ

liwo

ś

ci  dalszego 

kształcenia oraz kształtowa

ć

 po

Ŝą

dane postawy uczniów, jak: rzetelno

ść

 

i  odpowiedzialno

ść

  za  prac

ę

,  dbało

ść

  o  jej  jako

ść

,  o  porz

ą

dek  na 

stanowisku  pracy  i  racjonalne  wykorzystanie  maszyn,  urz

ą

dze

ń

 

i materiałów. 

Istotnym  elementem  organizacji  procesu  dydaktycznego  jest  system 

sprawdzania  i  oceny  osi

ą

gni

ęć

  szkolnych  ucznia.  Wskazane  jest 

prowadzenie bada

ń

 diagnostycznych, kształtuj

ą

cych i sumuj

ą

cych. 

Badania  diagnostyczne  maj

ą

  na  celu  dokonanie  oceny  zakresu  oraz 

poziomu  wiadomo

ś

ci  i  umiej

ę

tno

ś

ci  uczniów  w  pocz

ą

tkowej  fazie 

kształcenia. 

Badania kształtuj

ą

ce, prowadzone w trakcie realizacji programu, maj

ą

 

dostarcza

ć

  bie

Ŝą

cych  informacji  o  efektywno

ś

ci  nauczania-uczenia  si

ę

. 

Informacje  uzyskane  w  wyniku  bada

ń

  pozwalaj

ą

  na  dokonanie 

niezb

ę

dnych korekt w procesie nauczania. 

Badania  sumuj

ą

ce  nale

Ŝ

y  prowadzi

ć

  po  zako

ń

czeniu  realizacji 

programu jednostki modułowej. 

Ocenianie powinno u

ś

wiadamia

ć

 uczniowi poziom jego osi

ą

gni

ęć

  

w  stosunku  do  wymaga

ń

  edukacyjnych,  wdra

Ŝ

a

ć

  do  systematycznej 

pracy, samokontroli i samooceny. Ocenianie osi

ą

gni

ęć

 uczniów powinno 

by

ć

  realizowane  za  pomoc

ą

  sprawdzianów  ustnych,  i  praktycznych, 

testów  osi

ą

gni

ęć

  szkolnych  oraz  obserwacji  czynno

ś

ci  ucznia  w  trakcie 

wykonywania 

ć

wicze

ń

. 

Sprawdzanie i ocenianie osi

ą

gni

ęć

 szkolnych wymaga od nauczyciela 

okre

ś

lenia  kryteriów  i  norm  oceny,  opracowania  testów  osi

ą

gni

ęć

 

szkolnych, arkuszy obserwacji i arkuszy oceny post

ę

pów. 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

15 

Szkoła  podejmuj

ą

ca  kształcenie  w  zawodzie  według  modułowego 

programu  nauczania  powinna  posiada

ć

  odpowiednie  warunki  lokalowe 

oraz wyposa

Ŝ

enie techniczne i dydaktyczne. 

Ś

rodki dydaktyczne, niezb

ę

dne do organizacji i prowadzenia procesu 

kształcenia  według  programu  modułowego,  to:  pomoce  dydaktyczne, 
materiały  dydaktyczne,  techniczne 

ś

rodki  kształcenia,  dydaktyczne 

ś

rodki pracy. 

Kształtowanie  umiej

ę

tno

ś

ci  praktycznych  powinno  odbywa

ć

  si

ę

  na 

odpowiednio  wyposa

Ŝ

onych  stanowiskach  w  pracowniach,  warsztatach 

oraz  na  rzeczywistych  stanowiskach  pracy.  Na  stanowiskach 
dydaktycznych  nale

Ŝ

y  stworzy

ć

  odpowiednie  warunki  umo

Ŝ

liwiaj

ą

ce 

przyswajanie wiedzy zwi

ą

zanej z wykonywaniem 

ć

wicze

ń

. 

Stanowisko  dydaktyczne  powinna  stanowi

ć

  wydzielona  cz

ęść

 

pracowni,  warsztatów,  hali,  w  których  korzystaj

ą

c  ze  zgromadzonych 

materiałów, narz

ę

dzi i sprz

ę

tu, ucze

ń

 wykona okre

ś

lone zadania. 

Szkoła,  realizuj

ą

ca  kształcenie  w  zawodzie  technik  elektroenergetyk 

transportu  szynowego,  powinna  posiada

ć

  nast

ę

puj

ą

ce  pomieszczenia 

dydaktyczne: 

−

  laboratorium elektryczne i elektroniczne, 

−

  pracowni

ę

 zaj

ęć

 praktycznych, 

−

  pracowni

ę

 infrastruktury kolejowej, 

−

  pracowni

ę

 taboru szynowego, 

−

  pracowni

ę

 sieci i rozdzielni elektroenergetycznych. 

Pracownie  powinny  składa

ć

  si

ę

  z  sali  dydaktycznej  i  zaplecza 

magazynowo-socjalnego.  W  sali  dydaktycznej  nale

Ŝ

y  zapewni

ć

 

stanowisko  pracy  dla  nauczyciela  i  odpowiedni

ą

  liczb

ę

  stanowisk  dla 

uczniów. 

Wszystkie 

pomieszczenia 

dydaktyczne 

powinny 

by

ć

 

wyposa

Ŝ

one w: 

−

 

ś

rodki  techniczne,  takie  jak:  telewizor,  magnetowid,  rzutnik  pisma, 

rzutnik  przezroczy,  zestaw  komputerowy,  drukarka,  kserokopiarka, 
rzutnik multimedialny, 

−

  materiały  dydaktyczne,  takie  jak:  filmy,  przezrocza,  foliogramy, 

fazogramy, programy komputerowe, plansze, 

−

  tekstowe 

ź

ródła  informacji,  takie  jak:  czasopisma  zawodowe, 

instrukcje do 

ć

wicze

ń

, katalogi, prospekty. 

Pracownie,  w  których  b

ę

d

ą

  prowadzone 

ć

wiczenia  praktyczne, 

powinny spełnia

ć

 wymagania wynikaj

ą

ce z przepisów bezpiecze

ń

stwa  

i 

higieny 

pracy, 

ochrony 

przeciwpo

Ŝ

arowej 

i 

ochrony 

przeciwpora

Ŝ

eniowej.  

Je

Ŝ

eli  szkoła  nie  mo

Ŝ

e  zapewni

ć

  odpowiednich  warunków  do 

realizacji  programu  nauczania  niektórych  jednostek  modułowych, 
powinna nawi

ą

za

ć

 współprac

ę

 z placówkami dysponuj

ą

cymi dobr

ą

 baz

ą

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

16 

techniczn

ą

  i  dydaktyczn

ą

,  jak:  Centra  Kształcenia  Praktycznego  lub 

Centra Kształcenia Ustawicznego.  

Wskazane  jest,  aby  zaj

ę

cia  dydaktyczne  odbywały  si

ę

  w  grupie 

licz

ą

cej  do  15  osób,  z  podziałem  na  zespoły  2-3  osobowe  wykonuj

ą

ce 

ć

wiczenia na wydzielonych stanowiskach. 

Zaleca  si

ę

,  aby  zaj

ę

cia  z  zakresu  kształcenia  ogólnozawodowego 

umieszcza

ć

  w  szkolnym  planie  zaj

ęć

  w  blokach  2-  oraz  3-godzinnych, 

za

ś

  z  zakresu  kształcenia  zawodowego  w  blokach  od  2  do  6  godzin 

w zale

Ŝ

no

ś

ci od specyfiki jednostki modułowej. 

W trosce  o jako

ść

 kształcenia konieczne  s

ą

  systematyczne  działania 

szkoły polegaj

ą

ce na: 

−

  pozyskiwaniu nowych 

ś

rodków dydaktycznych, 

−

  opracowywaniu obudowy dydaktycznej programu nauczania, 

−

  współpracy  z  zakładami  pracy  zwi

ą

zanymi  z  kierunkiem  kształcenia 

w celu 

aktualizacji 

tre

ś

ci 

programowych, 

odpowiadaj

ą

cych 

wymaganiom technologii, techniki oraz wymaganiom rynku pracy, 

−

  doskonaleniu  nauczycieli  w  zakresie  kształcenia  modułowego, 

aktywizuj

ą

cych  metod  nauczania,  pomiaru  dydaktycznego  oraz 

projektowania pakietów edukacyjnych. 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

17 

II. PLANY NAUCZANIA 

 
PLAN NAUCZANIA 
 
Czteroletnie technikum 

 

Zawód: technik elektroenergetyk transportu szynowego 311[47] 
 
Podbudowa programowa: gimnazjum 
 

Lp. 

Moduły kształcenia w zawodzie 

Dla młodzie

Ŝ

y 

Dla dorosłych 

Liczba godzin 

tygodniowo  

w czteroletnim 

okresie 

nauczania 

Liczba godzin 

tygodniowo  

w czteroletnim 

okresie 

nauczania 

Liczba 
godzin  

w 

czteroletni

m okresie 

Klasy I - IV 

Semestry I - VI 

Forma 

stacjonarna 

Forma 

zaoczna 

1.  Podstawy techniki 

13 

   9 

164 

2.  Transport szynowy 

  9 

   6 

113 

3. 

Monta

Ŝ

 i eksploatacja instalacji 

elektrycznych 

  8 

   6 

101 

4. 

Monta

Ŝ

 i eksploatacja sieci 

zasilaj

ą

cych i podstacji 

trakcyjnych 

10 

   7 

126 

5. 

Monta

Ŝ

 i eksploatacja maszyn 

i urz

ą

dze

ń

 elektroenergetycznych 

taboru szynowego 

10 

   7 

126 

Razem 

50 

35 

630 

Praktyka zawodowa: 4 tygodnie 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

18 

PLAN NAUCZANIA 
 
Szkoła policealna 
 
Zawód: technik elektroenergetyk transportu szynowego 311[47] 
 
Podbudowa programowa: szkoła daj

ą

ca wykształcenie 

ś

rednie 

 

Lp. 

Moduły kształcenia w zawodzie 

Dla 

młodzie

Ŝ

y 

Dla dorosłych 

Liczba 

godzin 

tygodniowo  

w dwuletnim 

okresie 

nauczania 

Liczba godzin 

tygodniowo  

w dwuletnim 

okresie 

nauczania 

Liczba 
godzin  

w dwuletnim 

okresie 

nauczania 

Semestry  

I - IV 

Semestry I - IV 

Forma 

stacjonarna 

Forma 

zaoczna 

1.  Podstawy techniki  

13 

   9 

164 

2.  Transport szynowy 

  9 

   7 

123 

3. 

Monta

Ŝ

 i eksploatacja instalacji 

elektrycznych 

  8 

   7 

138 

4. 

Monta

Ŝ

 i eksploatacja sieci 

zasilaj

ą

cych i podstacji 

trakcyjnych 

10 

   7 

140 

5. 

Monta

Ŝ

 i eksploatacja maszyn 

i urz

ą

dze

ń

 

elektroenergetycznych taboru 
szynowego 

10 

   7 

140 

Razem 

50 

37 

682 

Praktyka zawodowa: 4 tygodnie 

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

19 

II.  Moduły kształcenia w zawodzie 

Moduł 311[47].O1 
Podstawy techniki 

 

1. Cele kształcenia 

W wyniku procesu kształcenia ucze

ń

 (słuchacz) powinien umie

ć

: 

−

  stosowa

ć

  przepisy  bezpiecze

ń

stwa  i  higieny  pracy,  ochrony 

przeciwpo

Ŝ

arowej oraz ochrony 

ś

rodowiska, 

−

  dobiera

ć

 

ś

rodki ochrony indywidualnej do rodzaju wykonywanej pracy, 

−

  przestrzega

ć

 

przepisów 

Kodeksu 

pracy 

dotycz

ą

cych 

praw 

i obowi

ą

zków pracownika i pracodawcy, 

−

  udziela

ć

  pierwszej  pomocy  osobom  poszkodowanym  w  wypadkach 

przy pracy, 

−

  czyta

ć

 i wykonywa

ć

 rysunki techniczne elementów maszyn i urz

ą

dze

ń

 

elektrycznych oraz schematy urz

ą

dze

ń

 i sieci elektroenergetycznych, 

−

  rozró

Ŝ

nia

ć

 materiały konstrukcyjne, 

−

  dobiera

ć

 materiały przewodz

ą

ce i elektroizolacyjne, 

−

  interpretowa

ć

  podstawowe  prawa  dotycz

ą

ce  pola  elektrycznego, 

magnetycznego i elektromagnetycznego, 

−

  oblicza

ć

 warto

ś

ci wielko

ś

ci elektrycznych w prostych obwodach pr

ą

du 

stałego i przemiennego, 

−

  rozró

Ŝ

nia

ć

 elementy obwodów elektrycznych i elektronicznych, 

−

  wykonywa

ć

  pomiary:  napi

ę

cia,  pr

ą

du,  rezystancji,  rezystancji 

uziemienia, indukcyjno

ś

ci, pojemno

ś

ci, 

−

  analizowa

ć

 działanie podstawowych układów elektronicznych, 

−

  okre

ś

la

ć

 

cechy 

charakterystyczne 

podstawowych 

technik 

wytwarzania, 

−

  wykonywa

ć

 podstawowe prace z zakresu obróbki r

ę

cznej, 

−

  rozró

Ŝ

nia

ć

  materiały  konstrukcyjne  stosowane  w  maszynach 

i urz

ą

dzeniach elektrycznych, 

−

  wykonywa

ć

  poł

ą

czenia  elementów  elektrycznych,  elektronicznych 

i mechanicznych,  

−

  wykonywa

ć

 monta

Ŝ

 mechaniczny, 

−

  dobiera

ć

  narz

ę

dzia,  przyrz

ą

dy  i  materiały  w  zale

Ŝ

no

ś

ci  od 

wykonywanej pracy, 

−

  korzysta

ć

  z  dokumentacji  technicznej,  Polskich  Norm,  katalogów, 

poradników. 

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

20 

2. Wykaz jednostek modułowych  

 

Symbol 

jednostki 

modułowej 

Nazwa jednostki modułowej 

Orientacyjna 

liczba godzin 

na realizacj

ę

 

311[47].O1.01 

Przestrzeganie przepisów bezpiecze

ń

stwa i higieny 

pracy, ochrony przeciwpo

Ŝ

arowej i ochrony 

ś

rodowiska 

  28 

311[47].O1.02  Posługiwanie si

ę

 dokumentacj

ą

 techniczn

ą

 

  48 

311[47].O1.03  Badanie obwodów elektrycznych 

180 

311[47].O1.04  Badanie układów elektronicznych 

130 

311[47].O1.05  Wykonywanie monta

Ŝ

u mechanicznego 

  82 

Razem 

468 

 
 

3. Schemat układu jednostek modułowych  

4. Literatura 

Bartodziej  G.,  Kału

Ŝ

a  E.:  Aparaty  i  urz

ą

dzenia  elektryczne.  WSiP, 

Warszawa 2000 
Bolkowski S.: Elektrotechnika. WSiP, Warszawa 2000 
Chwaleba A., Moeschke B., Płoszajski G.: Elektronika. WSiP, Warszawa 
1999 
Chwalebna  A.,  Moeschke  B.,  Pilawski  M.:  Pracownia  elektroniczna. 
Elementy układów elektronicznych. WSiP, Warszawa 2003 
Dobrza

ń

ski T.: Rysunek techniczny maszynowy. WNT, Warszawa 2005 

Fabija

ń

ski P., Wójciak A.: Podstawy elektroniki. Rea, Warszawa 2002 

311[47].O1.01 

Przestrzeganie przepisów bezpiecze

ń

stwa 

i higieny pracy, ochrony przeciwpo

Ŝ

arowej 

i ochrony 

ś

rodowiska 

311[47].O1.03 

Badanie obwodów 

elektrycznych 

311[47].O1.02 

Posługiwanie si

ę

 

dokumentacj

ą

 techniczn

ą

 

311[47].O1.05 

Wykonywanie monta

Ŝ

u 

mechanicznego 

311[47].O1 

Podstawy techniki  

311[47].O1.04 

Badanie układów 

elektronicznych 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

21 

Głocki W.: Układy cyfrowe. WSiP, Warszawa 2000 
Głocki  W.,  Grabowski  L.:  Pracownia  podstaw  techniki  cyfrowej.  WSiP, 
Warszawa 2001 
Grabowski  L.:  Pracownia  elektroniczna.  Układy  elektroniczne.  WSiP, 
Warszawa 2001 
Górecki A.: Technologia ogólna. WSiP, Warszawa 2000 
Grad J.: Aparaty i urz

ą

dzenia elektryczne. 

Ć

wiczenia. WSiP, Warszawa 

1996 
Hansen A.: Bezpiecze

ń

stwo i higiena pracy. WKŁ, Warszawa 2004 

Horowitz  P.,  Hill  W.:  Sztuka  elektroniki,  cz

ęść

  1  i  2.  WKŁ,  Warszawa 

1996 
Hörnemann  E.,  Hübscher  H.,  Klaue  J.,  Schierack  K.,  Stolzenburg  R.: 
Instalacje elektryczne i elektronika przemysłowa. Tłumaczenie Rodak A., 
WSiP, Warszawa 1998 
Markiewicz A.: Zbiór zada

ń

 z elektrotechniki. WSiP, Warszawa 2003 

Michel  K.,  Sapi

ń

ski  T.:  Czytam  rysunek  elektryczny.  WSiP,  Warszawa 

1999 
Müller W.,  Hörnemann E.,  Hübscher H.,  Jagla D.,  Larisch J.,  Pauly V.: 
Elektrotechnika. Zbiór zada

ń

 z energoelektroniki. Tłumaczenie Krogulec-

Sobowiec M., WSiP, Warszawa 1998 
Paprocki K.: Rysunek techniczny. WSiP, Warszawa 1999 
Parcha

ń

ski  J.:  Miernictwo  elektryczne  i  elektroniczne.  WSiP,  Warszawa 

2004 
Pilawski M.: Fizyczne podstawy elektrotechniki. WSiP, Warszawa 1987 
Pilawski M.: Pracownia elektryczna. WSiP, Warszawa 2005 
Poty

ń

ski A.:  Podstawy  technologii  i  konstrukcji  mechanicznych.  WSiP, 

Warszawa 1999 
Przybyłowska-Łomnicka A.: 

Pomiary 

elektryczne. 

Obwody 

pr

ą

du 

przemiennego. Wydawnictwa Szkolne PWN, Warszawa 2000 
Wo

ź

niak J.: Pracownia elektryczna. ITE, Radom 1993  

 
Wykaz  literatury  nale

Ŝ

y  aktualizowa

ć

  w  miar

ę

  ukazywania  si

ę

  nowych 

pozycji wydawniczych. 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

22 

Jednostka modułowa 311[47].O1.01 
Przestrzeganie przepisów bezpiecze

ń

stwa i higieny 

pracy, ochrony przeciwpo

Ŝ

arowej i ochrony 

ś

rodowiska 

 

1. Szczegółowe cele kształcenia  

W wyniku procesu kształcenia ucze

ń

 (słuchacz) powinien umie

ć

: 

−

  zinterpretowa

ć

  prawa  i  obowi

ą

zki  pracownika  oraz  pracodawcy 

zwi

ą

zane z bezpiecze

ń

stwem i higien

ą

 pracy,  

−

  wskaza

ć

  skutki  oddziaływania  pr

ą

du  elektrycznego,  wibracji  i  hałasu 

na organizm ludzki oraz sposoby ich ograniczania lub eliminacji, 

−

  zastosowa

ć

  zasady  bezpiecznej  pracy  z  urz

ą

dzeniami  i  instalacjami 

elektrycznymi, 

−

  dobra

ć

 odzie

Ŝ

 ochronn

ą

 oraz 

ś

rodki ochrony indywidualnej do rodzaju 

wykonywanych prac, 

−

  zastosowa

ć

 

przepisy 

ochrony 

przeciwpo

Ŝ

arowej 

i 

ochrony 

ś

rodowiska, 

−

  zareagowa

ć

 

w 

przypadku 

zagro

Ŝ

enia 

po

Ŝ

arowego 

zgodnie 

z instrukcj

ą

 przeciwpo

Ŝ

arow

ą

, 

−

  zastosowa

ć

  podr

ę

czny  sprz

ę

t  oraz 

ś

rodki  ga

ś

nicze  zgodnie 

z zasadami ochrony przeciwpo

Ŝ

arowej, 

−

  zorganizowa

ć

 bezpieczne i ergonomiczne stanowisko pracy,  

−

  udzieli

ć

  pierwszej  pomocy  w  stanach  zagro

Ŝ

enia  zdrowia  i 

Ŝ

ycia,  ze 

szczególnym 

uwzgl

ę

dnieniem 

ratowania 

pora

Ŝ

onych 

pr

ą

dem 

elektrycznym. 

 

2. Materiał nauczania  

Prawna ochrona pracy. 
Wpływ pr

ą

du, wibracji, hałasu na organizm ludzki. 

Czynniki  szkodliwe  dla  zdrowia,  uci

ąŜ

liwe  i  niebezpieczne  wyst

ę

puj

ą

ce 

w procesie pracy. 
Bezpiecze

ń

stwo  pracy  z  urz

ą

dzeniami,  maszynami  i  instalacjami 

elektrycznymi. 
Ergonomia stanowiska pracy. 
Odzie

Ŝ

 ochronna i 

ś

rodki ochrony indywidualnej. 

Zasady udzielania pierwszej pomocy. 
Zasady ochrony 

ś

rodowiska na stanowisku pracy. 

 
 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

23 

3. 

Ć

wiczenia 

•

  Dobieranie odzie

Ŝ

y ochronnej i 

ś

rodków ochrony indywidualnej  

w zale

Ŝ

no

ś

ci od rodzaju wykonywanej pracy.  

•

  Rozpoznawanie zagro

Ŝ

e

ń

 dla 

Ŝ

ycia i zdrowia na stanowisku pracy.  

•

  Organizowanie 

stanowisk 

pracy 

zgodnie 

z 

przepisami 

bezpiecze

ń

stwa i higieny pracy oraz wymaganiami ergonomii. 

•

  Ocenianie  jako

ś

ci  stanowiska  pracy  pod  wzgl

ę

dem  bezpiecze

ń

stwa 

i ergonomii. 

•

  Dobieranie  sprz

ę

tu  i 

ś

rodków  ga

ś

niczych  w  zale

Ŝ

no

ś

ci  od  rodzaju 

po

Ŝ

aru. 

•

  Stosowanie 

ś

rodków ga

ś

niczych do gaszenia po

Ŝ

aru - symulacja.  

•

  Powiadamianie  pogotowia  ratunkowego,  stra

Ŝ

y  po

Ŝ

arnej,  policji 

zgodnie z procedurami - symulacja. 

•

  Opracowywanie  procedury  post

ę

powania  w  razie  wypadku  przy 

pracy. 

•

  Udzielanie pierwszej pomocy. 

•

  Zabezpieczanie miejsca wypadku - symulacja. 

 

4. 

Ś

rodki dydaktyczne 

Kodeks pracy. 
Akty  prawne  dotycz

ą

ce  bezpiecze

ń

stwa  i  higieny  pracy  oraz  ochrony 

ś

rodowiska. 

Ś

rodki ochrony indywidualnej: sprz

ę

t i odzie

Ŝ

 ochronna. 

Ró

Ŝ

ne rodzaje ga

ś

nic. 

Podstawowy  sprz

ę

t  do  nauki  udzielania  pierwszej  pomocy  -  fantom, 

ś

rodki medyczne. 

Ilustracje i fotografie dotycz

ą

ce zagro

Ŝ

enia na stanowiskach pracy. 

Filmy  dydaktyczne  dotycz

ą

ce  ochrony 

ś

rodowiska  na  stanowiskach 

pracy,  zagro

Ŝ

e

ń

  w  miejscu  pracy,  zachowania  si

ę

  w  przypadku 

wyst

ą

pienia  po

Ŝ

aru,  post

ę

powania  w  razie  wyst

ą

pienia  wypadku  na 

stanowisku pracy, udzielania pierwszej pomocy. 
Instrukcje  obsługi  typowych  maszyn  i  urz

ą

dze

ń

  mechanicznych 

i elektrycznych. 
Instrukcje przeciwpo

Ŝ

arowe. 

 

5. Wskazania metodyczne do realizacji programu jednostki 

Realizacja  programu  nauczania  jednostki  modułowej  ma  na  celu 

przygotowanie  uczniów  do  udzielania  pierwszej  pomocy  osobom 
poszkodowanym  w  wypadkach  przy  pracy  oraz  przestrzegania 
przepisów  bezpiecze

ń

stwa  i  higieny  pracy,  ochrony  ppo

Ŝ

.  i  ochrony 

ś

rodowiska podczas wykonywania zada

ń

 zawodowych.  

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

24 

Podczas  procesu  nauczania-uczenia  si

ę

  nale

Ŝ

y  zwróci

ć

  uwag

ę

  na 

podstawowe  obowi

ą

zki  pracownika  i  pracodawcy  w  zakresie  bhp, 

znaczenie  ochrony  zdrowia  w  pracy  zawodowej  oraz  skutki 
nieprzestrzegania  przepisów  bezpiecze

ń

stwa  i  higieny  pracy,  ochrony 

przeciwpo

Ŝ

arowej 

i 

ochrony 

ś

rodowiska. 

Bardzo 

wa

Ŝ

ne 

jest 

kształtowanie  prawidłowych  postaw  i  nawyków  oraz  u

ś

wiadomienie 

uczniom, 

Ŝ

e ochrona 

Ŝ

ycia i zdrowia  człowieka w 

ś

rodowisku pracy jest 

celem nadrz

ę

dnym.  

Zaleca si

ę

, aby w procesie kształcenia stosowa

ć

 aktywizuj

ą

ce metody 

nauczania,  takie  jak:  metoda  inscenizacji,  przypadków,  dyskusji 
dydaktycznej, a przede wszystkim 

ć

wiczenia praktyczne oraz symulacja 

zdarze

ń

  z  zastosowaniem 

ś

rodków  ochrony  indywidualnej  i  sprz

ę

tu 

ga

ś

niczego. 

Podczas 

ć

wicze

ń

 

ucze

ń

 

powinien 

opanowa

ć

 

umiej

ę

tno

ś

ci 

rozpoznawania  podstawowych 

ś

rodków  ochrony  przeciwpo

Ŝ

arowej, 

organizowania  bezpiecznych  i  higienicznych  warunków  pracy  oraz 
wykonywania  czynno

ś

ci  zwi

ą

zanych  z  udzielaniem  pierwszej  pomocy 

osobom poszkodowanym w wypadku na stanowisku pracy.  

W  celu  lepszego  zrozumienia  realizowanych  tre

ś

ci  kształcenia 

wskazane 

jest 

stosowanie 

filmów 

dydaktycznych 

dotycz

ą

cych 

bezpiecze

ń

stwa i higieny pracy.  

Program  jednostki  modułowej  nale

Ŝ

y  realizowa

ć

  w  pracowni  zaj

ęć

 

praktycznych  w  grupie  do  15  uczniów,  z  podziałem  na  2-3  osobowe 
zespoły. 

 

6. Propozycje  metod  sprawdzania  i  oceny  osi

ą

gni

ęć

 

edukacyjnych ucznia 

Sprawdzanie i ocenianie post

ę

pów ucznia powinno odbywa

ć

 si

ę

 przez 

cały  czas  realizacji  programu  jednostki  modułowej  na  podstawie 
kryteriów przedstawionych na pocz

ą

tku zaj

ęć

. Kryteria powinny dotyczy

ć

 

stopnia  i  zakresu  opanowania  przez  uczniów  wiadomo

ś

ci  i  umiej

ę

tno

ś

ci 

wynikaj

ą

cych z szczegółowych celów kształcenia.  

Podczas  realizacji  programu  nauczania  osi

ą

gni

ę

cia  uczniów  mo

Ŝ

na 

sprawdza

ć

 na podstawie: 

−

  ustnych sprawdzianów, 

−

  testów osi

ą

gni

ęć

 szkolnych, 

−

  ukierunkowanej  obserwacji  pracy  ucznia  podczas  wykonywania 

ć

wicze

ń

. 

Wiadomo

ś

ci 

teoretyczne 

niezb

ę

dne 

do 

realizacji 

czynno

ś

ci 

praktycznych mog

ą

 by

ć

 sprawdzane za pomoc

ą

 sprawdzianów ustnych  

i  testów  pisemnych.  Umiej

ę

tno

ś

ci  praktyczne  powinny  by

ć

  sprawdzane 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

25 

na  podstawie  obserwacji  czynno

ś

ci  wykonywanych  przez  uczniów 

w trakcie realizacji 

ć

wicze

ń

.  

Obserwuj

ą

c  czynno

ś

ci  ucznia  i  dokonuj

ą

c  oceny  jego  pracy,  nale

Ŝ

y 

zwróci

ć

 uwag

ę

 na: 

−

  dobieranie 

ś

rodków ochrony indywidualnej, 

−

  ocenianie jako

ś

ci stanowiska pracy pod wzgl

ę

dem bhp, 

−

  udzielanie pierwszej pomocy osobom poszkodowanym, 

−

  dobieranie  i  stosowanie  sprz

ę

tu  przeciwpo

Ŝ

arowego  i 

ś

rodków 

ga

ś

niczych, 

−

  poprawno

ść

 merytoryczn

ą

 wykonanych 

ć

wicze

ń

, 

−

  prac

ę

 w zespole. 

Kontrol

ę

  poprawno

ś

ci  wykonania 

ć

wiczenia  nale

Ŝ

y  przeprowadzi

ć

 

w trakcie i po jego wykonaniu.  

Po  zako

ń

czeniu  realizacji  programu  jednostki  modułowej  zaleca  si

ę

 

przeprowadzi

ć

 test pisemny z zadaniami wielokrotnego wyboru oraz test 

praktyczny z zadaniami typu próba pracy. Do zada

ń

 praktycznych nale

Ŝ

y 

opracowa

ć

 kryteria oceny i schemat punktowania.  

W  ocenie  osi

ą

gni

ęć

  ucznia  po  zako

ń

czeniu  realizacji  programu 

jednostki modułowej nale

Ŝ

y uwzgl

ę

dni

ć

 poziom wykonania 

ć

wicze

ń

 oraz 

wyniki testów. 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

26 

Jednostka modułowa 311[47].O1.02 
Posługiwanie si

ę

 dokumentacj

ą

 techniczn

ą

 

 

1. Szczegółowe cele kształcenia 

W wyniku procesu kształcenia ucze

ń

 (słuchacz) powinien umie

ć

: 

−

  rozró

Ŝ

ni

ć

  poszczególne  rodzaje  dokumentacji  technicznej  maszyn 

i urz

ą

dze

ń

 elektrycznych, 

−

  skorzysta

ć

 z dokumentacji budowlanej i geodezyjnej,  

−

  zorganizowa

ć

 stanowisko pracy zgodnie z zasadami bezpiecze

ń

stwa 

i higieny pracy oraz wymaganiami ergonomii, 

−

  dobra

ć

 przybory i materiały rysunkowe, 

−

  zastosowa

ć

 zasady geometrii wykre

ś

lnej, 

−

  wykona

ć

 

rysunki 

przedmiotów 

w 

rzutach 

prostok

ą

tnych 

aksonometrycznych, 

−

  zastosowa

ć

 zasady wykonywania widoków i przekrojów, 

−

  sporz

ą

dzi

ć

 szkice cz

ęś

ci maszyn, 

−

  odczyta

ć

  i  wykona

ć

  rysunki  techniczne  elementów  maszyn 

i urz

ą

dze

ń

, 

−

  zwymiarowa

ć

 i opisa

ć

 rysunki techniczne,  

−

  rozpozna

ć

  symbole  graficzne  i  oznaczenia  stosowane  w  rysunku 

technicznym, 

−

  narysowa

ć

 proste schematy elektryczne,  

−

  odczyta

ć

 schematy elektryczne: blokowe, ideowe i monta

Ŝ

owe,  

−

  odczyta

ć

  proste  rysunki  i  schematy  w  dokumentacji  technicznej 

urz

ą

dze

ń

 elektrycznych, 

−

  sporz

ą

dzi

ć

  prosty  rysunek  lub  schemat  z  wykorzystaniem  programu 

CAD, 

−

  zastosowa

ć

  technik

ę

  komputerow

ą

  do  powielania  i  archiwizowania 

informacji rysunkowej, 

−

  skorzysta

ć

 z norm dotycz

ą

cych rysunku technicznego. 

 

2. Materiał nauczania 

Rodzaje dokumentacji technicznej. 
Elementy rysunku technicznego budowlanego i geodezyjnego. 
Stanowisko kre

ś

larskie. 

Przybory i materiały rysunkowe. 
Konstrukcje geometryczne. 
Rodzaje rysunku technicznego. 
Rzutowanie aksonometryczne i prostok

ą

tne. 

Widoki i przekroje. 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

27 

Wymiarowanie przedmiotów na rysunkach. 
Symbole graficzne stosowane w rysunku elektrycznym. 
Rysunki wykonawcze, zło

Ŝ

eniowe. 

Schematy elektryczne. 
Powielanie i przechowywanie rysunków technicznych. 
 

3. 

Ć

wiczenia 

•

  Sporz

ą

dzanie szkiców i rysunków brył geometrycznych. 

•

  Sporz

ą

dzanie szkiców i rysunków cz

ęś

ci maszyn. 

•

  Wymiarowanie rysunków cz

ęś

ci maszyn. 

•

  Wykonywanie rysunków technicznych cz

ęś

ci maszyn elektrycznych. 

•

  Wykonywanie schematów elektrycznych. 

•

  Czytanie schematów elektrycznych. 

•

  Czytanie rysunków technicznych budowlanych i geodezyjnych. 

•

  Sporz

ą

dzanie 

rysunku 

z 

wykorzystaniem 

komputerowego 

wspomagania projektowania. 

•

  Modyfikowanie i składanie rysunków. 

 

4. 

Ś

rodki dydaktyczne 

Komplet materiałów rysunkowych. 
Komplet przyborów kre

ś

larskich. 

Model rzutni prostok

ą

tnej. 

Modele brył geometrycznych. 
Modele cz

ęś

ci maszyn. 

Przykładowe cz

ęś

ci maszyn. 

Plansze, foliogramy, fazogramy dotycz

ą

ce: wymiarowania, wykonywania 

przekrojów,  uproszcze

ń

  rysunkowych,  symboli  graficznych  stosowanych 

na rysunkach technicznych. 
Przykładowe rysunki cz

ęś

ci maszyn. 

Rysunki: zło

Ŝ

eniowe, wykonawcze, monta

Ŝ

owe, schematyczne. 

Przykładowe dokumentacje konstrukcyjne i technologiczne maszyn  
i urz

ą

dze

ń

 elektrycznych. 

Przykładowe schematy elektryczne: blokowe, ideowe i monta

Ŝ

owe. 

Dokumentacja techniczna maszyn i urz

ą

dze

ń

 elektrycznych. 

Polskie Normy dotycz

ą

ce rysunku technicznego. 

Programy komputerowe do wspomagania projektowania typu CAD. 
 

5. Wskazania metodyczne do realizacji programu jednostki 

Celem  realizacji  programu  jednostki  modułowej  jest  kształtowanie 

umiej

ę

tno

ś

ci  czytania  szkiców  i  rysunków  cz

ęś

ci  maszyn,  wykonywania 

schematów 

elektrycznych 

oraz 

posługiwania 

si

ę

 

dokumentacj

ą

 

techniczn

ą

 urz

ą

dze

ń

 elektrycznych. 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

28 

Podstawow

ą

  metod

ą

  nauczania  powinny  by

ć

 

ć

wiczenia  praktyczne 

uzupełnione  pokazem  z  obja

ś

nieniem.  Nauczyciel  powinien  u

ś

wiadomi

ć

 

uczniom  rol

ę

,  jak

ą

  pełni  dokumentacja  techniczna  w  procesie 

wytwarzania  i  eksploatacji  maszyn  i  urz

ą

dze

ń

  oraz  podkre

ś

li

ć

  potrzeb

ę

 

zrozumienia  symbolicznego  j

ę

zyka,  wykorzystywanego  w  rysunku 

technicznym.  

Przed rozpocz

ę

ciem 

ć

wicze

ń

 nale

Ŝ

y zapozna

ć

 uczniów z organizacj

ą

 

miejsca  pracy  i  zwróci

ć

  uwag

ę

  na  rozmieszczenie  materiałów 

i przyborów  rysunkowych,  wła

ś

ciwe  o

ś

wietlenie  oraz  postaw

ę

  ucznia 

podczas  pracy.  Proponuje  si

ę

,  aby 

ć

wiczenia  z  zakresu  szkicowania 

i wymiarowania cz

ęś

ci maszyn oraz rysowania schematów elektrycznych 

uczniowie  wykonywali  indywidualnie,  za

ś

 

ć

wiczenia  dotycz

ą

ce  czytania 

dokumentacji technicznej w zespołach 2 - 3 osobowych. 

Podczas  zaj

ęć

  nale

Ŝ

y  uczniom  umo

Ŝ

liwi

ć

  korzystanie  z  ró

Ŝ

nych 

ź

ródeł  informacji  -  normy,  dokumentacje  techniczne,  katalogi  maszyn 

i urz

ą

dze

ń

  elektrycznych.  Uzupełnieniem  procesu  nauczania  powinny 

by

ć

  zadania  domowe,  słu

Ŝą

ce  przede  wszystkim  utrwaleniu  nabytych 

umiej

ę

tno

ś

ci. 

Zaj

ę

cia  nale

Ŝ

y  realizowa

ć

  w  pracowni  zaj

ęć

  praktycznych  oraz 

w pracowni komputerowej w grupie do 15 uczniów.  

 

6. Propozycje  metod  sprawdzania  i  oceny  osi

ą

gni

ęć

 

edukacyjnych ucznia 

Sprawdzanie  i  ocenianie  post

ę

pów  ucznia  powinno  odbywa

ć

  si

ę

 

systematycznie  w  trakcie  realizacji  programu  jednostki  modułowej  na 
podstawie  kryteriów  podanych  na  pocz

ą

tku  zaj

ęć

.  Ocenianie  powinno 

u

ś

wiadomi

ć

  uczniom  poziom  ich  osi

ą

gni

ęć

  w  odniesieniu  do  wymaga

ń

 

edukacyjnych,  motywowa

ć

  do  samodzielnej  pracy  i  samooceny. 

W trakcie  realizacji  programu  jednostki  proponuje  si

ę

  ocenia

ć

 

osi

ą

gni

ę

cia  uczniów  na  podstawie  sprawdzianów  ustnych  i  pisemnych, 

testów  osi

ą

gni

ęć

  szkolnych,  obserwacji  czynno

ś

ci  ucznia  podczas 

wykonywania zada

ń

.  

Podczas  kontroli  i  oceny  przeprowadzonej  w  formie  ustnej  nale

Ŝ

y 

sprawdza

ć

  umiej

ę

tno

ś

ci  uczniów  w  zakresie  operowania  zdobyt

ą

 

wiedz

ą

,  zwraca

ć

  uwag

ę

  na  merytoryczn

ą

  jako

ść

  wypowiedzi,  wła

ś

ciwe 

stosowanie 

poj

ęć

 

technicznych 

i 

poprawno

ść

 

wnioskowania. 

Umiej

ę

tno

ś

ci  praktyczne  proponuje  si

ę

  sprawdza

ć

  przez  obserwacj

ę

 

czynno

ś

ci uczniów wykonywanych w trakcie 

ć

wicze

ń

.  

Podczas obserwacji nale

Ŝ

y zwróci

ć

 uwag

ę

 na: 

−

  czytanie rysunków cz

ęś

ci maszyn,  

−

  czytanie schematów ideowych i monta

Ŝ

owych, 

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

29 

−

  wykonywanie  rysunków  prostych  cz

ęś

ci  maszyn  w  rzutach 

aksonometrycznych i prostok

ą

tnych,  

−

  wymiarowanie rysunków, 

−

  sporz

ą

dzanie 

rysunków 

technicznych 

z 

wykorzystaniem 

komputerowych programów do wspomagania projektowania, 

−

  rysowanie prostych schematów elektrycznych. 

Kontrol

ę

  poprawno

ś

ci  wykonania 

ć

wiczenia  nale

Ŝ

y  przeprowadzi

ć

 

w trakcie i po jego wykonaniu.  

Na  zako

ń

czenie  realizacji  programu  jednostki  modułowej  proponuje 

si

ę

  zastosowanie  testu  pisemnego  i  testu  praktycznego.  Zadania 

w te

ś

cie  pisemnym  mog

ą

  by

ć

  otwarte  (krótkiej  odpowiedzi,  z luk

ą

),  lub 

zamkni

ę

te (wielokrotnego wyboru, na dobieranie lub typu prawda-fałsz), 

a w te

ś

cie praktycznym zadania typu próba pracy. 

W  ocenie  osi

ą

gni

ęć

  ucznia  po  zako

ń

czeniu  realizacji  programu 

jednostki  modułowej  nale

Ŝ

y  uwzgl

ę

dni

ć

  wyniki  testów  oraz  poziom 

wykonania 

ć

wicze

ń

. 

 

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

30 

Jednostka modułowa 311[47].O1.03 
Badanie obwodów elektrycznych 
 

1. Szczegółowe cele kształcenia 

W wyniku procesu kształcenia ucze

ń

 (słuchacz) powinien umie

ć

: 

−

  wyja

ś

ni

ć

  podstawowe  zjawiska  zachodz

ą

ce  w  polu  elektrycznym, 

magnetycznym i elektromagnetycznym, 

−

  zdefiniowa

ć

  podstawowe  wielko

ś

ci  elektryczne  i  przeliczy

ć

  ich 

jednostki w układzie SI, 

−

  rozró

Ŝ

ni

ć

 elementy obwodów elektrycznych oraz okre

ś

li

ć

 ich funkcje, 

−

  obliczy

ć

 pojemno

ść

 zast

ę

pcz

ą

 układu poł

ą

cze

ń

 kondensatorów, 

−

  obliczy

ć

  rezystancj

ę

  zast

ę

pcz

ą

  rezystorów  poł

ą

czonych  równolegle, 

szeregowo i w sposób mieszany, 

−

  oceni

ć

  wpływ  zmian  rezystancji  w  obwodach  elektrycznych  na 

warto

ść

 napi

ę

cia, pr

ą

du i mocy, 

−

  obliczy

ć

 parametry zast

ę

pcze 

ź

ródeł napi

ę

cia, 

−

  zastosowa

ć

  podstawowe  prawa  elektrotechniki  do  analizy  obwodów 

elektrycznych pr

ą

du stałego i przemiennego, 

−

  oszacowa

ć

 

oraz 

obliczy

ć

 

warto

ś

ci 

wielko

ś

ci 

elektrycznych 

w obwodach pr

ą

du stałego i przemiennego, 

−

  dobra

ć

  przyrz

ą

dy  pomiarowe  i  zmierzy

ć

  podstawowe  wielko

ś

ci 

elektryczne w obwodach pr

ą

du stałego, 

−

  opracowa

ć

 i zinterpretowa

ć

 wyniki pomiarów, 

−

  zinterpretowa

ć

 parametry charakteryzuj

ą

ce pr

ą

d przemienny, 

−

  narysowa

ć

 wykresy wektorowe napi

ęć

 i pr

ą

dów w obwodach RLC, 

−

  okre

ś

li

ć

 warunki i skutki rezonansu napi

ęć

 i pr

ą

dów, 

−

  okre

ś

li

ć

  skutki  wyst

ę

powania  przebiegów  odkształconych  i  stanów 

nieustalonych w obwodach elektrycznych, 

−

  sklasyfikowa

ć

 i scharakteryzowa

ć

 filtry, 

−

  poł

ą

czy

ć

 układy oraz dokona

ć

 pomiarów podstawowych wielko

ś

ci  

w obwodach pr

ą

du jednofazowego, 

−

  wyja

ś

ni

ć

 podstawowe poj

ę

cia dotycz

ą

ce pr

ą

du trójfazowego, 

−

  dobra

ć

  przyrz

ą

dy  pomiarowe  i  zmierzy

ć

  podstawowe  wielko

ś

ci 

elektryczne w obwodach pr

ą

du trójfazowego, 

−

  zlokalizowa

ć

 usterki w prostych układach elektrycznych, 

−

  zastosowa

ć

  zasady  bezpiecze

ń

stwa  i  higieny  pracy,  ochrony 

przeciwpo

Ŝ

arowej  i  ochrony  od  pora

Ŝ

e

ń

  pr

ą

dem  elektrycznym 

podczas wykonywania pomiarów. 

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

31 

2. Materiał nauczania 

Pole elektryczne. 
Prawa obwodów elektrycznych. 
Obwody elektryczne pr

ą

du stałego. 

Obliczanie obwodów elektrycznych. 
Obwody pr

ą

du przemiennego. 

Wykresy wektorowe. 
Rachunek symboliczny. 
Obwody z elementami RLC.  
Pole magnetyczne i elektromagnetyzm. 
Układy trójfazowe. 
Stany nieustalone. 
Przebiegi niesinusoidalne. 
Czwórniki i filtry. 
Podstawy miernictwa elektrycznego. 
Pomiary wielko

ś

ci elektrycznych. 

Badanie obwodów elektrycznych. 
Układy do pomiaru napi

ę

cia i pr

ą

du. 

Pomiar rezystancji metod

ą

 techniczn

ą

 i przyrz

ą

dami pomiarowymi. 

Pomiary mocy. 
Liczniki energii elektrycznej. 
Przepisy bhp, ochrony ppo

Ŝ

. i ochrony od pora

Ŝ

e

ń

 pr

ą

dem elektrycznym. 

 

3. 

Ć

wiczenia 

•

  Obliczanie  warto

ś

ci  pr

ą

dów  i  napi

ęć

  w  obwodach  elektrycznych 

prostych i rozgał

ę

zionych. 

•

  Sprawdzanie podstawowych praw elektrotechniki.  

•

  Badanie 

ź

ródeł napi

ę

cia. 

•

  Badanie termoelementów. 

•

  Wykonywanie pomiaru rezystancji, pojemno

ś

ci i indukcyjno

ś

ci. 

•

  Badanie szeregowego i równoległego obwodu RL, RC i RLC. 

•

  Wykonywanie  pomiarów  mocy  i  energii  w  obwodach  jednofazowych 

i trójfazowych. 

•

  Interpretowanie  przebiegu  napi

ęć

  i  pr

ą

dów  na  podstawie  obserwacji 

prowadzonych na ekranie oscyloskopu. 

 

4. 

Ś

rodki dydaktyczne 

Foliogramy, plansze dotycz

ą

ce: jednostek układu SI, oznacze

ń

 wielko

ś

ci 

fizycznych stosowanych w obwodach elektrycznych. 
Zestawy  do  demonstracji  zjawisk  zachodz

ą

cych  w  polu  elektrycznym 

i magnetycznym. 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

32 

Zestawy  do  demonstracji  zjawisk  zachodz

ą

cych  w  obwodach 

elektrycznych: pr

ą

du stałego, jednofazowych i trójfazowych. 

Mierniki elektryczne, elektroniczne. 
Zasilacze  pr

ą

du  stałego,  akumulatory  i  ogniwa  elektrochemiczne, 

autotransformatory, generatory funkcji. 
Oscyloskopy. 
Elementy  obwodów  elektrycznych  (rezystory,  kondensatory,  cewki, 
dławiki, transformatory,  
Makiety z elementami do badania obwodów trójfazowych. 
Zestawy  do  demonstracji  i  obserwacji  na  oscyloskopie  przebiegów 
pr

ą

dów  i napi

ęć

  w  układach  RL,  RC,  RLC  w  stanie  nieustalonym  oraz 

przebiegów odkształconych. 
Programy  komputerowe  do  symulacji  zjawisk  zachodz

ą

cych  w  polu 

elektrycznym i magnetycznym oraz w obwodach elektrycznych. 
 

5. Wskazania metodyczne do realizacji programu jednostki 

Program jednostki modułowej obejmuje podstawowe tre

ś

ci dotycz

ą

ce 

pr

ą

du  stałego  i  pr

ą

du  przemiennego.  W  trakcie  jego  realizacji  nale

Ŝ

y 

ł

ą

czy

ć

  teori

ę

  z  praktyk

ą

  poprzez  odpowiedni  dobór 

ć

wicze

ń

, 

wykorzystywa

ć

  wiadomo

ś

ci  i  umiej

ę

tno

ś

ci  uczniów  z  zakresu 

elektrotechniki  nabyte  na  lekcjach  fizyki  oraz  kształtowa

ć

  umiej

ę

tno

ść

 

korzystania z ró

Ŝ

nych 

ź

ródeł informacji. 

W  procesie  nauczania-  uczenia  si

ę

  nale

Ŝ

y  zwróci

ć

  uwag

ę

  na 

kształtowanie  umiej

ę

tno

ś

ci:  rozpoznawania  wielko

ś

ci  elektrycznych  i  ich 

jednostek,  ł

ą

czenia  układów  elektrycznych  na  podstawie  schematu, 

obliczania  podstawowych  parametrów  obwodów  elektrycznych  oraz 
przeprowadzania pomiarów wielko

ś

ci elektrycznych. 

Jako  metody  wiod

ą

ce  w  tej  jednostce modułowej  poleca si

ę

  metod

ę

: 

dyskusji  dydaktycznej, 

ć

wicze

ń

  praktycznych, przewodniego  tekstu  oraz 

pokazu z obja

ś

nieniem. 

Ć

wiczenia  obliczeniowe  o  zró

Ŝ

nicowanym  stopniu  trudno

ś

ci  powinny 

by

ć

  wykonywane  przez  uczniów  indywidualnie  lub  w  zespołach  2-3 

osobowych.  Podczas  ich  realizacji  nale

Ŝ

y  d

ąŜ

y

ć

  do  opanowania  przez 

uczniów  umiej

ę

tno

ś

ci  biegłego  operowania  jednostkami  układu  miar  SI 

oraz  zwraca

ć

  uwag

ę

  na  prawidłowo

ść

  przeprowadzonych  oblicze

ń

 

i interpretacj

ę

 uzyskanych wyników.  

Ć

wiczenia  pomiarowe  nale

Ŝ

y  wykonywa

ć

  na  podstawie  instrukcji  lub 

tekstów  przewodnich  przygotowanych  przez  nauczyciela.  W  trakcie  ich 
realizacji  ucze

ń

  powinien  samodzielnie  dobra

ć

  metod

ę

  pomiarow

ą

, 

poł

ą

czy

ć

  układ,  wykona

ć

  pomiary  i  oszacowa

ć

  bł

ę

dy.  Nauczyciel 

sprawdza  i  ocenia  poprawno

ść

  wykonywanych  pomiarów  oraz  na 

bie

Ŝą

co koryguje popełniane bł

ę

dy. 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

33 

Podczas  realizacji  tre

ś

ci  dotycz

ą

cych  przedstawienia  wielko

ś

ci 

charakteryzuj

ą

cych obwody RLC, przebiegów trójfazowych przy pomocy 

wykresów wektorowych, nale

Ŝ

y stosowa

ć

 du

Ŝą

 liczb

ę

 pokazów i 

ć

wicze

ń

 

obliczeniowych 

oraz 

wykorzystywa

ć

 

komputerowe 

programy 

symulacyjne. Pozwoli to uczniom lepiej zrozumie

ć

 i utrwali

ć

 trudne tre

ś

ci 

programowe. 

Poza  tym  nale

Ŝ

y  uczniom  u

ś

wiadomi

ć

, 

Ŝ

e  w  układach  trójfazowych 

wyst

ę

puje  napi

ę

cie  sieciowe  230/400  V  i  w  zwi

ą

zku  z  tym  podczas 

wykonywania  pomiarów  podstawowych  wielko

ś

ci  elektrycznych  nale

Ŝ

y 

zachowa

ć

  szczególn

ą

  ostro

Ŝ

no

ść

,  aby  nie  ulec  pora

Ŝ

eniu  pr

ą

dem 

elektrycznym.  

Zaj

ę

cia  powinny  odbywa

ć

  si

ę

  w  laboratorium  elektrycznym 

i elektronicznym  w  grupie  do  15  osób,  za

ś

 

ć

wiczenia  pomiarowe 

w zespołach 2-3 osobowych.  

Przed  przyst

ą

pieniem  do  realizacji 

ć

wicze

ń

  pomiarowych  nauczyciel 

powinien zapozna

ć

 uczniów z zasadami bezpiecze

ń

stwa i higieny pracy 

obowi

ą

zuj

ą

cymi na danym stanowisku.  

 

6. Propozycje  metod  sprawdzania  i  oceny  osi

ą

gni

ęć

 

edukacyjnych ucznia 

Podstaw

ą

  oceniania  post

ę

pów  uczniów  powinny  by

ć

  kryteria  podane 

przez 

nauczyciela 

realizuj

ą

cego 

program 

jednostki 

modułowej. 

W kryteriach  oceniania  nale

Ŝ

y  uwzgl

ę

dni

ć

  poziom  oraz  zakres 

opanowania  przez  uczniów  umiej

ę

tno

ś

ci  i  wiadomo

ś

ci  wynikaj

ą

cych  ze 

szczegółowych  celów  kształcenia.  Nauczyciel  powinien  opracowa

ć

 

wymagania edukacyjne na poszczególne stopnie szkolne. 

Osi

ą

gni

ę

cia  uczniów  nale

Ŝ

y  ocenia

ć

  systematycznie  w  trakcie 

realizacji programu jednostki modułowej na podstawie: 

−

  ustnych sprawdzianów, 

−

  pisemnych sprawdzianów, 

−

  testów osi

ą

gni

ęć

 szkolnych, 

−

  obserwacji pracy ucznia podczas wykonywania 

ć

wicze

ń

. 

Wiadomo

ś

ci 

teoretyczne 

niezb

ę

dne 

do 

realizacji 

czynno

ś

ci 

praktycznych mog

ą

 by

ć

 sprawdzane za pomoc

ą

 sprawdzianów ustnych.  

Warunkiem  dopuszczenia  do  wykonywania 

ć

wiczenia  praktycznego 

powinna by

ć

 pozytywna ocena sprawdzianu. 

Umiej

ę

tno

ś

ci  praktyczne  proponuje  si

ę

  sprawdza

ć

  przez  obserwacj

ę

 

czynno

ś

ci  wykonywanych  przez  uczniów  podczas  realizacji 

ć

wicze

ń

 

pomiarowych.  

 
 
 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

34 

Podczas obserwacji nale

Ŝ

y zwróci

ć

 uwag

ę

 na: 

−

  organizowanie stanowiska pracy, 

−

  dobieranie przyrz

ą

dów pomiarowych, 

−

  mierzenie  podstawowych  wielko

ś

ci  elektrycznych  obwodu  pr

ą

du 

stałego i przemiennego, 

−

  przestrzeganie  zasad  bezpiecze

ń

stwa  i  higieny  pracy  podczas 

wykonywania pomiarów, 

−

  jako

ść

 i staranno

ść

 wykonywanych prac, 

−

  korzystanie z ró

Ŝ

nych 

ź

ródeł informacji, 

−

  prezentowanie pracy własnej lub zespołu. 

Kontrol

ę

  poprawno

ś

ci  wykonania 

ć

wiczenia  nale

Ŝ

y  przeprowadzi

ć

 

w trakcie i po wykonaniu. Ucze

ń

 powinien samodzielnie sprawdzi

ć

 wyniki 

swojej  pracy  według  opracowanego  przez  nauczyciela  arkusza 
samooceny. Nast

ę

pnie, według tego samego arkusza, nauczyciel ocenia 

poprawno

ść

 i jako

ść

 wykonanego zadania. 

Po  zako

ń

czeniu  realizacji  programu  jednostki  modułowej  proponuje 

si

ę

  zastosowanie  testu  pisemnego  z  zadaniami  wielokrotnego  wyboru 

oraz  testu  praktycznego  z  zadaniami  typu  próba  pracy.  Do  zada

ń

  testu 

praktycznego nale

Ŝ

y opracowa

ć

 kryteria oceny i schemat punktowania.  

W ko

ń

cowej ocenie nauczyciel powinien uwzgl

ę

dni

ć

 wyniki wszystkich 

stosowanych metod sprawdzania wiadomo

ś

ci i umiej

ę

tno

ś

ci ucznia.  

 
 
 
 
 

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

35 

Jednostka modułowa 311[47].O1.04 
Badanie układów elektronicznych 

 

1. Szczegółowe cele kształcenia 

W wyniku procesu kształcenia ucze

ń

 (słuchacz) powinien umie

ć

: 

−

  rozpozna

ć

  elementy  i  układy  elektroniczne  na  podstawie  symboli 

graficznych, oznacze

ń

, wygl

ą

du oraz charakterystyk, 

−

  scharakteryzowa

ć

 

podstawowe 

elementy 

elektroniczne 

i 

ich 

parametry, 

−

  okre

ś

li

ć

 zastosowanie elementów elektronicznych, 

−

  poł

ą

czy

ć

  elementy  elektroniczne  na  podstawie  schematów  ideowych 

i monta

Ŝ

owych, 

−

  zmierzy

ć

 parametry podstawowych elementów elektronicznych, 

−

  oceni

ć

  stan  techniczny  elementów  elektronicznych  na  podstawie 

ogl

ę

dzin i pomiarów, 

−

  okre

ś

li

ć

 podstawowe parametry układów elektronicznych, 

−

  zastosowa

ć

 prawa algebry Boole’a, 

−

  rozpozna

ć

  podstawowe  układy  cyfrowe  oraz  technologie  wykonania 

na podstawie symbolu graficznego oraz oznacze

ń

, 

−

  dokona

ć

  analizy  działania  prostych  układów  cyfrowych  realizuj

ą

cych 

podstawowe funkcje logiczne, 

−

  dokona

ć

  analizy  działania  układów  elektronicznych  na  podstawie 

schematów ideowych oraz przebiegów czasowych lub charakterystyk, 

−

  zmierzy

ć

 parametry podstawowych układów elektronicznych, 

−

  zlokalizowa

ć

 i usun

ąć

 proste usterki układów elektronicznych, 

−

  dobra

ć

 elementy elektroniczne z katalogów, 

−

  zastosowa

ć

 zasady bhp i ochrony ppo

Ŝ

. obowi

ą

zuj

ą

ce na stanowisku 

pracy. 

 

2. Materiał nauczania 

Bierne elementy elektroniczne. 
Diody prostownicze i stabilizacyjne. 
Tranzystory, tyrystory i triaki. 
Elementy optoelektroniczne. 
Filtry prostownicze. 
Prostowniki sterowane jednofazowe. 
Wzmacniacze tranzystorowe. 
Wzmacniacze operacyjne. 
Generatory elektroniczne. 
Stabilizatory napi

ę

cia. 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

36 

Operacje logiczne. 
Minimalizacja funkcji logicznych. 
Bramki, przerzutniki. 
Układy kombinacyjne i sekwencyjne. 
Pami

ę

ci półprzewodnikowe. 

Mikroprocesory (mikrokontrolery). 
Przetworniki analogowo-cyfrowe i cyfrowo-analogowe. 
Zasady monta

Ŝ

u i demonta

Ŝ

u elementów elektronicznych. 

Testowanie układów elektronicznych analogowych i cyfrowych. 
Przepisy bhp i ochrony ppo

Ŝ

. 

 

3. 

Ć

wiczenia 

•

  Rozpoznawanie  elementów  elektronicznych  na  podstawie  wygl

ą

du 

zewn

ę

trznego. 

•

  Odczytywanie  parametrów  elementów  elektronicznych  z  katalogów 

w formie drukowanej i elektronicznej. 

•

  Sprawdzanie elementów biernych. 

•

  Badanie diod prostowniczych i stabilizacyjnych. 

•

  Badanie tranzystorów. 

•

  Badanie tyrystora i prostego układu tyrystorowego. 

•

  Rysowanie schematów podstawowych układów elektronicznych. 

•

  Rozpoznawanie 

na 

schemacie 

ideowym 

elementów 

układu 

elektronicznego. 

•

  Analizowanie pracy układu elektronicznego na podstawie schematu  

ideowego oraz przebiegów czasowych lub charakterystyk. 

•

  Badanie układów prostowniczych niesterowanych. 

•

  Badanie prostowników sterowanych. 

•

  Badanie wzmacniacza elektronicznego. 

•

  Lokalizowanie prostych usterek w układach elektronicznych. 

•

  Wykonywanie prostych działa

ń

 arytmetycznych w systemie binarnym. 

•

  Rozpoznawanie układów kombinacyjnych i sekwencyjnych. 

•

  Projektowanie prostych układów kombinacyjnych, minimalizacja  

prostych funkcji logicznych metod

ą

 przekształce

ń

. 

•

  Analizowanie  działania  elementów  i  układów  cyfrowych  -  symulacja 

komputerowa. 

•

  Projektowanie prostych układów elektronicznych. 

 

4. 

Ś

rodki dydaktyczne 

Zestawy elementów elektronicznych. 
Makiety do badania elementów elektronicznych. 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

37 

Foliogramy,  plansze  dotycz

ą

ce  analizy  pracy  układów  analogowych 

i cyfrowych. 
Układy prostowników, stabilizatorów, wzmacniaczy, generatorów. 
Wybrane układy cyfrowe. 
Testery elementów elektronicznych. 
Mierniki analogowe i cyfrowe, oscyloskopy. 
Zasilacze napi

ę

cia stałego, autotransformatory, generatory funkcji. 

Zestawy układów elektronicznych przystosowane do bada

ń

. 

Katalogi elementów elektronicznych. 
Ustawa - prawo energetyczne wraz z aktami wykonawczymi 
Normy, przepisy i instrukcje bran

Ŝ

owe. 

Programy komputerowe do symulacji działania układów elektronicznych. 
 

5. Wskazania metodyczne do realizacji programu jednostki 

Program jednostki modułowej obejmuje podstawowe tre

ś

ci dotycz

ą

ce 

układów  elektronicznych  analogowych  i  cyfrowych.  Szczególnie  wa

Ŝ

ne 

jest opanowanie  przez uczniów  umiej

ę

tno

ś

ci  rozpoznawania  elementów 

elektronicznych,  okre

ś

lania  ich  parametrów  oraz  oceny  stanu 

technicznego  elementu  lub  układu  elektronicznego  na  podstawie 
uzyskanych wyników pomiarów. 

Podczas  omawiania  elementów  biernych,  diod,  tranzystorów, 

tyrystorów i elementów optoelektronicznych nale

Ŝ

y zwróci

ć

 uwag

ę

 na ich 

parametry,  warto

ś

ci  pr

ą

dów  i  rozkłady  napi

ęć

  podczas  pracy  normalnej 

i przy  zakłóceniach  (element  uszkodzony).  Poznawanie  elementów 
powinno  przebiega

ć

  według  schematu:  symbol  graficzny,  polaryzacja, 

przykładowe  warto

ś

ci  napi

ęć

  zasilaj

ą

cych,  charakterystyki,  podstawowe 

parametry,  przykłady  zastosowania.  Podczas  poznawania  układów 
elektronicznych  nale

Ŝ

y  zwróci

ć

  szczególn

ą

  uwag

ę

  na  ich  budow

ę

, 

schemat ideowy lub blokowy, podstawowe parametry i zastosowanie. 

Jako  metody  wiod

ą

ce  w  tej  jednostce modułowej  poleca si

ę

  metod

ę

: 

przewodniego  tekstu,  projektów  i  przypadków,  a  jako  metody 
wspomagaj

ą

ce  gry  symulacyjne.  Wskazane  jest  zaplanowanie 

ć

wicze

ń

, 

podczas  których  wykorzystywane  b

ę

d

ą

  symulacje  komputerowe, 

szczególnie dotycz

ą

ce urz

ą

dze

ń

 cyfrowych. Analizowanie pracy układów 

analogowych  i  cyfrowych  na  podstawie  schematów,  charakterystyk 
i wyników  pomiarów  nale

Ŝ

y  przeprowadzi

ć

  w  zespołach  2-osobowych, 

a nast

ę

pnie  podsumowa

ć

  na  forum.  Dla  u

ś

wiadomienia  uczniom  roli, 

jak

ą

 w układach elektronicznych odgrywa jako

ść

 poł

ą

czenia lutowanego 

mo

Ŝ

na  wykorzysta

ć

  symulacje  niepewnych  poł

ą

cze

ń

  tzw.  „zimnych 

lutów”  lub  zastosowa

ć

  metod

ę

  przypadków.  Nauczyciel  powinien 

przygotowa

ć

  teksty  przewodnie  i  instrukcje  do 

ć

wicze

ń

  pomiarowych, 

opisy przypadków, arkusze 

ć

wicze

ń

 do prowadzenia obserwacji i do gier 

symulacyjnych. 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

38 

Zaj

ę

cia  powinny  odbywa

ć

  si

ę

  w  laboratorium  elektrycznym 

i elektronicznym  w  grupie  do  15  osób,  za

ś

 

ć

wiczenia  pomiarowe 

w zespołach  2 - 3  osobowych.  Zaleca  si

ę

  prac

ę

  metod

ą

  projektów 

w zespołach 3 - 4 osobowych. 

Przed przyst

ą

pieniem do realizacji 

ć

wicze

ń

 nale

Ŝ

y zapozna

ć

 uczniów 

z zasadami bhp obowi

ą

zuj

ą

cymi na danym stanowisku. 

 

6. Propozycje  metod  sprawdzania  i  oceny  osi

ą

gni

ęć

 

edukacyjnych ucznia 

Sprawdzanie  i  ocenianie  post

ę

pów  ucznia  powinno  by

ć

  dokonywane 

przez  cały  czas  realizacji  programu  jednostki  modułowej  na  podstawie 
kryteriów przedstawionych na pocz

ą

tku zaj

ęć

.  

W trakcie  realizacji  programu nale

Ŝ

y  ocenia

ć

  osi

ą

gni

ę

cia  uczniów  na 

podstawie: 

sprawdzianów 

ustnych, 

sprawdzianów 

pisemnych, 

ukierunkowanej  obserwacji  czynno

ś

ci  uczniów  podczas  wykonywania 

ć

wicze

ń

,  testów  osi

ą

gni

ęć

  szkolnych  oraz  wykonanego  projektu  i  jego 

prezentacji. 

Przed 

przyst

ą

pieniem 

ucznia 

do 

wykonywania 

ć

wiczenia 

pomiarowego  nauczyciel  powinien  sprawdzi

ć

  jego  wiedz

ę

,  stosuj

ą

c  test 

pisemny 

lub 

sprawdzian 

ustny. 

Warunkiem 

dopuszczenia 

do 

wykonywania 

ć

wiczenia powinna by

ć

 pozytywna ocena sprawdzianu lub 

testu. 

Umiej

ę

tno

ś

ci  praktyczne  proponuje  si

ę

  sprawdza

ć

  przez  obserwacj

ę

 

czynno

ś

ci uczniów w trakcie wykonywania 

ć

wicze

ń

. 

Podczas obserwacji nale

Ŝ

y zwróci

ć

 uwag

ę

 na: 

−

  dobieranie przyrz

ą

dów pomiarowych i posługiwanie si

ę

 nimi, 

−

  ł

ą

czenie układów pomiarowych na podstawie schematu, 

−

  wykonywanie  pomiarów  podstawowych  parametrów  elementów 

i układów elektronicznych, 

−

  interpretowanie wyników pomiarów, 

−

  przestrzeganie zasad bhp podczas wykonywania pomiarów. 

Kontrol

ę

  poprawno

ś

ci  wykonania 

ć

wiczenia  nale

Ŝ

y  przeprowadzi

ć

 

w trakcie  i  po  jego  wykonaniu.  Ucze

ń

  powinien  samodzielnie  sprawdzi

ć

 

wyniki  swojej  pracy  według  przygotowanego  przez  nauczyciela  arkusza 
oceny  post

ę

pów.  Nast

ę

pnie  nauczyciel  powinien  dokona

ć

  kontroli 

według tego samego arkusza. 

Po  zako

ń

czeniu  realizacji  programu  jednostki  modułowej  proponuje 

si

ę

  zastosowanie  testu  pisemnego  oraz  testu  praktycznego  lub 

sprawdzianu  praktycznego.  Zadania  w  te

ś

cie  pisemnym  mog

ą

  by

ć

 

otwarte  (krótkiej  odpowiedzi,  z  luk

ą

)  lub  zamkni

ę

te  (wyboru 

wielokrotnego, na dobieranie, typu prawda - fałsz). W te

ś

cie praktycznym 

mog

ą

  by

ć

  zadania  typu  próba  pracy,  zadania  nisko  symulowane  lub 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

39 

wysoko  symulowane,  które  powinny  by

ć

  zaopatrzone  w  kryteria  oceny 

i schemat punktowania. 

W  ocenie  osi

ą

gni

ęć

  ucznia  po  zako

ń

czeniu  realizacji  programu 

jednostki  modułowej  nale

Ŝ

y  uwzgl

ę

dni

ć

  wyniki  testu  pisemnego,  testu 

praktycznego lub sprawdzianu praktycznego, poziom wykonania 

ć

wicze

ń

 

oraz ocen

ę

 wytworu projektu i jego prezentacji. 

 
 

 
 

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

40 

Jednostka modułowa 311[47].O1.05 
Wykonywanie monta

Ŝ

u mechanicznego 

 

1. Szczegółowe cele kształcenia 

W wyniku procesu kształcenia ucze

ń

 (słuchacz) powinien umie

ć

: 

−

  rozró

Ŝ

ni

ć

  materiały  konstrukcyjne  stosowane  do  budowy  maszyn 

i urz

ą

dze

ń

 elektrycznych, 

−

  okre

ś

li

ć

 wła

ś

ciwo

ś

ci materiałów konstrukcyjnych, 

−

  sklasyfikowa

ć

  materiały  ze  wzgl

ę

du  na  ich  wła

ś

ciwo

ś

ci  elektryczne 

i magnetyczne, 

−

  scharakteryzowa

ć

 

materiały 

przewodz

ą

ce, 

elektroizolacyjne 

i magnetyczne, 

−

  dobra

ć

  materiały  na  elementy  konstrukcyjne,  przewody,  izolacj

ę

 

przewodów i maszyn elektrycznych oraz na obwody magnetyczne, 

−

  rozpozna

ć

 powłoki ochronne, 

−

  dobra

ć

 sposoby ochrony metali przed korozj

ą

, 

−

  scharakteryzowa

ć

  podstawowe  techniki  wytwarzania  elementów 

maszyn i urz

ą

dze

ń

, 

−

  rozró

Ŝ

ni

ć

 elementy wykonane ró

Ŝ

nymi technikami, 

−

  dobra

ć

  metod

ę

  obróbki  elementu  konstrukcyjnego  urz

ą

dzenia 

elektrycznego, 

−

  zorganizowa

ć

 

stanowisko 

pracy 

zgodnie 

z 

przepisami 

bezpiecze

ń

stwa i higieny pracy oraz wymaganiami ergonomii, 

−

  wykona

ć

 pomiary warsztatowe, 

−

  wykona

ć

 podstawowe prace z zakresu obróbki r

ę

cznej metali, 

−

  scharakteryzowa

ć

 

podzespoły 

mechaniczne 

stosowane 

w konstrukcjach maszyn i urz

ą

dze

ń

 elektrycznych, 

−

  scharakteryzowa

ć

 poł

ą

czenia rozł

ą

czne i nierozł

ą

czne, 

−

  wykona

ć

 poł

ą

czenia elektryczne, 

−

  wykona

ć

 monta

Ŝ

 i demonta

Ŝ

 urz

ą

dze

ń

 elektrycznych,  

−

  odczyta

ć

 dokumentacj

ę

 technologiczn

ą

, 

−

  sprawdzi

ć

 jako

ść

 wykonanej pracy, 

−

  posłu

Ŝ

y

ć

 si

ę

 normami technicznymi, poradnikami i katalogami, 

−

  zastosowa

ć

  zasady  bezpiecze

ń

stwa  i  higieny  pracy,  ochrony 

przeciwpo

Ŝ

arowej oraz ochrony 

ś

rodowiska na stanowisku pracy. 

 

2. Materiał nauczania 

Materiały konstrukcyjne (klasyfikacja i wła

ś

ciwo

ś

ci materiałów). 

Materiały przewodz

ą

ce, elektroizolacyjne i magnetyczne. 

Powłoki ochronne. 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

41 

Techniki  wytwarzania  elementów  maszyn  i  urz

ą

dze

ń

:  odlewnictwo, 

obróbka plastyczna, obróbka wiórowa, obróbka r

ę

czna. 

Metrologia warsztatowa. 
Przyrz

ą

dy pomiarowe. 

Wyposa

Ŝ

enie i organizacja stanowiska do obróbki r

ę

cznej. 

Podstawowe prace z zakresu obróbki r

ę

cznej. 

Poł

ą

czenia  mechaniczne  nierozł

ą

czne:  spawane,  zgrzewane,  lutowane, 

nitowe, klejone, zaciskane. 
Poł

ą

czenia  mechaniczne  rozł

ą

czne:  gwintowe,  kołkowe,  sworzniowe, 

wpustowe, wielowypustowe, klinowe. 
Poł

ą

czenia elektryczne: lutowane, owijane, zaciskane, rozł

ą

czne. 

Zł

ą

cza: rodzaje i zastosowanie. 

Poł

ą

czenia podatne: spr

ęŜ

yny, elementy spr

ęŜ

yste gumowe. 

Technologia wykonywania poł

ą

cze

ń

. 

Osie i wały, ło

Ŝ

yska, sprz

ę

gła, przekładnie. 

Szkielety i obudowy. 
Zasady monta

Ŝ

u i demonta

Ŝ

u podzespołów mechanicznych. 

Przepisy  bezpiecze

ń

stwa  i  higieny  pracy,  ochrony  przeciwpo

Ŝ

arowej 

oraz ochrony 

ś

rodowiska. 

 

3. 

Ć

wiczenia 

•

  Okre

ś

lanie  wła

ś

ciwo

ś

ci  materiałów  oraz  ich  zastosowania  na 

podstawie norm i katalogów. 

•

  Rozpoznawanie 

materiałów 

konstrukcyjnych, 

okre

ś

lanie 

ich 

wła

ś

ciwo

ś

ci i zastosowania na podstawie próbek. 

•

  Wykonywanie pomiarów wielko

ś

ci geometrycznych.  

•

  Trasowanie na płaszczy

ź

nie. 

•

  Wiercenie otworów w ró

Ŝ

nych materiałach. 

•

  Nacinanie gwintów na powierzchniach zewn

ę

trznych i wewn

ę

trznych. 

•

  Dobieranie narz

ę

dzi i przyrz

ą

dów do ró

Ŝ

nych technik wytwarzania. 

•

  Wykonywanie poł

ą

cze

ń

 mechanicznych nierozł

ą

cznych. 

•

  Wykonywanie poł

ą

cze

ń

 mechanicznych rozł

ą

cznych. 

•

  Wykonywanie poł

ą

cze

ń

 elektrycznych. 

•

  Analizowanie schematów monta

Ŝ

owych zespołów urz

ą

dze

ń

. 

•

  Wykonywanie monta

Ŝ

u i demonta

Ŝ

u urz

ą

dze

ń

 mechanicznych. 

 

4. 

Ś

rodki dydaktyczne 

Próbki materiałów konstrukcyjnych, przewodz

ą

cych, elektroizolacyjnych  

i magnetycznych.  
Zestawienia tabelaryczne wła

ś

ciwo

ś

ci ró

Ŝ

nych materiałów. 

Próbki materiałów pokrytych powłokami ochronnymi i dekoracyjnymi. 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

42 

Plansze,  foliogramy,  filmy  dydaktyczne  oraz  prezentacje  komputerowe 
przedstawiaj

ą

ce ró

Ŝ

ne techniki wytwarzania. 

Wyroby wykonane ró

Ŝ

nymi technikami wytwarzania. 

Przyrz

ą

dy pomiarowe. 

Narz

ę

dzia do obróbki r

ę

cznej. 

Plansze, foliogramy dotycz

ą

ce elementów maszyn i mechanizmów.  

Filmy dydaktyczne dotycz

ą

ce monta

Ŝ

u oraz wykonywania poł

ą

cze

ń

. 

Modele  i  eksponaty  cz

ęś

ci  maszyn;  wały,  osie,  ło

Ŝ

yska,  przekładnie, 

hamulce, sprz

ę

gła. Elementy spr

ęŜ

yste. Szkielety i obudowy. 

Modele i eksponaty poł

ą

cze

ń

 rozł

ą

cznych i nierozł

ą

cznych. 

Podzespoły mechaniczne i elektryczne maszyn i urz

ą

dze

ń

. 

Przekroje maszyn i urz

ą

dze

ń

 elektrycznych. 

Eksponaty maszyn i urz

ą

dze

ń

 elektrycznych. 

Materiały i urz

ą

dzenia do wykonywania poł

ą

cze

ń

. 

Narz

ę

dzia i przyrz

ą

dy do monta

Ŝ

u. 

Instrukcje stanowiskowe. 
Instrukcje w zakresie bhp i ochrony ppo

Ŝ

.. 

Dokumentacja techniczna maszyn i urz

ą

dze

ń

 elektrycznych. 

Dokumentacja warsztatowa. Polskie Normy, katalogi. 
Poradnik 

ś

lusarza, mechanika. 

Teksty przewodnie i instrukcje do 

ć

wicze

ń

. 

 

5. Wskazania metodyczne do realizacji programu jednostki 

Program  nauczania  jednostki  modułowej  obejmuje  tre

ś

ci  z  zakresu 

materiałoznawstwa,  podstawowych  technik  wytwarzania,  elementów 
maszyn,  poł

ą

cze

ń

  elektrycznych  oraz  monta

Ŝ

u  i  demonta

Ŝ

u.  Podczas 

jego  realizacji  nale

Ŝ

y  przede  wszystkim  kształtowa

ć

  umiej

ę

tno

ś

ci 

wykonywania poł

ą

cze

ń

 elektrycznych i monta

Ŝ

u urz

ą

dze

ń

 elektrycznych 

oraz  utrwala

ć

  nawyki  bezpiecznej  pracy  i  prawidłowego  u

Ŝ

ytkowania 

przyrz

ą

dów, narz

ę

dzi, maszyn i urz

ą

dze

ń

.  

Program  jednostki  zaleca  si

ę

  realizowa

ć

  metod

ą

  przewodniego 

tekstu, 

ć

wicze

ń

  praktycznych,  projektów  oraz  przypadków  w  poł

ą

czeniu 

z  pokazem  i  obja

ś

nieniem.  Podczas  realizacji  tre

ś

ci  dotycz

ą

cych 

materiałów 

konstrukcyjnych, 

przewodz

ą

cych, 

elektroizolacyjnych 

i magnetycznych  wskazane  jest  zwrócenie  uwagi  na  ich  rodzaje, 
wła

ś

ciwo

ś

ci  i zastosowanie.  Ka

Ŝ

dy  ucze

ń

  powinien  mie

ć

  mo

Ŝ

liwo

ść

 

bezpo

ś

redniej  identyfikacji  materiałów.  Nale

Ŝ

y  kształtowa

ć

  umiej

ę

tno

ść

 

trafnego  doboru  materiałów  z  uwzgl

ę

dnieniem  ich  jako

ś

ci,  trwało

ś

ci, 

mo

Ŝ

liwo

ś

ci 

zastosowania, 

ochrony 

ś

rodowiska 

oraz 

czynnika 

ekonomicznego. 

W 

trakcie 

prezentacji 

poł

ą

cze

ń

 

rozł

ą

cznych 

i nierozł

ą

cznych  nale

Ŝ

y  zwróci

ć

  uwag

ę

  na  ich  rodzaje  i  sposoby 

wykonania.  Budow

ę

  elementów  maszyn  i  mechanizmów  nale

Ŝ

y 

wyja

ś

nia

ć

 na eksponatach lub modelach dydaktycznych.  

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

43 

Ć

wiczenia 

praktyczne 

dotycz

ą

ce 

wykonywania 

pomiarów 

warsztatowych,  obróbki  materiałów  oraz  monta

Ŝ

u  powinien  poprzedzi

ć

 

pokaz  z  obja

ś

nieniem.  Podczas  pokazu  nale

Ŝ

y  demonstrowa

ć

  jak 

najwi

ę

cej  przykładów  czynno

ś

ci  monta

Ŝ

owych,  zwracaj

ą

c  uwag

ę

  na 

prawidłowe  ich  wykonywanie.  Bardzo  wa

Ŝ

ne  jest  zwracanie  uwagi  na 

przestrzeganie przepisów bhp podczas wykonywania zada

ń

, organizacj

ę

 

stanowiska 

pracy, 

staranno

ść

 

wykonania 

ć

wicze

ń

. 

Stanowiska 

ć

wiczeniowe  powinny  by

ć

  wyposa

Ŝ

one  w  niezb

ę

dny  sprz

ę

t,  narz

ę

dzia, 

materiały i pomoce dydaktyczne.  

W trakcie zaj

ęć

 dydaktycznych nale

Ŝ

y umo

Ŝ

liwi

ć

 uczniom korzystanie 

z  ró

Ŝ

nych 

ź

ródeł  informacji,  takich  jak:  normy,  instrukcje,  dokumentacja 

warsztatowa oraz poradniki i katalogi, Internet.  

Podczas  realizacji  procesu  kształcenia  nale

Ŝ

y  korzysta

ć

  z  pomocy 

dydaktycznych,  a  w  szczególno

ś

ci:  filmów  dydaktycznych,  prezentacji 

komputerowych, plansz, modeli i foliogramów.  

W  procesie  nauczania-uczenia  si

ę

  nale

Ŝ

y  zwróci

ć

  uwag

ę

  na 

kształtowanie  postaw  zawodowych,  takich  jak:  utrzymanie  porz

ą

dku  na 

stanowisku  pracy,  prowadzenie  racjonalnej  gospodarki  materiałowej, 
staranne wykonywanie zada

ń

. 

Zaj

ę

cia powinny odbywa

ć

 si

ę

 w pracowni zaj

ęć

 praktycznych w grupie 

do  15  osób.  Zaleca  si

ę

,  aby  podczas 

ć

wicze

ń

  uczniowie  pracowali 

indywidualnie lub w zespołach 2 osobowych. 

Przed  przyst

ą

pieniem  do  wykonywania 

ć

wicze

ń

  praktycznych  nale

Ŝ

y 

zapozna

ć

  uczniów  z  zasadami  bhp  obowi

ą

zuj

ą

cymi  na  danym 

stanowisku. 

 

6. Propozycje  metod  sprawdzania  i  oceny  osi

ą

gni

ęć

 

edukacyjnych ucznia 

Sprawdzanie  i  ocenianie  osi

ą

gni

ęć

  uczniów  powinno  odbywa

ć

  si

ę

 

przez  cały  czas  realizacji  programu  jednostki  modułowej  na  podstawie 
kryteriów  przedstawionych  na  pocz

ą

tku  zaj

ęć

.  W  kryteriach  oceniania 

nale

Ŝ

y  uwzgl

ę

dni

ć

  poziom  oraz  zakres  opanowania  przez  uczniów 

umiej

ę

tno

ś

ci  i  wiadomo

ś

ci  wynikaj

ą

cych  ze  szczegółowych  celów 

kształcenia. 

Podczas  realizacji  programu  nauczania  nale

Ŝ

y  ocenia

ć

  osi

ą

gni

ę

cia 

uczniów na podstawie: 

−

  sprawdzianów ustnych i pisemnych, 

−

  testów osi

ą

gni

ęć

 szkolnych, 

−

  ukierunkowanej obserwacji pracy ucznia w trakcie wykonywania  

ć

wicze

ń

 praktycznych. 

Wiadomo

ś

ci 

teoretyczne 

niezb

ę

dne 

do 

realizacji 

czynno

ś

ci 

praktycznych  proponuje  si

ę

  sprawdza

ć

  z  zastosowaniem  sprawdzianów 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

44 

ustnych  oraz  testów  osi

ą

gni

ęć

  szkolnych.  Warunkiem  dopuszczenia  do 

wykonywania 

ć

wiczenia powinna by

ć

 pozytywna ocena sprawdzianu lub 

testu. 

Podczas  kontroli  i  oceny  przeprowadzanej  w  formie  ustnej  nale

Ŝ

y 

zwraca

ć

 

uwag

ę

 

na 

umiej

ę

tno

ść

 

operowania 

zdobyt

ą

 

wiedz

ą

, 

merytoryczn

ą

 

jako

ść

 

wypowiedzi, 

poprawne 

stosowanie 

poj

ęć

 

technicznych i wnioskowanie. 

Umiej

ę

tno

ś

ci  praktyczne  proponuje  si

ę

  sprawdza

ć

  przez  obserwacj

ę

 

czynno

ś

ci  uczniów  podczas  wykonywania 

ć

wicze

ń

.  Kryteria  słu

Ŝą

ce  do 

oceny  poziomu  opanowania  umiej

ę

tno

ś

ci  praktycznych  powinny 

obejmowa

ć

: 

−

  rozpoznawanie  materiałów  stosowanych  w  konstrukcjach  urz

ą

dze

ń

 

elektrycznych, 

−

  rozró

Ŝ

nianie mechanizmów i elementów maszyn, 

−

  przestrzeganie przepisów bhp i ochrony ppo

Ŝ

. podczas wykonywania 

zada

ń

, 

−

  posługiwanie si

ę

 dokumentacj

ą

 warsztatow

ą

, 

−

  dobór  przyrz

ą

dów  pomiarowych,  narz

ę

dzi,  urz

ą

dze

ń

  i materiałów  do 

wykonywanych zada

ń

, 

−

  zachowanie kolejno

ś

ci wykonywania czynno

ś

ci według obowi

ą

zuj

ą

cej 

technologii, 

−

  zachowanie porz

ą

dku na stanowisku pracy,  

−

  jako

ść

 wykonania. 

Kontrol

ę

  poprawno

ś

ci  wykonania 

ć

wiczenia  nale

Ŝ

y  przeprowadzi

ć

 

w trakcie  i  po  jego  wykonaniu.  Ucze

ń

  powinien  samodzielnie  sprawdzi

ć

 

wyniki  swojej  pracy  według  opracowanego  przez  nauczyciela  arkusza 
samooceny. Nast

ę

pnie, według tego samego arkusza, nauczyciel ocenia 

poprawno

ść

 i jako

ść

 wykonanego zadania. 

Po  zako

ń

czeniu  realizacji  programu  jednostki  modułowej  proponuje 

si

ę

 zastosowanie testu pisemnego oraz testu praktycznego z zadaniami 

typu  próba  pracy.  Wskazane  jest,  aby  zadania  w  te

ś

cie  pisemnym  były 

zadaniami  zamkni

ę

tymi  wielokrotnego  wyboru.  Zadania  praktyczne 

nale

Ŝ

y zaopatrzy

ć

 w kryteria oceny i schemat punktowania.  

W  ocenie  ko

ń

cowej  osi

ą

gni

ęć

  ucznia  nale

Ŝ

y  uwzgl

ę

dni

ć

  wyniki  testu 

pisemnego, testu praktycznego oraz poziom wykonania 

ć

wicze

ń

. 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

45 

Moduł 311[47].Z1 
Transport szynowy 

 

1. Cele kształcenia 

W wyniku procesu kształcenia ucze

ń

 (słuchacz) powinien umie

ć

: 

−

  klasyfikowa

ć

 

ś

rodki  transportu  szynowego  i  rozpozna

ć

  ich 

oznaczenia, 

−

  opisywa

ć

  wyposa

Ŝ

enie  i  oznaczenia  wagonu  z  uwzgl

ę

dnieniem 

wymaga

ń

 technicznych i bezpiecze

ń

stwa ruchu, 

−

  stosowa

ć

 przepisy transportu kolejowego, 

−

  rozpoznawa

ć

  konstrukcje  drogi  szynowej,  budowli  in

Ŝ

ynierskich 

oraz urz

ą

dze

ń

 sterowania ruchem, 

−

  stosowa

ć

 procedury i technik

ę

 prowadzenia ruchu taboru szynowego 

w warunkach normalnych i awaryjnych, 

−

  eksploatowa

ć

 

ś

rodki transportu szynowego, 

−

  korzysta

ć

 z instrukcji dotycz

ą

cych transportu szynowego, 

−

  udziela

ć

 

pierwszej 

pomocy 

pasa

Ŝ

erom 

i 

współpracownikom 

w stanach zagro

Ŝ

enia zdrowia i 

Ŝ

ycia,  

−

  przestrzega

ć

  przepisów  bhp,  ochrony  ppo

Ŝ

.  i  ochrony 

ś

rodowiska 

oraz przepisów dotycz

ą

cych transportu szynowego, 

−

  korzysta

ć

  z  dokumentacji  Techniczno-Ruchowej,  dokumentacji 

technologicznej, norm i poradników. 

 

2. Wykaz jednostek modułowych  

 

Symbol 

jednostki 

modułowej 

Nazwa jednostki modułowej 

Orientacyjna 

liczba godzin 

na realizacj

ę

 

311[47].Z1.01  Charakteryzowanie 

ś

rodków transportu szynowego 

 98 

311[47].Z1.02  Stosowanie przepisów transportu szynowego 

 60 

311[47].Z1.03  Analizowanie budowy drogi szynowej 

 50 

311[47].Z1.04  Prowadzenie ruchu szynowego 

 30 

311[47].Z1.05  Eksploatowanie 

ś

rodków transportu szynowego 

 70 

Razem 

308 

 
 
 
 
 
 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

46 

3. Schemat układu jednostek modułowych  

 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

4. Literatura 

Batko M.: Drogi kolejowe. WKŁ, Warszawa 1986 
D

ą

browa-Bajon M.:  Podstawy  sterowania  ruchem  kolejowym.  Oficyna 

Wydawnicza Politechniki Warszawskiej, Warszawa 2002 
Gajda B.: Technika ruchu kolejowego. WKŁ, Warszawa 1990 
Godwod J.,  Kowalski E.,  Nowosielski L.:  Zarys  kolejnictwa.  WKiŁ, 
Warszawa 1986 
Gruszczy

ń

ski J.: Eksploatacja taboru kolejowego. WKiŁ, Warszawa 1987 

Kara

ś

 S.: 

Urz

ą

dzenia 

zabezpieczenia 

ruchu 

kolejowego. 

WKŁ, 

Warszawa 1990 
W

ę

gierski S.: Układy torowe stacji. WKiŁ, Warszawa 1976 

Wyrzykowski W.: Ruch kolejowy. WKiŁ, Warszawa 1990 
Zalewski P.,  Siedlecki P.,  Drewnowski A.:  Technologia  transportu 
kolejowego. WKŁ, Warszawa 2004 
Ustawa o transporcie kolejowym 
 
Wykaz  literatury  nale

Ŝ

y  aktualizowa

ć

  w  miar

ę

  ukazywania  si

ę

  nowych 

pozycji wydawniczych. 

311[47].Z1.01 

Charakteryzowanie 

ś

rodków 

transportu szynowego 

311[47].Z1.02 

Stosowanie przepisów 

transportu szynowego 

311[47].Z1 

 Transport szynowy 

311[47].Z1.04 

Prowadzenie 

ruchu szynowego 

311[47].Z1.05 

Eksploatowanie 

ś

rodków transportu 

szynowego 

311[47].Z1.03 

Analizowanie 
budowy drogi 

szynowej 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

47 

Jednostka modułowa 311[47].Z1.01 
Charakteryzowanie 

ś

rodków transportu szynowego 

 

1. Szczegółowe cele kształcenia  

W wyniku procesu kształcenia ucze

ń

 (słuchacz) powinien umie

ć

: 

−

  sklasyfikowa

ć

 

ś

rodki transportu szynowego, 

−

  okre

ś

li

ć

 zadania 

ś

rodków transportu szynowego, 

−

  rozpozna

ć

 oznaczenia pojazdów szynowych, 

−

  okre

ś

li

ć

 charakterystyczne cechy pojazdów trakcyjnych, 

−

  przeprowadzi

ć

 analiz

ę

 charakterystyki pracy pojazdów trakcyjnych, 

−

  rozró

Ŝ

ni

ć

 elementy wagonu,  

−

  scharakteryzowa

ć

 wyposa

Ŝ

enie wagonu,  

−

  okre

ś

li

ć

  przeznaczenie  wagonu  z  uwzgl

ę

dnieniem  wymaga

ń

 

technicznych i bezpiecze

ń

stwa ruchu,  

−

  scharakteryzowa

ć

 jednostk

ę

 nap

ę

dow

ą

 pojazdu trakcyjnego, 

−

  scharakteryzowa

ć

  tabor  szynowy:  wózki  taborowe,  zestawy  kołowe, 

zawieszenia silników trakcyjnych, przekładnie, pr

ą

dnice o

ś

wietleniowe 

oraz przetwornice stosowane w wagonach, 

−

  rozró

Ŝ

ni

ć

 i sklasyfikowa

ć

 konstrukcje nadwozi taboru szynowego, 

−

  rozró

Ŝ

ni

ć

  przekładnie  mechaniczne,  hydrauliczne,  elektryczne, 

okre

ś

li

ć

 ich zalety i wady oraz porówna

ć

 sprawno

ść

,  

−

  wyja

ś

ni

ć

 przygotowanie wagonów i pojazdów trakcyjnych do ruchu, 

−

  okre

ś

li

ć

 zadania, rodzaje i budow

ę

 urz

ą

dze

ń

 hamuj

ą

cych, 

−

  okre

ś

li

ć

 zadania, rodzaje i budow

ę

 urz

ą

dze

ń

 ci

ę

głowo - zderznych, 

−

  oceni

ć

 wpływ oporów ruchu na pr

ę

dko

ść

 jazdy, 

−

  skorzysta

ć

 z dokumentacji technicznej, PN, poradników. 

 

2. Materiał nauczania 

Podstawy funkcjonowania transportu szynowego. 
Rodzaje taboru szynowego. 
Budowa i znakowanie pojazdów szynowych. 
Praca pojazdu trakcyjnego. 
Podwozia wagonów i pojazdów trakcyjnych. 
Nadwozia wagonów i pojazdów trakcyjnych. 
Ostoja i urz

ą

dzenia ci

ę

głowo-zderzne.  

Układy hamulcowe. 
Zasady organizowania przewozów taborem szynowym. 
Opory ruchu poci

ą

gu, tramwaju, metra. 

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

48 

3. 

Ć

wiczenia 

•

  Okre

ś

lanie rodzaju wagonu na podstawie oznaczenia. 

•

  Analizowanie 

danych 

technicznych 

najcz

ęś

ciej 

stosowanych 

lokomotyw. 

•

  Dobieranie lokomotywy i wagonów do przewozu ładunków i osób. 

•

  Analizowanie konstrukcji wagonu osobowego. 

•

  Wykonywanie szkicu wagonu osobowego. 

•

  Analizowanie procedury przygotowywania wagonów do ruchu. 

•

  Wyja

ś

nianie  na  podstawie  schematu,  zasady  działania  układu 

hamulcowego. 

•

  Analizowanie schematu lokomotywy elektrycznej. 

•

  Identyfikowanie 

elektrowozów 

i 

okre

ś

lanie 

ich 

parametrów 

trakcyjnych. 

•

  Analizowanie dokumentacji technicznej pojazdów trakcyjnych. 

 

4. 

Ś

rodki dydaktyczne 

Foliogramy  i  prze

ź

rocza  dotycz

ą

ce  nadwozia  i  podwozia  pojazdów 

trakcyjnych,  nadwozia  i  podwozia  wagonów,  układów  hamulcowych 
urz

ą

dze

ń

 ci

ę

głowo-zderznych. 

Model nadwozia pojazdów trakcyjnych. 
Model podwozia pojazdów trakcyjnych. 
Model nadwozia wagonów. 
Model podwozia wagonów. 
Model układów hamulcowych. 
Model urz

ą

dzenia ci

ę

głowo-zderznego. 

Komputerowe  programy  do  symulacji  działania  urz

ą

dze

ń

  sterownia 

ruchem kolejowym i ruchem tramwajowym. 
Dokumentacja Techniczno-Ruchowa 

ś

rodków transportu szynowego.  

Instrukcje obsługi. 
Katalogi, albumy.  
 

5. Wskazania metodyczne do realizacji programu jednostki 

Program  jednostki  modułowej  obejmuje  podstawowe  zagadnienia 

dotycz

ą

ce 

ś

rodków  transportu  szynowego.  Podczas  jego  realizacji 

nale

Ŝ

y  przede  wszystkim  kształtowa

ć

  umiej

ę

tno

ś

ci  klasyfikowania 

i rozpoznawania 

ś

rodków transportu kolejowego. 

W  procesie  nauczania-uczenia  si

ę

  nale

Ŝ

y  ł

ą

czy

ć

  teori

ę

  z  praktyk

ą

 

poprzez  odpowiedni  dobór 

ć

wicze

ń

,  wykorzystywanie  wiadomo

ś

ci 

i umiej

ę

tno

ś

ci  uczniów  z  innych  obszarów  tematycznych  oraz  rozwija

ć

 

umiej

ę

tno

ś

ci  samokształcenia  i  korzystania  z  innych  ni

Ŝ

  podr

ę

cznikowe 

ź

ródeł informacji. 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

49 

Program  jednostki  modułowej  wskazane  jest  realizowa

ć

  głównie 

metodami  dyskusji  dydaktycznej,  pokazu  z  obja

ś

nieniem,  pokazu 

z instruktarzem  oraz 

ć

wicze

ń

  praktycznych.  Podczas  charakterystyki 

ś

rodków  transportu  kolejowego,  nale

Ŝ

y  zwróci

ć

  uwag

ę

  na  ich  budow

ę

 

i zasad

ę

  działania  oraz  zastosowanie.  W  trakcie  wykonywania 

ć

wicze

ń

 

nauczyciel  powinien  obserwowa

ć

  prac

ę

  uczniów  i  w  razie  potrzeby 

udziela

ć

 konsultacji. 

Przykładowe 

ć

wiczenia  zamieszczone  w  programie  stanowi

ą

 

propozycj

ę

  do  wykorzystania  przez  nauczyciela.  Zakres 

ć

wicze

ń

  mo

Ŝ

e 

by

ć

  rozszerzony  w  zale

Ŝ

no

ś

ci  od  potrzeb  edukacyjnych  i  mo

Ŝ

liwo

ś

ci 

szkoły.  

Wskazane  jest,  aby  uczniowie  samodzielnie  zdobywali  wiadomo

ś

ci 

i umiej

ę

tno

ś

ci  dotycz

ą

ce 

ś

rodków  transportu  kolejowego  poprzez 

korzystanie z ró

Ŝ

nych 

ź

ródeł informacji zawodowej.  

Podczas  realizacji  procesu  kształcenia  nale

Ŝ

y  korzysta

ć

  z  pomocy 

dydaktycznych,  a  w  szczególno

ś

ci:  modeli,  foliogramów,  schematów 

oraz programów komputerowych.  

Realizuj

ą

c 

program 

nauczania 

nale

Ŝ

y 

zwróci

ć

 

uwag

ę

 

na 

kształtowanie cech osobowo

ś

ci niezb

ę

dnych w pracy zawodowej, takich 

jak: staranno

ść

, dokładno

ść

 i odpowiedzialno

ść

. 

Zaj

ę

cia  nale

Ŝ

y  prowadzi

ć

  w  grupie  do  15  uczniów  w pracowni 

infrastruktury 

kolejowej. 

Ć

wiczenia 

powinny 

by

ć

 

wykonywane 

indywidualnie lub w zespołach 2 - 3 osobowych. 

 

6. Propozycje  metod  sprawdzania  i  oceny  osi

ą

gni

ęć

 

edukacyjnych ucznia 

Sprawdzanie  i  ocenianie  osi

ą

gni

ęć

  uczniów  powinno  odbywa

ć

  si

ę

 

systematycznie  przez  cały  czas  realizacji  programu  nauczania,  na 
podstawie  kryteriów  przedstawionych  na  pocz

ą

tku  zaj

ęć

.  Kryteria 

oceniania  powinny  uwzgl

ę

dnia

ć

  poziom  wiadomo

ś

ci  oraz  zakres 

opanowania  przez  uczniów  umiej

ę

tno

ś

ci  zało

Ŝ

onych  w  szczegółowych 

celach kształcenia jednostki modułowej. 

Osi

ą

gni

ę

cia uczniów mo

Ŝ

na ocenia

ć

 na podstawie: 

−

  sprawdzianów ustnych, 

−

  testów osi

ą

gni

ęć

 szkolnych, 

−

  obserwacji czynno

ś

ci ucznia podczas wykonywania 

ć

wicze

ń

. 

Dokonuj

ą

c oceny w formie ustnej nale

Ŝ

y zwraca

ć

 uwag

ę

 na poprawne 

posługiwanie  si

ę

  terminologi

ą

  techniczn

ą

,  merytoryczn

ą

,  jako

ść

 

wypowiedzi,  wła

ś

ciwe  stosowanie  poj

ęć

  technicznych,  poprawno

ść

 

wnioskowania.