Do czego to służy?

Większość  fabrycznych  wzmacniaczy

do  domowych  zestawów  elektroakus−
tycznych wyposażona jest w wejście dla
gramofonu  magnetycznego.  Obecnie
gramofony na czarne płyty zostały niemal
całkowicie  wyparte  przez  odtwarzacze
płyt  kompaktowych  CD.  Wspomniane
wejście  nie  jest  więc  wykorzystywane.
Tymczasem wejście to mogłoby się przy−
dać.

Niekiedy trzeba do zestawu podłączyć

sygnał  fonii  z odbiornika  telewizyjnego
i po prostu we wzmacniaczu brakuje jed−
nego wejścia – trzeba zastosować dodat−
kowy zewnętrzny przełącznik.

Wejście  gramofonowe  ma  dużą  czu−

łość, i aż prosi się, by je wykorzystać do
włączenia mikrofonu.

Niestety  ani  sygnału  z odbiornika  TV,

ani sygnału z mikrofonu nie można podłą−
czyć  wprost  do  wspomnianego  gniazda
gramofonowego,  bowiem  w torze  gra−
mofonowym  wzmacniacza  zastosowano
specjalny układ korekcyjny.

Związane  to  jest  z właściwościami

przetwornika  gramofonu  magnetyczne−
go. Najprościej mówiąc, przetwornik ten
daje  napięcie  wprost  proporcjonalne  do
prędkości wychylania igły gramofonowej
– stąd pochodzi spotykane czasem okreś−
lenie  –  wkładka  prędkościowa.  Przy  od−
twarzaniu płyty najszybsze wychylenia ig−
ły występują przy sygnałach o wyższych
częstotliwościach,  więc  takie  składowe
odtwarzane byłyby ze zbyt dużym pozio−
mem.  Przedwzmacniacz  współpracujący
z wkładką magnetyczną musi mieć odpo−
wiednio  ukształtowaną  charakterystykę
częstotliwościową:  sygnały  o małych
częstotliwościach  powinien  wzmacniać
znacznie, a o wysokich – niewiele. Istnie−
ją  światowe  normy  określające  przebieg
charakterystyki  częstotliwościowej  we
wzmacniaczu korekcyjnym współpracują−
cym  z wkładką  magnetyczną.  Normy  te
oparte są na zaleceniach amerykańskiego
stowarzyszenia  RIAA  (Record  Industry
Association  of  America),  stąd  potoczne
określenie „charakterystyka RIAA”.

Wejście gramofonowe we wzmacnia−

czu  ma  więc  „skrzywioną”  charakterys−
tykę częstotliwościową, dostosowaną je−

dynie  do  współpracy  z wkładką  magne−
tyczną.

Aby  wykorzystać  wejście  gramofonu

magnetycznego do współpracy ze źródła−
mi „normalnego” sygnału, trzeba wyrów−
nać  charakterystykę  częstotliwościową,
czyli zastosować układ o charakterystyce
odwrotnej,  niż  charakterystyka  RIAA.
Stąd tytułowy „filtr antyRIAA”.

Jak to działa?

Schemat  układu  w wersji  dla  więk−

szych napięć wejściowych pokazany jest
na  rry

ys

su

un

nk

ku

u  1

1.  Jest  to  w istocie  bardzo

prosty filtr. Jego zadaniem jest wyprosto−
wanie  charakterystyki  częstotliwościo−
wej  –  stąd  obecność  elementów  R1C1
oraz  R2C2.  Współpracujący  rezystor  R3
o niewielkiej wartości zapewnia dodatko−
wo  znaczne  tłumienie.  W konsekwencji
do  tak  wzbogaconego  wejścia  gramofo−
nowego  można  dołączać  sygnały  o du−
żym poziomie, na przykład z magnetofo−
nu, tunera, czy właśnie odbiornika telewi−
zyjnego.

Przy  próbie  stworzenia  podobnego

układu do podłączenia mikrofonu, wystę−
pują pewne ograniczenia. Nie można tłu−
mić  sygnału,  bo  sygnał  z mikrofonu  jest

niewielki. Przy niewielkim tłumieniu trud−
no jest też uzyskać płaskie pasmo sięga−
jące  do  20kHz.  Modyfikacja  układu  z ry−
sunku 1 wiąże się z pewnymi problema−
mi.

Aby  uniknąć  tych  problemów,  do

współpracy z mikrofonem warto zastoso−
wać filtr o schemacie podanym na rry

ys

su

un

n−

k

ku

u  2

2.  Próby  potwierdziły,  że  przy  współ−

pracy z mikrofonem dynamicznym osiąga
się  dobre  wyniki  stosując  wartości  ele−
mentów z rysunku 2.

Montaż i uruchomienie

Na rysunkach 1 i 2 pokazano pojedyn−

czy tor filtru. Do współpracy ze źródłami
sygnału stereo trzeba zbudować dwa ta−
kie filtry, dla obu kanałów wzmacniacza.

Montaż  nie  sprawi  nikomu  trudności.

W większości przypadków można go wy−
konać bez płytki – przestrzennie, i umieś−
cić  w jakiejś  maleńkiej  obudowie  (najle−
piej  metalowej)  a może  nawet  upchnąć
we wtyczce.

Fotografia  pokazuje  wersję  dla  mikro−

fonu (wg rysunku 2) zmontowaną w nie−
wielkiej  obudowie  z tworzywa  sztuczne−
go.

P

Piio

ottrr G

Gó

órre

ec

ck

kii

E

LEKTRONIKA DLA WSZYSTKICH 8/97

26

Filtr antyRIAA

Prosty układ pozwalający wykorzys−

tać wejście gramofonu magnetyczne−
go do współpracy z różnymi źródłami,

między innymi z mikrofonem!

W

Wy

yk

ka

azz e

elle

em

me

en

nttó

ów

w

WERSJA DO SYGNAłÓW LINIOWYCH

R

Re

ezzy

ys

stto

orry

y

R1: 22k

Ω

R2: 220k

Ω

R3: 270

Ω

(można zmieniać według potrzeb

56

Ω

...1k

Ω

)

K

Ko

on

nd

de

en

ns

sa

atto

orry

y

C1: 3,3nF
C2: 15nF

WERSJA DLA MIKROFONU

R

Re

ezzy

ys

stto

orry

y

R1: 3,3k

Ω

R2: 2,2k

Ω

K

Ko

on

nd

de

en

ns

sa

atto

orry

y

C1: 330nF foliowy
C2: 1µF foliowy

Rys. 1.

Rys. 2.