Egzamin maturalny z chemii. Poziom r

ozszerzony

Copyright by ZamKor P

. Sagnowski i Wspólnicy spółka jawna, Kraków 201

1

Z

K
am

or

1

MODEL

 ODPOWIEDZI I SCHEMA

T PUNKT

OW

ANIA

Poziom r

ozszerzony

 

Zadanie

Odpowiedzi

Uwagi

Punktacja

za czynność

za 

zadanie

1

– 

za prawidłowe uzupełnienie schematu

: 12

6

C

1.1

1

2

– za napisanie skróconej konfiguracji elektronowej: [He] 2s

2

2p

2

 

lub

 

[He] 2s

2

p

2

1.2

1

2

– za napisanie równania reakcji: CO

2

 + 2NaOH → Na

2

CO

3

 + H

2

O

 

lub

 

CO

2

 + NaOH → NaHCO

3

 

2.1

1

1

3

– za poprawne uzupełnienie kolumny

 

tabeli:

Pierwiastek

X

Y

Z

Liczba elektronów walencyjnych

2

6

3

Liczba powłok elektronowych

5

4

3

Wzór sumaryczny tlenku, w którym pierwiastek  osiąga

 najwyższy stopień utlenienia

SrO

CrO

3

Al

2

O

3

3.1

3 x 1

3

Egzamin maturalny z chemii. Poziom r

ozszerzony

Copyright by ZamKor P

. Sagnowski i Wspólnicy spółka jawna, Kraków 201

1

Z

K
am

or

2

4

– za poprawne uzupełnienie wierszy tabeli:

W

arunek

Nazwy substancji

Mają wiązania kowalencyjne (atomowe)

azot, grafit

Mają wiązania kowalencyjne spolaryzowane

 

(atomowe spolaryzowane)

amoniak

Mają budowę jonową

br

omek sodu

Mogą przewodzić prąd elektryczny w stanie stałym

miedź, grafit

Dobrze rozpuszczają się w wodzie

amoniak, 

br

omek 

sodu

4.1

5 wierszy – 3 pkt 3–

4 

w

ie

rs

ze

 –

 2

 p

kt

2 wiersze – 1 pkt 0–

1 

w

ie

rs

z –

 0

 p

kt

3

5

a) za uzupełnienie opisu doświadczenia:  

I. Na

2

[Zn(OH)

4

] 

II.

 ZnCl

2

5.1

1

3

b) za poprawne uzupełnienie zdań:  

Doświadczenie I – 

Tlenek cynku zachowuje się jak 

tlenek

 kwasowy

.

 

Doświadczenie II – 

Tlenek cynku zachowuje się

 jak

 tlenek

 zasadowy

.

5.2

1

c)

 ZnO + 2OH

–

 + H

2

O → [Zn(OH)

4

]

2–

5.3

1

6

a) za wybór odczynnika: 

woda utleniona (H

2

O

2

)

6.1

1

2

b) za podanie obserwacji:  

Zielonkawy osad Fe(OH)

2

 zmienia barwę na brunatną.

lub inne  prawidłowe  określenie 

 

barw osadów

6.2

1

7

a) za napisanie równania reakcji:  

2HgO → 2Hg + O

2

 

lub

 

HgO → Hg + ½O

2

7.1

1

3

b) – za metodę  

– za obliczenia i

 

wynik z jednostką: 

0,103 dm

3

np.: m

tlenu

 = 2 g – 1,853 g = 0,147 g

 

32 g — 22,4 dm

3

 

0,147 g — 

x 

x = 0,103 dm

3

lub 217 g HgO — 22,4 dm

3

 O

2

 

2 g HgO — 

x dm

3

 O

2

 

x = 0,103 dm

3

lub każda inna  poprawna  metoda

7.2

1 1

Egzamin maturalny z chemii. Poziom r

ozszerzony

Copyright by ZamKor P

. Sagnowski i Wspólnicy spółka jawna, Kraków 201

1

Z

K
am

or

3

8

– za ocenę podanych zdań:

Zdania

P/F

Zmniejszenie ciśnienia obniża wydajność reakcji.

F

Obniżenie temperatury nie wpływa na wydajność reakcji.

F

Zwiększenie stężenia jodowodoru obniża wydajność reakcji.

P

Użycie katalizatora zwiększa wydajność reakcji.

F

8.1

4 poprawne 

odpowiedzi – 2 pkt 2–3 odpowiedzi 

 

– 1 pkt

0–1 odpowiedź 

 

– 0 pkt

2

9

– za podanie wzorów substancji zmieszanych w każdej z probówek: Probówka I

 

A

 – 

Na

2

CO

3

 

B – 

HCl

 lub odwr

otnie

Probówka II

 

X – 

BaCl

2

 

Y

 – 

MgSO

4

 lub odwr

otnie

Probówka III

 

Z – 

NH

4

Cl

 

W

 – 

NaOH

 lub odwr

otnie

9.1

3 x 1

3

10

– za napisanie jonowych równań reakcji:

I. 

CO

3

2–

 + 2H

+

 → CO

2

(↑) + H

2

O

II.

 

Ba

2+ 

 + SO

4

2–

 → BaSO

4

(↓)

III.

 

NH

4

+

 + OH

–

 → NH

3

(↑) + H

2

O

należy uznać  zapis równań  reakcji bez (

↑) 

lub (

↓)

10.1

3 x 1

3

11

a) za identyfikację metali:

X – 

Na (sód)

 

Y

 – 

Ca (wapń)

 

Z – 

Mg (magnez)

11.1

1

2

b) za podanie uzasadnienia:

np. (różna szybkość reakcji z wodą)

 

wynika z 

różnych wielkości pr

omieni

 

atomowych

 lub 

różnej siły oddziaływań elektr

onów walencyjnych z jądr

em 

atomowym

 lub

 różnej łatwości

 oddawania elektr

onów

.

lub każde inne  poprawne  uzasadnienie

11.2

1

12

a) za podanie obserwacji:

Roztwór

 z oranżem metylowym zabarwił się na czerwono 

lub

 oranż metylowy 

zmienił zabarwienie z pomarańczowego na czerwone.

lub każda inna  poprawna  odpowiedź

12.1

1

2

b) za uzupełnienie

 

ciągu przemian:

P

4

P

4

O

10

H

3

PO

4

O

2

H

2

O

odpowiedź  P

2

O

5

 nie będzie 

punktowana 

12.2

1

13

– za określenie charakteru jonu i napisanie równania reakcji:

Jon

Teoria Brönstada (kwas, zasada)

Równanie r

eakcji

S

2–

zasada

S

2–

 + H

2

O 

⇄

 HS

–

 + OH

–

NH

4

+

kwas

NH

4

+ 

 + H

2

O 

⇄

 NH

3

 + H

3

O

+

13.1

2 x 1

2

Egzamin maturalny z chemii. Poziom r

ozszerzony

Copyright by ZamKor P

. Sagnowski i Wspólnicy spółka jawna, Kraków 201

1

Z

K
am

or

4

14

– za metodę – za obliczenia i

 

wynik z jednostką: 

T = 30ºC

np.: 18,7 g — 100 g roztworu 

⇒ 

81,3 g wody

 

18,7 g — 81,3 g wody

 

x — 100 g

 

x = 23 g

 

⇒

 

T = 30ºC

14.1

1 1

2

15

a) za napisanie sumarycznego równania reakcji:

Cd

0

 + Pb

2+

 → Cd

2+ 

 + Pb

0

15.1

1

2

b) za obliczenie SEM i podanie wyniku z jednostką: 

0,26 

V

SEM = (E

k

 – E

a

) = –0,14 + 0,40

 = 0,26 

V

15.2

1

16

– za bilans elektronowy: Cr

2

O

7

2–

 + 14H

+

 + 6e

–

 → 2Cr

3+

 + 7H

2

O

 

| (x 1)

CH

3

CH

2

OH → CH

3

CHO + 2H

+

 + 2e

–

 

| (x 3)

należy uznać  również zapis:

C

r

e

C

r

x

C

C

e

x

V

I

III

I

I

+

+

−

3

2

2

3

→

→

lub inna  poprawna 

 

forma zapisu

16.1

1

2

– za dobranie współczynników stechiometrycznych: Cr

2

O

7

2–

 + 3CH

3

CH

2

OH + 8H

+ 

→ 2Cr

3+

 + 3CH

3

CHO + 7H

2

O

16.2

1

17

– za metodę – za obliczenia i wynik z jednostką: 

α = 

1,7·10

–2

 

lub

 

α = 

1,7%

np

pH

H

K

c

c

H

cz

yl

i

K

H

K

.:

=

⇒

 

 =

=

⋅

=

 

 

=

⋅

 

=

+

−

+

+

−

3

10

10

3

2

0

0

α

α

α

α

33

2

1

7

10

1

7

=

⋅

=

−

,

,

%

α

lub każda inna  poprawna  metoda

17.1

1 1

2

18

– za metodę – za obliczenia i

 

wynik z jednostką: 

33,3 kJ

np.:

 ΔH

x

 = 

ΔH

0 2

 – 

ΔH

0 1

 = 53,5 – 20 = 

33,3 kJ

18.1

1 1

2

Egzamin maturalny z chemii. Poziom r

ozszerzony

Copyright by ZamKor P

. Sagnowski i Wspólnicy spółka jawna, Kraków 201

1

Z

K
am

or

5

19

– za napisanie wzorów izomerów geometrycznych:

Izomer

 cis

Izomer

 trans

H

3

C

CH

O

H

H

C

═

C

H

3

C

CH

O

H

H

C

═

C

19.1

1

1

20

– za podanie wzoru produktu: CH

3

─

CH

═

CH

─

COOH

20.1

1

1

21

a) za napisanie równania reakcji:

CH

3

─

CH

═

CH

─

CHO + Br

2

 → CH

3

─

CHBr

─

CHBr

─

CHO

21.1

1

3

b) za podanie obserwacji:

Roztwór bromu 

odbarwia się

 lub 

zanika

 

(pomarańczowe, brunatne) 

zabarwienie.

21.2

1

c) za określenie typu reakcji:

addycja lub przyłączanie

21.3

1

22

– za napisanie równania reakcji: NaC

≡

CNa + 2H

2

O → 2NaOH + HC

≡

CH

lub

 C

2

Na

2

 + 2H

2

O → 2NaOH + C

2

H

2

 

22.1

1

1

Egzamin maturalny z chemii. Poziom r

ozszerzony

Copyright by ZamKor P

. Sagnowski i Wspólnicy spółka jawna, Kraków 201

1

Z

K
am

or

6

23

a) za napisanie równań reakcji:

Cl

kat.

1

+ Cl

2

+ HCl

OH

Cl

+ NaCl

+ NaOH

(aq)

2

+ HCl

+ CH

3

Cl

CH

3

kat.

3

23.1

3 x 1

4

b) za podanie nazw:

1.

 chlor

obenzen

2.

 hydr

oksybenzen (fenol, benzenol)

3.

 metylobenzen

23.2

1

24

 – za podanie obserwacji: I. Białko 

ścina się

, powstaje 

żółty osad.

II. 

Zanika

 niebieski galar

etowaty osad

, tworzy się 

ceglasty osad.

 

III. 

Zanika

 niebieski galar

etowaty osad

, powstaje 

klar

owny szafir

owy r

oztwór

.

24.1

3 x 1

3

25

a) za podanie obserwacji:

I. Mydło 

rozpuszcza się

, r

oztwór

 zabarwia się na malinowo,

 powstaje piana.

III. Nie zachodzą żadne zmiany

, r

oztwór

 nie zmienia barwy

.

25.1

2 x 1

3

b) za napisanie równania reakcji:

2C

15

H

31

COO

–

 + Ca

2+

 → (C

15

H

31

COO)

2

Ca (↓)

należy uznać  zapis równania  reakcji bez (

↓)

25.2

1

Egzamin maturalny z chemii. Poziom r

ozszerzony

Copyright by ZamKor P

. Sagnowski i Wspólnicy spółka jawna, Kraków 201

1

Z

K
am

or

7

26

– za uzupełnienie tabeli:

Związek organiczny

Nazwa grupy związków organicznych

nitrometan

nitr

ozwiązki

alanina

aminokwasy

metyloamina

aminy

azotan(V) metylu

estry

należy uznać  odpowiedź:  związki  nitrowe, związki  aminowe

26.1

1

1

27

– za napisanie równań reakcji:

CH

3

C

H

COOH + NaOH → CH

3

C

H

COONa + H

2

O

NH

2

NH

2

CH

3

C

H

COOH + HCl → CH

3

C

H

COOH

NH

2

N

H

3

Cl

+

–

lub CH

3

C

H

COOH + HCl → CH

3

C

H

COOH

NH

2

N

H

2

�HCl

lub każdy inny  poprawny zapis

27.1

2 x 1

2