Na celowniku świńska grypa AH1N1
5 listopad 2009
Zobacz wi
ę
cej. Sprawd
ź
jakie s
ą
objawy
ś
wi
ń
skiej grypy na
www.czytogrypa.pl
Uderzyła po raz pierwszy na wiosn
ę
, ale wówczas była jeszcze zbyt słaba. Gdy wróciła jesieni
ą
,
okazała si
ę
przygotowana tak dobrze,
Ŝ
e nie mieli
ś
my
Ŝ
adnych szans. Obiegła kul
ę
ziemsk
ą
,
zabijaj
ą
c przede wszystkim młodych zdrowych ludzi. Liczba jej ofiar przekroczyła 70 mln. Historia
zapami
ę
tała j
ą
jako hiszpank
ę
– najbardziej
ś
mierciono
ś
n
ą
epidemi
ę
grypy, z jak
ą
dotychczas
mieli
ś
my do czynienia. Ale to mo
Ŝ
e si
ę
wkrótce zmieni
ć
za spraw
ą
wirusa takiego jak A/H1N1.
Wst
ę
pne analizy wykazały bowiem,
Ŝ
e
ś
wi
ń
ska grypa ma wszelkie cechy szczepu pandemicznego i
mo
Ŝ
liwe,
Ŝ
e za kilka miesi
ę
cy zaatakuje nas znowu. A w dzisiejszym
ś
wiecie taka choroba mogłaby
bez trudu u
ś
mierci
ć
180 mln ludzi – prawie pi
ęć
razy wi
ę
cej ni
Ŝ
dzi
ś
mieszka w Polsce.
Mo
Ŝ
emy tego unikn
ąć
. By
ć
mo
Ŝ
e lekcja, jak
ą
dała
ś
wiatu
ś
wi
ń
ska grypa, sprawi,
Ŝ
e politycy zaczn
ą
powa
Ŝ
niej traktowa
ć
naukowców, którzy od lat
apeluj
ą
o przeznaczenie wi
ę
kszych
ś
rodków na
badania nad now
ą
generacj
ą
szczepionek. Bo tylko
w ten sposób mo
Ŝ
emy wygra
ć
z wirusami, które
pr
ę
dzej czy pó
ź
niej znów dobior
ą
nam si
ę
do skóry.
MEDYCYNA PRZEGRYWA Z EWOLUCJ
Ą
Statystycznie ka
Ŝ
dy mieszkaniec Ziemi
przynajmniej raz do roku pada ofiar
ą
infekcji
wirusowej. W 10–20 proc. przypadków jest to
„zwykła” grypa – z jej powodu do szpitali trafia 3–5
mln ludzi rocznie, a 250–500 tys. z nich umiera
wskutek powikła
ń
. Dzieje si
ę
tak, cho
ć
przeciwnik
jest znany od dziesi
ę
cioleci, a lekarze maj
ą
do dyspozycji leki przeciwwirusowe. Jednak wirusy przez
miliony lat ewolucji stały si
ę
paso
Ŝ
ytami niemal idealnymi.
Jedn
ą
z ich podstawowych broni jest
prostota. Wirus to nic innego jak kawałek informacji genetycznej otoczonej białkow
ą
osłon
ą
–
Wirus AH1N1 to kolejne powa
Ŝ
ne ostrze
Ŝ
enie. Nie
mo
Ŝ
emy go dłu
Ŝ
ej lekcewa
Ŝ
y
ć
– apeluj
ą
naukowcy.
Na szcz
ęś
cie maj
ą
kilka pomysłów na to, jak
rozprawi
ć
si
ę
z gryp
ą
. Tylko czy zd
ąŜą
?
Page 1 of 4
Na celowniku świńska grypa AH1N1
2010-03-22
http://www.national-geographic.pl/drukuj-artykul/grypa-na-celowniku/
kapsydem. DNA czy
RNA najbardziej
paskudnych mikrobów
koduje zaledwie kilka
białek (wirus grypy
ma ich osiem). Ich
geny podlegaj
ą
ci
ą
głym mutacjom i
przetasowaniom –
meksyka
ń
ski szczep
H1N1 to genetyczna
mieszanka wirusów
ś
wi
ń
skich, ptasich i
ludzkich. Taka
zmienno
ść
sprawia,
Ŝ
e farmakologia jest
bezradna – trudno
jest opracowa
ć
lek
skutecznie blokuj
ą
cy
wirusowe białka. A
Ŝ
e
wirusy mno
Ŝą
si
ę
w
naszych komórkach,
mniej precyzyjne
farmaceutyki uderzaj
ą
bezpo
ś
rednio w nasz
organizm.
Ś
wi
ń
skia grypa okazała si
ę
wra
Ŝ
liwa na dwa istniej
ą
ce leki: oseltamivir i zanamivir.
Teoretycznie dzi
ę
ki nim mo
Ŝ
emy zatrzyma
ć
rozwój epidemii. Jednak gdyby H1N1 zaatakował na
wielk
ą
skal
ę
na całym
ś
wiecie, zapasy mogłyby okaza
ć
si
ę
niewystarczaj
ą
ce. Co gorsza, masowe
stosowanie farmaceutyków to prosta droga do „wyhodowania” szczepów lekoopornych – a wtedy
b
ę
dziemy niemal zupełnie bezbronni. Tak naprawd
ę
leki pomagaj
ą
niektórym pacjentom przetrwa
ć
do momentu, w którym ich układ odporno
ś
ciowy „obudzi si
ę
” i zacznie niszczy
ć
wirusa. Dlatego
jedyn
ą
naprawd
ę
skuteczn
ą
broni
ą
mo
Ŝ
e by
ć
szczepionka.
FATALNE JAJA
Dzi
ś
szczepienia przeciw grypie trzeba powtarza
ć
co roku, aby były w miar
ę
skuteczne.
Ś
wiatowa
Organizacja Zdrowia typuje trzy najgro
ź
niejsze szczepy, które mog
ą
w danym okresie wywoła
ć
pandemi
ę
. Przypomina to gr
ę
w ruletk
ę
– trafi
ć
jest trudno, natomiast nietrafiona szczepionka mo
Ŝ
e
tylko pogorszy
ć
sytuacj
ę
. Na dodatek cykl produkcji preparatu jest bardzo długi – trwa do sze
ś
ciu
miesi
ę
cy. Win
ę
za to ponosi stosowana od półwiecza technika produkcji, czyli namna
Ŝ
anie wirusów w
kurzych zarodkach. Firmy potrzebuj
ą
w tym celu setek milionów jaj, a z ka
Ŝ
dego uzyskuj
ą
materiał na
zaledwie jedn
ą
czy dwie szczepionki. A je
ś
li zarodki zainfekuje przypadkiem inny wirus, cała partia
idzie do kosza.
Dlatego uczeni szukaj
ą
innych „po
Ŝ
ywek” dla wirusów – linii komórkowych, które
mo
Ŝ
na łatwo namna
Ŝ
a
ć
i kontrolowa
ć
w laboratorium. Jednym z takich rozwi
ą
za
ń
jest wykorzystanie
komórek owadów, a konkretnie
ć
my zwanej rolnic
ą
gwo
ź
dziówk
ą
(Spodoptera frugiperda). Dzi
ę
ki
temu mo
Ŝ
na skróci
ć
czas produkcji szczepionki o jeden–dwa miesi
ą
ce. „Jest to jednak na razie
Page 2 of 4
Na celowniku świńska grypa AH1N1
2010-03-22
http://www.national-geographic.pl/drukuj-artykul/grypa-na-celowniku/
dro
Ŝ
sze ni
Ŝ
wykorzystanie zarodków kurzych” – podkre
ś
la prof. Andrzej Piekarowicz, kierownik
Zakładu Wirusologii Uniwerstytetu Warszawskiego.
AMUNICJA UNIWERSALNA
A mo
Ŝ
e dałoby si
ę
w ogóle zrezygnowa
ć
ze stosowania jakichkolwiek komórek? Ostatecznie wirus
jest zbiorem białek – wystarczyłoby poda
ć
w szczepionce tylko jedno z nich, by nasz organizm
nauczył si
ę
rozpoznawa
ć
wroga. S
ę
k w tym,
Ŝ
e wirus grypy bardzo cz
ę
sto zmienia „oblicze”, czyli
znajduj
ą
ce si
ę
na jego powierzchni antygeny zwane hemaglutynin
ą
(H) i neuraminidaz
ą
(N). A to
wła
ś
nie przeciw tym białkom skierowana jest wi
ę
kszo
ść
przeciwciał wytwarzanych przez układ
odporno
ś
ciowy po podaniu szczepionki.
Mo
Ŝ
na jednak znale
źć
inny słaby punkt mikroba, łatwiejszy
do namierzenia przez nasz organizm. Naukowcy z USA odkryli,
Ŝ
e we krwi cz
ęś
ci osób, które
przeszły gryp
ę
, znajduj
ą
si
ę
uniwersalne przeciwciała neutralizuj
ą
ce wiele podtypów wirusa grypy. S
ą
one skierowane przeciw trudno dost
ę
pnej, mało zmiennej cz
ęś
ci hemaglutyniny. Co wi
ę
cej,
przeciwciała te uniemo
Ŝ
liwiaj
ą
wirusowi wnikni
ę
cie do ludzkich komórek. Na tej bazie mo
Ŝ
na wi
ę
c
opracowa
ć
szczepionk
ę
, któr
ą
wystarczy poda
ć
raz na całe
Ŝ
ycie.
Testy takich preparatów ju
Ŝ
trwaj
ą
. Na St Louis University zacz
ę
ły si
ę
niedawno testy kliniczne szczepionki zawieraj
ą
cej białka
wirusów grypy A i B (tzw. Bivalent Influenza Peptide Conjugate Vaccine – BIPCV). Podobne prace
prowadz
ą
Belgowie z Vlaams Interuniversitair Instituut voor Biotechnologie. Ju
Ŝ
w latach 90. XX
wieku odkryli,
Ŝ
e praktycznie wszystkie wirusy grypy s
ą
wyposa
Ŝ
one w identyczne białko zwane M2,
a podanie go w formie szczepionki daje trwał
ą
odporno
ść
na chorob
ę
. Wraz z firm
ą
farmaceutyczn
ą
Acambis opracowali preparat ACAM-FLU-A, który przeszedł ju
Ŝ
pierwsz
ą
faz
ę
bada
ń
klinicznych. „Ta
szczepionka mogłaby zapobiec nie tylko corocznej grypie, ale te
Ŝ
wszelkim przyszłym pandemiom” –
mówi prof. Walter Fiers, jeden z autorów odkrycia.
Tym samym białkiem zaj
ę
li si
ę
uczeni z
ameryka
ń
skiego Wistar Institute. Ich preparat ma by
ć
podawany w formie sprayu do nosa – odpadnie
wi
ę
c niemiłe kłucie. „Testy wykazały,
Ŝ
e podanie białka M2 daje silniejsz
ą
reakcj
ę
immunologiczn
ą
ni
Ŝ
Ŝ
ywy wirus grypy, który dostaje si
ę
do organizmu w czasie choroby” – podkre
ś
la zaanga
Ŝ
owany w
badania prof. Walter Gerhard. A to oznacza,
Ŝ
e produkcja b
ę
dzie szybka i tania – wystarczy
genetycznie zaprogramowa
ć
bakterie, by wytwarzały wirusowe białko, tak jak dzi
ś
np. insulin
ę
. Nie
b
ę
d
ą
potrzebne ani jaja, ani hodowle komórkowe.
ZARAZA NIE UMIERA NIGDY
Cho
ć
ś
wi
ń
ska grypa H1N1 na razie wydaje si
ę
niegro
ź
na, naukowcy s
ą
dalecy od optymizmu. Wirus
ten „wyl
ę
gał si
ę
” na ameryka
ń
skich fermach przez co najmniej 10 lat, ale problem dostrze
Ŝ
ono
dopiero wtedy, gdy choroba zacz
ę
ła zabija
ć
ludzi. Takich mikrobów z pewno
ś
ci
ą
jest wi
ę
cej – nie
tylko w organizmach
ś
wi
ń
– i by
ć
mo
Ŝ
e lada moment znów si
ę
o tym bole
ś
nie przekonamy.
„Potrzebny jest grypowy Projekt Manhattan, czyli rzucenie wszelkich dost
ę
pnych
ś
rodków na badania
nad gryp
ą
i szczepionkami przeciw niej, zanim b
ę
dzie za pó
ź
no” – pisał w odredakcyjnym
komentarzu tygodnik „New Scientist”. Niestety, wygl
ą
da na to,
Ŝ
e politycy uznali spraw
ę
za
załatwion
ą
, cho
ć
„
ś
wi
ń
ska panika” dowiodła,
Ŝ
e słu
Ŝ
by sanitarne wielu pa
ń
stw nie s
ą
w ogóle
przygotowane na takie zagro
Ŝ
enie.A nawet je
ś
li znajd
ą
si
ę
pieni
ą
dze na badania i szczepionki,
pokonanie wirusa grypy nie b
ę
dzie łatwe. Jego naturalnym rezerwuarem s
ą
organizmy ptaków i
ssaków – zarówno hodowlanych, jak i tych
Ŝ
yj
ą
cych na wolno
ś
ci. Zawsze wi
ę
c mo
Ŝ
emy si
ę
spodziewa
ć
ataku nowych gro
ź
nych szczepów. Czy grypa mo
Ŝ
e wi
ę
c kiedykolwiek podzieli
ć
los
czarnej ospy, wyeliminowanej całkowicie w 1977 r.? Zwalczenie tamtego wirusa kosztowało 300 mln
dolarów i 20 lat intensywnej pracy. Mało wi
ę
c prawdopodobne,
Ŝ
eby z gryp
ą
poszło nam łatwiej.
Page 3 of 4
Na celowniku świńska grypa AH1N1
2010-03-22
http://www.national-geographic.pl/drukuj-artykul/grypa-na-celowniku/
CZARNA SIÓDEMKA
NAJBARDZIEJ MORDERCZE WIRUSY W HISTORII LUDZKO
Ś
CI
1. OSPA PRAWDZIWA (VARIOLA VERA) – zabójca wszech czasów, grasuj
ą
cy w Europie od
ś
redniowiecza i zawleczony przez Hiszpanów do Ameryki. Tylko w XX wieku ospa zabiła 300–500
mln ludzi.
2. WIRUS GRYPY A – co roku zabija ok. 500 tys. osób, regularnie powtarzaj
ą
ce si
ę
pandemie
zbieraj
ą
znacznie wi
ę
ksze
Ŝ
niwo (np. hiszpanka w latach 1918–1919 pochłon
ę
ła 70–100 mln ofiar).
3. CZARNA
Ś
MIER
Ć
– mo
Ŝ
liwe,
Ŝ
e nie była to epidemia d
Ŝ
umy (jak si
ę
do dzi
ś
przyjmuje), lecz
gor
ą
czki krwotocznej wywoływanej przez wirusy (podobne do znanych dzi
ś
ebola czy marburg).
Uczeni szacuj
ą
,
Ŝ
e przez 1500 lat pochłon
ę
ła ok. 200 mln ofiar.
4. LUDZKI WIRUS NIEDOBORU ODPORNO
Ś
CI (HIV) – odkryty zaledwie 30 lat temu mikrob ma „na
koncie” ponad 30 mln ofiar
ś
miertelnych. Co roku na AIDS umieraj
ą
ponad 3 mln ludzi, w niektórych
krajach Afryki nosicielami wirusa jest blisko 80 proc. populacji.
5. DENGA – niemal połowa ludzko
ś
ci jest nara
Ŝ
ona na kontakt z tym wirusem, wywołuj
ą
cym
gor
ą
czk
ę
krwotoczn
ą
. Co roku choruje ok. 50 mln ludzi, z czego ponad milion umiera.
6. LUDZKI WIRUS BRODAWCZAKA (HPV) – odpowiedzialny za powstawanie raka szyjki macicy,
który jest przyczyn
ą
zgonu ok. 350 tys. kobiet rocznie.
7. W
Ś
CIEKLIZNA (RABV) – co roku zabija ok. 50 tys. osób.
Współpraca: Jakub Urba
ń
ski, Marcin Klejman
ź
ródło
Autor :
Jan Stradowski
Kategoria:
Tagi: grypa wirus
Ś
wi
ń
ska Grypa wirus AH1N1 terapia szczepionki objawy
Ź
ródło: www.national-geographic.pl
Adres wersji on-line: http://www.national-geographic.pl/drukuj-artykul/grypa-na-
celowniku/
Page 4 of 4
Na celowniku świńska grypa AH1N1
2010-03-22
http://www.national-geographic.pl/drukuj-artykul/grypa-na-celowniku/