background image

Podstawy zarz

ą

dzania

Podstawy zarz

ą

dzania

2011/2012

prowadz

ą

cy: dr Krzysztof 

Ś

miatacz

Wykład 7.

Zarz

ą

dzanie strategi

ą

 i 

planowanie strategiczne

background image

2

Zakres wykładu

1. Definicja strategii i obszary na jakich si

ę

 

koncentruje.

2. Zarz

ą

dzanie strategiczne.

3. Wykorzystanie analizy SWOT do 

formułowania strategii.

4. Typy wariantów strategii.

5. Wdra

ż

anie strategii dywersyfikacji.

6. Zarz

ą

dzanie dywersyfikacj

ą

.

background image

3

1. Definicja strategii i obszary na jakich si

ę

 koncentruje

Strategia to kompleksowy plan osi

ą

gania 

celów organizacji.

Obszary na których koncentruje si

ę

 strategia:

• Wyró

ż

niaj

ą

ce si

ę

 umiej

ę

tno

ś

ci –

mocne strony 

organizacji, którymi odznacza si

ę

 tylko niewielka liczba 

konkuruj

ą

cych ze sob

ą

 firm.

• Zasi

ę

g oddziaływania –

w zastosowaniu do strategii 

zasi

ę

g okre

ś

la zespół rynków, na których dana organizacja 

b

ę

dzie konkurowa

ć

.

• Rozmieszczenie zasobów –

sposób, w jaki 

organizacja rozdziela swoje zasoby na ró

ż

ne obszary, na 

których konkuruje.

background image

4

Formułowanie i wdra

ż

anie strategii

• Formułowanie strategii – zestaw 

procesów składaj

ą

cych si

ę

 na tworzenie 

lub okre

ś

lanie strategii organizacji; 

koncentruje si

ę

 na tre

ś

ci strategii.

• Wdra

ż

anie strategii – metody stosowane 

do operacjonalizacji lub realizacji strategii 
w organizacji; koncentruje si

ę

 na 

procesach, dzi

ę

ki którym strategie s

ą

 

wprowadzane w 

ż

ycie.

background image

5

• Strategia przemy

ś

lana - plan działania, 

który organizacja wybiera i wprowadza w 

ż

ycie, aby wspiera

ć

 swoj

ą

 misj

ę

 i cele.

• Strategia wyłaniaj

ą

ca si

ę

 - wzorzec 

działa

ń

, który rozwija si

ę

 z upływem czasu 

przy braku misji i celów lub wbrew misji i 
celom.

Formułowanie i wdra

ż

anie strategii

background image

6

2. Zarz

ą

dzanie strategiczne

Zarz

ą

dzanie strategiczne to kompleksowy 

proces zarz

ą

dzania, nastawiony na 

formułowanie i wprowadzanie w 

ż

ycie 

skutecznych strategii.

Skuteczne strategie sprzyjaj

ą

 lepszemu 

dopasowaniu mi

ę

dzy organizacj

ą

 a jej 

otoczeniem i osi

ą

ganiu celów strategicznych.

background image

7

Proces strategicznego zarz

ą

dzania

1. Rozpozna

ć

 obecn

ą

 misj

ę

, cele i strategie 

organizacji.

2. Przeprowadzi

ć

 analiz

ę

 otoczenia.

3. Rozpozna

ć

 szanse i zagro

ż

enia.

4. Przeprowadzi

ć

 analiz

ę

 zasobów organizacji.

5. Rozpozna

ć

 silne i słabe strony.

6. Zweryfikowa

ć

 misj

ę

 i cele organizacji.

7. Sformułowa

ć

 strategie.

8. Wdro

ż

y

ć

 strategie.

9. Oceni

ć

 wyniki.

background image

8

3. Wykorzystanie analizy SWOT do formułowania strategii

S

trengths 

W

eaknesses 

O

pportunities 

T

hreats

(Mocne    Słabe strony   Szanse  Zagro

ż

enia)

Misja

Podstawowy cel organizacji

Analiza SWOT

Sformułowanie strategii wspieraj

ą

cych misj

ę

Analiza wewn

ę

trzna

Analiza zewn

ę

trzna

Mocne strony (S)          

Szanse (O)

Słabe strony (W) 

Zagro

ż

enia (T)

Dobre strategie:
- wykorzystuj

ą

 O i S

- neutralizuj

ą

 T

- pozwalaj

ą

 unika

ć

 W

background image

9

Analiza SWOT

Ocena mocnych stron organizacji:

Powszechnie wyst

ę

puj

ą

ce mocne strony

Wyró

ż

niaj

ą

ce si

ę

 umiej

ę

tno

ś

ci

Na

ś

ladowanie wyró

ż

niaj

ą

cych si

ę

 umiej

ę

tno

ś

ci –

na

ś

ladownictwo strategiczne (NS)

Trwała przewaga konkurencyjna (NS nie zdarza si

ę

)

Ocena słabych stron organizacji 

Niekorzystna pozycja konkurencyjna

Ocena szans i zagro

ż

e

ń

Szanse organizacji –

obszar w otoczeniu, który, je

ś

li zostanie 

odpowiednio wykorzystany, mo

ż

e pobudzi

ć

 do bardzo dobrych 

wyników działania.

Zagro

ż

enia organizacji –

obszar w otoczeniu, który 

zwi

ę

ksza trudno

ś

ci napotykane przez organizacj

ę

 w osi

ą

ganiu 

dobrych wyników działania.

background image

10

4. Typy wariantów strategii

• Strategia na poziomie autonomicznej 

jednostki operacyjnej –

zestaw wariantów 

strategicznych, spo

ś

ród których organizacja 

dokonuje wyboru, prowadz

ą

c działalno

ść

 

okre

ś

lonej gał

ę

zi lub na konkretnym rynku.

• Strategia na poziomie przedsi

ę

biorstwa –

zestaw wariantów strategicznych, spo

ś

ród których 

organizacja dokonuje wyboru, zarz

ą

dzaj

ą

c swoimi 

operacjami jednocze

ś

nie w kilku gał

ę

ziach i na 

kilku rynkach.

Za ka

ż

d

ą

 gał

ąź

 i/lub rynek odpowiada tzw. strategiczna 

jednostka operacyjna (gospodarcza) – np. spółka X, Y itd.

background image

11

Typy wariantów strategii

Strategie na poziomie autonomicznej jednostki 

operacyjnej:

A1. ogólne typy strategii w uj

ę

ciu Portera,

A2. typologia Milesa i Snowa,

A3. strategia oparta na cyklu 

ż

ycia produktu.

Strategie na poziomie całego przedsi

ę

biorstwa:

P1. strategia jednego produktu,

P2. dywersyfikacja zale

ż

na,

P3. dywersyfikacja niezale

ż

na.

background image

12

A1. Ogólne typy strategii w uj

ę

ciu Portera

Fiat, Alfa Romeo

Polaroid

Fisher Price

Waterman Pens

Koncentracja na rynku:

-regionalnym,

-produktów, 

- nabywców itp.

c) Koncentracja 
na niszy 
rynkowej*

Timex

Hyundai

Kodak

Bic

Redukowa

ć

 koszty 

produkcji i inne koszty

b) Przywództwo 
pod wzgl

ę

dem 

kosztów

Rolex (zegarki)

Mercedes-Benz
(samochody)

Nikon (aparaty 
fotograficzne)

Wyró

ż

nia

ć

 si

ę

 jakim

ś

 

produktem lub usług

ą

a) Odró

ż

nianie 

si

ę

Przykłady

Definicja

Typ strategii

* strategia wprowadzana w 

ż

ycie przy wykorzystaniu a) lub b)

background image

13

A2. Typy strategii według Milesa i Snowa

Niektóre firmy w okresie 
znakomitej koniunktury

Brak jasnej strategii, reaguje na 
zmiany w otoczeniu, dryfuje z 
biegiem czasu.

Bierna reakcja*

IBM (bli

ż

ej strategii 

obro

ń

cy)

Du Pont (bli

ż

ej strategii 

poszukiwacza)

Utrzymuje obecnie posiadane 
rynki i obecny poziom 
zadowolenia klienta.

Analityk

Bic

Broni ju

ż

 posiadanych rynków i 

utrzymuje stabilny wzrost, 
obsługuje dotychczasowych 
klientów.

Obro

ń

ca

3M

Innowacyjny i zorientowany na 
wzrost, poszukuje nowych 
rynków i nowych mo

ż

liwo

ś

ci 

wzrostu, zach

ę

ca do ryzyka.

Poszukiwacz

Przykłady

Definicja

Typ strategii

* strategia nie brana pod uwag

ę

 przy planowaniu strategicznym

background image

14

A3. Strategia oparta na cyklu 

ż

ycia produktu

wprowadzenie

wzrost

dojrzało

ść

schyłek

R

o

z

m

ia

ry

 s

p

rz

e

d

a

ż

y

du

ż

e

małe

Czas

• Strategie oparte na cyklu 

ż

ycia produktu:

– Strategia w fazie wprowadzenia,

– Strategia w fazie wzrostu,

– Strategia w fazie dojrzało

ś

ci,

– Strategia w fazie schyłku.

background image

15

Dywersyfikacja 

– liczba ró

ż

nych rodzajów działalno

ś

ci, w których 

uczestniczy organizacja, oraz zakres w jakim dziedziny te s

ą

 ze sob

ą

 

powi

ą

zane.

Rodzaje strategii dywersyfikacji:

P1. Strategia jednego produktu

– 1 produkt na 1 rynku.

P2. Dywersyfikacja zale

ż

na

– Podstawy zale

ż

no

ś

ci (klienci, marka, technologie itp.)

– Korzy

ś

ci z dywersyfikacji zale

ż

nej (zarabianie na ró

ż

nych 

dziedzinach, mniejsze koszty zarz

ą

du, efekt synergii)

P3. Dywersyfikacja niezale

ż

na 

(konglomeratowa)

Zalety: stabilne wpływy, mo

ż

liwo

ść

 alokacji zasobów.

Wady: brak efektywnego przepływu informacji do najwy

ż

szych 

mened

ż

erów, niewykorzystywanie efektu synergii.

Strategie na poziomie przedsi

ę

biorstwa

background image

16

• Wewn

ę

trzny rozwój nowych produktów

(silniki 

Honda)

• Zast

ą

pienie dostawców i klientów swoimi 

jednostkami poprzez integracj

ę

 pionow

ą

:

– „wstecz” – zast

ę

puje si

ę

 dostawców,

– „w przód” – zast

ę

puje si

ę

 odbiorców.

• Fuzja

(poł

ą

czenie podobnej wielko

ś

ci firm)

• Zakup

(wi

ę

ksza firma kupuje mniejsz

ą

)

5. Wdra

ż

anie strategii dywersyfikacji na szczeblu całej organizacji

background image

17

6. Zarz

ą

dzanie dywersyfikacj

ą

Zarz

ą

dzanie dywersyfikacj

ą

 odbywa si

ę

 poprzez:

• Struktur

ę

 organizacyjn

ą

,

• Metody zarz

ą

dzania portfelem

S

ą

 to metody wykorzystywane do podejmowania 

decyzji o rodzaju działalno

ś

ci, w któr

ą

 b

ę

d

ą

 si

ę

 

anga

ż

owa

ć

 jej jednostki, i o sposobie zarz

ą

dzania 

wieloma jednostkami operacyjnymi w celu 
maksymalizacji ł

ą

cznego wyniku przedsi

ę

biorstwa.

background image

18

Macierz BCG (Boston Consulting Group)

Gwiazdy

Znaki 

Zapytania 

(Dylematy)

Dojne krowy

Pieski 

(Kule u nogi)

D

y

n

a

mi

k

a

 r

y

n

k

u

(t

e

mp

o

 w

z

ro

s

tu

 r

y

n

k

u

)

Wysoka

Niska

Wzgl

ę

dny udział w rynku

Du

ż

y

Mały

Ogólne wskazówki 
wynikaj

ą

ce z macierzy 

BCG:

„doi

ć

” Krowy a 

„mlekiem” 
(pieni

ę

dzmi) karmi

ć

 

„Gwiazdy”,

Pieski „usypia

ć

” 

(sprzedawa

ć

),

Dylematy 
obserwowa

ć

 (w co si

ę

 

zmieni

ą

)

rynek w 2011r. – rynek w 2010r.

TWR=

rynek w 2011r. 

wielko

ść

 sprzeda

ż

y

WUwR=

wielko

ść

 sprzeda

ż

y lidera na rynku

background image

19

Selektor jednostek General Electric

A

tr

a

k

c

y

jn

o

ś

ć

 g

a

ł

ę

z

i

(„

O

T

”)

Pozycja konkurencyjna („SW”)

Zwyci

ę

zca

Zwyci

ę

zca

Znak 

zapytania

Zwyci

ę

zca

Przeci

ę

tniak

Przegrany

Dostarczyciel

zysku

Przegrany

Przegrany

du

ż

a

ś

rednia

mała

dobra

ś

rednia

słaba

Pozycja konkurencyjna:
1. Udział w rynku
2. Techniczne know-how
3. Jako

ść

 produktu

4. Sie

ć

 obsługi

5. Konkurencyjno

ść

 cenowa

6. Koszty bie

żą

ce

Atrakcyjno

ść

 gał

ę

zi:

1. Wzrost rynku
2. Rozmiary rynku
3. Potrzeby w zakresie 

kapitału

4. Nat

ęż

enie 

konkurencyjno

ś

ci

background image

20

Pytania/zadania na 

ć

wiczenia po wykładzie

1.

Z ksi

ąż

ki: Griffin R.W., Podstawy zarz

ą

dzania organizacjami, z rozdziału 

„Zarz

ą

dzanie strategi

ą

 i planowanie strategiczne”:

-

przygotowa

ć

 pytania kontrolne 1-7.

2.

Zrób na podpisanej kartce analiz

ę

 SWOT:

- baru albo punktu ksero na ul. Kaliskiego w UTP 
wymieniaj

ą

c jego mocne i słabe strony oraz jego szanse i zagro

ż

enia w 

takim układzie jak na slajdzie z wykładu.

3.

Co oznacza w definicji terminu strategii słowo kompleksowy - wyja

ś

nij i 

uzasadnij.

4.

Podaj swoimi słowami przykład strategii przemy

ś

lanej.

5.

Podaj swoimi słowami przykład strategii wyłaniaj

ą

cej si

ę

.

6.

Podaj przykłady 2 firm realizuj

ą

cych strategi

ę

 dywersyfikacji zale

ż

nej. Na 

jakich podstawach si

ę

 opieraj

ą

.

7.

Podaj przykłady organizacji realizuj

ą

cych strategi

ę

 dywersyfikacji poprzez 

integracj

ę

 pionow

ą

 "wstecz" i "w przód".

8.

Przygotuj si

ę

 do skomentowania zadania z selektorem jednostek GE.

background image

21

Pytania na plusa

1.

Podaj przykłady procesów zwi

ą

zanych z terminem "formułowanie 

strategii".

2.

Podaj przykłady metod zwi

ą

zanych z terminem "wdra

ż

anie strategii".

3.

Wska

ż

 firmy realizuj

ą

ce strategie Portera. Podaj po dwa przykłady inne 

ni

ż

 na wykładzie dla ka

ż

dej ze strategii. Je

ś

li firma jest mało znana opisz 

czym si

ę

 zajmuje.

4.

Wska

ż

 firmy realizuj

ą

ce strategie według Milesa i Snowa. Podaj po dwa 

przykłady inne ni

ż

 na wykładzie dla ka

ż

dej ze strategii. Je

ś

li firma jest 

mało znana opisz czym sie zajmuje.

5.

Podaj przykład (inny ni

ż

 na wykładzie i w Griffinie) produktu, który jest ju

ż

 

w fazie schyłku. Czy mo

ż

na (lub mo

ż

na było) w jego przypadku zwi

ę

kszy

ć

 

rozmiary sprzeda

ż

y? Jak?

Literatura do wykładu

[1] Griffin R.W., Podstawy zarz

ą

dzania organizacjami, Wyd. PWN, 

Warszawa [rozdział: Zarz

ą

dzanie strategi

ą

 i planowanie strategiczne].

Je

ś

li nie podano roku wydania nale

ż

y szuka

ć

 jak najnowszego.

background image

22

Selektor jednostek General Electric (zadanie)

A

tr

a

k

c

y

jn

o

ś

ć

 g

a

ł

ę

z

i

(„

O

T

”)

Pozycja konkurencyjna („SW”)

Zwyci

ę

zca

Zwyci

ę

zca

Znak 

zapytania

Zwyci

ę

zca

Przeci

ę

tniak

Przegrany

Dostarczyciel

zysku

Przegrany

Przegrany

du

ż

a

ś

rednia

mała

dobra

ś

rednia

słaba

Pozycja konkurencyjna:
1.

Udział w rynku

2.

Techniczne know-how

3.

Jako

ść

 produktu

4.

Sie

ć

 obsługi

5.

Konkurencyjno

ść

 cenowa

6.

Koszty bie

żą

ce

Atrakcyjno

ść

 gał

ę

zi:

a)

Wzrost rynku

b)

Rozmiary rynku

c)

Potrzeby w zakresie kapitału

d)

Nat

ęż

enie konkurencyjno

ś

ci

Jaka firma jest najlepsza? Numer oznacza podpunkt ni

ż

ej w przypadku którego nast

ą

piły 

zmiany a strzałka zmian

ę

 w czasie 3 lat.

Firm

a A

 [ a

), c

), 1

., 6

.]

Firm

a B

 [ b

), d

), 3

., 5

.]

Firm

a C

 [ c)

, 4.,

5., 6

.]