AUTONOMIA PARLAMENTU
REGULAMIN PARLAMENTARNY
Ważną cechą parlamentu, wynikającą z zasady trójpodziału władzy, jest jego niezależność od innych
organów. Wyraża się ona przede wszystkim w autonomii dotyczącej ustalania swojej struktury wewnętrznej i
form pracy. Nie jest to jednak autonomia niczym nie skrępowana, gdyż jej ramami są regulacje konstytucyjne
dotyczące pozycji i kompetencji parlamentu.
Gwarancję autonomii izby stanowi jej regulamin. Regulamin przyjmuje każda z izb w formie uchwały. Zgodnie
z nową Ustawą zasadniczą jego zakres obejmować powinien "organizację wewnętrzną i porządek prac Sejmu
(Senatu) oraz tryb powoływania i działalności jego organów, wykonywania konstytucyjnych i ustawowych
obowiązków organów państwowych wobec Sejmu". Jest więc regulamin w swojej treści aktem wykonawczym
w stosunku do Konstytucji.
Z koncepcji przyjętej w nowej Konstytucji wynika, iż nie istnieje obecnie możliwość nakładania przy
pomocy regulaminu nowych obowiązków na organy państwa, nie ujętych w Konstytucji i ustawach. Nowa
regulacja dotycząca regulaminu nakłada również konieczność określenia w nim trybu udzielania informacji o
działalności organów władzy publicznej.
W naszym systemie normy regulaminu powinny być także zgodne z ustawami (jak np. ustawy o warunkach
wykonywania mandatu posła i senatora). Stosunek regulaminu do tych ustaw nie wydaje się jednak
jednoznaczny, uznaje się bowiem (również w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego), że może on
uregulować pewne sprawy odmiennie niż ustawy (np. wprowadzić ograniczenia dotyczące prawa koalicji
posłów).
Można jednak zauważyć, że Konstytucja w znacznie większym stopniu niż poprzednie regulacje odwołuje
się do ustaw jako źródła procedur parlamentarnych. Tytułem przykładu można tu podać, iż wydania ustaw
wymagają takie kwestie, jak: określenie szczegółowych zasad pociągania posłów do odpowiedzialności karnej,
tryb działania komisji śledczej czy tryb wnoszenia inicjatywy ludowej.
Treścią regulaminu jest jednak przede wszystkim określenie trybu pracy izby. Przy wielu zbieżnych
rozwiązaniach obu regulaminów, odmienności i szczegółowe różnice wynikają (poza kompetencjami) z
wielkości obu izb. Można powiedzieć, że podczas gdy Regulamin Sejmu ściśle reguluje tryb postępowania w
poszczególnych sprawach, to Regulamin Senatu stwarza pewne "ramy regulacji", które wypełnia praktyka
funkcjonowania izby.
Gwarancją wzajemnej niezależności obu izb są też uregulowania dotyczące budżetu. Są nimi w
szczególności: umieszczenie wydatków obu izb w odrębnych częściach budżetu państwa, a także wyłączanie
jego kontrolowania ze strony Ministra Finansów i możliwości wspomagania z rezerw Rady Ministrów.
O autonomii izb parlamentu świadczy ponadto wyposażenie ich w osobny aparat pomocniczy w postaci
działania osobnych kancelarii dla Sejmu i Senatu. Zasada "autonomii pracy izby" odnosi się również do
stosunków pomiędzy Sejmem a Senatem. W pierwszym rzędzie wyłącza ona możliwość odbywania wspólnych
