Piotr M. Sikorski  

Tytuł: Ponadgabaryt drogowy.

  

(z cyklu: Rozmyślania spedytora)  
 
      W  praktyce  spedycyjnej  zamiennie  używa  się  także  pojęcia  przewozy  ciężkie  lub, 
szczególnie  w  języku  urzędniczym  -  ponadnormatywne.  Ze  względu  na  istniejące  normatywy 
dotyczące wymiarów zewnętrznych środka transportu (co ma bezpośredni wpływ na wymiary 
ładowne),  jak  i  dopuszczalnej  łącznej  masy  środka  transportu  oba  kryteria  przekroczenia  są 
stosowane w transporcie drogowym i kolejowym.  
 
      Może  wydać  się  zastanawiającym,  że  pisząc  o  spedycji,  piszemy  o  przewozach 
ponadgabarytowych. Sztuki ponadgabarytowe (ciężkie) są z reguły jednostkowymi towarami i 
cały proces spedycji, w  którym główną  częścią jest  przewóz jest indywidualnym i praktycznie 
rzadko powtarzalnym w całości działaniem spedytora. Z tego względu mówimy o przewozach 
ponadgabarytowych, a nie o spedycji ponadgabarytów.  
 
      W  przypadku  przewozów  drogowych  przekroczenie  dopuszczalnych  normatywów  może 
dotyczyć: 



wymiarów  ładunku,  a  ściślej  rzecz  biorąc  wymiarów  zewnętrznych  zestawu  drogowego 
po załadowaniu;  



wagi  zestawu  drogowego  po  załadowaniu,  przy  czym  chodzi  tu  o  łączną  masę 
(dopuszczalne  naciski  na  oś  nie  mogą  być  przekraczane  ze  względu  na  wytrzymałość 
drogi).  

      W  przypadku  wymiarów,  za  przewóz  ponadgabarytowy  uznaje  się  każdy,  jeżeli 
dopuszczalne  wymiary  zestawu  drogowego  zostaną  przekroczone  choćby  o  jeden  centymetr 
(poniżej  najbardziej  typowe  i  najczęściej  spotykane  w  Europie  wymiary,  przepisy  w 
poszczególnych  krajach  mogą  odbiegać  od  danych  typowych;  spedytor  musi  wiedzieć,  jakie 
szczegółowe  normy  obowiązują  w  państwach  leżących  na  trasie  przewozu;  informacji  w  tej 
sprawie można zasięgnąć w ZMPD): 



długość zestawu drogowego z naczepą - 16,50 metra;  



długość zestawu z przyczepą - 18,50 metra;  



szerokość  pojazdu  -  2,50  metra  (dla  chłodni  2,60  metra,  choć  ze  względu  na  sztywną 
zabudowę nie ma możliwości przekroczenia tego wymiaru);  



wysokość pojazdu - 4 metry.  

      Dopuszczalna masa zestawu drogowego w Europie wynosi od 38 do 42 ton, w zależności od 
kraju.  
 
      W przypadku, kiedy wymiary ładunku (a ściślej mówiąc zestawu drogowego z ładunkiem) 
lub masa zestawu przekraczają normatywy, aby przewóz mógł dojść do skutku należy załatwić 
tzw.  zezwolenia  (odrębne  dla  każdego  kraju,  przez  który  nastąpi  przewóz).  Każdy  kraj  ma 
wyznaczone  odpowiednie  jednostki  administracyjne,  które  wydają  zezwolenia  na  przewóz 
ponadgabarytowy.  Aby  zezwolenie  otrzymać  należy  złożyć  określony  przepisami  wniosek,  w 
którym  oprócz  opisu  ładunku  i  zestawu,  jaki  zostanie  użyty  do  transportu  musi  być  podana 
trasa.  W  przypadku  ładunków  szczególnie  ciężkich  (W  porównaniu  ze  standardową 
wytrzymałością  dróg  i  mostów  poszczególnych  kategorii)  lub  o  dużych  wymiarach  (np.: 
wysokość  zestawu  z  ładunkiem  ponad  4,  5  metra,  szerokość  ponad  4,5  metra.)  następuje 
wyznaczenie  trasy  przez  władze  administracyjne  i  dlatego  spedytor  musi  się  dostosować  do 
zezwolenia  (trasa  opisana  jest  w  zezwoleniu).  Zgodnie  z  przepisami  polskimi  organ 
administracji  państwowej  ma  14  dni  na  wydanie  zezwolenia.  Podobne  terminy  obowiązują  w 
innych  krajach  europejskich.  Dlatego  mając  do  przewozu  ładunek  ponadgabarytowy  należy 
skontaktować się ze spedytorem min. 3 tygodnie przed terminem załadunku (tym bardziej, że 
wyznaczenie trasy może wiązać się z nakazem jazdy tylko nocą - w RFN dotyczy to wszystkich 
ładunków  o  szerokości  ponad  3,5  metra  przy  przejeździe  autostradami  i  przez  miasta,  czyli 
czas  potrzebny  na  pokonanie  trasy  może  być  dużo  dłuższy,  niż  w  przypadku  przewozu 
standardowego).  

Strona 1 z 2

2009-12-10

http://www.logistics-consultancy.pl/felietony/_doc_html/20031026.html

 
      Warto  wspomnieć o szczególnej regulacji  obowiązującej w  Szwajcarii,  gdzie dopuszczalna 
masa  zestawu  drogowego  wynosi  28  ton.  Zezwolenie  na  przewóz  ponadgabarytowy  można 
uzyskać  w  tym  kraju  tylko  pod  warunkiem,  że  dana  sztuka  przewozowa  nie  da  się 
rozmontować na mniejsze części, a jednocześnie powoduje przekroczenie masy zestawu.  
 
      Ponadto,  praktycznie  we  wszystkich  krajach  Europy,  przy  przewozach  ładunków  o 
szerokości ponad 3,50 metra niezbędny jest pilot i eskorta policji.  
 
      Innym  elementem,  który  trzeba  uwzględnić,  jest  szerokość  dróg  (szczególnie  w  miastach, 
np.:  dojazd do  portu  morskiego  Gdańsk  ogranicza  szerokość  ładunku do  7  metrów),  zakręty, 
wysokość  wiaduktów  i  mostów,  ich  nośność  oraz  wysokość  prowadzenia  linii  telefonicznych  i 
energetycznych.  Przed  potwierdzeniem  możliwości  wykonania  przewozu  następuje  (przy 
wymiarach 

przekraczających: 

4,20  metra  łącznej  wysokości  zestawu 

-  naczepy 

niskopodwoziowe  mają  wysokość  0,60  do  0,90  metra  ,  szerokości  ponad  4  metry)  tzw. 
objechanie  trasy  wyznaczonej  w  oparciu  o  szczegółowe  mapy  drogowe.  Objazd  trasy  jest  z 
reguły usługą płatną bez względu na to, czy przejazd okaże się możliwy, czy nie.  
 
      W  przypadku  wagi  ładunku  powodującej  przekroczenie  dopuszczalnej  masy  zestawu 
standardowego (ok. 16-18 ton wynosi masa własna zestawu) problemem jest nośność mostów i 
wiaduktów. Dobierając naczepę lub przyczepę do ciągnika balastowego o określonej liczbie osi 
unika  się  przeciążenia  osi  (istnieją  przyczepy  mające  nawet  kilkadziesiąt  osi  -  są  to  zestawy 
modułowe, które można łączyć w zależności od potrzebnej liczby osi, a osie w takich zestawach 
są  sterowane).  Niejednokrotnie  należy  dokonać  ekspertyzy  mostu  lub  wiaduktu  w  związku  z 
konkretnym  przewozem.  Koszty  ekspertyzy  obciążają  zleceniodawcę,  a  ponieważ  nie  można 
podać ich  dokładnej wysokości,  jeżeli  spedytor  nie  otrzyma zlecenia  (chyba, że zleceniodawca 
zgodzi  się  pokryć  koszty  ekspertyzy  w  fazie  przygotowania  trasy),  zatem  podaje  się  je  jako 
szacunkowe lub, że będą rozliczone wg wykładu.  
 
      Kolejną  czynnością  jest  ustalenie,  czy  zaplanowany  do  przewozu  zestaw  i  urządzenia 
ładunkowe  zmieszczą  się  na  terenie  miejsca  załadunku  i  wyładunku,  np.:  jeżeli  załadunek 
następuje  w  hali  fabrycznej,  to  czy  po  załadunku  zestaw  wyjedzie  przez  bramę  hali  (znam 
przypadek,  kiedy  "odkryto"  dopiero  po  załadunku,  że  zestaw  nie  wyjedzie  bez  rozebrania 
części  dachu),  czy  zestaw  będzie  mógł  zawrócić na  terenie  zakładu,  czy  musi  wjeżdżać tyłem, 
etc.  Trzeba  także,  jak  na  całej  trasie,  zwrócić  uwagę  na  linie  energetyczne  i  telefoniczne  w 
zakładzie, których wysokość poprowadzenia z reguły wynosi 4 - 4,20 metra  
 
 
 

Artykuł dla Polskiej Gazety Transportowej, ul. Koniczynowa 11, 03-612 Warszawa, fax.: 

022/6797101.  

Wszelkie prawa zastrzeżone. 

Strona 2 z 2

2009-12-10

http://www.logistics-consultancy.pl/felietony/_doc_html/20031026.html