Technik_gor_podziemnego_311[15].Z4.02

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

SPIS TREŚCI

Wprowadzenie

Wymagania wstępne

Cele kształcenia

Przykładowe scenariusze zajęć

Ćwiczenia

5.1. Podstawy eksploatacji podziemnej, klasyfikacja systemów wybierania

pokładów węgla

5.1.1. Ćwiczenia

5.2. Klasyfikacja systemów eksploatacji złóŜ rudy i soli

5.2.1 Ćwiczenia

5.3. Podsadzanie wyrobisk

5.3.1. Ćwiczenia

5.4. Wpływ eksploatacji złoŜa na zachowanie się górotworu i powierzchni

5.4.1. Ćwiczenia

Ewaluacja osiągnięć ucznia

Literatura

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

1. WPROWADZENIE

Przekazuję Państwu Poradnik dla nauczyciela, który będzie pomocny w prowadzeniu

zajęć dydaktycznych w szkole kształcącej w zawodzie technik górnictwa podziemnego
311[15].
Program jednostki modułowej obejmuje zagadnienia dotyczące klasyfikowania systemów
wybieranie złóŜ kopalin uŜytecznych oraz dobierania systemów wybierania.

W poradniku zamieszczono:

−

wymagania wstępne określające umiejętności, które powinien posiadać uczeń przed
rozpoczęciem pracy z poradnikiem,

−

cele kształcenia określające umiejętności, jakie uczeń powinien nabyć w wyniku procesu
kształcenia,

−

przykładowe scenariusze do prowadzenia zajęć dydaktycznych,

−

ćwiczenia umoŜliwiające kształtowanie umiejętności intelektualnych i praktycznych
ucznia,

−

ewaluację osiągnięć ucznia,

−

wykaz literatury pomocnej do prowadzenia zajęć.

Zalecane jest prowadzenie zajęć dydaktycznych w formie pokazu materiału nauczania

wraz z niezbędnymi objaśnieniami.
Pomocne  jest  przy  tym  korzystanie  z  materiałów  dydaktycznych,  tj.:  modeli  podstawowych
systemów  wybierania,  modeli  wyrobisk  górniczych,  filmów,  przeźroczy,  foliogramów,
nomogramów, programów komputerowych.
Po  kaŜdym  rozdziale  teoretycznym  istnieje  moŜliwość  skorzystania  z  zaproponowanych
w poradniku  pytań  sprawdzających,  ćwiczeń  praktycznych  oraz  sprawdzianów  postępów
uczniów.

Wskazane jest, aby ćwiczenia praktyczne, po części teoretycznej, przeprowadzać

w kopalniach.

NaleŜy

wzbogacić

treści

nauczania,

wprowadzając

informacje

o najnowocześniejszych rozwiązaniach technicznych w przemyśle wydobywczym. Pomocne
w tym mogą być wycieczki dydaktyczne na wystawy techniczne, do instytutów naukowych
i do producentów maszyn.

Zajęcia praktyczne powinny odbywać się w grupach do 15 uczniów, podzielonych na

zespoły 2 osobowe, w pracowni eksploatacji złóŜ.

Aby sprawdzić wiadomości i umiejętności opanowane przez ucznia podczas realizacji

programu jednostki modułowej, nauczyciel moŜe skorzystać z zestawu zadań testowych, do
którego dołączone są:

−

plan testu,

−

punktacja zadań,

−

propozycja norm wymagań,

−

instrukcja dla nauczyciela,

−

instrukcja dla ucznia,

−

karta odpowiedzi,

−

punktacja zadań.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Schemat układu jednostek modułowych

311[15].Z4

Eksploatacja górnicza złóŜ

311[15].Z4.06

Dobieranie metod

i organizowanie procesu

wzbogacania kopalin

311[15].Z4.01

Udostępnianie i przygotowywanie

złoŜa do eksploatacji

311[15].Z4.02

Klasyfikowanie systemów

eksploatacji złóŜ

311[15].Z4.05

UŜytkowanie środków

strzałowych

311[15].Z4.04

Przewietrzanie kopalń

311[15].Z4.03

Dobieranie obudów górniczych

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

2. WYMAGANIA WSTĘPNE

Przystępując do realizacji programu jednostki modułowej uczeń powinien umieć:

−

posługiwać się mapą górniczą,

−

określać warunki występowania złóŜ surowców naturalnych,

−

rozpoznawać podstawowe zagroŜenia górnicze,

−

wykorzystywać wiedzę z zakresu udostępniania i przygotowywania złoŜa do eksploatacji,

−

przestrzegać przepisów kodeksu pracy, prawa geologicznego i górniczego,

−

przestrzegać zasad bezpieczeństwa i higieny pracy i ochrony przeciwpoŜarowej podczas
wykonywania prac.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

3. CELE KSZTAŁCENIA

W wyniku realizacji programu jednostki modułowej uczeń powinien umieć:

−

scharakteryzować eksploatację naziemną, podziemną i podwodną,

−

rozróŜnić metody eksploatacji złóŜ,

−

sklasyfikować system wybierania złóŜ kopalin uŜytecznych,

−

rozróŜnić pojęcie systemu wybierania i systemu eksploatacji,

−

scharakteryzować skały stropowe i spągowe złóŜ pokładowych,

−

wymienić czynniki naturalne i techniczne wpływające na wybór systemu wybierania,

−

określić kryteria doboru odpowiedniego systemu eksploatacji,

−

określić pojęcie: eksploatacji, kierunku wybierania, frontu wybierania,

−

wyjaśnić pojęcie eksploatacji do i od granic złoŜa,

−

sklasyfikować systemy wybierania pokładów węgla kamiennego i innych rodzajów złóŜ
kopalin uŜytecznych,

−

przedstawić sposoby kierowania stropem w ścianach,

−

sklasyfikować systemy: ubierkowo-filarowy, ubierkowo-zabierkowy, zabierkowy,

−

przedstawić ogólne zasady wybierania warstwami poziomymi,

−

dobrać system wybierania,

−

naszkicować schematy systemów wybierania,

−

przedstawić sposoby rozruchu wyrobisk eksploatacyjnych,

−

przedstawić sposoby wybierania złóŜ pod obiektami chronionymi,

−

określić wpływ eksploatacji złoŜa na zachowanie się górotworu i powierzchni,

−

przedstawić sposoby zmniejszania wpływu eksploatacji górniczej na powierzchnię, filary
ochronne i oporowe,

−

odczytać wyniki pomiarów stosowanych w eksploatacji podziemnej,

−

scharakteryzować sposoby usuwania szkód górniczych,

−

zastosować przepisy Prawa geologicznego i górniczego oraz bezpieczeństwa i higieny
pracy w trakcie wybierania złóŜ.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4. PRZYKŁADOWE SCENARIUSZE ZAJĘĆ

Scenariusz zajęć 1

Osoba prowadząca:

............................................................................................

Modułowy program nauczania:

Technik górnictwa podziemnego 311[15]

Moduł:

Eksploatacja górnicza złóŜ 311[15].Z4

Jednostka modułowa:

Klasyfikowanie systemów eksploatacji złóŜ 311[15].Z4.02

Temat: Systemy eksploatacji złóŜ węgla kamiennego.

Cel ogólny: Poznanie systemów eksploatacji złóŜ węgla kamiennego w warunkach

normalnych.

Po zakończeniu zajęć edukacyjnych uczeń powinien umieć:

−

wyjaśnić pojęcie eksploatacji i wybierania,

−

rozróŜnić rodzaje eksploatacji,

−

sklasyfikować skały stropowe i spągowe,

−

rozróŜnić i scharakteryzować sposoby kierowania stropem,

−

dokonać klasyfikacji systemów wybierania,

−

dobrać właściwy system eksploatacji.

−

opisać podstawowe czynności wykonywane w poszczególnych systemach,

−

posługiwać się prawidłową terminologią.

W czasie zajęć będą kształtowane następujące umiejętności ponadzawodowe:

−

efektywnej współpracy z grupą,

−

podejmowania decyzji,

−

prezentowania wyników pracy grupy.

Metody nauczania–uczenia się:

−

pokaz z objaśnieniem.

Czas: 4 godziny dydaktyczne.

Środki dydaktyczne
Środki do opowiadania:
Rodzaj: Foliogramy
Opis: Foliogramy zawierają następujące informacje:

−

definicję eksploatacji i jej podział,

−

klasyfikację skał stropowych i spągowych,

−

sposoby kierowania stropem,

−

podział systemów wybierania pokładów węgla,

−

warunki doboru systemów wybierania,

−

zasady stosowania poszczególnych systemów eksploatacji.

Rodzaj: zdjęcia, rysunki, przeźrocza
Opis: Na rysunkach (zdjęciach, przeźroczach) powinny znajdować się:

−

schematy systemów eksploatacji,

−

schematy sposobów kierowania stropem,

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

−

obudowy itp.

Źródło: pozycje z literatury: 2, 3, 4, 5, 6, 8.

Środki do ćwiczenia: „Mapa myśli”
Rodzaj:

−

duŜe arkusze papieru,

−

kolorowe mazaki,

−

instrukcja.

Forma organizacji zajęć

−

praca w zespołach

Uczestnicy:

−

uczniowie kształcący się w zawodzie technik górnictwa podziemnego.

Plan zajęć
1.

Część wstępna:

−

sprawdzenie obecności,

−

podanie tematu zajęć,

−

określenie celu zajęć.

Część główna:

−

pokaz foliogramów, zdjęć, rysunków,

−

opowiadanie,

−

opis,

−

pogadanka,

−

podział grupy na zespoły,

−

wyjaśnienie zasad metody „mapy myśli”,

−

rozdanie zespołom instrukcji dotyczącej pracy metodą „mapy myśli”,

−

tworzenie „mapy myśli”,

−

prezentacja i omówienie opracowanych „map myśli” przez poszczególne zespoły.

Część końcowa:

−

podsumowanie przebiegu zajęć,

−

ocena uczniów,

−

odpowiedzi na pytania uczniów.

Opis przebiegu zajęć

Na początku nauczyciel przedstawia temat zajęć i cel zajęć.
Następnie przeprowadza prezentację foliogramów, zdjęć, rysunków; zaznajamia uczniów

z określonymi

pojęciami,

klasyfikacjami,

zasadami

eksploatacji

oraz

opisuje

charakterystyczne cechy systemów eksploatacji, sposobów kierowania stropem itp.

Po zakończeniu prezentacji i opowiadania jest czas na rozmowę nauczyciela z uczniami.

Nauczyciel jest osobą kierującą, stawia uczniom pytania na które oni udzielają odpowiedzi.
W ten sposób krok po kroku uczniowie przechodzą ze stanu niewiedzy w stan wiedzy.

Kolejny etap to podział grupy na zespoły – dowolnie, losowo lub narzucony przez

nauczyciela.

Następnie nauczyciel omawia zasady metody „mapy myśli”:
KaŜdy z zespołów utworzy mapę swojej wiedzy na temat poszczególnych systemów

eksploatacji, wykorzystując przy tym pojęcia, skojarzenia, hasła, rysunki, które kojarzą się

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

uczniom z danym systemem. Wykorzystać naleŜy tu informacje, które były wcześniej
zaprezentowane przez nauczyciela.

KaŜdy zespół otrzyma inne hasło – system eksploatacji, które naleŜy zapisać w centrum

arkusza papieru. Z centrum powinny odchodzić promienie główne, na których zapisane będą
główne hasła (dziedziny). Od tych promieni będą odchodziły promienie podrzędne, na
których zapisane będą bardziej szczegółowe informacje, skojarzenia, rysunki.

Na „mapie myśli” naleŜy zamieścić informacje na temat: warunków stosowania danego

systemu  (głębokości  zalegania  pokładu,  grubości  pokładu,  nachylenia  pokładu,  klasy  skał
stropowych),  robót  przygotowawczych,  sposobu  urabiania,  sposobu  kierowania  stropem,
obudowy itp.

Czas pracy zespołów wynosi 30 minut. Potem wybrany przez zespół przedstawiciel

omówi zagadnienia przedstawione na mapie. Czas prezentacji – 5 minut.

Podczas pracy uczniów nauczyciel obserwuje zaangaŜowanie poszczególnych uczniów,

udziela odpowiedzi na pytania.

Po upływie 30 minut przedstawiciel kaŜdego zespołu prezentuje „mapę myśli”.
Na końcu zajęć nauczyciel podsumowuje zajęcia oraz ocenia mapy i prezentacje.

Zaznacza zagadnienia, które były opracowane na mapie w sposób wystarczający, zwraca
uwagę na te, które zostały słabo opracowane.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Scenariusz zajęć 2

Osoba prowadząca:

............................................................................................

Modułowy program nauczania:

Technik górnictwa podziemnego 311[15]

Moduł:

Eksploatacja górnicza złóŜ 311[15].Z4

Jednostka modułowa:

Klasyfikowanie systemów eksploatacji złóŜ 311[15].Z4.02

Temat: Wpływ eksploatacji na powierzchnię.

Cel ogólny: Zaznajomienie ze szkodami górniczymi wywołanymi działalnością górniczą

i sposobami ich minimalizacji.

Po zakończeniu zajęć edukacyjnych uczeń powinien umieć:

−

wyjaśnić pojęcie szkody górniczej,

−

dokonać podziału deformacji powierzchni,

−

wyróŜnić i scharakteryzować obszary niecki osiadania,

−

wyjaśnić pojęcia filarów ochronnych i oporowych,

−

określić zasady usuwania szkód górniczych,

−

określić zasady profilaktyki górniczej.

Metody nauczania–uczenia się:

−

pokaz z objaśnieniem.

Czas: 4 godziny dydaktyczne.

Środki dydaktyczne
Środki do opowiadania:
Rodzaj: Foliogramy
Opis: Foliogramy zawierają następujące informacje:

−

definicję szkód górniczych,

−

podział deformacji powierzchni,

−

elementy niecki osiadania, jej kształt i zasięg.

−

definicje filarów ochronnych i oporowych,

−

zasady profilaktyki górniczej,

−

usuwanie szkód górniczych.

Rodzaj: zdjęcia, rysunki, przeźrocza
Opis: Na rysunkach (zdjęciach, przeźroczach) powinny znajdować się:

−

niecka osiadania z charakterystycznymi wielkościami,

−

przykłady deformacji nieciągłych,

−

konstrukcja filara ochronnego.

Źródło: pozycje z literatury: 2, 5, 7, Ust. Prawo geologiczne i górnicze.

Rodzaj: wideo, rzutnik, ekran, film edukacyjny dotyczący szkód górniczych.

Formy organizacyjne pracy uczniów:

−

uczniowie pracują w grupie.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Uczestnicy:

−

uczniowie kształcący się w zawodzie technik górnictwa podziemnego.

Plan zajęć
1.

Część wstępna:

−

sprawdzenie obecności,

−

podanie tematu zajęć,

−

określenie celu zajęć.

Część główna:

−

pokaz foliogramów, zdjęć, rysunków,

−

opowiadanie,

−

opis,

−

pokaz filmu edukacyjnego,

−

pogadanka.

Część końcowa:

−

podsumowanie przebiegu zajęć,

−

odpowiedzi na pytania uczniów.

Opis przebiegu zajęć

Na początku nauczyciel przedstawia temat zajęć i cel zajęć.
Następnie przeprowadza prezentację foliogramów, zdjęć, rysunków; zaznajamia uczniów

z określonymi pojęciami, klasyfikacjami, zasadami.

Po zakończeniu opowiadania i prezentacji, odbywa się pokaz filmu edukacyjnego

mającego na celu okazanie rozmiarów zniszczeń powierzchni terenu i obiektów
spowodowanych działalnością zakładów górniczych.

Następnie przychodzi czas na rozmowę nauczyciela z uczniami, podczas której

nauczyciel zmierzając do osiągnięcia sobie znanego celu stawia pytania uczniom, na które oni
udzielają odpowiedzi. Stara się uzmysłowić wagę stosowania odpowiedniej profilaktyki
górniczej w celu minimalizacji wpływów eksploatacji na powierzchnię.

Zajęcia kończą się krótkim podsumowaniem tematu.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

5. Ćwiczenia

5.1. Podstawy eksploatacji podziemnej, klasyfikacja systemów

wybierania pokładów węgla

5.1.1. Ćwiczenia

Ćwiczenie 1

Dla określonych warunków geologiczno-górniczych dobierz system wybierania wraz ze

sposobem kierowania stropem:

Kryteria doboru systemu wybierania i sposobu kierowania stropem

(warunki geologiczno– górnicze)

System
wybierania
i

sposób

kierowania
stropem

Lp.

Warunki

zalegania

złoŜa

Grubość

pokładu

[m]

Nachylenie

pokładu

[º]

Klasa

skał

strop.

Głębokość

zalegania

pokładu [m]

ZagroŜenia

Inne

Regularne

3,9

III

540

Samozapa-

lenie się

pokładu

Konieczna

ochrona

powierzchni

Nieregular.

3,0

I, II

470

ZagroŜenie

wodne

ZłoŜe

poprzecinane

wieloma

uskokami

Regularne

1,0

III

920

ZagroŜenie

tapaniami

Konieczna

ochrona

powierzchni

Regularne

3,0

850

–

Regularne

3,6

III

690

Samozapa-

lenie się

pokładu

Konieczna

ochrona

powierzchni

Regularne

2,0

720

ZagroŜenie

metanowe

–

Wskazówki do realizacji
Uczniowie pracują w 2–osobowych zespołach. W trakcie dokonywania wyboru

systemów eksploatacji mogą konsultować się z nauczycielem.
Po  zakończeniu  ćwiczenia  uczniowie  powinni  zaprezentować  swoje  odpowiedzi
i  uzasadnić  wybór  konkretnego  systemu  eksploatacji.  Nauczyciel  ocenia  poprawność
wykonania ćwiczenia. Czas wykonania ćwiczenia: 30 minut.

Sposób wykonania ćwiczenia

Uczeń powinien:

zapoznać się materiałem teoretycznym o eksploatacji podziemnej złóŜ węglowych,

dokonać dokładnej analizy danych i dobrać właściwy dla nich system eksploatacji,

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

zaprezentować wyniki doboru i uzasadnić je,

dokonać oceny poprawności wykonania ćwiczenia wraz z prowadzącym zajęcia.

Zalecane metody nauczania–uczenia się:

−

ćwiczenia praktyczne.

Środki dydaktyczne:

−

poradnik dla ucznia,

−

mapy górnicze (modele podstawowych systemów wybierania),

−

kartki papieru,

−

przybory do pisania.

Ćwiczenie 2

Na podstawie map górniczych określ:

−

numer pokładu,

−

numer ściany,

−

głębokość zalegania pokładu,

−

kąt zalegania pokładu,

−

grubość pokładu (grubość wybieranej warstwy),

−

system eksploatacji,

−

kierunek eksploatacji,

−

datę rozpoczęcia i zakończenia eksploatacji pokładu, oraz naszkicuj schematy
analizowanych systemów wybierania.

Wskazówki do realizacji
Uczniowie pracują w 2–osobowych zespołach. W trakcie wykonywania ćwiczenia mogą

konsultować się z nauczycielem.
Po zakończeniu ćwiczenia uczniowie powinni zaprezentować efekty swojej pracy. Nauczyciel
ocenia poprawność wykonania ćwiczenia. Czas wykonania ćwiczenia: 60 minut.

Sposób wykonania ćwiczenia

Uczeń powinien:

zapoznać się materiałem teoretycznym o eksploatacji podziemnej złóŜ węglowych, ze
szczególnym uwzględnieniem systemów eksploatacji,

zapoznać się z mapą górniczą i odczytać z niej wymagane parametry,

naszkicować schematy analizowanych systemów wybierania,

zaprezentować wyniki,

dokonać oceny poprawności wykonania ćwiczenia wraz z prowadzącym zajęcia.

Zalecane metody nauczania–uczenia się:

−

ćwiczenia praktyczne.

Środki dydaktyczne:

−

poradnik dla ucznia,

−

mapy górnicze (modele podstawowych systemów wybierania);

−

kartki papieru,

−

przybory do pisania i szkicowania.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

5.2. Klasyfikacja systemów eksploatacji złóŜ rudy i soli

5.2.1. Ćwiczenia

Ćwiczenie 1

Na podstawie danych dotyczących eksploatacji i charakterystycznych warunków

stosowania określ system eksploatacji rud miedzi, rud cynku i ołowiu oraz złóŜ soli.

Lp. Sposób urabiania

złoŜa

Sposób
kierowania
stropem

Rodzaj
stosowanej
obudowy

Charakterystyczne
warunki stosowania

System
eksploatacji

Rudy miedzi
1

Materiałami
wybuchowymi

Zawał stropu

Stalowo-
-członowa

System

stosowany

przy łatwo–rabującym
się stropie

Materiałami
wybuchowymi,
wybieranie
2–etapowe

Podsadzka
hydrauliczna

Kotwowa

Konieczna

ochrona

powierzchni

Rudy cynku i ołowiu
3

Młotkami
pneumatycznymi

Zawał stropu

Wbijana
z

odrzwiami

drewnianymi

System

stosowany

przy

naruszonym

złoŜu

Materiałami
wybuchowymi

Podsadzka
hydrauliczna

Kotwie
ekspansywne

ZłoŜe zalega w filarze
ochronnym

Materiałami
wybuchowymi

Zawał stropu

Odeskowanie
ociosu

System

stosowany

przy

zawodnionym

nadkładzie

ZłoŜa soli
6

Materiałami
wybuchowymi/
kombajnem

Podsadzka
sucha

Odrzwiami
drewnianymi

Mało–wytrzymałe
skały otaczające

Wskazówki do realizacji
Uczniowie pracują w 2–osobowych zespołach. W trakcie dokonywania wyboru

Sposób wykonania ćwiczenia

Uczeń powinien:

zapoznać się materiałem teoretycznym o eksploatacji złóŜ rud i soli,

dokonać dokładnej analizy danych dotyczących eksploatacji i na jej podstawie określić
właściwy system eksploatacji,

zaprezentować wyniki doboru i uzasadnić je,

dokonać oceny poprawności wykonania ćwiczenia wraz z prowadzącym zajęcia.

Zalecane metody nauczania–uczenia się:

−

ćwiczenia praktyczne.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Środki dydaktyczne:

−

poradnik dla ucznia,

−

kartki papieru,

−

przybory do pisania.

Ćwiczenie 2

Na podstawie map górniczych określ system eksploatacji złóŜ rud i soli oraz naszkicuj

schematy analizowanych systemów wybierania.

Wskazówki do realizacji
Uczniowie pracują w 2–osobowych zespołach. W trakcie wykonywania ćwiczenia mogą

konsultować się z nauczycielem. Po zakończeniu ćwiczenia uczniowie powinni
zaprezentować efekty swojej pracy. Nauczyciel ocenia poprawność wykonania ćwiczenia.
Czas wykonania ćwiczenia: 60 minut.

Sposób wykonania ćwiczenia

Uczeń powinien:

zapoznać się materiałem teoretycznym o eksploatacji złóŜ rud i soli, ze szczególnym
uwzględnieniem systemów eksploatacji,

zapoznać się z mapą górniczą i prawidłowo określić system eksploatacji,

naszkicować schematy analizowanych systemów wybierania,

zaprezentować wyniki,

dokonać oceny poprawności wykonania ćwiczenia wraz z prowadzącym zajęcia.

Zalecane metody nauczania–uczenia się:

−

ćwiczenia praktyczne.

Środki dydaktyczne:

−

poradnik dla ucznia,

−

mapy górnicze (modele podstawowych systemów wybierania);

−

kartki papieru,

−

przybory do pisania i szkicowania.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

5.3. Podsadzanie wyrobisk

5.3.1. Ćwiczenia

Ćwiczenie 1

Na podstawie nomogramu określ dla danej instalacji podsadzkowej o średnicy

D optymalne parametry technologii oraz maksymalną wydajność podsadzania przy
zastosowaniu piasku jako materiału podsadzkowego.

Do wykonania zadania będą potrzebne Ci dane:
Zastosowany materiał podsadzkowy: piasek o uziarnieniu 0,01 < d < 2 mm
Średnica rurociągu: D = 185 mm

Stosunek długości ekwiwalentnej rurociągu instalacji podsadzkowej do róŜnicy poziomów

wlotu i wylotu instalacji podsadzkowej :

Wskazówki do realizacji
Uczniowie pracują indywidualnie lub w 2–osobowych zespołach. W trakcie rzutowania

kolejnych  wartości  parametrów  podsadzania  na  nomogramie  uczniowie  powinni  mieć
moŜliwość  konsultacji  z  nauczycielem,  gdyŜ  popełnienie  jednego  błędu  w  rzutowaniu
wpłynie  na  kolejne  odczytywane  z  nomogramu  wartości.  Po  zakończeniu  ćwiczenia
uczniowie  powinni  zaprezentować  swoje  wyniki.  Nauczyciel  ocenia  poprawność  wykonania
ćwiczenia. Czas wykonania ćwiczenia: 30 minut.

Sposób wykonania ćwiczenia

Uczeń powinien:

zapoznać się materiałem teoretycznym o obliczaniu wydajności podsadzania ze
szczególnym uwzględnieniem zasad korzystania z nomogramu,

wykonać wszystkie odrzutowania punktów na nomogramie niezbędne dla określenia
szukanych parametrów, tj.:

−

– wydajność podsadzania, m

/h,

−

– ilość mieszaniny podsadzkowej, m

/h,

−

– roboczą prędkość mieszaniny podsadzkowej, m/s,

−

– optymalne zagęszczenie mieszaniny podsadzkowej, t/m

−

C – koncentracja objętościowa materiału, %,

−

W:P – stosunek objętości wody do objętości nasypowej materiału podsadzkowego do
wytwarzania 1 m

mieszaniny podsadzkowej.

zaprezentować wyniki,

dokonać oceny poprawności wykonania ćwiczenia wraz z prowadzącym zajęcia.

Zalecane metody nauczania–uczenia się:

−

ćwiczenia praktyczne.

Środki dydaktyczne:

−

poradnik dla ucznia,

−

nomogram

siatkowy

wyznaczania

optymalnych

wielkości

parametrów

i maksymalnych wydajności podsadzania piaskiem wg R. Adamka,

−

kartki papieru,

−

przybory do pisania i rzutowania.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

5.4. Wpływ eksploatacji złoŜa na zachowanie się górotworu

i powierzchni

5.4.1. Ćwiczenia

Ćwiczenie 1

Wykonaj na papierze milimetrowym konstrukcję filara ochronnego (wg instrukcji GIG

z 1996 r) dla pokładów zalegających na głębokościach 500, 700 i 900 m dla kategorii
2 ochrony obiektów, w skali 1:5000.

Wskazówki do realizacji
Uczniowie pracują indywidualnie. W trakcie wykonywania ćwiczenia mogą konsultować

się z nauczycielem. Po zakończeniu ćwiczenia uczniowie powinni zaprezentować swoje
konstrukcję filarów ochronnych. Nauczyciel ocenia poprawność wykonania ćwiczenia. Czas
wykonania ćwiczenia: 30 minut.

Sposób wykonania ćwiczenia

Uczeń powinien:

zapoznać się materiałem teoretycznym,

dobrać do kategorii odporności obiektu odpowiedni kąt zasięgu ujemnych wpływów ψ,

zaprezentować konstrukcję,

dokonać oceny poprawności wykonania ćwiczenia wraz z prowadzącym zajęcia.

Zalecane metody nauczania–uczenia się:

−

ćwiczenia praktyczne.

Środki dydaktyczne:

−

instrukcja GIG nr 3 z 1996 r.,

−

kartki papieru milimetrowego,

−

przybory do szkicowania.

Ćwiczenie 2

Korzystając z teorii Budryka– Knothego oblicz prognozowane maksymalne wartości

odkształceń spowodowane podziemną eksploatacją pokładu węgla o miąŜszości 2,1 m.
Przyjmujemy tg β = 2,5 a eksploatacja prowadzona była:
a)

z podsadzką hydrauliczną,

z zawałem stropu.

Wskazówki do realizacji
Uczniowie pracują indywidualnie. W trakcie wykonywania ćwiczenia mogą konsultować

się z nauczycielem.
Po  zakończeniu  ćwiczenia  uczniowie  powinni  zaprezentować  wyniki  obliczeń  i  porównać
wpływy  eksploatacji  na  powierzchnię  przy  zastosowaniu  róŜnych  sposobów  kierowania
stropem.  Nauczyciel  ocenia  poprawność  wykonania  ćwiczenia.  Czas  wykonania  ćwiczenia:
30 minut.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Sposób wykonania ćwiczenia

Uczeń powinien:

zapoznać się materiałem teoretycznym

wyliczyć wartości szukanych wskaźników: W

max

, T

max

, ε

max

, K

max

, R

min

zaprezentować wyniki dla eksploatacji z podsadzką hydrauliczną i dla eksploatacji
z zawałem i porównać je,

dokonać oceny poprawności wykonania ćwiczenia wraz z prowadzącym zajęcia.

Zalecane metody nauczania–uczenia się:

−

ćwiczenia praktyczne.

Środki dydaktyczne:

−

poradnik dla ucznia,

−

kalkulator,

−

kartki papieru,

−

przybory do pisania.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

6. Ewaluacja osiągnięć ucznia

Przykłady narzędzi pomiaru dydaktycznego

Test 1
Test dwustopniowy do jednostki modułowej „Klasyfikowanie systemów
eksploatacji złóŜ”

Test składa się z 20 zadań wielokrotnego wyboru, z których:

−

zadania 1, 2, 3, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 13, 14, 16, 17, 18, 19 są z poziomu podstawowego,

−

zadania 4,11,12,15 i 20 są z poziomu ponadpodstawowego.

Punktacja zadań: 0 lub 1 punkt

Za kaŜdą prawidłową odpowiedź uczeń otrzymuje 1 punkt. Za złą odpowiedź lub jej brak

uczeń otrzymuje 0 punktów.

Proponuje się następujące normy wymagań – uczeń otrzymuje następujące
oceny szkolne:

−

dopuszczający – za rozwiązanie co najmniej 8 zadań z poziomu podstawowego,

−

dostateczny – za rozwiązanie co najmniej 10 zadań z poziomu podstawowego,

−

dobry – za rozwiązanie 14 zadań, w tym co najmniej 2 z poziomu ponadpodstawowego,

−

bardzo dobry – za rozwiązanie 18 zadań, w tym 3 z poziomu ponadpodstawowego.

Klucz odpowiedzi: 1. c, 2. a, 3. d, 4. c, 5. c, 6. c, 7. c, 8. d, 9. b, 10. c, 11. b,
12. b, 13. d, 14. a, 15. d, 16. c, 17. a, 18. a, 19. a, 20. c.

Plan testu

zad.

Cel operacyjny

(mierzone osiągnięcia ucznia)

Kategoria

celu

Poziom

wymagań

Poprawna

odpowiedź

Sklasyfikować skały stropowe

Dobrać sposób likwidacji zrobów dla
określonej klasy skał stropowych

Dobrać sposób likwidacji zrobów dla
określonego systemu eksploatacji węgla
kamiennego

Dobrać obudowy do danych warunków
geologicznych pokładu

Zdefiniować pojęcie rabowanie

Określić warunki stosowania danego systemu
eksploatacji węgla kamiennego

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Określić warunki stosowania danego systemu
eksploatacji węgla kamiennego

Określić zasady bezpieczeństwa przy
eksploatacji węgla kamiennego
w warunkach zagroŜenia wodnego

Określić zasady bezpieczeństwa przy
eksploatacji węgla kamiennego w warunkach
zagroŜenia tąpaniami

Określić zasady bezpieczeństwa przy
eksploatacji węgla kamiennego w warunkach
zagroŜenia wybuchem metanu

RozróŜnić systemy eksploatacji rud

Określić sposób urabiania rud miedzi
w danym systemie eksploatacji

Określić warunki stosowania systemu
eksploatacji rudy cynkowo – ołowiowej

Dobrać system eksploatacji rudy cynkowo –
ołowiowej do określonych warunków

Dobrać sposób kierowania stropem do
danego systemu eksploatacji złóŜ soli

Określić zapotrzebowania na podsadzkę

Określić właściwości materiału
podsadzkowego

Scharakteryzować strefy niecki osiadania

Określić dopuszczalne wartości odkształceń
dla danej kategorii ochrony obiektów

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Instrukcja dla nauczyciela

Zapowiedz uczniom termin przeprowadzenia sprawdzianu z 2-tygodniowym
wyprzedzeniem.

Omów z uczniami sposób udzielania odpowiedzi (karta odpowiedzi).

Zapewnij uczniom moŜliwość samodzielnej pracy.

Rozdaj uczniom zestawy zadań testowych i karty odpowiedzi,

Określ czas przeznaczony na udzielanie odpowiedzi.

Kilka minut przed zakończeniem sprawdzianu przypomnij uczniom o zbliŜającym się
czasie zakończenia udzielania odpowiedzi.

Zbierz karty odpowiedzi oraz zestawy zadań testowych.

Sprawdź wyniki i wpisz do arkusza zbiorczego.

Przeanalizuj uzyskane wyniki sprawdzianu i wybierz zadania, które sprawiły uczniom
największe trudności.

10.

Omów z uczniami wyniki testu, odpowiedz na wszystkie ich pytania

Instrukcja dla ucznia

Przeczytaj uwaŜnie instrukcję.

Podpisz imieniem i nazwiskiem kartę odpowiedzi.

Zapoznaj się z zestawem zadań testowych.

Test zawiera 20 zadań wielokrotnego wyboru – tylko jedna odpowiedź jest prawidłowa.

Udzielaj odpowiedzi tylko na załączonej karcie odpowiedzi.

Zaznacz prawidłową odpowiedź znakiem X (w przypadku pomyłki naleŜy błędną
odpowiedź zaznaczyć kółkiem, a następnie ponownie zakreślić odpowiedź prawidłową).

Kiedy udzielenie odpowiedzi będzie Ci sprawiało trudność, wtedy odłóŜ jego
rozwiązanie na później i wróć do niego, gdy zostanie Ci czas wolny.

Na rozwiązanie testu masz 30 min.

Powodzenia

Materiały dla ucznia:

−

instrukcja,

−

zestaw zadań testowych,

−

karta odpowiedzi.

ZESTAW ZADAŃ TESTOWYCH

Stop bezpośredni zbudowany ze skał sztywnych, który trudno ulega zawałowi to
a)

strop klasy I.

strop klasy II.

strop klasy III.

strop klasy IV.

Sposób likwidacji zrobów stosowany dla stropów klasy I to
a)

zawał całkowity.

zawał częściowy.

uginanie się stropu.

podsadzka sucha pełna.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Eksploatacja z ugięciem stropu moŜe być stosowana w systemach
a)

krótkich zabierek.

długich zabierek.

komorowych.

ścianowych.

Przez pojęcie rabowanie rozumiemy
a)

zawał skał stropowych.

urabianie skał za pomocą materiałów wybuchowych.

usunięcie obudowy kopalnianej z wyrobiska w celu spowodowania zawału skał
stropowych.

rozruch ściany zawałowej.

System ścianowy poprzeczny z podsadzką hydrauliczną moŜe być stosowany dla
pokładów
a)

o nachyleniu do 60º.

o nachyleniu do 45º.

o nachyleniu do 20º.

tylko poziomych.

Przy nachyleniu pokładu większym niŜ 20º zabierek nie moŜna prowadzić
a)

po rozciągłości.

po upadzie.

po wzniosie.

w ogóle nie moŜna prowadzić.

Kolejność

wybierania

warstw

pokładów

grubych

systemie

wybierania

wielowarstwowego) zaleŜy od
a)

grubości warstwy.

nachylenia pokładu.

wybranego sposobu urabiania.

sposobu kierowania stropem.

Minimalna szerokość, jaką powinien posiadać filar wodny (od strony źródła zagroŜenia
do czynnego wyrobiska) to
a)

10 m.

20 m.

50 m.

100 m.

Aby zapobiegać koncentracjom napręŜeń w pokładzie zagroŜonym tąpaniami naleŜy
a)

pozostawić filary ochronne.

pozostawić resztki niewybranych pokładów.

szczelnie podsadzać pustki poeksploatacyjne.

prowadzić wyrobiska w poprzek uławicenia pokładu.

10.

Urabianie miedzi w systemie ścianowym odbywa się
a)

ręcznie za pomocą kilofów.

ręcznie za pomocą młotków pneumatycznych.

kombajnami.

robotami strzałowymi.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

11.

System eksploatacji rudy cynkowo-ołowiowej stosowany w złoŜach o miąŜszości
6–10 m to system
a)

zabierkowy.

ubierkowy.

chodnikowo-podpółkowy.

komorowy.

12.

Eksploatacja złóŜ soli metodą suchą moŜe być prowadzona z
a)

pełnym zawałem stropu.

częściowym zawałem stropu.

podsadzką suchą.

podsadzką hydrauliczną.

13.

Zapotrzebowanie podsadzki na 1 tonę wybranego węgla wynosi
a)

0,8 m

1,0 m

1,3 m

1,5 m

14.

Dobry materiał podsadzkowy odznacza się
a)

małą ściśliwością.

duŜą ściśliwością.

duŜą rozmywalnością.

małą toksycznością.

15.

Największe obniŜenia terenu występują w strefie niecki osiadania
a)

środkowej.

brzeŜnej wewnętrznej.

brzeŜnej zewnętrznej.

brzeŜnej wewnętrznej i zewnętrznej.

16.

W ścianach silnie nachylonych i stromych stosuje się obudowę
a)

zmechanizowaną.

metalową indywidualną.

drewnianą.

osłonowo-podporową.

17.

Przeprowadzenie bezpiecznej eksploatacji w warunkach zagroŜenia wybuchem metanu
wymaga
a)

stosowania kierunku wybierania: od granicy pola.

wybierania pokładu z góry na dół.

rozdrabniania węgla przy urabianiu do jak najmniejszych frakcji.

urabiania materiałami wybuchowymi.

18.

System eksploatacji rud stosowany przy duŜych ciśnieniach w skałach o małej
wytrzymałości, w stromo zalegających Ŝyłach to systemy z
a)

magazynowaniem urobionej rudy w wybranej przestrzeni.

podsadzaniem wybranej przestrzeni.

obudową i podsadzaniem wybranej przestrzeni.

zawałem skał stropowych do wybieranej przestrzeni.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

19.

System eksploatacji rudy cynkowo-ołowiowej stosowany w przypadku zawodnionych
zrobów to system
a)

zabierkowy z zawałem stropu.

ubierkowy z podsadzką hydrauliczną.

komorowy z zawałem stropu.

chodnikowo-podpółkowy z zawałem stropu.

20.

Która z wartości parametru E

max

[mm/m] odpowiada dopuszczalnej wartości dla

III kategorii ochrony obiektów
a)

3,0.

4,5.

6,0.

9,0.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

KARTA ODPOWIEDZI

Imię i nazwisko................................................................................................

Klasyfikowanie systemów eksploatacji złóŜ

Zakreśl poprawną odpowiedź

zadania

Odpowiedź

Punkty

10.

11.

12.

13.

14.

15.

16.

17.

18.

19.

20.

Razem:

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Test 2
Test dwustopniowy do jednostki modułowej „Klasyfikowanie systemów
eksploatacji złóŜ”

Test składa się z 20 zadań wielokrotnego wyboru, z których:

−−−−

zadania 1, 2, 3, 5, 6, 8, 9, 11, 13, 15, 16, 17, 18, 19 są z poziomu podstawowego,

−−−−

zadania 4, 7, 12, 14, 20 są z poziomu ponadpodstawowego.

Punktacja zadań: 0 lub 1 punkt

Za kaŜdą prawidłową odpowiedź uczeń otrzymuje 1 punkt. Za złą odpowiedź lub jej brak

uczeń otrzymuje 0 punktów.

Proponuje się następujące normy wymagań – uczeń otrzymuje następujące
oceny szkolne:

−

dopuszczający – za rozwiązanie co najmniej 8 zadań z poziomu podstawowego,

−

dostateczny – za rozwiązanie co najmniej 10 zadań z poziomu podstawowego,

−

dobry – za rozwiązanie 14 zadań, w tym co najmniej 2 z poziomu ponadpodstawowego,

−

bardzo dobry – za rozwiązanie 18 zadań, w tym 3 z poziomu ponadpodstawowego.

Klucz odpowiedzi: 1. b, 2. b, 3. d, 4. c, 5. d, 6. c, 7. b, 8. b, 9. d, 10. a, 11. b,
12. d, 13. c, 14. b, 15. b, 16. d, 17. c, 18. b, 19. c, 20. a

Plan testu

zad.

Cel operacyjny

(mierzone osiągnięcia ucznia)

Kategoria

celu

Poziom

wymagań

Poprawna

odpowiedź

RozróŜnić metody eksploatacji kopalin

Sklasyfikować spągi

Dobrać sposób likwidacji zrobów do
określonej klasy skał stropowych

Dobrać sposób kierowania stropem do
warunków panujących na powierzchni

Określić warunki stosowania systemu
eksploatacji złóŜ węgla kamiennego

Określić warunki stosowania danej
obudowy

Określić zasady pracy przy podsadzaniu

Określić zasady eksploatacji złóŜ węgla
kamiennego w danym systemie eksploatacji

Określić sposób urabiania w danym systemie
eksploatacji złóŜ węgla kamiennego

Określić warunki stosowania danego
systemu eksploatacji złóŜ węgla
kamiennego

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Określić zasady bezpieczeństwa przy
eksploatacji złóŜ węgla kamiennego
w warunkach zagroŜeń wyrzutami gazów
i skał

Rozpoznać system eksploatacji rud

Określić warunki stosowania danego
systemu eksploatacji rudy
cynkowo-ołowiowej

Dobrać system eksploatacji rudy
cynkowo-ołowiowej do warunków
panujących na powierzchni

Rozpoznać metody eksploatacji złóŜ soli

Określić zasady podsadzania wyrobisk

Rozpoznać rodzaj podsadzki

Sklasyfikować deformację powierzchni

Scharakteryzować kategorie ochrony
obiektów

Określić zaleŜność współczynnika osiadania
od parametrów eksploatacji

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Instrukcja dla nauczyciela

Zapowiedz uczniom termin przeprowadzenia sprawdzianu z 2-tygodniowym
wyprzedzeniem.

Omów z uczniami sposób udzielania odpowiedzi (karta odpowiedzi).

Zapewnij uczniom moŜliwość samodzielnej pracy.

Rozdaj uczniom zestawy zadań testowych i karty odpowiedzi,

Określ czas przeznaczony na udzielanie odpowiedzi.

Kilka minut przed zakończeniem sprawdzianu przypomnij uczniom o zbliŜającym się
czasie zakończenia udzielania odpowiedzi.

Zbierz karty odpowiedzi oraz zestawy zadań testowych.

Sprawdź wyniki i wpisz do arkusza zbiorczego.

Przeanalizuj uzyskane wyniki sprawdzianu i wybierz zadania, które sprawiły uczniom
największe trudności.

10.

Omów z uczniami wyniki testu, odpowiedz na wszystkie ich pytania

Instrukcja dla ucznia

Przeczytaj uwaŜnie instrukcję.

Podpisz imieniem i nazwiskiem kartę odpowiedzi.

Zapoznaj się z zestawem zadań testowych.

Test zawiera 20 zadań wielokrotnego wyboru– tylko jedna odpowiedź jest prawidłowa.

Udzielaj odpowiedzi tylko na załączonej karcie odpowiedzi.

Zaznacz prawidłową odpowiedź znakiem X (w przypadku pomyłki naleŜy błędną
odpowiedź zaznaczyć kółkiem, a następnie ponownie zakreślić odpowiedź prawidłową).

Kiedy udzielenie odpowiedzi będzie Ci sprawiało trudność, wtedy odłóŜ jego
rozwiązanie na później i wróć do niego, gdy zostanie Ci czas wolny.

Na rozwiązanie testu masz 30 min.

Powodzenia

Materiały dla ucznia:

−

instrukcja,

−

zestaw zadań testowych,

−

karta odpowiedzi.

ZESTAW ZADAŃ TESTOWYCH

Poza podstawową metodą odspajania węgiel kamienny moŜna eksploatować metodą
a)

ługowania.

zgazowania.

wytapiania.

czerpania.

Spąg bezpośredni zbudowany ze skał mocnych to
a)

spąg klasy I.

spąg klasy II.

spąg klasy III.

spąg klasy IV.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Sposób likwidacji zrobów, który moŜe być stosowany dla stropów klasy II to
a)

zawał całkowity.

zawał częściowy.

podsadzka częściowa.

zawał częściowy i podsadzka częściowa.

W przypadku wybierania pod obiektami chronionymi najlepiej sprawdza się eksploatacja
a)

z pełnym zawałem.

z podsadzką suchą.

z podsadzką hydrauliczną.

z ugięciem stropu.

System ścianowy podłuŜny z zawałem stropu znajduje zastosowanie w pokładach
o nachyleniu
a)

do 30º.

do 45º.

do 60º.

do 90º.

Obudowa pola ściany, która moŜe być zastosowana tylko w przypadku regularnego
zalegania pokładu i przy duŜym wybiegu ściany to obudowa
a)

drewniana.

metalowa indywidualna.

zmechanizowana.

stalowo– członowa.

W systemie ścianowym z podsadzką suchą pasami, stosowanym w złoŜach silnie
metanowych, pasy podsadzkowe sytuuje się
a)

prostopadle do czoła ściany.

równolegle do czoła ściany.

przekątnie do czoła ściany.

w sposób dowolny.

W systemie ubierkowo-filarowym długość czoła przodku wynosi
a)

poniŜej 30 m.

poniŜej 50 m.

powyŜej 50 m.

powyŜej 100 m.

Urabianie węgla w systemie janowickim prowadzi się
a)

ręcznie za pomocą kilofów.

ręcznie za pomocą młotków pneumatycznych.

kombajnami.

robotami strzałowymi.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

10.

Wybieranie zabierkami z zawałem stropu moŜe być stosowane przy łatwo rabującym się
stropie dla pokładu o grubości
a)

3 m i nachyleniu 20º.

2 m i nachyleniu 45º.

3,5 m i nachyleniu 35º.

4,5 m i nachyleniu 30º.

11.

Aby zapobiegać wyrzutom gazów i skał w pokładach naleŜy
a)

prowadzić eksploatację do granic.

prowadzić prostoliniowy front wybierania o małym postępie w sposób ciągły.

drąŜyć chodniki po wzniosie.

drąŜyć chodniki po rozciągłości.

12.

Systemy eksploatacji rud stosowane przy wybieraniu złóŜ pokładowych zalegających
poziomo pod wytrzymałymi stropami oraz złóŜ stromych otoczonych skałami mało
wytrzymałymi to systemy z
a)

wolną przestrzenią wybierania.

podsadzaniem wybranej przestrzeni.

obudową wybranej przestrzeni.

obudową i podsadzaniem wybranej przestrzeni.

13.

System eksploatacji rudy cynkowo-ołowiowej stosowany w złoŜach o miąŜszości 10–20
m to system
a)

zabierkowy.

ubierkowy.

komorowy.

komorowo–filarowy.

14.

System eksploatacji rudy cynkowo-ołowiowej stosowany w przypadku eksploatacji pod
najbardziej czułymi obiektami to system
a)

zabierkowy z podsadzką hydrauliczną.

zabierkowy z podsadzką utwardzoną cementem.

komorowo– filarowy z pozostawieniem słupów podporowych.

ubierkowy z podsadzką hydrauliczną.

15.

Eksploatacja złóŜ soli metodą suchą moŜe być prowadzona systemem
a)

zabierkowym.

ubierkowym.

komorowo-filarowym.

chodnikowo-podpółkowym.

16.

Sposób podsadzania zabierki zaleŜy od jej
a)

długości.

szerokości.

wysokości.

nachylenia.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

17.

Podsadzka wykonywana przy uŜyciu sprzęŜonego powietrza to podsadzka sucha
a)

ręczna.

częściowo zmechanizowana.

zmechanizowana dmuchana.

zmechanizowana miotana.

18.

Do deformacji nieciągłych nie naleŜą
a)

zapadliska.

krzywizny.

szczeliny.

progi.

19.

Kategoria ochrony obiektów dla której dopuszczalne są powaŜne uszkodzenia to
kategoria
a)

20.

Wartość współczynnika osiadania „a” w teorii Budryka-Knothego zaleŜy od
a)

sposobu kierowania stropem.

grubości wybranego pokładu.

głębokości zalegania pokładu.

nachylenia pokładu.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

KARTA ODPOWIEDZI

Imię i nazwisko................................................................................................

Klasyfikowanie systemów eksploatacji złóŜ

Zakreśl poprawną odpowiedź

zadania

Odpowiedź

Punkty

10.

11.

12.

13.

14.

15.

16.

17.

18.

19.

20.

Razem:

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

7. LITERATURA

Adamek R.: Podsadzanie wyrobisk górniczych, skrypt Politechniki Śląskiej nr 1088,
Gliwice, 1983

Bielewicz T., Prus B., Honysz J.: Górnictwo, cz. II, Śląskie Wydawnictwo Techniczne,
Katowice, 1994

Chudek M, Wilczyński S, śyliński R: Podstawy górnictwa, Wyd. „Śląsk”, Katowice,
1979

Chudek M., Sapicki K.F. Ochrona środowiska w Górnośląskim i Donieckim Zagłębiu
Węglowym, Wyd. Politechniki Śląskiej, Gliwice, 2004

Ostrihansky R.: Eksploatacja podziemna złóŜ węgla kamiennego, skrypt Politechniki
Śląskiej nr 1725, Gliwice, 1993

Rabsztyn J.: Podstawowe elementy eksploatacji górniczej, Wyd. „Śląsk”, Katowice, 1970

Staroń T.: Górnictwo ogólne, Wyd. Politechniki Lubelskiej, Lublin, 1995

Zych J., Drzęźla B., Strzałkowski P.: Prognozowanie deformacji powierzchni terenu pod
wpływem eksploatacji górniczej, skrypt Politechniki Śląskiej nr 1684, Gliwice, 1993

Poradnik górnika. Praca zbiorowa. Wydawnictwo Śląsk, Katowice 1982

10.

Zeszyty Naukowe Politechniki Śląskiej: Seria Górnictwo. Gliwice

Literatura metodyczna
1.

Krogulec-Sobowiec M., Rudziński M.: Poradnik dla autorów pakietów edukacyjnych.
KOWEZiU, Warszawa 2003

Niemierko B.: Pomiar wyników kształcenia zawodowego. Biuro Koordynacji Kształcenia
Kadr, Fundusz Współpracy, Warszawa 1997

Szlosek F.: Wstęp do dydaktyki przedmiotów zawodowych. Instytut Technologii
Eksploatacji, Radom 1998