Podstawowe poj
ę
cia i definicje zwi
ą
zane z bhp:
.
Aklimatyzacja – jest efektem procesu fizjologicznego adaptacji, który powoduje zwi
ę
kszenie
tolerancji osoby eksponowanej na dane
ś
rodowisko w ci
ą
gu dostatecznie długiego czasu.
Akt prawny – rezultat tworzenia prawa przez wła
ś
ciwy organ pa
ń
stwowy lub organ do tego
upowa
Ŝ
niony. Akt prawny rozumiany jest te
Ŝ
jako działanie organu pa
ń
stwa lub podmiotu
prawnego, zgodne z obowi
ą
zuj
ą
cymi przepisami w celu wywołania skutków prawnych w
konkretnym stosunku prawnym (orzeczenie lub inna czynno
ść
prawna). Akt prawny w tym
rozumieniu mo
Ŝ
e by
ć
jednostronny albo dwustronny czy te
Ŝ
konstytutywny lub deklaratoryjny.
Wyró
Ŝ
nia si
ę
tak
Ŝ
e akty prawne powszechnie obowi
ą
zuj
ą
ce (wi
ąŜą
ce nieograniczony podmiotowo
kr
ą
g adresatów) oraz wewn
ę
trznie obowi
ą
zuj
ą
ce (dotycz
ą
ce ograniczonego podmiotowo kr
ę
gu
adresatów).
Analiza ryzyka – badanie ryzyka obejmuj
ą
ce okre
ś
lenie granic obiektu, identyfikacj
ę
zagro
Ŝ
e
ń
i
szacowanie ryzyka
Antropometria - dział antropologii obejmuj
ą
cy metody okre
ś
lania budowy ciała ludzkiego za
pomoc
ą
pomiaru odległo
ś
ci mi
ę
dzy stałymi jego punktami (tzw. punktami antropometrycznymi) i
porównania ich z odpowiednimi wska
ź
nikami. Przedmiotem bada
ń
mo
Ŝ
e by
ć
Ŝ
ywy człowiek lub
szkielet. Badaniami czaszki zajmuje si
ę
kraniometria, pozostałymi ko
ść
mi - osteometria.
Audit systemu zarz
ą
dzania bezpiecze
ń
stwem i higien
ą
pracy – systematyczne i niezale
Ŝ
ne
badanie, maj
ą
ce na celu okre
ś
lenie, czy działania podejmowane w ramach systemu zarz
ą
dzania
bezpiecze
ń
stwem i higien
ą
pracy oraz osi
ą
gni
ę
te rezultaty odpowiadaj
ą
planowanym ustaleniom i
czy te ustalenia zostały skutecznie wdro
Ŝ
one oraz czy s
ą
odpowiednie do realizacji polityki
bezpiecze
ń
stwa i higieny pracy, a tak
Ŝ
e do osi
ą
gni
ę
cia celów organizacji w tym zakresie,
Awaria - zdarzenie powstałe w wyniku niekontrolowanego rozwoju sytuacji w czasie eksploatacji
materiałów, urz
ą
dze
ń
lub instalacji, prowadz
ą
ce do powstania, natychmiast lub z opó
ź
nieniem, na
terenie organizacji lub poza jej terenem, powa
Ŝ
nego zagro
Ŝ
enia dla zdrowia ludzkiego i/lub
ś
rodowiska, takie jak: du
Ŝ
a emisja substancji szkodliwych lub niebezpiecznych, po
Ŝ
ar, wybuch itp.
BHP – bezpiecze
ń
stwo i higiena pracy, to stan warunków i organizacji pracy oraz zachowa
ń
pracowników zapewniaj
ą
cy wymagany poziom ochrony zdrowia i
Ŝ
ycia przed zagro
Ŝ
eniami
wyst
ę
puj
ą
cymi w
ś
rodowisku pracy
Choroba zawodowa – to choroba spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia
wyst
ę
puj
ą
cych w
ś
rodowisku pracy okre
ś
lona w prawnie obowi
ą
zuj
ą
cym wykazie chorób
zawodowych
Chronometra
Ŝ
pracy – czas trwania poszczególnych czynno
ś
ci zawodowych pracownika w ci
ą
gu
zmiany roboczej, ró
Ŝ
ni
ą
cych si
ę
nara
Ŝ
eniem zawodowym
Ci
ęŜ
ki wypadek przy pracy - to wypadek, na skutek którego nast
ą
piło ci
ęŜ
kie uszkodzenie ciała,
takie jak: utrata wzroku, słuchu, mowy, zdolno
ś
ci rozrodczej, inne uszkodzenie ciała albo rozstrój
zdrowia, naruszaj
ą
ce podstawowe funkcje organizmu, choroba nieuleczalna lub zagra
Ŝ
aj
ą
ca
Ŝ
yciu,
trwała choroba psychiczna, całkowita lub cz
ęś
ciowa niezdolno
ść
do pracy w zawodzie, trwałe,
istotne zeszpecenie lub zniekształcenie ciała.
CIOP - Centralny Instytut Ochrony Pracy, Pa
ń
stwowy Instytut Badawczy – instytut badawczy
zajmuj
ą
cy si
ę
cało
ś
ciowo tematyk
ą
kształtowania warunków pracy, zgodnie z psychofizycznymi
mo
Ŝ
liwo
ś
ciami człowieka
.Czynnik niebezpieczny – to czynnik, ktorego oddziaływanie na pracuj
ą
cego bezpo
ś
rednio
prowadzi lub mo
Ŝ
e prowadzi
ć
do urazu.
Czynnik szkodliwy – to czynnik, ktorego oddziaływanie na pracuj
ą
cego bezpo
ś
rednio prowadzi lub
mo
Ŝ
e prowadzi
ć
do schorzenia.
Czynnik uci
ąŜ
liwy - to czynnik, ktorego oddziaływanie na pracuj
ą
cego mo
Ŝ
e spowodowa
ć
złe
samopoczucie lub nadmierne zm
ę
czenie, nie powoduje jednak trwałego pogorszenia stanu
zdrowia.
Działania koryguj
ą
ce – działania podj
ę
te w celu wyeliminowania przyczyny wykrytej niezgodno
ś
ci
lub niepo
Ŝą
danej sytuacji.
Działania zapobiegawcze – działania podj
ę
te w celu wyeliminowania przyczyny potencjalnej
niezgodno
ś
ci lub potencjalnej sytuacji.
Drgania - proces, w czasie którego charakteryzuj
ą
ca go wielko
ść
fizyczna ( przemieszczenie ,
napr
ęŜ
enie i in. ) zmienia sw
ą
warto
ść
rosn
ą
c i malej
ą
c na przemian . Przyczynami powstawania
drga
ń
w układach fizycznych s
ą
dynamiczne ( czyli zmienne w czasie ) działania sił.
Ekspozycja (nara
Ŝ
enie) – podleganie pracownika w okre
ś
lonym czasie oddziaływaniu czynników
ś
rodowiska pracy, w wyniku którego oddziaływania pracownik mo
Ŝ
e by
ć
nara
Ŝ
ony na
utrat
ę
/pogorszenie si
ę
stanu zdrowia.
Ergonomia - to nauka stosowana zmierzaj
ą
ca do optymalnego dostosowania narz
ę
dzi, maszyn,
urz
ą
dze
ń
, technologii, organizacji i materialnego
ś
rodowiska pracy oraz przedmiotów
powszechnego u
Ŝ
ytku do wymaga
ń
i potrzeb fizjologicznych psychicznych i społecznych człowieka.
Ergonomia koncepcyjna - zajmuje si
ę
projektowaniem układu, który zapewni maksimum
niezawodno
ś
ci i bezpiecze
ń
stwa w nowopowstaj
ą
cym miejscu pracy. Jej celem jest
zaprojektowanie optymalnego narz
ę
dzia, maszyny, czy urz
ą
dzenia, albo te
Ŝ
całego obiektu
przemysłowego. Ergonomia koncepcyjna ma znaczenie na etapie projektowania i zajmuje si
ę
optymalizacj
ą
całego układu pracy: człowiek – urz
ą
dzenia –
ś
rodowisko pracy.
Ergonomia korekcyjna – odpowiada za korekcj
ę
ju
Ŝ
istniej
ą
cych stanowisk pracy. Pod uwag
ę
bierze si
ę
stopie
ń
dostosowania stanowisk do psychofizycznych mo
Ŝ
liwo
ś
ci pracowników. Analizuje
si
ę
mo
Ŝ
liwe rozwi
ą
zania, które mog
ą
prowadzi
ć
do zmniejszenia istniej
ą
cych obci
ąŜ
e
ń
. Rozwa
Ŝ
a
si
ę
tak
Ŝ
e podjecie takich działa
ń
, które usprawni
ą
wykonywanie obowi
ą
zków, poprawi
ą
wydajno
ść
i
jako
ść
pracy.
Hałasem - przyj
ę
to okre
ś
la
ć
wszelkie niepo
Ŝą
dane, nieprzyjemne, dokuczliwe, uci
ąŜ
liwe lub
szkodliwe d
ź
wi
ę
ki oddziałuj
ą
ce na narz
ą
d słuchu i inne zmysły oraz cz
ęś
ci organizmu człowieka.
Hałas infrad
ź
wi
ę
kowy, w którego widmie wyst
ę
puj
ą
składowe o cz
ę
stotliwo
ś
ciach
infrad
ź
wi
ę
kowych od 1 do 20 Hz i o niskich cz
ę
stotliwo
ś
ciach słyszalnych .
Hałas słyszalny, w którego widmie wyst
ę
puj
ą
składowe o cz
ę
stotliwo
ś
ciach słyszalnych od 20 do
20 000 Hz .
Hałas ultrad
ź
wi
ę
kowy niesłyszalny, w którego widmie wyst
ę
puj
ą
składowe o cz
ę
stotliwo
ś
ciach
słyszalnych ponad 20 000 Hz.
Identyfikacja zagro
Ŝ
enia – to proces rozpoznawania tego czy zagro
Ŝ
enie istnieje oraz
definiowania jego charakterystyk.
Komisja Bezpiecze
ń
stwa i Higieny - zamiarem ustawodawcy było, aby komisja zapewniła
współdziałanie pracodawcy z przedstawicielami pracowników w sprawach dotycz
ą
cych bhp,
dlatego w jej ramach odbywaj
ą
si
ę
konsultacje. Z drugiej strony nie jest ona wyposa
Ŝ
ona w
Ŝ
adne
uprawnienia władcze. W
ś
wietle przepisów zadaniem komisji jest dokonywania przegl
ą
du
warunków pracy, okresowej oceny stanu bhp, opiniowanie podejmowanych przez pracodawc
ę
ś
rodków zapobiegaj
ą
cych wypadkom przy pracy i chorobom zawodowym oraz formułowanie
wniosków dotycz
ą
cych poprawy warunków pracy.
Lista kontrolna – kwestionariusz zawieraj
ą
cy zbiór wymienionych zagro
Ŝ
e
ń
/zdarze
ń
niebezpiecznych zwi
ą
zanych ze
ś
rodowiskiem pracy.
Monitorowanie bezpiecze
ń
stwa i higieny pracy - obserwowanie stanu warunków pracy,
zachowa
ń
pracowników oraz wyników działa
ń
podejmowanych, w celu poprawy bezpiecze
ń
stwa i
higieny pracy, obejmuj
ą
ce w szczególno
ś
ci identyfikacj
ę
zagro
Ŝ
e
ń
, ocen
ę
ryzyka zawodowego oraz
analiz
ę
przyczyn wypadków przy pracy i chorób zawodowych.
Nagło
ść
zdarzenia - zdarzeniem nagłym jest wi
ę
c zarówno trwaj
ą
cy kilka sekund kontakt dłoni
stolarza z pił
ą
tarczow
ą
, jak i kilkugodzinne oddziaływanie na palacza kotłów centralnego
ogrzewania tlenku w
ę
gla (czadu). „Nagło
ść
” okre
ś
la czas oddziaływania czynnika niebezpiecznego
na organizm człowieka. Skutki tego oddziaływania mog
ą
ujawni
ć
si
ę
natychmiast lub dopiero po
pewnym czasie - po kilku dniach, a nawet tygodniach.
Najwy
Ŝ
sze dopuszczalne nat
ęŜ
enia (NDN) – warto
ść
ś
rednia nat
ęŜ
enia, którego oddziaływanie
na pracownika w ci
ą
gu o
ś
miogodzinnego dobowego i przeci
ę
tnego tygodniowego wymiaru czasu
pracy, okre
ś
lonego w Kodeksie Pracy, przez okres jego aktywno
ś
ci zawodowej, nie powinno
spowodowa
ć
ujemnych zmian w jego stanie zdrowia oraz w stanie zdrowia jego przyszłych
pokole
ń
,
Najwy
Ŝ
sze dopuszczalne st
ęŜ
enie (NDS) – warto
ść
ś
rednia wa
Ŝ
ona st
ęŜ
enia, którego
oddziaływanie na pracownika w ci
ą
gu o
ś
miogodzinnego dobowego i przeci
ę
tnego tygodniowego
wymiaru czasu pracy, okre
ś
lonego w Kodeksie Pracy , przez okres jego aktywno
ś
ci zawodowej, nie
powinno spowodowa
ć
ujemnych zmian w jego stanie zdrowia oraz w stanie zdrowia jego przyszłych
pokole
ń
,
Najwy
Ŝ
sze dopuszczalne st
ęŜ
enie chwilowe (NDSCh) - warto
ść
ś
rednia st
ęŜ
enia, które nie
powinno spowodowa
ć
ujemnych zmian w stanie zdrowia pracownika, je
Ŝ
eli wyst
ę
puje w
ś
rodowisku
pracy nie dłu
Ŝ
ej ni
Ŝ
15 minut i nie cz
ęś
ciej ni
Ŝ
2 razy w czasie zmiany roboczej, w odst
ę
pnie nie
krótszym ni
Ŝ
1 godzina,
Najwy
Ŝ
sze dopuszczalne st
ęŜ
enie pułapowe (NDSP) – które ze wzgl
ę
du na zagro
Ŝ
enie zdrowia
lub
Ŝ
ycia pracownika nie mo
Ŝ
e by
ć
w
ś
rodowisku pracy przekroczone w
Ŝ
adnym momencie,
Najwy
Ŝ
sze kierownictwo – osoba lub grupa osób stanowi
ą
cych wewn
ą
trz organizacji przepisy i
wymagania oraz kształtuj
ą
cych polityk
ę
i wyznaczaj
ą
cych cele tej organizacji,
Nara
Ŝ
enie (ekspozycja) – to podleganie oddziaływaniu czynników niebezpiecznych, szkodliwych
lub uci
ąŜ
liwych zwi
ą
zanych z wykonywaniem pracy.
Ocena ryzyka zawodowego – mo
Ŝ
na rozumie
ć
jako dokładne sprawdzenie i ocen
ę
, co w miejscu
pracy mo
Ŝ
e zaszkodzi
ć
lub wyrz
ą
dzi
ć
krzywd
ę
pracownikom. Dzi
ę
ki niej mo
Ŝ
na zweryfikowa
ć
czy
zastosowano wystarczaj
ą
ce
ś
rodki ograniczaj
ą
ce lub eliminuj
ą
ce zagro
Ŝ
enia oraz okre
ś
li
ć
, co
nale
Ŝ
y jeszcze zrobi
ć
, aby do tego doprowadzi
ć
.
Ochrona przeciwpo
Ŝ
arowa - jest bardzo szerokim poj
ę
ciem zwi
ą
zanym z zapobieganiem i
zwalczaniem po
Ŝ
arów. Ustawa o ochronie przeciwpo
Ŝ
arowej
[1]
polega na realizacji przedsi
ę
wzi
ęć
maj
ą
cych na celu ochron
ę
Ŝ
ycia, zdrowia i mienia lub
ś
rodowiska przed po
Ŝ
arem, kl
ę
sk
ą
Ŝ
ywiołow
ą
lub innym miejscowym zagro
Ŝ
eniem poprzez:
−
zapobieganie powstaniu i rozprzestrzenianiu si
ę
po
Ŝ
aru, kl
ę
ski
Ŝ
ywiołowej lub innego
miejscowego zagro
Ŝ
enia,
−
zapewnienie sił i
ś
rodków do zwalczania po
Ŝ
aru, kl
ę
ski
Ŝ
ywiołowej lub innego miejscowego
zagro
Ŝ
enia,
−
prowadzenie działa
ń
ratowniczych.
Osłona – jaki
ś
element lub zestaw elementów konstrukcyjnych słu
Ŝą
cy do ochrony człowieka
przed niebezpiecznymi lub uci
ąŜ
liwymi wpływami pracuj
ą
cych cz
ęś
ci, mechanizmów i układów
roboczych maszyny lub innego urz
ą
dzenia technicznego.
Pierwsza pomoc - zespół czynno
ś
ci podejmowanych w celu ratowania osoby w stanie nagłego
zagro
Ŝ
enia zdrowotnego wykonywanych przez osob
ę
znajduj
ą
c
ą
si
ę
w miejscu zdarzenia, w tym
równie
Ŝ
z wykorzystaniem udost
ę
pnionych do powszechnego obrotu wyrobów medycznych oraz
produktów leczniczych. – definicja na podstawie ustawy z dni 8 wrze
ś
nia 2006 r. o Pa
ń
stwowym
Ratownictwie Medycznym.
PIP - Pa
ń
stwowa Inspekcja Pracy, polski organ nadzoru i kontroli przestrzegania prawa pracy, w
szczególno
ś
ci przepisów oraz zasad bezpiecze
ń
stwa i higieny pracy.
PIS - Pa
ń
stwowa Inspekcja Sanitarna, wyspecjalizowana instytucja wykonuj
ą
ca zadania z
zakresu zdrowia publicznego, poprzez sprawowanie kontroli i nadzoru nad warunkami higieny w
ró
Ŝ
nych dziedzinach
Ŝ
ycia. Inspekcja gromadzi równie
Ŝ
m.in. dane epidemiologiczne dotycz
ą
ce
niektórych chorób oraz wydaje decyzje w zakresie chorób zawodowych.
Polska Norma (PN) - jest norm
ą
o zasi
ę
gu krajowym, któr
ą
przyj
ę
to w drodze konsensu, a
nast
ę
pnie zatwierdzono przez Polski Komitet Normalizacyjny (PKN). PKN nie jest
odpowiedzialny za tre
ść
norm, lecz nadzoruje on tylko zgodno
ść
procesów ustalania norm z
wewn
ę
trznymi przepisami PKN.
Prawdopodobie
ń
stwo – mo
Ŝ
liwo
ść
, szansa wydarzenia si
ę
czego
ś
.
Przyczyny zewn
ę
trznej wypadku - powszechnie przyjmuje si
ę
jednak,
Ŝ
e mo
Ŝ
e ni
ą
by
ć
ka
Ŝ
dy
czynnik pochodz
ą
cy spoza organizmu poszkodowanego pracownika, mog
ą
cy wywoła
ć
szkodliwe
skutki, w tym tak
Ŝ
e doprowadzi
ć
do pogorszenia si
ę
stanu zdrowia chorego pracownika, np. urazy
powstałe wskutek działania maszyn, pojazdów czy innych osób. Czynnikiem zewn
ę
trznym
mog
ą
cym spowodowa
ć
wypadek jest tak
Ŝ
e oddziaływanie takich elementów: jak energia
elektryczna, wysoka lub niska temperatura, hałas lub wstrz
ą
sy. Ponadto czynnikiem zewn
ę
trznym
mo
Ŝ
e by
ć
tak
Ŝ
e działanie sił przyrody.
Ryzyko – to kombinacja cz
ę
sto
ś
ci lub prawdopodobie
ń
stwa wyst
ą
pienia okre
ś
lonego zdarzenia
wywołuj
ą
cego zagro
Ŝ
enie i konsekwencji zwi
ą
zanych z tym zdarzeniem.
Ryzyko resztkowe – ryzyko, jakie pozostaje po zastosowaniu (wprowadzeniu)
ś
rodka ochronnego.
Ryzyko zawodowe – to prawdopodobie
ń
stwo wyst
ą
pienia niepo
Ŝą
danych zdarze
ń
zwi
ą
zanych z
wykonywan
ą
prac
ą
powoduj
ą
cych straty w szczególno
ś
ci wyst
ą
pienia u pracowników
niekorzystnych skutków zdrowotnych w wyniku zagro
Ŝ
e
ń
zawodowych w
ś
rodowisku pracy lub
sposobu wykonywania pracy.
SIP - Społeczna inspekcja pracy to słu
Ŝ
ba społeczna pełniona przez pracowników. Jej głównym
celem jest zapewnienie przez zakłady pracy bezpiecznych i higienicznych warunków pracy oraz
ochrona uprawnie
ń
pracowniczych, gwarantowanych zatrudnionym w przepisach prawa pracy.
Słu
Ŝ
ba BHP - to wyodr
ę
bniona w strukturach firmy jedno- lub wieloosobowa komórka
organizacyjna, w której gestii le
Ŝ
y doradztwo oraz kontrola działa
ń
pracodawcy w zakresie
bezpiecze
ń
stwa i higieny pracy.
Stanowisko pracy - przestrze
ń
pracy, wraz z wyposa
Ŝ
eniem w
ś
rodki i przedmioty pracy, w której
pracownik lub zespół pracowników wykonuje prac
ę
.
Strata – fizyczne naruszenie lub/i uszkodzenie zdrowia lub przedmiotu (rzeczy).
Strefa zagro
Ŝ
enia – przestrze
ń
w otoczeniu stanowiska pracy, w której mo
Ŝ
e wyst
ą
pi
ć
zagro
Ŝ
enie
bezpiecze
ń
stwa, utraty zdrowia lub
Ŝ
ycia przebywaj
ą
cych tam osób.
Substancja chemiczna - to pierwiastek chemiczny lub jego zwi
ą
zek w stanie, w jakim
wyst
ę
puje w przyrodzie lub zostaje uzyskana za pomoc_ procesu produkcyjnego z wszelkimi
dodatkami wymaganymi do zachowania ich trwało
ś
ci oraz wszelkimi zanieczyszczeniami
powstałymi w wyniku zastosowanego procesu, wył
ą
czaj
ą
c rozpuszczalniki, które mo
Ŝ
na oddzieli
ć
bez wpływu na stabilno
ść
i skład substancji.
Substancje dra
Ŝ
ni
ą
ce - substancje i preparaty niewykazuj
ą
ce działania
Ŝ
r
ą
cego, które w
przypadku krótkotrwałego, długotrwałego lub wielokrotnego kontaktu ze skór
ą
lub błon
ą
ś
luzow
ą
mog
ą
powodowa
ć
ich stany zapalne (Rozporz
ą
dzenie Ministra Zdrowia z dnia 4 wrze
ś
nia 2007 r.
zmieniaj
ą
ce rozporz
ą
dzenie w sprawie kryteriów i sposobu kwalifikacji substancji i preparatów
chemicznych .
Substancje mutagenne – substancje i preparaty, które przyjmowane drog
ą
pokarmow
ą
,
wchłaniane drog
ą
oddechow
ą
lub przez skór
ę
mog
ą
by
ć
przyczyn
ą
dziedzicznych wad
genetycznych lub wzrostu cz
ę
stotliwo
ś
ci jego wyst
ę
powania (Rozporz
ą
dzenie Ministra Zdrowia z
dnia 4 wrze
ś
nia 2007 r. zmieniaj
ą
ce rozporz
ą
dzenie w sprawie kryteriów i sposobu kwalifikacji
substancji i preparatów chemicznych
Substancje niebezpieczne dla
ś
rodowiska - substancje i preparaty, które po przedostaniu si
ę
do
ś
rodowiska stwarzaj
ą
lub mog
ą
stwarza
ć
natychmiastowe lub opó
ź
nione zagro
Ŝ
enie dla jednego
lub wi
ę
cej liczby składników
ś
rodowiska (Rozporz
ą
dzenie Ministra Zdrowia z dnia 4 wrze
ś
nia 2007
r. zmieniaj
ą
ce rozporz
ą
dzenie w sprawie kryteriów i sposobu kwalifikacji substancji i preparatów
chemicznych.
Substancja niebezpieczna – jest to substancja stwarzaj
ą
ca zagro
Ŝ
enie dla zdrowia człowieka i/lub
ś
rodowiska zakwalifikowana, co najmniej do jednej z nast
ę
puj
ą
cych kategorii: bardzo toksyczne,
toksyczne, szkodliwe,
Ŝ
r
ą
ce, dra
Ŝ
ni
ą
ce, uczulaj
ą
ce, rakotwórcze, mutagenne, działaj
ą
ce szkodliwie
na rozrodczo
ść
, łatwo palne, wysoce łatwopalne, skrajnie łatwopalne, o wła
ś
ciwo
ś
ciach
utleniaj
ą
cych i wybuchowych, niebezpieczne dla
ś
rodowiska .
Substancje i preparaty bardzo toksyczne – substancje i preparaty, które w przypadku połkni
ę
cia,
wchłoni
ę
cia drog
ą
oddechow
ą
lub przez skór
ę
ich małych ilo
ś
ci mog
ą
spowodowa
ć
zgon albo ostre
lub przewlekłe niekorzystne skutki dla zdrowia człowieka (Rozporz
ą
dzenie Ministra Zdrowia z dnia
4 wrze
ś
nia 2007 r. zmieniaj
ą
ce rozporz
ą
dzenie w sprawie kryteriów i sposobu kwalifikacji substancji
i preparatów chemicznych.
Substancje rakotwórcze – substancje i preparaty, które przyjmowane drog
ą
pokarmow
ą
,
wchłaniane drog
ą
oddechow
ą
lub przez skór
ę
mog
ą
by
ć
przyczyn
ą
raka lub wzrostu cz
ę
stotliwo
ś
ci
jego wyst
ę
powania (Rozporz
ą
dzenie Ministra Zdrowia z dnia 4 wrze
ś
nia 2007 r. zmieniaj
ą
ce
rozporz
ą
dzenie w sprawie kryteriów i sposobu kwalifikacji substancji i preparatów chemicznych .
Substancje szkodliwe – substancje i mieszaniny, które w przypadku połkni
ę
cia, wchłoni
ę
cia drog
ą
oddechow
ą
lub przez skór
ę
ich małych ilo
ś
ci mog
ą
spowodowa
ć
zgon albo ostre lub przewlekłe
niekorzystne skutki dla zdrowia człowieka (Rozporz
ą
dzenie Ministra Zdrowia z dnia 4 wrze
ś
nia
2007 r. zmieniaj
ą
ce rozporz
ą
dzenie w sprawie kryteriów i sposobu kwalifikacji substancji i
preparatów chemicznych
Substancje uczulaj
ą
ce - substancje i preparaty, które w przypadku połkni
ę
cia, wchłoni
ę
cia drog
ą
oddechow
ą
lub przez skór
ę
ich małych ilo
ś
ci mog
ą
wywoła
ć
stan nadwra
Ŝ
liwo
ś
ci, a kolejne
nara
Ŝ
enie na substancje spowoduje niekorzystne dla zdrowia człowieka charakterystyczne skutki
(Rozporz
ą
dzenie Ministra Zdrowia z dnia 4 wrze
ś
nia 2007 r. zmieniaj
ą
ce rozporz
ą
dzenie w sprawie
kryteriów i sposobu kwalifikacji substancji i preparatów chemicznych
Substancje toksyczne – substancje i mieszaniny, które w przypadku połkni
ę
cia, wchłoni
ę
cia drog
ą
oddechow
ą
lub przez skór
ę
ich małych ilo
ś
ci mog
ą
spowodowa
ć
zgon albo ostre lub przewlekłe
niekorzystne skutki dla zdrowia człowieka (Rozporz
ą
dzenie Ministra Zdrowia z dnia 4 wrze
ś
nia
2007 r. zmieniaj
ą
ce rozporz
ą
dzenie w sprawie kryteriów i sposobu kwalifikacji substancji i
preparatów chemicznych .
.Substancje
Ŝ
r
ą
ce – substancje i preparaty, które w zetkni
ę
ciu z
Ŝ
ywymi tkankami mog
ą
powodowa
ć
ich zniszczenie (Rozporz
ą
dzenie Ministra Zdrowia z dnia 4 wrze
ś
nia 2007 r.
zmieniaj
ą
ce rozporz
ą
dzenie w sprawie kryteriów i sposobu kwalifikacji substancji i preparatów
chemicznych,
Ś
miertelny wypadek przy pracy to wypadek, w wyniku którego nast
ą
piła
ś
mier
ć
w okresie
nieprzekraczaj
ą
cym 6 miesi
ę
cy od dnia wypadku.
Ś
rodki ochrony indywidualnej – s
ą
to
ś
rodki przeznaczone do ochrony człowieka przed
niebezpiecznymi i szkodliwymi czynnikami, które mog
ą
wyst
ę
powa
ć
pojedynczo lub ł
ą
cznie w
ś
rodowisku pracy.
Ś
rodki ochrony zbiorowej – to
ś
rodki przeznaczone do jednoczesnej ochrony grupy ludzi w tym
tak
Ŝ
e pojedynczych osób przed niebezpiecznymi i szkodliwymi czynnikami b
ę
d
ą
ce rozwi
ą
zaniami
technicznymi, stosowanymi w pomieszczeniach pracy, maszynach i innych urz
ą
dzeniach.
Ś
rodowisko pracy – to warunki
ś
rodowiska materialnego (okre
ś
lonego czynnikami biologicznymi,
chemicznymi i fizycznymi), w którym odbywa si
ę
proces pracy.
Szacowanie ryzyka – nadanie materialnej cechy elementom ryzyka:
- ocena prawdopodobie
ń
stwa wyst
ą
pienia zdarzenia niebezpiecznego
- okre
ś
lenie stopnia mo
Ŝ
liwej straty/konsekwencji zwi
ą
zanych z tym zdarzeniem
Szkoda – (strata, skutek) fizyczny uraz lub/i utrata
Ŝ
ycia, zdrowia lub maj
ą
tku (warto
ś
ci
materialnych).
UDT - Urz
ą
d Dozoru Technicznego jest centralnym organem administracji pa
ń
stwowej realizuj
ą
cym
zadania zwi
ą
zane z wykonywaniem dozoru technicznego w zakresie ustalonym w ustawie o
dozorze technicznym aktach wykonawczych do tej ustawy.
Uraz - jest okre
ś
lany jako uszkodzenie tkanek ciała lub narz
ą
dów człowieka wskutek działania
czynnika zewn
ę
trznego.
Urz
ą
dzenia ochronne – to osłony lub takie urz
ą
dzenia, które b
ę
d
ą
spełnia
ć
jedn
ą
lub wi
ę
cej z
nast
ę
puj
ą
cych funkcji:
−
zapobiegaj
ą
dost
ę
powi do stref niebezpiecznych,
−
powstrzymuj
ą
ruchy elementów niebezpiecznych zanim pracownik znajdzie si
ę
w strefie
niebezpiecznej,
−
nie pozwalaj
ą
na wł
ą
czenie ruchu elementów niebezpiecznych je
ś
li pracownik znajduje si
ę
w strefie niebezpiecznej,
−
zapobiegaj
ą
naruszeniu normalnych warunków pracy maszyn i innych urz
ą
dze
ń
technicznych,
−
nie pozwalaj
ą
na uaktywnienie innych czynników niebezpiecznych lub szkodliwych.
Warto
ść
dopuszczalna (normatyw higieniczny) – prawnie ustanowiona
ś
rednia warto
ść
st
ęŜ
enia
czynnika szkodliwego dla zdrowia, z któr
ą
porównywane s
ą
wyniki pomiarów tego czynnika w
powietrzu
ś
rodowiska pracy w celu oceny nara
Ŝ
enia pracowników.
Wentylacja – planowany nawiew i usuwanie powietrza z obsługiwanego pomieszczenia.
Wentylacja grawitacyjna – wentylacja naturalna za pomoc
ą
przewodów zamontowanych pionowo
lub co najwy
Ŝ
ej pod k
ą
tem 45°.
Wentylacja mechaniczna – wentylacja ze wspomaganiem zasilanych elektrycznie urz
ą
dze
ń
wprawiaj
ą
cych powietrze w ruch.
Wypadek przy pracy – okre
ś
la si
ę
nagłe zdarzenie wywołane przyczyn
ą
zewn
ę
trzn
ą
, powoduj
ą
ce
uraz lub
ś
mier
ć
, które nast
ą
piło w zwi
ą
zku z prac
ą
:
−
podczas wykonywania lub w zwi
ą
zku z wykonywaniem przez pracownika zwykłych
czynno
ś
ci albo polece
ń
przeło
Ŝ
onych,
−
podczas wykonywania lub w zwi
ą
zku z wykonywaniem przez pracownika czynno
ś
ci na
rzecz pracodawcy, nawet bez polecenia,
−
w czasie pozostawania pracownika w dyspozycji pracodawcy w drodze mi
ę
dzy siedzib
ą
pracodawcy a miejscem wykonywania obowi
ą
zku wynikaj
ą
cego ze stosunku pracy.
Wypadek w drodze do pracy lub z pracy – to zdarzenie nagłe wywołane przyczyn
ą
zewn
ę
trzn
ą
,
które nast
ą
piło w drodze do lub z miejsca wykonywania zatrudnienia lub innej działalno
ś
ci
stanowi
ą
cej tytuł ubezpieczenia rentowego, je
Ŝ
eli droga ta była najkrótsza i nie została przerwana.
Jednak uwa
Ŝ
a si
ę
,
Ŝ
e wypadek nast
ą
pił w drodze do pracy lub z pracy, mimo
Ŝ
e droga została
przerwana, je
Ŝ
eli przerwa była
Ŝ
yciowo uzasadniona i jej czas nie przekraczał granic potrzeby, a
tak
Ŝ
e wówczas, gdy droga, nie b
ę
d
ą
c drog
ą
najkrótsz
ą
, była dla ubezpieczonego, ze wzgl
ę
dów
komunikacyjnych, najdogodniejsza.
Wyznaczanie dopuszczalno
ś
ci ryzyka (warto
ś
ciowanie ryzyka) – formułowanie s
ą
du
o ryzyku/okre
ś
lanie warto
ś
ci ryzyka wg przyj
ę
tych kryteriów.
Zagro
Ŝ
enie – to stan
ś
rodowiska pracy mog
ą
cy spowodowa
ć
wypadek lub chorob
ę
Zagro
Ŝ
enie znacz
ą
ce - zagro
Ŝ
enie mog
ą
ce spowodowa
ć
powa
Ŝ
ne i nieodwracalne uszkodzenie
zdrowia lub
ś
mier
ć
, wyst
ę
puj
ą
ce w szczególno
ś
ci przy wykonywaniu prac szczególnie
niebezpiecznych.
Zarz
ą
dzanie ryzykiem – ci
ą
gły proces oceny oraz eliminowania lub, co najmniej ograniczania
ryzyka.
Zarz
ą
dzanie bezpiecze
ń
stwem pracy – to cz
ęść
ogólnego systemu zarz
ą
dzania, która obejmuje
struktur
ę
organizacyjn
ą
, planowanie, odpowiedzialno
ść
, zasady post
ę
powania, procedury, procesy i
zasoby potrzebne do opracowania, wdra
Ŝ
ania, realizowania, przegl
ą
du oraz utrzymywania polityki
bezpiecze
ń
stwa i higieny pracy
Zbiorowy wypadek - za zbiorowy wypadek przy pracy uwa
Ŝ
a si
ę
wypadek, któremu – w wyniku
tego samego zdarzenia – uległy co najmniej dwie osoby.
Zwi
ą
zek z prac
ą
- nale
Ŝ
y wi
ę
c przyj
ąć
,
Ŝ
e zwi
ą
zek z prac
ą
jest to powi
ą
zanie wypadku z
wykonywaniem czynno
ś
ci zmierzaj
ą
cych do realizacji zada
ń
pracodawcy, do których pracownik
zobowi
ą
zał si
ę
w umowie o prac
ę
, albo b
ę
d
ą
cych przedmiotem polece
ń
przeło
Ŝ
onych (które wi
ąŜą
pracownika), albo te
Ŝ
podj
ę
tych nawet samorzutnie przez pracownika w interesie pracodawcy.