JAKIE SĄ KORZYŚCI W WADY POLITYKI 

REGIONALNEJ W HISZPANII I PORTUGALII? 

 
źródło: CIE 
 
Zarówno  Hiszpania,  jak  i  Portugalia  należą  do  największych  beneficjentów 
Funduszy  Strukturalnych  i  Funduszu  Kohezyjnego.  W  przypadku  obu  tych 
państw demokratyzacja wiązała się z przywróceniem autonomii regionom, przy 
czym była ona większa w przypadku regionów hiszpańskich.   
 
Ze  względu  na  niski  poziomu  PKB  jako  obszar  celu  1  zakwalifikowano  całą 
Portugalię, a w Hiszpanii 10 spośród 17 wspólnot autonomicznych (obecnie 9). 
Korzyści  związane  z  objęciem  obu  tych  krajów  polityką  regionalną  UE 
wynikały  przede  wszystkim  z  efektywnego  wykorzystania  przyznanych 
środków i przeznaczenia ich na podnoszenie kwalifikacji zawodowych i wzrost 
zatrudnienia,  poprawę  warunków  konkurencyjności  przedsiębiorstw  oraz 
wzmocnienie ekonomicznego potencjału regionów, a także niwelowania bardzo 
dużych różnic, jakie występują między regionami. Udział w polityce regionalnej 
UE  pomógł  w  stworzeniu  podstaw  do  udoskonalenia  narodowej  polityki 
regionalnej,  jej  koordynacji  i  skupienia  na  wybranych  priorytetach.  W  obu 
krajach  wypracowano  własne  systemy  zarządzania  środkami  i  utworzono 
wyspecjalizowane instytucje. W Portugalii zarządzanie środkami pomocowymi 
powierzono wyspecjalizowanym instytucjom i jest ono silnie scentralizowane, w 
Hiszpanii  natomiast  uległo  ewolucji  –  początkowo  było  również  w  wyłącznej 
gestii  rządu,  ale  na  początku  lat  90-tych  regiony  zostały  włączone  w 
opracowywanie  programów  poprzez  m.in.  powołanie  konferencji  sektorowych 
oraz  instancji  konsultacyjnej,  dzięki  czemu  obecnie  wspólnoty  autonomiczne 
zarządzają  już  przeciętnie  około  1/3  funduszy.  Miedzy  systemami 
instytucjonalnymi występują dość znaczne różnice – np. w Hiszpanii dość dużą 
rolę odgrywają agencje rozwoju regionalnego, które w Portugalii mają o wiele 
mniejsze  znaczenie.  Kluczowe  znaczenie  w  Portugalii  ma  Ministerstwo 
Planowania i Komitety Koordynacyjne – w Hiszpanii Ministerstwo Gospodarki 
i Finansów oraz Komitet Inwestycji Publicznych. Jest to charakterystyczne dla 
polityki regionalnej UE, która państwom członkowskim zostawia dużą swobodę 
w organizowaniu zarządzania środkami z funduszy. 
 
W  opracowaniach  dotyczących  realizowania  polityki  regionalnej  UE  w  tych 
krajach,  jako  niedociągnięcie  najczęściej  wymienia  się  jeszcze  niedoskonały 
system  monitoringu  i  ewaluacji  w  Portugalii  oraz  zbyt  mały  w  obu  krajach 
udział  regionów  w  realizowaniu  polityki  UE,  co  jest  niezgodne  z  zasadą 
subsydiarności.