Lekcja 16: bhaviṣyantī
1
16
C
ZAS
P
RZYSZŁY
P
ROSTY
Temat: √g + sya (seṭowe: i + sya = iṣya)
Odmiana: końcówki tzw. prymarne – czyli jak ind. praes. P i Ā
√kr̥ 8PĀ karoti, kurute - kariṣyati, -te [robić]
√ji 1PĀ jayati, -te - jeṣyati, -te [zwyciężać]
√śru 5P śṛṇoti, śṛnute - śroṣyati, -te [słuchać]
setowe:
√īkṣ 1P īkṣati – īkṣiṣyati, –e (ppp: īkṣita) [widzieć]
√iṣ 6PĀ icchati – eṣiṣyati, -e (chociaż ppp: iṣṭa)
[chcieć]
√bhū 1PĀ bhavati – bhaviṣyati (ppp: bhavita) [być]
10 klasa zachowuje cechę -ay w temacie, wsuwka -i-
niemal zawsze:
√kath 10P kathayati – kathayiṣyati [opowiadać]
√cur 10P corayati - corayiṣyati [kraść]
√ghuṣ 10P ghoṣayati - ghoṣayiṣyati [głosić]
nosówki w wygłosie:
√gam 1P gacchati - gaṃsyati lub gamiṣyati
√han 2PĀ hanti, hate - haṃsyati lub haniṣyati
sandhi:
√diś 1P diśati – dekṣyati [pokazywać]
√dr̥ś 1PĀ paśyati, -te – drakṣyati [widzieć]
√vac 2P vakti - vakṣyati [mówić]
√muc 6PĀ muñcati, -te - mokṣyati, -te [uwalniać
(się)]
√śak 5P śaknoti - śakṣyati [móc]
√labh 1Ā labhate - lapsyate [osiągać]
√prach 1P pr̥cchati - prakṣyati [pytać]
Ćwiczenia:
1) yadā sarvasya duḥkhasya kāraṇaṃ bodhiṣyāmi tadā buddho bhaviṣyāmi
2) lokamavatīrtvā rāmasya rūpe piśācaṃ rākṣasaṃ rāvaṇo nāma viṣnurhaṃsyati
3) bhārataṃ gamiṣyāmi himālayaṃ ca drakṣyāmīti nirdiśya prayāṇamārabhata
4) anyasmindeśe duḥkhena kālaṃ neṣyati svadeśa eva sukḥam labdhum śakṣyati
5) sukhatṛṣṇām kanakena ṣāḍavena līlābhiranyairvā laukikadravyair nāparīṣyasi
6) yadyahaṃ tamadya na drakṣyāmi tadā tvāṃ tasyāgatihetuṃ prakṣyāmi
7) saḥ kaviḥ sūkṣmāṃśchabdānvittvā kāvyaṃ saṃkariṣyati taṃ ca nṛpāya śaṃsiṣyati
8) asmākaṃ pretān sambandhūn svargagatān manyema tathā ca na śuciṣyāmaḥ
Zaimek wskazujący adas „tamten, tam dalej” (opozycja z idam „ten, bliższy”)
sg dl pl
m n f m n f m n f
N
असौ
अदः
असौ
अमू
अमी
अमूिन
अमूः
Acc
अमुम्
अमूम्
अमून्
I
अमुना
अमुया
अमूभ्याम्
अमीिभः
अमूिभः
D
अमुष्मै
अमुष्यै
अमीभ्यः
अमूभ्यः
Abl
अमुषमात्
अमुष्याः
G
अमुष्य
अमुयोः
अमीषाम्
अमूषाम्
L
अमुिष्मन्
अमुष्याम्
अमीषु
अमूषु
Lekcja 16: bhaviṣyantī
2
Czytanki
z 12 ks. Mahabharaty, monolog Maṅkiego (fragmenty)
12,171.020a saṃcitaṃ saṃcitaṃ dravyaṃ naṣṭaṃ tava punaḥ punaḥ
12,171.020c kadā vimokṣyase mūḍha dhanehāṃ dhanakāmuka
12,171.020d paripanthika sarvasya śreyasaḥ pāpasaṃśraya
12,171.021a aho nu mama bāliśyaṃ yo 'haṃ krīḍanakas tava
12,171.021b kleśair nānāvidhair nityaṃ saṃyojayasi nirghṛṇa
12,171.021c kiṃ naiva jātu puruṣaḥ pareṣāṃ preṣyatām iyāt
12,171.024a tyajāmi kāma tvāṃ caiva yac ca kiṃ cit priyaṃ tava
12,171.024c tavāhaṃ sukham anvicchann ātmany upalabhe sukham
12,171.025a kāma jānāmi te mūlaṃ saṃkalpāt kila jāyase
12,171.025c na tvāṃ saṃkalpayiṣyāmi samūlo na bhaviṣyasi
12,171.026a īhā dhanasya na sukhā labdhvā cintā ca bhūyasī
12,171.026c labdhanāśo yathā mṛtyur labdhaṃ bhavati vā na vā
12,171.039a pātālam iva duṣpūro māṃ duḥkhair yoktum icchasi
12,171.039c nāham adya samāveṣṭuṃ śakyaḥ kāma punas tvayā
12,171.040a nirvedam aham āsādya dravyanāśād yadṛcchayā
12,171.040c nirvṛtiṃ paramāṃ prāpya nādya kāmān vicintaye
12,171.041a atikleśān sahāmīha nāhaṃ budhyāmy abuddhimān
12,171.041c nikṛto dhananāśena śaye sarvāṅgavijvaraḥ
12,171.042a parityajāmi kāma tvāṃ hitvā sarvamanogatīḥ
12,171.042c na tvaṃ mayā punaḥ kāma nasyoteneva raṃsyase
12,171.046a tasmāt kāmaś ca lobhaś ca tṛṣṇā kārpaṇyam eva ca
12,171.046c tyajantu māṃ pratiṣṭhantaṃ sattvastho hy asmi sāṃpratam
12,171.050a eṣa brahmapraviṣṭo 'haṃ grīṣme śītam iva hradam
12,171.050c śāmyāmi parinirvāmi sukham āse ca kevalam
Lekcja 16: bhaviṣyantī
3
z Hitopadeśi - o braminie i garnkach:
AiSt devIkae”aniç ngre devzmaR nam äaü[> , ten mhaiv;uvTs<³a<Tya< z−upU[Rzrav @k> àaÝ> ,
tmadayasaE ku<-karSy -a<fpU[Rm<fpEdeze raEÔe[akuilt> suÝ> , tt> z−ur]awRe hSte
d<fmekmadayaic<tyt! , y*h< z−uzrav< iv³Iy dz kpdRkaNàaPSyaim tdaÇEv tE>
kpdRkE"Rqzravaidkmup³Iyanekxa v&ÏEStÏnE> pun> pun> pUgvôaidkmup³Iy iv³Iy l]s<Oyain xnain
k«Tva ivvahctuòy< kir:yaim , An<tr< tasu spÆI;u êpyaEvnvtI ya tSyamixkanurag< kir:yaim ,
spTNyae yda Ö<Ö< kir:y<it tda kaepakulae=h< ta lgufen kafiy:yamITyi-xay lguf> i]Ý> , ten
z−uzravíUi[Rtae -a<fain vhUin -¶ain ttSten zBdenagten ku<-kare[ twaivxain -a<faNyvlaeKy
äaü[iStrSk«tae m<fpaÓih:k«tí .
Słówka
aṅga (n) - część, członek (np. ciała)
ati (prefix) - prze-, nad-, super-, wszech-, etc. - nadaje
odcień wyjątkowości, nadzwyczajności, itp.
adhika (mfn) - dodatkowy, nadmiarowy, przewyższający,
większy, bardziejszy, etc.
anantara (mfn) - ciągły, nieprzerwany; -am - (zaraz) potem
anurāga (m) - przywiązanie, namiętność, miłość
anvicchant (mfn) - poszukując(y), dążąc(y) (imiesłów praes.
act. od anu
√iṣ; N.sg.m. anvicchan)
abuddhimat (mfn) - nieposiadający rozumu, głupi (N.sg.m.:
abuddhimān)
abhi
√dhā (3P) -dadhāti - powiedzieć, nazwać, wyjaśnić
ava √tr̥̅ (1P) avatarati – zstąpić, zejść (temat fut.: tariṣya/
tarīṣya)
ava
√lok (1Ā) avalokate - spoglądać, patrzeć na, widzieć,
zauważać
aho - partykuła wyrażająca zaskoczenie
ākulita (mfn) - zmieszany, oszołomiony,
zdezorientowany
ā
√dā (3PĀ) ādadāti, ādatte - przyjąć, wziąć, otrzymać
ā √pṝ (3,9P) piparti, pṛṇāti - wypełnić, napełnić, spełnić
(temat fut.: parīṣya)
ā √rabh (1Ā) ārabhate – rozpocząć, podjąć
√ās 2Ā āste - siedzieć, zasiadać, tkwić w (1sg.ind.praes.:
āse)
ā √sad 1P āsīdati - zasiąść, dosięgnąć
√i (2P) eti - iść, przychodzić, docierać, osiągać, stawać się
īhā (f) - pragnienie, żądza
√kaḍ (10P, caus.) kāḍayati - rozdzielić, rozłączyć, rozłamać
kāmuka (mfn) - pragnący, pożądający
kārpaṇya (n) - skąpstwo
kila - zaprawdę, w istocie (partykuła potwierdzająca)
kumbha (m) - dzban, garnek (gliniany)
kevala (mfn) - jedyny, osobny, wyłączny, sam
kopa (m) - wściekłość, gniew, szał
√krī (9PĀ) krīṇāti, krīṇīte - kupować
krīḍanaka (m) - zabawka
kleśa (m) - cierpienie, udręka, niedola, przeszkoda
grīṣma (m) - lato, pora gorąca
cintā (f) - troska, zmartwienie
√cūrṇ (10P) cūrṇayati - rozbić (w pył), zmiażdżyć, zmielić,
strzaskać, etc.
jātu - w ogóle, wcale - partykuła wyrażająca wątpienie,
niechęć, potępienie
Lekcja 16: bhaviṣyantī
4
√jñā 9PĀ jānāti, -nite - znać, wiedzieć
tathāvidha (mfn) - tego rodzaju, będący w takim stanie
tiras
√kr̥ - odsunąć, usunąć, wygnać, znieważyć, lżyć,
urągać
tṛṣṇā (f) - pragnienie
duṣpūra (mfn) - trudny do napełnienia, niewyczerpany, bez
dna
dravya (n) - rzecz, dobro, majątek; substancja, byt
dvaṃdva (n) - tutaj: kłótnia
nasyota (mfn) - ciągnięty za nos, przywiązany za nos
nānā (mfn) - różnorodny, wieloraki
nāśa (m) - zniszczenie
ni √kr̥ 8PĀ nikaroti, -rute - poniżyć, pokonać, upokorzyć
nirghr̥ṇa (mfn) - okrutny, bezlitosny
nir √diś (6P) nirdiśati - określać, przepowiadać,
stwierdzać, ustalać
nirvr̥ti (f) - kompletna satysfakcja, ukojenie, wyzwolenie,
nirveda (m) - niezaangażowanie, obojętność, wstręt, odraza
nu - partykuła wzmacniająca, potwierdzająca
pari √tyaj 1PĀ parityajati, -te - porzucać, opuszczać
parinir √vā 1P parinirvati - całkowicie wygasnąć, osiągnąć
zniweczenie / wyzwolenie
paripanthika (m) - przeciwnik, wróg (od pari-panthan -
„przeciw-droga”)
pātāla (n) - piekło
pāpa (n) - zło, grzech, przewina
pratiṣṭhat (mfn) - stały, pewny, niewzruszony
(Acc.sg.m.: pratiṣṭhantam)
prayāṇa (n) - podróż
pra √āp 5P prāpnoti - osiągnąć, zdobyć
pra √i (=√pre) (6P) praiti - odejść, umrzeć
priya (mfn) - ukochany, ulubiony, drogi, miły (komuś)
preṣyatā (f) - niewola, stan bycia podległym/służącym
bahiṣ
√kr̥ - wypędzić, wygnać, usunąć
bāliśya (n) - dziecinność, bezmyślność, głupota
bhagna (mfn) (p.p.p. od
√bhañj) - zepsuty, złamany,
rozbity, etc.
bhāṇḍa (m) - naczynie (dowolne)
bhūyas (mfn) (f: -sī) - powiększający się, większy, wielki
maṇḍapa (m) - pawilon, namiot, altana, szopa, etc.
manogati (f) - pragnienie, życzenie
mahāviṣuvatsaṃkrānti (f) - święto równonocy
mūla (m) - korzeń
yadr̥cchayā (nieodm.) - nieoczekiwanie, przypadkiem,
spontanicznie
√yuj 7PĀ yunakti, yuñkte - przywiązać, związać
yauvana (n) - młodość
rakṣā (f) - ochrona
√ram 1Ā ramate - radować się, cieszyć (czymś), bawić
się, igrać
rāvana (m) – Rawana, imię własne
rūpa (n) - forma, kształt, postać
raudra (m) - upał, żar, gorąco
lakṣa (n) - sto tysięcy (lakh)
laguḍa (m) - kij
-vat (n), -vant (m), -vatī (f) - końcowka tworząca
possesiwa („posiadający, wyposażony w, cechujący się”)
vi
√krī (9Ā) vikrīṇīte - sprzedawać, handlować
vi √cint 10PĀ vicintayati, -te - postrzegać, rozróżniać,
rozważać, troszczyć się
vijvara (mfn) - wolny od gorączki / cierpienia
vittvā - abs. od
√vid 4PĀ vindati, -te - znajdować
vi √muc 1PĀ vimuñcati, -te - odwiązać, uwolnić (się),
wyzwolić (się)
vivāha (m) - małżeństwo
śaktu (m) (albo: saktu) - grysik, krupa (kasza), zwł. z
jęczmienia
śakya (mfn) - zdolny (do), mogący (zrobić) (+Inf.)
√śam 4P śāmyati - zmęczyć się, skończyć, wypełnić,
spocząć (po aktywności)
śarāva (m) - miska, płytkie naczynie
√śī 2Ā śete - leżeć (1sg.ind.praes.: śaye)
śīta (mfn) - zimny
śreyas (n) - dobro, dobrobyt, pomyślność, etc. (G.sg.:
śreyasaḥ)
√śuc (1P) śocati - cierpieć, smucić się, rozpaczać
ṣāḍava (m) - coś słodkiego
sattva (n) - istność, istota, prawdziwość, dobro
sapatnī (f) - współ-żona, jedna z kilku żon jednego męża
samā √viś 1P samāviśati - wejść / wkroczyć całkiem
/razem, zajmować się, być ogarniętym
saṃkalpa (m) - wola, intencja, zamiar
saṃ √kṛ (8PĀ) saṃkaroti, -kurute - skomponować,
ułożyć
√saṃkl̥p 10PĀ (caus.) saṃkalpayati, -te - wyobrażać,
zamierzać, pragnąć
saṃkhyā (f) - liczba, ilość; ifc (mfn) - liczący etc.
sam √ci 5PĀ saṃcinoti, - nute - zbierać razem, gromadzić,
kumulować
sambandhu (mfn) - krewny, powiązany
saṃ
√yuj (10P, caus.) saṃyojayati - wiązać, więzić,
zaprzęgać, kontrolować
saṃśraya (m) - schronienie, azyl, siedziba, dom
√sah 1PĀ sahati, -te - przemóc, przezwyciężyć, pokonać
sāṃprata (mfn) - odpowiedni, właściwy, poprawny
sūkṣma (mfn) - delikatny, subtelny
hitvā - porzuciwszy, odłożywszy (od √dhā 2PĀ, położyć,
umieścić)
hetu (n) - powód, motyw, przyczyna
.
Lekcja 17: passivum (strona bierna) + deklinacja -n
5
16
S
TRONA BIERNA
(
PASSIVUM
)
Temat =
√ + ya (w zmiennotematowych ze słabego)
Odmiana: wg końcowek medialnych, czyli jak ātmanepada (rdzenie kl. IV w Ā mogą wyglądać tak samo
w pass.)
Odmienia się przez cały system praesentis: wszystkie tryby!, oraz przez futurum.
wygłosowe -i, -u wydłużają się:
√ji 1P jayati - jīyate [zwyciężać]
√śru 5P śr̥ṇoti – śrūyate [słyszeć]
√hu 3P juhoti - hūyate [ofiarować]
wygłosowe -ā i dyftongi często przechodzą w -ī
√dā 3P dadāti – dīyate [dawać]
√sthā 1PĀ tiṣṭhati - sthīyate [stać]
√pā 1P pibati - pīyate [pić]
√gai 1P gāyati - gīyate [śpiewać]
*√jñā 9P jānāti - jñāyate [wiedzieć]
wygłosowe -ṛ przechodzi w -ri:
√kr̥ 8PĀ karoti, kurute – kriyate [robić]
√hṛ 1PĀ harati - hriyate [zabierać]
wygłosowe -ṛ po zbitce spółgłoskowej przybiera
gunę:
√smr̥ 1P smarati – smaryate [pamiętać]
rdzenie 10 klasy mogą przyjąć gunę lub vṛddhi:
√cur 10P corayati – coryate [kraść]
nagłosowe i śródgłosowe półsamogłoski mogą
ulec samprasaranie:
√vac 2P vakti – ucyate [mówić]
√vad 1P vadati - udyate [mówić]
√vas 1P vasati - uṣyate [mieszkać]
√vah 1PĀ vahati - uhyate [nieść, wieźć]
√yaj 1PĀ yajati - ijyate [składać ofiarę]
√grah 9P gr̥hṇāti – gr̥hyate [złapać]
√svap 2P svapiti - supyate [spać]
√pracch 1P pṛcchati - pṛcchyate [pytać]
ruchome nosówki mogą wypaść:
√bhañj 7P bhanakti – bhajyate [złamać]
√bandh 9P badhnāti - badhyate [wiązać]
*
√nind 1P nindati – nindyate [lżyć, łajać]
wygłosowe -ṝ przechodzi w -īr (przed
wargowymi w -ūr)
√tṝ 1P tarati - tīryate [przekraczać]
√pṝ 9P pṝṇāti - pūryate [napełniać]
Konstrukcja zdania biernego:
sprawca (I.) + obiekt (N.) + czynność (pass.); czasownik uzgadnia się z obiektem:
nareṇa (I.sg.m., przez człowieka) phalāni (N.pl.n., owoce) hriyante (3pl ind. pass., zabrane)
Zdania bierne z czasownikami przechodnimi:
devāḥ ṣādavān khādanti – devaiḥ ṣādavāḥ khādyante (ind)
nr̥paḥ tān śatrūn amanyata – nr̥peṇa te śatravaḥ amanyanta (imprf)
rāmaḥ vacanaṃ bhāṣiṣyate – rāmeṇa vacanaṃ bhāṣiṣyate (fut)
Zdania bierne z nieprzechodnimi:
yūyam gacchata – yuṣmābhiḥ gamyate (imprv)
tvaṃ gacchasi – tvayā gamyate (ind)
pattram vṛkṣāt apatat – pattreṇa vṛkṣāt apatyata (imprf)
rāmaḥ grāmaṃ gamiṣyati – rāmeṇa grāmam gaṃsyate (fut)
janāḥ sukhena jīvanti - janaiḥ sukhena jīvyate (ind)
Zdania bierne z
√bhū - instrumentalis predykatywny:
te’smākaṃ mitrāṇi bhavantu - tair asmākaṃ mitrāṇi bhūyatām / tair asmākaṃ mitrair bhūyatām
(imprv)
Lekcja 17: passivum (strona bierna) + deklinacja -n
6
Rzeczowniki na –an (zmiennotematowe)
T mocny kończy się na –ān, słaby lub średni na –a, dodatkowo środkowe a może wypadać, tworząc
temat najsłabszy (głównie w tematach innych niż na -man, -van). (w N.sg.m. końcowe –n wypada!)
rājan (m) – władca: t.m.: rājān, t.śr.: rāja, t.sł.: rājñ
nāman (n) – imię: t.m.: nāmān, t.śr.: nāma, t.sł.: nāmn
sg
dl
pl
sg
dl
pl
N
rājā
rājānau rājānaḥ
nāma
nāmnī nāmanī nāmāni
Acc rājānam rājānau
rājñaḥ
nāma
nāmnī nāmanī nāmāni
I rājñā
rājabhyām rājabhiḥ
nāmnā
nāmabhyām nāmabhiḥ
D rājñe
rājabhyām rājabhyaḥ
nāmne
nāmabhyām nāmabhyaḥ
Abl rājñaḥ
rājabhyām rājabhyaḥ
nāmnaḥ
nāmabhyām nāmabhyaḥ
G rājñaḥ
rājñoḥ
rājñām nāmnaḥ
nāmnoḥ
nāmnām
L rājñi rājani
rājñoḥ
rājasu
nāmni
nāmani
nāmnoḥ
nāmasu
V
rājan rājānau rājānaḥ
nāma
nāman
nāmnī nāmanī nāmāni
ātman (m) – atman: t.m.: ātmān, t.sł.: ātma
karman (n) – czyn: t.m.: karmān, t.sł.: karma
sg
dl
pl
sg
dl
pl
N
ātmā
ātmānau
ātmānaḥ
karma karmaṇī
karmāṇi
Acc ātmānam
ātmānau
ātmanaḥ karma karmaṇī
karmāṇi
I
ātmanā
ātmabhyām
ātmabhiḥ karmaṇā karmabhyām karmabhiḥ
D
ātmane
ātmabhyām
ātmabhyaḥ karmaṇe karmabhyām karmabhyaḥ
Abl
ātmanaḥ
ātmabhyām
ātmabhyaḥ karmaṇaḥ karmabhyām karmabhyaḥ
G
ātmanaḥ
ātmanoḥ
ātmanām karmaṇaḥ karmaṇoḥ karmaṇām
L
ātmani
ātmanoḥ
ātmasu karmaṇi karmaṇoḥ karmasu
V
ātman
ātmānau
ātmānaḥ
karman
karma
karmaṇī
karmāṇi
Wg. paradygmatu męskiego:
sīman (f) – granica: sīmān, sīma, sīmn
mūrdhan (m) – głowa: mūrdhān, mūrdha,
mūrdhn
mahiman (m) – wielkość: mahimān, mahima,
mahimn
aṇiman (m) – małość: aṇimān, aṇima, aṇimn
Wg. paradygmatu nijakiego:
janman (n) - narodziny: janmān, janma
brahman (n) – brahman: brahmān, brahma
vartman (n) – droga: vartmān, vartma
varman (n) – zbroja: varmān, varma
Nieregularne:
maghavan (m) - szczodry: maghavān, maghavan,
maghon
ahan (n) - dzień: ahar, ahas, ahn (r, s w wisargę)
panthan (m) - droga: panthān, pathi, path
yuvan (mfn) - młody: yuvān, yuvan, yūn
śvan (m) - pies: śvān, śvan,
śun
Lekcja 17: passivum (strona bierna) + deklinacja -n
7
Rzeczowniki / przymiotniki na -in (posesywne):
balin - silny (od bala, siła)
m
n
sg dl pl sg dl pl
N. balī balinau
balinaḥ bali
balinī balīni
Acc. balinam
balinau
balinaḥ bali
balinī balīni
I. balinā balibhyām balibhiḥ balinā balibhyām balibhiḥ
D. baline
balibhyām balibhyaḥ baline
balibhyām balibhyaḥ
Abl. balinaḥ balibhyām balibhyaḥ balinaḥ balibhyām balibhyaḥ
G. balinaḥ balinoḥ balinām balinaḥ balinoḥ balinām
L. balini
balinoḥ baliṣu balini balinoḥ baliṣu
V. balin
balinau
balinaḥ bali
balinī balīni
(feminina przybierają końcówkę -inī i odmieniają się wg paradygmatu na -ī)
Ćwiczenia
Przetłumacz i zmień stronę:
1. śvāno māṃsaṃ khādiṣyanti
2. tayā pātreṇa jalaṃ pīyate
3. dāsena saha nr̥peṇa gamyeta
4. kṣatriyā varmāṇyudvahanti
5. te’śvāstaṃ parvataṃ prati dhāviṣyanti
6. jalena patiṣyate pātrāt
7. punarjanmano moktumicchema
8. balibhirnr
̥pāt kanakaṃ labhyate
9. tābhyāṃ bālābhyāṃ duḥkhāni smariṣyante
10. ātmātmānaṃ nopalabhate
11. aṇuraṇimnā na dṛśyate janāiḥ
12. rātryā gaṃsyate bhaviṣyati ca ahaḥ
13. mayā yuvā dāso dr̥śyate
14. āvābhyāṃ munervacanamupalabhyeta
15. śavāśrayasya sīmani vetālaiḥ uṣyeta
16. tena tā dṛśyante sa tu tābhirna dṛśyate
17. tairvīraiḥ sa grāmo jeṣyate
18. grāme dāsena vīrasya guṇā aghoṣyanta
19. rāmaḥ sītāṃ tyakṣyatīti janaiḥ manyate
20. dāsena vanaṃ gamyatāṃ vr̥kṣāśca
kr̥tyantām
21. yadā ambayā śiśoḥ śavamaikṣyata tadā
sārodīt
22. yadyapi bhāryayāhaṃ nindye tathāpi mayā
sā na kadāpi nindyate
23. yadā sarvasya duḥkhasya kāraṇaṃ
bodhiṣyāmi tadā buddho bhaviṣyāmi
24. brahmacārino vedaṃ paṭhantu
aṇu (m) - atom
ambā (f) - matka
āśraya (m) - siedziba, miejsce, schronienie
ud
√vah 1PĀ udvahati, -te - dźwigać, nosić
upa
√labh 1Ā upalabhate - postrzegać,
chwytać
pātra (n) - naczynie, garnek
brahmacārin (m) - student (1sze stadium)
√rud (2P) roditi - płakać, łkać, rozpaczać,
śava (m) – trup, ciało (martwe)
Lekcja 17: passivum (strona bierna) + deklinacja -n
8
Czytanka:
(z 5. księgi Bhagawadgity)
arjuna uvāca
(=powiedział; perf. od
√vac)
saṃnyāsaṃ karmaṇāṃ kṛṣṇa punar yogaṃ ca śaṃsasi
yacchreya etayor ekaṃ tan me brūhi* suniścitam Bhg_05.001
śrībhagavān uvāca
saṃnyāsaḥ karmayogaś ca niḥśreyasakarāv ubhau
tayos tu karmasaṃnyāsāt karmayogo viśiṣyate Bhg_05.002
jñeyaḥ sa nityasaṃnyāsī yo na dveṣṭi na kāṅkṣati
nirdvaṃdvo hi mahābāho sukhaṃ bandhāt pramucyate Bhg_05.003
sāṃkhyayogau pṛthag bālāḥ pravadanti na paṇḍitāḥ
ekam apy āsthitaḥ samyagubhayor vindate phalam Bhg_05.004
yat sāṃkhyaiḥ prāpyate sthānaṃ tad yogair api gamyate
ekaṃ sāṃkhyaṃ ca yogaṃ ca yaḥ paśyati sa paśyati Bhg_05.005
saṃnyāsas tu mahābāho duḥkham āptum ayogataḥ
yogayukto munir brahma nacireṇādhigacchati Bhg_05.006 (& c.d.n.)
* od
√brū, „mówić”, 2sg impr.
adhi
√gam 1P adhigacchati - zbliżać się,
osiągać, docierać (do celu)
ā
√sthā 1P ātiṣṭhati - stać, pozostawać,
praktykować, spełniać, wykonywać
ubha (mfn) - oba, obie, oboje (tylko dl.)
√kāṅkṣ 1P kāṅkṣati - pragnąć
jñeya (mfn) - powinno być znane, należy
wiedzieć (part.fut.pass. od
√
jñā)
√dviṣ 2PĀ dveṣti, dviṣte - nienawidzić
nacira (mfn) - nieodległy (w czasie)
niḥśreyasa (n) - wyzwolenie
pr̥thak (nieodm.) - oddzielnie, różnie, osobno
pra
√muc 1PĀ pramuñcati, -te - uwolnić,
wyswobodzić
pra
√vad 1P pravadati - głosić, stwierdzać,
wypowiadać
bāhu (m) - ramię
mahat (mfn) - wielki (w złożeniach: mahā-)
vi
√śiṣ 7P viśinaṣti - odróżniać, określać,
wzmacniać, polepszać
śreyas (mfn) - lepszy, pomyślniejszy
(st.wyższy od śrī)
saṃnyāsa (m) - wyrzeczenie
saṃnyāsin (m) - wyrzeczeniec
samyak (nieodm) - łącznie, całkowicie,
prawidłowo
suniścita (mfn) - pewny, niewątpliwy
.