Progresywne zapożyczenia łacińskie w 

polszczyźnie przełomu XIX i XX wieku 

 

Do polszczyzny w XIX wieku dotarło 2600 progresywnych zapożyczeo łacioskich. Do kooca XX 
wieku zachowało się w języku ogólnym ok. 1700. 

 

Na przełomie XIX i XX oraz na początku XX wieku pojawiło się 490 progresywnych zapożyczeo 
łacioskich (389 prostych, 101 złożonych; 264 zapożyczenia sztuczne, 226 właściwe). 

 

Zapożyczenia łacioskie z tego okresu dotyczyły: 

o  Sfer  życia  społecznego  (184):  prawo  i  funkcjonowanie  paostwa,  hasła  naukowe 

(najwięcej  matematycznych  i  filozoficznych),  relacje  międzyludzkie,  szkolnictwo, 
handel i usługi; 

o  Sfer życia fizycznego i psychicznego (140): choroby i zmysły, zapobieganie chorobom i 

leczenie, anatomia, rozum, pamięd, wyobraźnia, moralnośd, emocje, sztuka; 

o  Sfer  kontaktu  z  naturą  (102):  świat  i  właściwości  świata,  przyroda  nieożywiona, 

nazwy roślin i zwierząt; 

o  Sfer  kultury  materialnej  (45):  praca  fizyczna,  własnośd,  narzędzia,  rozwiązania 

technologiczne; 

o  Sfer życia duchowego (27). 

 

Tylko 203 progresywne zapożyczenia łacioskie dotrwały do kooca XX wieku w języku polskim. 

 

To  świadczy  ze  zapożyczenia  tego  okresu  były  mniej  trwałe  niż  zapożyczenia  XIX-wieczne 
(tych przetrwało 60%). 

 

154  z  zachowanych  zapożyczeo  ma  pierwotne  znaczenie.  Znaczenia  pozostałych  49  uległy 
ewolucji – najczęściej na zasadzie generalizacji znaczenia.